prednisolone

მოკლედ

პრედნიზოლონი (Prednisolone) არის სინთეზური გლუკოკორტიკოიდი, რომელიც წარმოადგენს ჰიდროკორტიზონის დეჰიდრირებულ ანალოგს. იგი გამოიყენება ანთებითი, ალერგიული, აუტოიმუნური და ონკოჰემატოლოგიური დაავადებების ფართო სპექტრის სამკურნალოდ. პრედნიზოლონი ავლენს ძლიერ ანთების საწინააღმდეგო და იმუნოსუპრესიულ მოქმედებას გლუკოკორტიკოიდული რეცეპტორების აქტივაციის გზით, რაც თრგუნავს პროანთებითი ციტოკინების სინთეზს და იმუნური უჯრედების აქტივობას. ხელმისაწვდომია ტაბლეტების, საინექციო ხსნარის, თვალის წვეთებისა და რექტალური ფორმების სახით. ხშირი გვერდითი ეფექტები მოიცავს წონის მატებას, ჰიპერგლიკემიას, ოსტეოპოროზს და ადრენალური სუპრესიის რისკს ხანგრძლივი გამოყენებისას. პრედნიზოლონი შეტანილია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელი წამლების ნუსხაში (WHO Model List) და წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე ფართოდ დანიშნულ კორტიკოსტეროიდს მსოფლიოში.

რა არის და ფარმაკოლოგია

პრედნიზოლონი (INN: Prednisolone) არის სინთეზური გლუკოკორტიკოსტეროიდი, რომელიც მიეკუთვნება ადრენოკორტიკალური ჰორმონების ჯგუფს. ქიმიურად იგი წარმოადგენს 1,2-დეჰიდროჰიდროკორტიზონს (11β,17α,21-ტრიჰიდროქსიპრეგნა-1,4-დიენ-3,20-დიონს). პრედნიზოლონი პირველად სინთეზირებული იქნა 1955 წელს და სწრაფად გახდა კლინიკური პრაქტიკის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პრეპარატი.

პრედნიზოლონი წარმოადგენს პრედნიზონის აქტიურ მეტაბოლიტს — ღვიძლში პრედნიზონი 11β-ჰიდროქსისტეროიდდეჰიდროგენაზა 1-ის (11β-HSD1) მეშვეობით გარდაიქმნება პრედნიზოლონად. ამიტომ ღვიძლის მძიმე უკმარისობის მქონე პაციენტებში პრედნიზოლონი უპირატესია პრედნიზონთან შედარებით (BNF 87).

ფარმაკოლოგიური თვალსაზრისით, პრედნიზოლონი ჰიდროკორტიზონთან შედარებით 4-ჯერ უფრო ძლიერ ანთების საწინააღმდეგო აქტივობას ავლენს, ხოლო მინერალოკორტიკოიდული მოქმედება შედარებით სუსტია. ეს თანაფარდობა განაპირობებს მის ფართო კლინიკურ გამოყენებას, სადაც საჭიროა ძლიერი ანთების საწინააღმდეგო ეფექტი ნატრიუმის მინიმალური რეტენციით.

პრეპარატი შეტანილია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელი წამლების მოდელურ ნუსხაში (WHO Model List), როგორც ანთების საწინააღმდეგო და იმუნოსუპრესიული საშუალება, რაც ხაზს უსვამს მის გლობალურ მნიშვნელობას თანამედროვე მედიცინაში. საქართველოში ხელმისაწვდომია მრავალი ბრენდული და გენერიკული ფორმა.

მოქმედების მექანიზმი

პრედნიზოლონის მოქმედების მექანიზმი ეფუძნება გლუკოკორტიკოიდული რეცეპტორების (GR, NR3C1) აქტივაციას, რაც წარმოადგენს კლასიკურ გენომურ მექანიზმს, თუმცა პრეპარატი ასევე ავლენს არაგენომურ ეფექტებს.

გენომური მექანიზმი

პრედნიზოლონი, როგორც ლიპოფილური მოლეკულა, თავისუფლად გადის უჯრედის მემბრანას და ციტოპლაზმაში უკავშირდება გლუკოკორტიკოიდულ რეცეპტორს (GR). მოსვენების მდგომარეობაში GR ასოცირებულია თბოშოკის პროტეინებთან (HSP90, HSP70) და იმუნოფილინებთან. ლიგანდის მიერთების შემდეგ ხდება კონფორმაციული ცვლილება, თბოშოკის პროტეინების დისოციაცია და რეცეპტორ-ლიგანდის კომპლექსის ტრანსლოკაცია ბირთვში.

ბირთვში აქტივირებული GR მოქმედებს ორი ძირითადი მექანიზმით:

ტრანსაქტივაცია (transactivation): GR დიმერი უკავშირდება გლუკოკორტიკოიდ-მგრძნობიარე ელემენტებს (GRE) სამიზნე გენების პრომოტორულ რეგიონში და ასტიმულირებს ანთების საწინააღმდეგო ცილების ტრანსკრიფციას. ესენია: ლიპოკორტინი-1 (ანექსინი A1), რომელიც თრგუნავს ფოსფოლიპაზა A2-ს და ამით ამცირებს არაქიდონის მჟავის გამოთავისუფლებას; IL-10 (ანთების საწინააღმდეგო ციტოკინი); IκBα (NF-κB ინჰიბიტორი).

ტრანსრეპრესია (transrepression): GR მონომერი ურთიერთქმედებს ტრანსკრიფციის ფაქტორებთან — NF-κB და AP-1 — და თრგუნავს პროანთებითი გენების ექსპრესიას. ეს მექანიზმი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან ამცირებს შემდეგი მედიატორების სინთეზს: პროანთებითი ციტოკინები (TNF-α, IL-1β, IL-6, IL-8); ციკლოოქსიგენაზა-2 (COX-2) და ინდუცირებადი NO-სინთაზა (iNOS); ადჰეზიური მოლეკულები (ICAM-1, VCAM-1).

არაგენომური მექანიზმი

მაღალ დოზებში პრედნიზოლონი ავლენს სწრაფ არაგენომურ ეფექტებს: მემბრანული სტაბილიზაცია, T-უჯრედების რეცეპტორული სიგნალიზაციის თრგუნვა და კალციუმის უჯრედშიდა მობილიზაციის ცვლილება. ეს ეფექტები ვლინდება წუთებში, გენომური ეფექტებისგან განსხვავებით, რომლებსაც საათების განმავლობაში სჭირდება (EMA SmPC).

იმუნოსუპრესიული მოქმედება

პრედნიზოლონი თრგუნავს T-ლიმფოციტების პროლიფერაციას, ამცირებს ნეიტროფილების მიგრაციას ანთების კერაში, იწვევს ეოზინოფილების აპოპტოზს და ამცირებს იმუნოგლობულინების წარმოქმნას.

ჩვენებები

პრედნიზოლონი გამოიყენება მრავალფეროვანი პათოლოგიური მდგომარეობების სამკურნალოდ, მისი ძლიერი ანთების საწინააღმდეგო და იმუნოსუპრესიული თვისებების წყალობით (BNF 87).

ალერგიული და ანთებითი მდგომარეობები

• ბრონქული ასთმა: მწვავე გამწვავებების მკურნალობა და მძიმე ქრონიკული ასთმის კონტროლი (NICE NG80). პრედნიზოლონი რეკომენდებულია როგორც პირველი რიგის სისტემური კორტიკოსტეროიდი ასთმის გამწვავებისას.
• [ქრონიკული ობსტრუქციული ფილტვის დაავადება (ქოფდ)](/conditions/kopd): მწვავე გამწვავებების მართვა (NICE NG115).
• [ალერგიული რინიტი](/conditions/alergiuli-rinitis) და ურტიკარიის მძიმე ფორმები.
• ანგიონევროზული შეშუპება.

აუტოიმუნური დაავადებები

• [რევმატოიდული ართრიტი](/conditions/revmatoiduli-artriti): დაბალ დოზებში ხანგრძლივი თერაპია (NICE NG100).
• სისტემური წითელი მგლურა.
• ანთებითი ნაწლავის დაავადებები: კრონის დაავადება და წყლულოვანი კოლიტი — ინდუქციური თერაპია.
• აუტოიმუნური ჰეპატიტი.
• ვასკულიტები და პოლიმიალგია რევმატიკა.

ჰემატოლოგიური და ონკოლოგიური ჩვენებები

• აუტოიმუნური ჰემოლიზური ანემია.
• იდიოპათიური თრომბოციტოპენიური პურპურა (ITP).
• მწვავე ლეიკემიები და ლიმფომები — ქიმიოთერაპიული პროტოკოლების კომპონენტი.

ენდოკრინული ჩვენებები

• ადრენალური უკმარისობა — ჩანაცვლებითი თერაპია (უპირატესობა ჰიდროკორტიზონს ენიჭება).
• თანდაყოლილი ადრენალური ჰიპერპლაზია.

სხვა ჩვენებები

• ნეფროტიკური სინდრომი — განსაკუთრებით ბავშვთა მინიმალური ცვლილებების ნეფროპათია (NICE NG).
• სარკოიდოზი.
• ტრანსპლანტატის მოცილების პროფილაქტიკა.
• თვალის ანთებითი დაავადებები — უვეიტი, ირიტი (ტოპიკური ფორმა).
• ცერებრალური შეშუპება (მაღალ დოზებში).

დოზირება

პრედნიზოლონის დოზირება მნიშვნელოვნად განსხვავდება ჩვენების, დაავადების სიმძიმისა და პაციენტის ინდივიდუალური მახასიათებლების მიხედვით (BNF 87).

მოზრდილები

ანთების საწინააღმდეგო და იმუნოსუპრესიული თერაპია:

• საწყისი დოზა: 10–60 მგ/დღეში პერორალურად, ჩვეულებრივ დილით ერთჯერადად.
• შემანარჩუნებელი დოზა: 2,5–15 მგ/დღეში, მინიმალური ეფექტური დოზის მიღწევით.

ასთმის მწვავე გამწვავება:

• 40–50 მგ/დღეში 5–7 დღის განმავლობაში (NICE NG80).

ქოფდ-ის გამწვავება:

• 30 მგ/დღეში 5 დღის განმავლობაში (NICE NG115).

რევმატოიდული ართრიტი:

• 5–7,5 მგ/დღეში ხანგრძლივად.

აუტოიმუნური ჰეპატიტი:

• საწყისი: 30–40 მგ/დღეში, თანდათანობითი შემცირებით.

ნეფროტიკური სინდრომი (მოზრდილები):

• 1 მგ/კგ/დღეში (მაქსიმუმ 80 მგ), თანდათანობითი შემცირებით.

ბავშვები

ასთმის გამწვავება:

• 1–2 მგ/კგ/დღეში (მაქსიმუმ 40 მგ) 3–5 დღის განმავლობაში.

ნეფროტიკური სინდრომი:

• ინდუქცია: 60 მგ/მ²/დღეში (მაქსიმუმ 80 მგ) 4 კვირის განმავლობაში, შემდეგ 40 მგ/მ² ყოველ მეორე დღეს 4 კვირა, თანდათანობითი შემცირებით.

კრუპი (ლარინგოტრაქეიტი):

• 1–2 მგ/კგ ერთჯერადად.

თირკმლის/ღვიძლის უკმარისობა

• თირკმლის უკმარისობა: დოზის კორექცია ჩვეულებრივ საჭირო არ არის, თუმცა ნეფროტიკული სინდრომისას მონიტორინგი აუცილებელია.
• ღვიძლის უკმარისობა: პრედნიზოლონს უპირატესობა ენიჭება პრედნიზონთან შედარებით, რადგან არ საჭიროებს ღვიძლისმიერ აქტივაციას.

მოხსნის რეჟიმი

3 კვირაზე მეტი ხნის განმავლობაში ან 40 მგ-ზე მეტი დღიური დოზით მკურნალობის შემდეგ აუცილებელია დოზის თანდათანობითი შემცირება ადრენალური კრიზის თავიდან ასაცილებლად (BNF 87). ტიპიური სქემა: ყოველ 1–2 კვირაში 2,5–5 მგ-ით შემცირება.

ფარმაკოკინეტიკა

აბსორბცია

პრედნიზოლონი პერორალური მიღებისას სწრაფად და კარგად აბსორბირდება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან. ბიოშეღწევადობა შეადგენს დაახლოებით 82%-ს. მაქსიმალური პლაზმური კონცენტრაცია (Cmax) მიიღწევა 1–2 საათში (Tmax) პერორალური მიღებიდან (EMA SmPC).

განაწილება

პრედნიზოლონი 70–90%-ით უკავშირდება პლაზმის ცილებს, ძირითადად ტრანსკორტინს (კორტიკოსტეროიდ-დამაკავშირებელი გლობულინი, CBG) და ალბუმინს. განაწილების მოცულობა შეადგენს დაახლოებით 0,6–0,9 ლ/კგ. მნიშვნელოვანია, რომ CBG-სთან კავშირი არის გაჯერებადი — მაღალი დოზებისას თავისუფალი ფრაქციის წილი იზრდება, რაც ზრდის როგორც ეფექტურობას, ასევე გვერდითი მოვლენების რისკს. ჰიპოალბუმინემიის მქონე პაციენტებში (ნეფროტიკული სინდრომი) თავისუფალი ფრაქცია მკვეთრად მატულობს.

მეტაბოლიზმი

პრედნიზოლონი მეტაბოლიზდება ძირითადად ღვიძლში, ძირითადი მეტაბოლური გზებია: 11β-HSD2-ით გარდაქმნა პრედნიზონად (რევერსიბელური), A-რგოლის რედუქცია და C-20 კეტოჯგუფის რედუქცია. CYP3A4 ასევე მონაწილეობს მეტაბოლიზმში.

ელიმინაცია

ელიმინაციის ნახევარპერიოდი (t½) შეადგენს 2–4 საათს, თუმცა ბიოლოგიური ნახევარპერიოდი (ქსოვილოვანი ეფექტის ხანგრძლივობა) მნიშვნელოვნად აღემატება — 12–36 საათს. ექსკრეცია ხდება ძირითადად თირკმელებით მეტაბოლიტების სახით.

გვერდითი ეფექტები

პრედნიზოლონის გვერდითი ეფექტები დამოკიდებულია დოზასა და მკურნალობის ხანგრძლივობაზე. მოკლევადიანი კურსი ჩვეულებრივ კარგად ტოლერანდება, ხოლო ხანგრძლივი გამოყენება მნიშვნელოვან გვერდით მოვლენებს უკავშირდება (BNF 87; EMA SmPC).

ხშირი (>10%)

• მეტაბოლური: წონის მომატება, ცენტრალური ტიპის სიმსუქნე (კუშინგოიდური ჰაბიტუსი), ჰიპერგლიკემია, დისლიპიდემია.
• კუნთ-ძვლოვანი სისტემა: ოსტეოპოროზი (ხანგრძლივი გამოყენებისას), მიოპათია.
• კანი: კანის გათხელება, სტრიები, აკნე, ჰირსუტიზმი, ნელი შეხორცება.
• ენდოკრინული: ჰიპოთალამო-ჰიპოფიზურ-ადრენალური (HPA) ღერძის სუპრესია.
• ფსიქიატრიული: ინსომნია, განწყობის ცვლილება, ეიფორია.

ნაკლებად ხშირი (1–10%)

• კარდიოვასკულური: არტერიული ჰიპერტენზია, შეშუპება (ნატრიუმის რეტენცია).
• კუჭ-ნაწლავი: დისპეფსია, გასტრიტი, პეპტიური წყლული (განსაკუთრებით NSAID-ებთან კომბინაციაში).
• ოფთალმოლოგიური: უკანა სუბკაფსულური კატარაქტა, თვალშიდა წნევის მომატება.
• იმუნური: ინფექციებისადმი მიდრეკილების ზრდა, ვაქცინაციის ეფექტურობის შემცირება.
• ენდოკრინული: მენსტრუალური ციკლის დარღვევა.

იშვიათი, მაგრამ სერიოზული (<1%)

• ოსტეონეკროზი (ასეპტიკური ნეკროზი, განსაკუთრებით ბარძაყის თავის).
• გლაუკომა.
• მძიმე ფსიქოზი და სუიციდური იდეაცია.
• პანკრეატიტი.
• თრომბოემბოლიური გართულებები.
• ადრენალური კრიზი — მკვეთრი მოხსნისას.
• პნევმოცისტის პნევმონია და სხვა ოპორტუნისტული ინფექციები მაღალ დოზებში.
• ზრდის შეფერხება ბავშვებში ხანგრძლივი გამოყენებისას.
• პსევდოტუმორ ცერებრი (ბავშვებში, განსაკუთრებით მოხსნისას).

სპეციალური მონიტორინგი

ხანგრძლივი თერაპიისას რეკომენდებულია: ძვლის დენსიტომეტრია (DEXA), სისხლში გლუკოზის კონტროლი, თვალშიდა წნევის გაზომვა, არტერიული წნევის მონიტორინგი და ელექტროლიტების შემოწმება (NICE NG).

უკუჩვენებები და სიფრთხილე

აბსოლუტური უკუჩვენებები

• ცნობილი ჰიპერმგრძნობელობა პრედნიზოლონის ან დამხმარე ნივთიერებების მიმართ.
• სისტემური სოკოვანი ინფექციები (გამონაკლისია სპეციფიკური ანტიფუნგალური თერაპიასთან კომბინაცია).
• ცოცხალი ვაქცინების მიღება იმუნოსუპრესიული დოზებით მკურნალობისას (BNF 87).

სიფრთხილის გამოჩენა საჭიროა

• ინფექციური დაავადებები: აქტიური ტუბერკულოზი (თუ არ ტარდება ადეკვატური ანტიტუბერკულოზური თერაპია), ჰერპეს სიმპლექსის ოკულარული ინფექცია, ჩუტყვავილა — კონტაქტის შემთხვევაში საჭიროა პროფილაქტიკა (VZIg).
• შაქრიანი დიაბეტი: ჰიპერგლიკემიის რისკი, შესაძლოა საჭიროებდეს ინსულინის/ჰიპოგლიკემიურ საშუალებათა დოზის კორექციას.
• კუჭ-ნაწლავის დაავადებები: პეპტიური წყლულის, დივერტიკულიტის, ახალი ანასტომოზის არსებობისას — პერფორაციის რისკი.
• ფსიქიატრიული ანამნეზი: დეპრესია, ფსიქოზის ეპიზოდები.
• კარდიოვასკულური: გულის უკმარისობა, ახალი მიოკარდიუმის ინფარქტი.
• ოსტეოპოროზი: ხანგრძლივი თერაპიისას საჭიროა ბისფოსფონატებით პროფილაქტიკა.
• ბავშვები: ზრდის რეგულარული მონიტორინგი.
• ხანდაზმული პაციენტები: გვერდითი ეფექტების გაზრდილი რისკი.

ურთიერთქმედებები

პრედნიზოლონს აქვს მრავალი კლინიკურად მნიშვნელოვანი წამლისმიერი ურთიერთქმედება (BNF 87; EMA SmPC).

ფარმაკოკინეტიკური ურთიერთქმედებები

• CYP3A4 ინდუქტორები (რიფამპიცინი, ფენიტოინი, კარბამაზეპინი, ფენობარბიტალი): მნიშვნელოვნად ამცირებენ პრედნიზოლონის პლაზმურ კონცენტრაციას, შესაძლოა საჭიროებდეს დოზის გაორმაგებას.
• CYP3A4 ინჰიბიტორები (კეტოკონაზოლი, იტრაკონაზოლი, ერითრომიცინი, რიტონავირი): ზრდიან პრედნიზოლონის კონცენტრაციას და გვერდითი ეფექტების რისკს.

ფარმაკოდინამიკური ურთიერთქმედებები

• არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო საშუალებები (NSAID): კუჭ-ნაწლავის წყლულისა და სისხლდენის რისკი მნიშვნელოვნად იზრდება. საჭიროა გასტროპროტექცია (პროტონული ტუმბოს ინჰიბიტორებით).
• ანტიკოაგულანტები (ვარფარინი): პრედნიზოლონი შეიძლება გააძლიეროს ან შეასუსტოს ანტიკოაგულანტური ეფექტი; საჭიროა INR-ის მონიტორინგი.
• ჰიპოგლიკემიური პრეპარატები: პრედნიზოლონი ზრდის სისხლში გლუკოზის დონეს, შესაძლოა საჭიროებდეს ანტიდიაბეტური თერაპიის კორექციას.
• დიურეტიკები (თიაზიდური, მარყუჟოვანი): ჰიპოკალიემიის რისკის ზრდა.
• ციკლოსპორინი: ორივე პრეპარატის კონცენტრაცია შეიძლება გაიზარდოს; კრუნჩხვების რისკი.
• ამფოტერიცინი B: მძიმე ჰიპოკალიემიის რისკი.
• ცოცხალი ვაქცინები: უკუნაჩვენებია იმუნოსუპრესიული დოზებით მკურნალობისას.
• გულის გლიკოზიდები (დიგოქსინი): ჰიპოკალიემიით განპირობებული ტოქსიკურობის რისკი.
• ფტორქინოლონები: მყესის რღვევის (ტენდინოპათია) რისკი იზრდება კორტიკოსტეროიდებთან ერთად.

ორსულობა და ლაქტაცია

ორსულობა

FDA კატეგორია: ეს კლასიფიკაცია ოფიციალურად გაუქმებულია, თუმცა პრედნიზოლონი ადრე მიეკუთვნებოდა C კატეგორიას (პირველ ტრიმესტრში) და D კატეგორიას (ხანგრძლივი ან მაღალი დოზებით გამოყენებისას).

პრედნიზოლონი გადის პლაცენტარულ ბარიერს, თუმცა მეტაბოლიზდება პლაცენტაში 11β-HSD2-ის მიერ, რაც ამცირებს ნაყოფზე ზემოქმედებას (დექსამეტაზონისა და ბეტამეტაზონისგან განსხვავებით, რომლებიც არ მეტაბოლიზდება პლაცენტაში). პირველ ტრიმესტრში მაღალ დოზებში — ზედა ტუჩის/სასის ნაპრალის მცირე რისკის მატება (EMA SmPC).

მიუხედავად ამისა, როდესაც სარგებელი აღემატება რისკს (მაგ., აუტოიმუნური დაავადების გამწვავება), პრედნიზოლონი შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ორსულობისას მინიმალური ეფექტური დოზით. ხანგრძლივი მკურნალობისას აუცილებელია ნეონატალური ადრენალური ფუნქციის მონიტორინგი (BNF 87).

ლაქტაცია

პრედნიზოლონი გამოიყოფა დედის რძეში მცირე რაოდენობით. 20 მგ-ზე ნაკლები დღიური დოზისას ჩვილზე ეფექტი უმნიშვნელოა. მაღალი დოზებისას (≥40 მგ/დღეში) რეკომენდებულია მიღებიდან 3–4 საათის ინტერვალის დაცვა ძუძუთი კვებამდე (BNF 87).

ბრენდები საქართველოში

საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე პრედნიზოლონი ხელმისაწვდომია სხვადასხვა ფორმითა და ბრენდით:

• პრედნიზოლონი — გენერიკული ტაბლეტები 5 მგ, ხელმისაწვდომია მრავალი მწარმოებლისგან.
• პრედნიზოლონის საინექციო ხსნარი (25–30 მგ/მლ) — ინტრავენური და ინტრამუსკულარული გამოყენებისთვის.
• პრედნიზოლონის თვალის წვეთები 0,5% და 1%.

აღსანიშნავია, რომ საქართველოში ასევე ფართოდ ხელმისაწვდომია მონათესავე კორტიკოსტეროიდები: დექსამეტაზონი, მეთილპრედნიზოლონი და სხვა. კონკრეტული ბრენდების ხელმისაწვდომობა და რეგისტრაცია შეიძლება შეცვლილი იყოს — გირჩევთ გადაამოწმოთ განახლებული ინფორმაცია ფარმაცევტულ დაწესებულებებში.

ხშირად დასმული კითხვები

რა განსხვავებაა პრედნიზოლონსა და პრედნიზონს შორის?

პრედნიზონი წარმოადგენს პროპრეპარატს, რომელიც ღვიძლში გარდაიქმნება აქტიურ ფორმად — პრედნიზოლონად. ჯანსაღი ღვიძლის მქონე პაციენტებში ორივე პრეპარატი პრაქტიკულად ექვივალენტურია. თუმცა, ღვიძლის მძიმე დაზიანებისას (ციროზი, ჰეპატიტი) პრედნიზოლონს ენიჭება უპირატესობა, რადგან არ საჭიროებს ღვიძლისმიერ აქტივაციას (BNF 87).

შეიძლება თუ არა პრედნიზოლონის მკვეთრი შეწყვეტა?

არა, ხანგრძლივი (>3 კვირა) ან მაღალდოზიანი მკურნალობის შემდეგ პრედნიზოლონის მკვეთრი შეწყვეტა კატეგორიულად არ არის რეკომენდებული. ხანგრძლივმა გამოყენებამ შეიძლება გამოიწვიოს ჰიპოთალამო-ჰიპოფიზურ-ადრენალური ღერძის სუპრესია, და მკვეთრმა მოხსნამ შესაძლოა გამოიწვიოს ადრენალური კრიზი — სიცოცხლისთვის საშიში მდგომარეობა. დოზა უნდა შემცირდეს თანდათანობით, ჩვეულებრივ ყოველ 1–2 კვირაში 2,5–5 მგ-ით (BNF 87).

რა დროს უნდა მიიღოთ პრედნიზოლონი?

პრედნიზოლონი, ჩვეულებრივ, უნდა მიიღოთ დილით, საუზმის შემდეგ. ეს შეესაბამება კორტიზოლის ბუნებრივ ცირკადიან რიტმს (მაქსიმალური კონცენტრაცია დილით) და ამცირებს HPA ღერძის სუპრესიის რისკს. საკვებთან ერთად მიღება ამცირებს კუჭ-ნაწლავის გაღიზიანებას.

რა ვიზუალი გამოიწვიოს პრედნიზოლონმა ხანგრძლივი მიღებისას?

ხანგრძლივი გამოყენებისას (>3 თვე) რეკომენდებულია: ძვლის მინერალური სიმკვრივის შემოწმება (DEXA სკანი) და ოსტეოპოროზის პროფილაქტიკა (კალციუმი + D ვიტამინი ± ბისფოსფონატი); სისხლში გლუკოზის რეგულარული კონტროლი; თვალშიდა წნევის პერიოდული გაზომვა; არტერიული წნევისა და ელექტროლიტების მონიტორინგი; ბავშვებში — სიმაღლისა და წონის მონიტორინგი.

შეიძლება თუ არა ალკოჰოლის მოხმარება პრედნიზოლონის მიღებისას?

ალკოჰოლის მოხმარება პრედნიზოლონის მიღებისას არ არის აბსოლუტურად უკუნაჩვენები, თუმცა მკაცრად რეკომენდებულია მისი შეზღუდვა. ორივე ნივთიერება ზრდის კუჭის ლორწოვანის გაღიზიანებისა და პეპტიური წყლულის რისკს. გარდა ამისა, ალკოჰოლი აძლიერებს პრედნიზოლონის იმუნოსუპრესიულ ეფექტს და ზრდის ინფექციების რისკს.

პრედნიზოლონი გავლენას ახდენს ვაქცინაციაზე?

დიახ, იმუნოსუპრესიული დოზებით (≥20 მგ/დღეში 2 კვირაზე მეტხანს მოზრდილებში) პრედნიზოლონის მიღებისას ცოცხალი ვაქცინები (BCG, MMR, ჩუტყვავილას ვაქცინა) უკუნაჩვენებია დისემინირებული ინფექციის რისკის გამო. ინაქტივირებული ვაქცინები შეიძლება მიღებულ იქნეს, თუმცა იმუნური პასუხი შესაძლოა შესუსტებული იყოს. ვაქცინაცია რეკომენდებულია კორტიკოსტეროიდული თერაპიის დასრულებიდან მინიმუმ 1 თვის შემდეგ (BNF 87).