სენსორული ორგანოები

მოკლედ

ATC კლასიფიკაციის S ჯგუფი (Sensory organs — სმენისა და მხედველობის ორგანოები) მოიცავს ფარმაცევტულ პრეპარატებს, რომლებიც გამოიყენება თვალის, ყურისა და ცხვირის დაავადებათა სამკურნალოდ. ეს ფართო კატეგორია აერთიანებს ანტიბიოტიკებს, ანთების საწინააღმდეგო საშუალებებს, გლაუკომის სამკურნალო პრეპარატებს, ანტივირუსულ მალამოებს, ალერგიის საწინააღმდეგო თვალის წვეთებს, ხელოვნურ ცრემლსა და ყურის წვეთებს. WHO-ს ანატომიურ-თერაპიულ-ქიმიური (ATC) კლასიფიკაციის მიხედვით, S ჯგუფი იყოფა ოთხ ძირითად ქვეჯგუფად: S01 (ოფთალმოლოგიური პრეპარატები), S02 (ოტოლოგიური პრეპარატები), S03 (ოფთალმოლოგიური და ოტოლოგიური კომბინირებული პრეპარატები). საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ამ ჯგუფის პრეპარატები ფართოდ არის წარმოდგენილი — როგორც რეცეპტით გასაცემი გლაუკომის წამლები, ასევე ურეცეპტოდ ხელმისაწვდომი ხელოვნური ცრემლი და ანტისეპტიკური ყურის წვეთები.

---

ATC კოდირების სისტემა

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ATC (Anatomical Therapeutic Chemical) კლასიფიკაციის სისტემა წარმოადგენს სამკურნალო საშუალებების სტანდარტიზებული დაჯგუფების მეთოდს, რომელიც ხუთი დონისგან შედგება:

1. პირველი დონე (ანატომიური): ასოთი აღინიშნება სამიზნე ორგანო ან სისტემა. S — სმენისა და მხედველობის ორგანოები (Sensory organs).
2. მეორე დონე (თერაპიული ქვეჯგუფი): ორნიშნა კოდი, მაგალითად, S01 — ოფთალმოლოგიური პრეპარატები.
3. მესამე დონე (ფარმაკოლოგიური ქვეჯგუფი): ასოთი გამოიყოფა მოქმედების მექანიზმის მიხედვით, მაგ., S01E — გლაუკომის საწინააღმდეგო პრეპარატები და მიოტიკები.
4. მეოთხე დონე (ქიმიური ქვეჯგუფი): უფრო ვიწრო დაჯგუფება ქიმიური თვისებების მიხედვით, მაგ., S01EC — კარბოანჰიდრაზას ინჰიბიტორები.
5. მეხუთე დონე (ქიმიური ნივთიერება): კონკრეტული აქტიური სუბსტანცია, მაგ., S01EC04 — ბრინზოლამიდი.

ATC სისტემა არ ასახავს კლინიკურ რეკომენდაციებს — ის ემსახურება სტატისტიკურ აღრიცხვას, ფარმაკოეპიდემიოლოგიურ კვლევებსა და წამლის მოხმარების მონაცემების შედარებას სხვადასხვა ქვეყანაში. საქართველოში ეს სისტემა აქტიურად გამოიყენება წამლის სახელმწიფო რეგისტრაციის პროცესში, სამედიცინო დაწესებულებების ფარმაცევტულ აღრიცხვასა და საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ფარგლებში კომპენსაციის მექანიზმებში.

---

რა შედის S ჯგუფში

ATC S ჯგუფი მოიცავს სამ ძირითად ქვეჯგუფს, რომელთაგან თითოეული შემდგომ ფარმაკოლოგიურ კატეგორიებად იყოფა:

S01 — ოფთალმოლოგიური პრეპარატები

ეს ყველაზე ვრცელი ქვეჯგუფია და მოიცავს:

• S01A — ანტიინფექციური პრეპარატები: ანტიბიოტიკები (ქლორამფენიკოლი, ტობრამიცინი, ციპროფლოქსაცინი), ანტივირუსული საშუალებები (აციკლოვირი, განციკლოვირი), ანტიმიკოზური პრეპარატები.
• S01B — ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატები: კორტიკოსტეროიდები (დექსამეტაზონი, პრედნიზოლონი), არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო საშუალებები (დიკლოფენაკი, კეტოროლაკი).
• S01C — ანთების საწინააღმდეგო და ანტიინფექციური კომბინაციები: ტობრამიცინი+დექსამეტაზონი და სხვა კომბინირებული წვეთები.
• S01E — გლაუკომის საწინააღმდეგო პრეპარატები და მიოტიკები: ბეტა-ბლოკატორები (თიმოლოლი), კარბოანჰიდრაზას ინჰიბიტორები (ბრინზოლამიდი, დორზოლამიდი), პროსტაგლანდინის ანალოგები (ლატანოპროსტი, ტრავოპროსტი), ალფა-2 აგონისტები (ბრიმონიდინი), კომბინირებული პრეპარატები.
• S01F — მიდრიატიკები და ციკლოპლეგიკები: ატროპინი, ტროპიკამიდი, ფენილეფრინი.
• S01G — დეკონგესტანტები და ანტიალერგიული პრეპარატები: კრომოგლიცინის მჟავა, ოლოპატადინი, აზელასტინი.
• S01H — ლოკალური ანესთეტიკები: პროქსიმეტაკაინი, ტეტრაკაინი.
• S01J — დიაგნოსტიკური პრეპარატები: ფლუორესცეინი.
• S01K — ქირურგიული დამხმარე საშუალებები: ჰიალურონის მჟავა.
• S01X — სხვა ოფთალმოლოგიური პრეპარატები: ხელოვნური ცრემლი, ციკლოსპორინი (თვალის ემულსია).

S02 — ოტოლოგიური პრეპარატები

• S02A — ანტიინფექციური პრეპარატები: ანტიბიოტიკური ყურის წვეთები.
• S02B — კორტიკოსტეროიდები: ყურის ანთების საწინააღმდეგო წვეთები.
• S02C — კომბინირებული პრეპარატები: ანტიბიოტიკი + კორტიკოსტეროიდი ± ლოკალური ანესთეტიკი.

S03 — ოფთალმოლოგიური და ოტოლოგიური კომბინირებული პრეპარატები

ამ ქვეჯგუფში შედის პრეპარატები, რომლებიც თანაბრად გამოიყენება როგორც თვალის, ასევე ყურის დაავადებების დროს.

---

ფარმაკოლოგია — მოქმედების მექანიზმები

S ჯგუფის პრეპარატები მოქმედების მრავალფეროვანი მექანიზმით ხასიათდება, რადგან ისინი სხვადასხვა პათოფიზიოლოგიური პროცესის სამიზნეზე მოქმედებენ:

გლაუკომის საწინააღმდეგო პრეპარატები

პროსტაგლანდინის ანალოგები (ლატანოპროსტი, ტრავოპროსტი) ზრდიან უვეოსკლერალურ გადინებას, რითაც ამცირებენ თვალის შიდა წნევას (IOP). ისინი FP პროსტანოიდურ რეცეპტორებზე მოქმედებენ და ციარის კუნთისა და ექსტრაცელულარული მატრიქსის რემოდელირებას იწვევენ.

ბეტა-ადრენობლოკატორები (თიმოლოლი) ბლოკავენ β₂-ადრენორეცეპტორებს ცილიარული ეპითელიუმის უჯრედებზე, რაც ამცირებს წყალოვანი სინოტივის (aqueous humor) გამომუშავებას. თიმოლოლი რჩება ერთ-ერთ ყველაზე ხშირად დანიშნულ პრეპარატად გლაუკომის მკურნალობაში.

კარბოანჰიდრაზას ინჰიბიტორები (ბრინზოლამიდი, დორზოლამიდი) აინჰიბირებენ კარბოანჰიდრაზა II ფერმენტს ცილიარულ სხეულში. ეს ფერმენტი მონაწილეობს ბიკარბონატის იონების წარმოქმნაში, რომელიც აუცილებელია წყალოვანი სინოტივის სეკრეციისთვის. მისი დათრგუნვა IOP-ის 15-20%-ით შემცირებას იწვევს.

ალფა-2 ადრენერგული აგონისტები (ბრიმონიდინი) ორმაგი მექანიზმით მოქმედებენ: ამცირებენ წყალოვანი სინოტივის წარმოქმნასა და ზრდიან უვეოსკლერალურ გადინებას.

ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატები

კორტიკოსტეროიდები (დექსამეტაზონი, ფლუორომეტოლონი) აინჰიბირებენ ფოსფოლიპაზა A₂-ს ლიპოკორტინის ინდუქციის გზით, რითაც ბლოკავენ არაქიდონის მჟავის კასკადს. ეს იწვევს პროსტაგლანდინების, ლეიკოტრიენებისა და სხვა ანთების მედიატორების სინთეზის შემცირებას. თვალის კორტიკოსტეროიდები ეფექტურია ალერგიული კონიუნქტივიტის, პოსტოპერაციული ანთებისა და უვეიტის დროს.

არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო საშუალებები (NSAID-ები) ბლოკავენ ციკლოოქსიგენაზას (COX) ფერმენტს, რითაც ამცირებენ პროსტაგლანდინების წარმოქმნას. ოფთალმოლოგიაში გამოიყენება ქირურგიული ჩარევის შემდეგ ანთებისა და ცისტოიდური მაკულური შეშუპების პროფილაქტიკისთვის.

ანტიინფექციური პრეპარატები

ლოკალური ანტიბიოტიკები (ტობრამიცინი, ციპროფლოქსაცინი, ქლორამფენიკოლი) მოქმედებენ ბაქტერიულ პათოგენებზე მრავალი მექანიზმით — ცილის სინთეზის დათრგუნვა, ДНК-გირაზას ინჰიბირება ან უჯრედის კედლის სინთეზის ბლოკირება. ანტივირუსული პრეპარატები (აციკლოვირი) ნუკლეოზიდური ანალოგებია, რომლებიც ვირუსული ДНК-პოლიმერაზას ბლოკავენ.

ანტიალერგიული პრეპარატები

მასტოციტების სტაბილიზატორები (კრომოგლიცინის მჟავა) ხელს უშლიან მასტოციტების დეგრანულაციასა და ჰისტამინის გამოთავისუფლებას, რითაც პროფილაქტიკურად მოქმედებენ ალერგიული რეაქციების თავიდან ასაცილებლად.

---

ჩვენებები

S ჯგუფის პრეპარატები გამოიყენება სმენისა და მხედველობის ორგანოების მრავალფეროვანი დაავადების სამკურნალოდ:

ოფთალმოლოგიური ჩვენებები

• [გლაუკომა](/conditions/glaukomis) — ღია და დახურულკუთხოვანი გლაუკომა, ოკულური ჰიპერტენზია. ეს ქრონიკული დაავადება მხედველობის ნერვის პროგრესირებადი დაზიანებით ხასიათდება და საქართველოში სიბრმავის ერთ-ერთ წამყვან მიზეზს წარმოადგენს.
• ბაქტერიული კონიუნქტივიტი — თვალის ლორწოვანი გარსის ბაქტერიული ინფექცია, რომელიც სიწითლით, ჩირქოვანი გამონადენითა და წვით ვლინდება.
• ალერგიული კონიუნქტივიტი — სეზონური და მთელი წლის ალერგიული რეაქცია, რომელიც ქავილით, ცრემლდენითა და თვალის შეშუპებით მიმდინარეობს.
• მშრალი თვალის სინდრომი — ცრემლის ფილმის არასაკმარისი წარმოქმნა ან გაზრდილი აორთქლება, რაც დისკომფორტს, წვასა და მხედველობის დარღვევას იწვევს.
• ჰერპესული კერატიტი — რქოვანას ვირუსული ინფექცია herpes simplex ვირუსით.
• უვეიტი — სისხლძარღვოვანი გარსის ანთება, რომელიც ხშირად ავტოიმუნური პროცესით არის განპირობებული.
• [ბლეფარიტი](/conditions/blefariti) — ქუთუთოების ანთება.
• [კატარაქტის ქირურგიის პოსტოპერაციული მართვა](/conditions/katarakta) — ანთებისა და ინფექციის პროფილაქტიკა ქირურგიული ჩარევის შემდეგ.

ოტოლოგიური ჩვენებები

• გარეგანი ოტიტი — სასმენი არხის ინფექცია („მოცურავეთა ყური").
• ქრონიკული შუა ყურის ანთება — შუა ყურის ქრონიკული ინფექციული პროცესი, რომელიც ყურის მემბრანის პერფორაციით შეიძლება გართულდეს.

---

ძირითადი წამლები

ქვემოთ მოცემულია საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ხელმისაწვდომი S ჯგუფის ძირითადი პრეპარატები:

გლაუკომის საწინააღმდეგო პრეპარატები

• [აზარგა (Azarga)](/medications/azarga) — ბრინზოლამიდი 10 მგ/მლ + თიმოლოლი 5 მგ/მლ, კომბინირებული თვალის წვეთები. გამოიყენება ღიაკუთხოვანი გლაუკომისა და ოკულური ჰიპერტენზიის დროს, როცა მონოთერაპია არასაკმარისია. დღეში 2-ჯერ ინიშნება.

• [აზოპტი (Azopt)](/medications/azopti) — ბრინზოლამიდი 10 მგ/მლ, კარბოანჰიდრაზას ინჰიბიტორი. ამცირებს თვალის შიდა წნევას წყალოვანი სინოტივის წარმოქმნის შემცირებით. განსაკუთრებით გამოსადეგია პაციენტებში, რომელთაც ბეტა-ბლოკატორების უკუჩვენება აქვთ.

ანთების საწინააღმდეგო და ანტიინფექციური პრეპარატები

• [დექსამეტაზონის თვალის წვეთები](/medications/deqsametazoni-wvetebi-tvalis-0-1-10ml-flakoni-1) — დექსამეტაზონი 0,1%, ძლიერი კორტიკოსტეროიდული წვეთები. ინიშნება ანთებითი თვალის დაავადებების (უვეიტი, ირიტი, ქირურგიის შემდგომი ანთება) დროს. საჭიროებს ოფთალმოლოგის მეთვალყურეობას.

• [აციკლოვირის თვალის მალამო](/medications/atsikloviri-malamo-tvalis-3-5gr-tubi-1) — აციკლოვირი 3%, ანტივირუსული მალამო. გამოიყენება herpes simplex ვირუსით გამოწვეული კერატიტის სამკურნალოდ. წაისვამება კონიუნქტივალურ ჯიბეში დღეში 5-ჯერ.

ყურის პრეპარატები

• [ანაურანი](/medications/anaurani-wvetebi-kuris-25ml-flakoni-1) — ნეომიცინი + პოლიმიქსინი B + ლიდოკაინი, კომბინირებული ყურის წვეთები. ანტიბიოტიკური კომპონენტები ბაქტერიულ ინფექციას ებრძვიან, ხოლო ლიდოკაინი ტკივილს აყუჩებს. ინიშნება გარეგანი და შუა ყურის მწვავე ოტიტის დროს.

ანტიალერგიული პრეპარატები

• ალერგოკრომი — კრომოგლიცინის მჟავა, მასტოციტების სტაბილიზატორი. პროფილაქტიკურად გამოიყენება სეზონური ალერგიული კონიუნქტივიტის დროს. მაქსიმალური ეფექტის მისაღწევად საჭიროა რეგულარული გამოყენება ალერგენთან კონტაქტამდე.

სხვა პრეპარატები

• [ხელოვნური ცრემლი (Artificial Tears)](/medications/artificial-tears) — დამატენიანებელი თვალის წვეთები, რომლებიც ცრემლის ფილმს ანაცვლებენ. ფართოდ გამოიყენება მშრალი თვალის სინდრომის, კომპიუტერთან ხანგრძლივი მუშაობით გამოწვეული დისკომფორტისა და კონტაქტური ლინზებთან დაკავშირებული სიმშრალის დროს.

• [ბლეფაროგელი 1](/medications/blefarogeli-1) — ჰიალურონის მჟავა + ალოე ვერას ექსტრაქტი, ქუთუთოების ჰიგიენური გელი. გამოიყენება ბლეფარიტის პროფილაქტიკისა და მკურნალობის დამხმარე საშუალებად.

• [ატროპინის თვალის წვეთები](/medications/atropini-1) — ატროპინის სულფატი 1%, მიდრიატიკი და ციკლოპლეგიკი. გამოიყენება თვალის ფუნდუსის გამოკვლევისას, ირიტისა და ციკლიტის დროს, ასევე ბავშვებში რეფრაქციის ზუსტი განსაზღვრისთვის.

---

გვერდითი ეფექტები

S ჯგუფის პრეპარატების უმრავლესობა ტოპიკურად (ადგილობრივად) გამოიყენება, რაც სისტემურ გვერდით ეფექტებს ამცირებს, თუმცა მთლიანად არ გამორიცხავს:

ოფთალმოლოგიური პრეპარატების გვერდითი ეფექტები

• ლოკალური გაღიზიანება: წვა, ქავილი, სიწითლე, უცხო სხეულის შეგრძნება — თითქმის ყველა თვალის წვეთისთვის დამახასიათებელი რეაქცია.
• კორტიკოსტეროიდების რისკები: თვალის შიდა წნევის მომატება (სტეროიდული გლაუკომა), კატარაქტის განვითარება ხანგრძლივი გამოყენებისას, ინფექციის გამწვავება.
• ბეტა-ბლოკატორების სისტემური ეფექტები: თიმოლოლის თვალის წვეთებმა შეიძლება გამოიწვიოს ბრადიკარდია, ბრონქოსპაზმი, ჰიპოტენზია — განსაკუთრებით ხანდაზმულ პაციენტებში.
• პროსტაგლანდინის ანალოგები: ირისის ფერის შეცვლა (მუქი პიგმენტაცია), წამწამების ზრდა და გასქელება, პერიორბიტული პიგმენტაცია.
• მიდრიატიკები: ფოტოფობია, ახლო მხედველობის დროებითი დაქვეითება, ბავშვებში ატროპინის ინტოქსიკაციის რისკი.

ოტოლოგიური პრეპარატების გვერდითი ეფექტები

• ლოკალური ქავილი, წვა სასმენ არხში.
• ამინოგლიკოზიდური ანტიბიოტიკები (ნეომიცინი) — ოტოტოქსიურობის რისკი ყურის მემბრანის პერფორაციის არსებობისას.
• ალერგიული კონტაქტური დერმატიტი.

---

უკუჩვენებები + სიფრთხილე

აბსოლუტური უკუჩვენებები

• ბეტა-ბლოკატორების (თიმოლოლი) თვალის წვეთები უკუნაჩვენებია ბრონქული ასთმის, მძიმე COPD-ის, სინუსური ბრადიკარდიის, II-III ხარისხის AV-ბლოკადისა და დეკომპენსირებული გულის უკმარისობის დროს.
• კორტიკოსტეროიდული თვალის წვეთები უკუნაჩვენებია სოკოვანი და ვირუსული კერატიტის (გარდა ჰერპესული კერატიტის კომბინირებული მკურნალობისა) დროს, ასევე რქოვანას ეპითელიუმის დეფექტის არსებობისას.
• ამინოგლიკოზიდური ყურის წვეთები არ უნდა გამოიყენოს ყურის მემბრანის პერფორაციის დროს ოტოტოქსიურობის რისკის გამო.

სიფრთხილის ზომები

• კონტაქტური ლინზების მატარებლებმა წვეთები ლინზების გარეშე უნდა გამოიყენონ და ლინზების ხელახლა ჩადება მინიმუმ 15 წუთის შემდეგ.
• ორსულობისა და ლაქტაციის პერიოდში ბეტა-ბლოკატორებისა და პროსტაგლანდინის ანალოგების გამოყენება ექიმთან კონსულტაციას საჭიროებს.
• ხანდაზმულ პაციენტებში თიმოლოლის სისტემური აბსორბციის რისკი მომატებულია — ნაზოლაკრიმალური არხის კომპრესია (პუნქტალური ოკლუზია) წვეთის ჩაწვეთების შემდეგ რეკომენდებულია.

---

პრესკრიფციული გამოცდილება

საქართველოში S ჯგუფის პრეპარატები რეგულაციის თვალსაზრისით ორ კატეგორიად იყოფა:

ურეცეპტოდ გასაცემი (OTC)

• ხელოვნური ცრემლი და დამატენიანებელი წვეთები
• ბლეფაროგელი და ქუთუთოების ჰიგიენური საშუალებები
• კრომოგლიცინის მჟავის ზოგიერთი ფორმა
• ანტისეპტიკური ყურის წვეთები

რეცეპტით გასაცემი (Rx)

• გლაუკომის საწინააღმდეგო ყველა პრეპარატი (აზარგა, აზოპტი, თიმოლოლი, ლატანოპროსტი)
• კორტიკოსტეროიდული თვალის და ყურის წვეთები (დექსამეტაზონი)
• ანტიბიოტიკური თვალის და ყურის წვეთები
• ატროპინი და სხვა მიდრიატიკები

საქართველოს კონტექსტში აღსანიშნავია, რომ მიუხედავად რეგულაციებისა, ფარმაცევტულ ბაზარზე ანტიბიოტიკური თვალის წვეთების ხელმისაწვდომობა ხშირად თვითმკურნალობის პრობლემას იწვევს. ოფთალმოლოგები რეკომენდაციას უწევენ გლაუკომის პაციენტებს რეგულარულ ვიზიტებს, რადგან ეს დაავადება ასიმპტომური მიმდინარეობით ხასიათდება და არასწორი ან შეწყვეტილი მკურნალობა შეუქცევად მხედველობის დაკარგვას იწვევს.

---

ხშირად დასმული კითხვები

1. შეიძლება თუ არა გლაუკომის წვეთების გარეშე გამოყენება?

არა. გლაუკომის საწინააღმდეგო პრეპარატები (აზარგა, აზოპტი) ექიმის დანიშნულებას საჭიროებს. თვალის შიდა წნევის მონიტორინგი და მკურნალობის კორექცია მხოლოდ ოფთალმოლოგის კომპეტენციაა. თვითნებურად მკურნალობის შეწყვეტა ან დოზის ცვლილება შეუქცევადი მხედველობის დაკარგვის რისკს ზრდის.

2. რამდენ ხანს შეიძლება დექსამეტაზონის თვალის წვეთების გამოყენება?

კორტიკოსტეროიდული თვალის წვეთების გამოყენება, როგორც წესი, 1-2 კვირით შემოიფარგლება. ხანგრძლივი გამოყენება (2 კვირაზე მეტი) თვალის შიდა წნევის მონიტორინგს მოითხოვს, რადგან სტეროიდული გლაუკომის განვითარების რისკი არსებობს. არასოდეს გამოიყენოთ კორტიკოსტეროიდული წვეთები ოფთალმოლოგის კონსულტაციის გარეშე.

3. ხელოვნური ცრემლი ნამდვილად უსაფრთხოა?

ხელოვნური ცრემლი ზოგადად უსაფრთხო პრეპარატია და ურეცეპტოდ იყიდება. თუმცა, კონსერვანტის (ბენზალკონიუმის ქლორიდი) შემცველი ფორმულები ხშირი გამოყენებისას რქოვანას ეპითელიუმს აზიანებს. მშრალი თვალის მძიმე ფორმების დროს უკონსერვანტო ფორმულები (ერთჯერადი დოზები) უფრო მიზანშეწონილია.

4. შეიძლება ანაურანის გამოყენება ყურის მემბრანის პერფორაციის დროს?

არა. ანაურანი შეიცავს ნეომიცინს — ამინოგლიკოზიდურ ანტიბიოტიკს, რომელიც ოტოტოქსიურია. ყურის მემბრანის პერფორაციის დროს პრეპარატი შუა ყურში შეაღწევს და შეიძლება სმენის ნერვი დააზიანოს. ასეთ შემთხვევაში ექიმმა ფტორქინოლონის ყურის წვეთები (ციპროფლოქსაცინი) უნდა დანიშნოს.

5. რატომ არის საჭირო თვალის წვეთის ჩაწვეთების შემდეგ თვალის კუთხის დაწნეხვა?

ნაზოლაკრიმალური არხის (თვალის შიდა კუთხე) დაწნეხვა 1-2 წუთის განმავლობაში ამცირებს წვეთის სისტემურ აბსორბციას ცხვირის ლორწოვანი გარსის გავლით. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბეტა-ბლოკატორების (თიმოლოლი) გამოყენებისას, რადგან ამცირებს ბრადიკარდიის, ბრონქოსპაზმისა და ჰიპოტენზიის რისკს.

6. შეიძლება თუ არა ერთდროულად რამდენიმე სხვადასხვა თვალის წვეთის გამოყენება?

დიახ, თუმცა ორ წვეთს შორის მინიმუმ 5-10 წუთიანი ინტერვალის დაცვაა აუცილებელი. ეს საჭიროა იმისთვის, რომ პირველმა წვეთმა ადეკვატურად შეიწოვოს და მეორე წვეთმა არ „ჩამოიბანოს" პირველი. გლაუკომის კომბინირებული მკურნალობისას ოფთალმოლოგი ინდივიდუალურ სქემას ადგენს.