ფსორიაზი

მოკლედ

ფსორიაზი არის ქრონიკული, აუტოიმუნური ანთებითი კანის დაავადება, რომელიც მოსახლეობის დაახლოებით 2-3%-ს აწუხებს. დაავადება ვლინდება კანზე წითელი, ასხლეტილი, ვერცხლისფერი ქერცლებით დაფარული ფოლაქებით, რომლებიც ყველაზე ხშირად იდაყვებზე, მუხლებზე, თავის კანზე და წელის არეში ჩნდება. ფსორიაზი არ არის გადამდები. დაავადება გენეტიკური მიდრეკილების ფონზე ვითარდება და იმუნური სისტემის დარღვევით არის განპირობებული. შეიძლება დაიწყოს ნებისმიერ ასაკში, თუმცა ყველაზე ხშირად 15-35 წლის ასაკში ვლინდება. მკურნალობა მოიცავს ადგილობრივ საშუალებებს (კორტიკოსტეროიდული კრემები, ვიტამინ D-ს ანალოგები), ფოტოთერაპიას და სისტემურ პრეპარატებს. დროული და სწორი მკურნალობით სიმპტომების ეფექტური კონტროლი შესაძლებელია, თუმცა სრული განკურნება ამჟამად მიუღწეველია.

რა არის და როგორ ხდება

ფსორიაზი აუტოიმუნური დაავადებაა, რომელშიც იმუნური სისტემა შეცდომით თავს ესხმის საკუთარი სხეულის ეპიდერმისის — კანის ზედა ფენის — უჯრედებს. ნორმალურ პირობებში კანის უჯრედების (კერატინოციტების) სრული ციკლი — წარმოქმნიდან ზედაპირამდე და ჩამოშრებამდე — 28-30 დღეს გრძელდება. ფსორიაზის დროს ეს პროცესი მკვეთრად ჩქარდება და 3-4 დღეში ხდება, რაც იწვევს უჯრედების დაგროვებას კანის ზედაპირზე სქელი, ქერცლოვანი ფოლაქების სახით.

პათოფიზიოლოგიურად, დაავადება T-ლიმფოციტების (იმუნური უჯრედები) ჭარბი აქტივაციით მიმდინარეობს. აქტივირებული T-უჯრედები კანში მიგრირებენ და ანთებითი ციტოკინების — კერძოდ, TNF-ალფა, ინტერლეიკინ-17 (IL-17) და ინტერლეიკინ-23 (IL-23) — გამოყოფას იწვევენ. ეს ციტოკინები ასტიმულირებენ კერატინოციტების უკონტროლო გამრავლებას და კანში ანთებითი პროცესის შენარჩუნებას.

ფსორიაზი არ შემოიფარგლება მხოლოდ კანით. თანამედროვე მედიცინა მას სისტემურ ანთებით დაავადებად მიიჩნევს, რომელიც გავლენას ახდენს მთელ ორგანიზმზე. პაციენტთა დაახლოებით 30%-ს უვითარდება ფსორიაზული ართრიტი — სახსრების ანთებითი დაზიანება. ასევე, ფსორიაზი ზრდის გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების, მეტაბოლური სინდრომის, დეპრესიის და დიაბეტის რისკს (NICE CG153, 2017).

დაავადება ტალღისებურად მიმდინარეობს — გამწვავების (ფლეარების) და რემისიის პერიოდების მონაცვლეობით. გამწვავების პროვოცირება შესაძლებელია სტრესით, ინფექციებით, კანის ტრავმით (კებნერის ფენომენი), ზოგიერთი მედიკამენტით და ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარებით.

ვინ რისკის ჯგუფშია

ფსორიაზი ნებისმიერ ადამიანს შეიძლება განუვითარდეს, თუმცა არსებობს რამდენიმე ფაქტორი, რომელიც რისკს მნიშვნელოვნად ზრდის:

გენეტიკა — უმთავრესი რისკ-ფაქტორი. თუ ერთ მშობელს აქვს ფსორიაზი, შვილში დაავადების ალბათობა დაახლოებით 10%-ია; ორივე მშობლის დაავადების შემთხვევაში — 50%-მდე იზრდება. HLA-Cw6 გენის ვარიანტი განსაკუთრებულ მიდრეკილებას ქმნის.

ასაკი — დაავადება ორ ასაკობრივ პიკს ავლენს: 15-25 წელი (ტიპი I, უფრო მძიმე) და 50-60 წელი (ტიპი II, შედარებით მსუბუქი).

სქესი — მამაკაცებსა და ქალებში თანაბრად გვხვდება, თუმცა ზოგიერთი კვლევის მიხედვით, მამაკაცებში უფრო მძიმე ფორმები ვითარდება.

ცხოვრების წესი:

• მოწევა — რისკს 2-ჯერ ზრდის და დაავადების მიმდინარეობას ამძიმებს
• ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარება — გამწვავებას იწვევს
• სიმსუქნე — სხეულის მასის ინდექსი >30 მნიშვნელოვნად ზრდის ალბათობას

თანმხლები დაავადებები:

• სტრეპტოკოკური ინფექციები (განსაკუთრებით ყელის ანგინა — წვეთოვანი ფსორიაზის ტრიგერი)
• აივ ინფექცია
• მეტაბოლური სინდრომი

მედიკამენტები — ლითიუმი, ბეტა-ბლოკატორები, მალარიის საწინააღმდეგო პრეპარატები და კორტიკოსტეროიდების მკვეთრი მოხსნა შესაძლოა გამწვავებას პროვოცირებდეს.

სიმპტომები

ფსორიაზის კლინიკური გამოვლინება ტიპის მიხედვით განსხვავდება, თუმცა ყველაზე გავრცელებული — ვულგარული (ფოლაქოვანი) ფსორიაზი — პაციენტთა 80-90%-ს აწუხებს.

ძირითადი სიმპტომები:

• წითელი ან ვარდისფერი, ასხლეტილი ფოლაქები, დაფარული ვერცხლისფერ-თეთრი ქერცლებით
• ქავილი — პაციენტთა 70-90%-ში (მსუბუქიდან ძლიერამდე)
• კანის სიმშრალე, ბზარები, ზოგჯერ სისხლდენა
• ტკივილი და წვის შეგრძნება დაზიანებულ უბნებში
• ფრჩხილების ცვლილებები: წერტილოვანი ჩაღრმავებები, გასქელება, შეფერილობის ცვლილება, ფრჩხილის ფირფიტის აშრევება
• სახსრების ტკივილი და შეშუპება (ფსორიაზული ართრიტის ნიშანი)

ყველაზე ხშირი ლოკალიზაცია:

• იდაყვები და მუხლები
• თავის კანი
• წელის არე და გავის მიდამო
• ფრჩხილები
• ხელისგულები და ტერფები

ნაკლებად გავრცელებული ფორმები:

• წვეთოვანი ფსორიაზი — პატარა, წვეთის ფორმის გამონაყარი, ხშირად სტრეპტოკოკური ინფექციის შემდეგ
• ინვერსიული ფსორიაზი — კანის ნაოჭებში (იღლია, საზარდული), გლუვი, ბრწყინვალე წითელი ფოლაქები ქერცლების გარეშე
• პუსტულოზური ფსორიაზი — ჩირქოვანი ბუშტუკები, შესაძლოა სიცხესთან ერთად
• ერითროდერმული ფსორიაზი — სხეულის 90%-ზე მეტის დაფარვა, სასწრაფო სამედიცინო მდგომარეობა

ფსორიაზი ასევე მნიშვნელოვნად მოქმედებს ფსიქოემოციურ მდგომარეობაზე. პაციენტთა დიდ ნაწილს აწუხებს შეხედულების მიმართ შეშფოთება, სოციალური იზოლაცია, დეპრესია და შფოთვა. ცხოვრების ხარისხის შეფასების ინდექსი (DLQI) ფსორიაზის დროს ხშირად ისეთივე დაბალია, როგორც სიმსივნური და გულის დაავადებების დროს (WHO, 2016).

დიაგნოსტიკა

ფსორიაზის დიაგნოზი, როგორც წესი, კლინიკურ სურათზე დაყრდნობით ისმება — გამოცდილი დერმატოლოგი ფოლაქების დამახასიათებელ გარეგნობას ვიზუალურად ცნობს.

კლინიკური გასინჯვა:

• ტიპიური ვერცხლისფერი ქერცლები, რომელთა მოცილებისას ვლინდება ბრწყინვალე წითელი ზედაპირი (აუშპიცის ნიშანი)
• წერტილოვანი სისხლდენა ქერცლების მოხსნისას
• კებნერის ფენომენის გამოვლენა — ახალი ფოლაქების გაჩენა კანის ტრავმის ადგილზე

სიმძიმის შეფასება:

• PASI ქულა (Psoriasis Area and Severity Index) — სხეულის დაზიანებული ზედაპირის ფართობისა და ანთების ინტენსივობის შეფასება
• BSA (Body Surface Area) — დაზიანებული ფართობის პროცენტული გაანგარიშება
• DLQI — ცხოვრების ხარისხის კითხვარი

ლაბორატორიული კვლევები: ფსორიაზის დიაგნოზისთვის სპეციფიკური ანალიზი არ არსებობს, თუმცა ინიშნება:

• სრული სისხლის ანალიზი
• C-რეაქტიული ცილა (CRP) და ეგმ (ESR) — ანთების მარკერები
• ღვიძლისა და თირკმლის ფუნქციური სინჯები — სისტემური თერაპიის დაწყებამდე
• შარდმჟავას დონე — ფსორიაზის დროს ხშირად მომატებულია
• რევმატოიდული ფაქტორი — ფსორიაზული ართრიტის დიფერენცირებისთვის

კანის ბიოფსია: ტარდება ატიპიური შემთხვევებში, დიფერენციული დიაგნოზის მიზნით. ჰისტოლოგიურად აღინიშნება ეპიდერმისის გასქელება (აკანთოზი), პარაკერატოზი და მუნროს მიკროაბსცესები.

დიფერენციული დიაგნოზი: ფსორიაზი უნდა განვასხვავოთ სებორეული დერმატიტის, ეგზემის, კანის სოკოვანი ინფექციების, ბრტყელი ლიქენისა და კანის ლიმფომისგან.

მკურნალობა — წამლები

ფსორიაზის მკურნალობა საფეხურებრივია და დამოკიდებულია დაავადების სიმძიმეზე (NICE NG153, 2017; EMA SmPC-ები).

პირველი რიგის თერაპია — ადგილობრივი საშუალებები

მსუბუქი და ზომიერი ფსორიაზის დროს მკურნალობა ადგილობრივი პრეპარატებით იწყება:

ტოპიკური კორტიკოსტეროიდები — ანთებისა და ქავილის შემცირების ძირითადი საშუალება:

• ადვანტანი 0.1% — საშუალო სიძლიერის კორტიკოსტეროიდი (მეთილპრედნიზოლონის აცეპონატი). გამოიყენება სახეზე და კანის ნაზ უბნებზე. თხელი ფენით ეცხება დღეში 1-ჯერ, არაუმეტეს 2-4 კვირისა.

• ბეტადერმი — ბეტამეტაზონის შემცველი პრეპარატი, ძლიერი ტოპიკური კორტიკოსტეროიდი. ეფექტურია სხეულის ფოლაქებზე. გამოიყენება დღეში 1-2-ჯერ, 2-4 კვირის კურსით.

• დერმოვეიტი 0.05% — კლობეტაზოლის პროპიონატი, ულტრაძლიერი კორტიკოსტეროიდი. ინიშნება მხოლოდ რეზისტენტული ფოლაქებისთვის, მოკლე კურსებით (არაუმეტეს 2 კვირისა უწყვეტად). სახეზე და კანის ნაოჭებში არ გამოიყენება. გვერდითი ეფექტები: კანის ატროფია, სტრიები, ტელანგიექტაზიები.

ემოლენტები (დამატენიანებლები):

• ბეპანთენი 5% — დექსპანთენოლის შემცველი კრემი. გამოიყენება როგორც დამხმარე საშუალება კანის ბარიერის აღსადგენად. ეცხება რეგულარულად, დღეში 2-3-ჯერ. ემოლენტების გამოყენება ფსორიაზის მკურნალობის აუცილებელი კომპონენტია (BNF 87, 2024).

დითრანოლი (ანთრალინი):

• ანთროლინი 0.3%–1.5% კრემი — ტრადიციული ადგილობრივი საშუალება ფსორიაზის ფოლაქებისთვის. მოქმედებს ეპიდერმისის უჯრედების ჰიპერპროლიფერაციის შენელებით. იწყება დაბალი კონცენტრაციით, თანდათანობითი გაზრდით. ეცხება მხოლოდ ფოლაქზე (ჯანმრთელ კანს აღიზიანებს), 15-30 წუთით, შემდეგ ჩამოირეცხება. შეიძლება კანის შეღებვა გამოიწვიოს.

მეორე რიგის თერაპია — ფოტოთერაპია და სისტემური წამლები

ზომიერი-მძიმე ფსორიაზის დროს, როდესაც ადგილობრივი თერაპია არასაკმარისია:

ფოტოთერაპია — UVB ფოტოთერაპია (ვიწროსპექტრიანი, 311 ნმ) ეფექტური მეთოდია. კურსი მოიცავს 20-30 სეანსს, კვირაში 2-3-ჯერ. PUVA თერაპია (პსორალენი + UVA) უფრო მძიმე შემთხვევებში გამოიყენება.

სისტემური თერაპია:

• მეთოტრექსატი — ანტიმეტაბოლიტი, ფსორიაზის სისტემური თერაპიის „ოქროს სტანდარტი". კვირეული დოზა 7.5-25 მგ, ფოლის მჟავასთან ერთად. ღვიძლის ფუნქციის რეგულარული მონიტორინგი სავალდებულოა. ორსულობის დროს აბსოლუტურად უკუნაჩვენებია (BNF 87, 2024).
• ციკლოსპორინი — იმუნოსუპრესანტი, მოქმედებს T-უჯრედებზე. დოზა 2.5-5 მგ/კგ/დღეში. მოკლე კურსებით (არაუმეტეს 1-2 წლისა) თირკმლის ტოქსიკურობის გამო.
• აციტრეტინი — რეტინოიდი, განსაკუთრებით ეფექტური პუსტულოზური ფსორიაზის დროს.

დამხმარე თერაპია — სახსრების ტკივილის მართვა

ფსორიაზული ართრიტის დროს ტკივილის შესამსუბუქებლად:

• არკოქსია 60 მგ ან არკოქსია 90 მგ — ეტორიკოქსიბი, სელექციური COX-2 ინჰიბიტორი. ეფექტურია სახსრების ტკივილისა და ანთების დროს. მიიღება დღეში 1-ჯერ. კუჭ-ნაწლავის გვერდითი ეფექტების ნაკლები რისკი ტრადიციულ არასტეროიდულ ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატებთან შედარებით.

• დიკლოფენაკი 50 მგ — არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატი. დოზა 50 მგ, დღეში 2-3-ჯერ, საჭმლის შემდეგ. გულ-სისხლძარღვთა და კუჭ-ნაწლავის რისკების გამო მოკლე კურსებით.

• დიკლაკი 5% გელი — ადგილობრივი არასტეროიდული საშუალება სახსრების ტკივილის დროს. ნაკლები სისტემური შეწოვა.

მნიშვნელოვანი: სისტემური კორტიკოსტეროიდები (მაგ., დექსამეტაზონი) ფსორიაზის მკურნალობაში, როგორც წესი, არ გამოიყენება, რადგან მათმა მოხსნამ შეიძლება მძიმე რებაუნდ-ეფექტი — ერითროდერმული ან პუსტულოზური ფსორიაზის განვითარება გამოიწვიოს (BAD Guidelines, 2020).

ცხოვრების წესი

ცხოვრების წესის კორექცია ფსორიაზის მართვის განუყოფელი ნაწილია:

კვება:

• ანთების საწინააღმდეგო დიეტა: ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავებით მდიდარი საკვები (ცხიმიანი თევზი, ნიგოზი, სელის თესლი)
• ხილი, ბოსტნეული, მარცვლეული
• შეზღუდეთ გადამუშავებული საკვები, შაქარი და ნაჯერი ცხიმები
• ზოგიერთ პაციენტს გლუტენის ელიმინაცია ეხმარება

წონის კონტროლი:

• სიმსუქნე ფსორიაზს ამძიმებს. 5-10%-ით წონის კლება მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს PASI ქულას (JAMA Dermatol, 2018)

ფიზიკური აქტივობა:

• რეგულარული, ზომიერი ვარჯიში (კვირაში მინიმუმ 150 წუთი) ამცირებს სისტემურ ანთებას და აუმჯობესებს ფსიქოემოციურ მდგომარეობას

სტრესის მართვა:

• მედიტაცია, იოგა, ღრმა სუნთქვის ტექნიკა
• კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია
• სტრესი ფსორიაზის გამწვავების ერთ-ერთი ძირითადი ტრიგერია

თამბაქო და ალკოჰოლი:

• მოწევის შეწყვეტა — აუცილებელია
• ალკოჰოლის მინიმიზაცია ან სრული თავის არიდება, განსაკუთრებით მეთოტრექსატით მკურნალობის დროს

კანის მოვლა:

• ყოველდღიური დატენიანება ემოლენტებით აბაზანის/შხაპის შემდეგ
• თბილი (არა ცხელი) წყლით ბანაობა
• მსუბუქი, უსურნელო საპნის გამოყენება
• კანის ტრავმისა და გახეხვისგან თავის არიდება

გართულებები

მკურნალობის გარეშე ან არასათანადო მართვის შემთხვევაში ფსორიაზმა შეიძლება მნიშვნელოვანი გართულებები გამოიწვიოს:

ფსორიაზული ართრიტი — პაციენტთა 30%-ს უვითარდება, ჩვეულებრივ ფსორიაზის დაწყებიდან 5-10 წელიწადში. სახსრების შეუქცევადი დაზიანება და დეფორმაცია შესაძლებელია, თუ დროული მკურნალობა არ დაიწყო.

გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები — მძიმე ფსორიაზი 50%-ით ზრდის მიოკარდიუმის ინფარქტის რისკს. ქრონიკული სისტემური ანთება აჩქარებს ათეროსკლეროზს.

მეტაბოლური სინდრომი — სიმსუქნე, ინსულინრეზისტენტობა, ტიპი 2 დიაბეტი და დისლიპიდემია ფსორიაზის პაციენტებში გაცილებით ხშირია.

ფსიქოლოგიური გართულებები — დეპრესია (პაციენტთა 25-30%-ში), შფოთვა, სოციალური იზოლაცია, სუიციდალური აზრების მომატებული რისკი.

ერითროდერმული ფსორიაზი — სიცოცხლისთვის საშიში მდგომარეობა, თერმორეგულაციისა და სითხის ბალანსის დარღვევით. საჭიროებს ჰოსპიტალიზაციას.

ღვიძლის დაავადება — განსაკუთრებით ცხიმოვანი ჰეპატოზი, ალკოჰოლის მოხმარებასთან კომბინაციაში.

გრძელვადიანი პროგნოზი

ფსორიაზი ქრონიკული დაავადებაა, რომელიც სრულად არ იკურნება, თუმცა სათანადო მკურნალობით სიმპტომების ეფექტური კონტროლი და ხანგრძლივი რემისია მიღწევადია. პაციენტთა მნიშვნელოვან ნაწილს შეუძლია სრულფასოვანი ცხოვრება.

მსუბუქი ფსორიაზი (BSA <3%) ადგილობრივი თერაპიით კარგად იმართება. ზომიერი-მძიმე ფორმები ბიოლოგიური თერაპიის ეპოქაში (ანტი-TNF, ანტი-IL-17, ანტი-IL-23 პრეპარატები) გაცილებით უკეთ კონტროლდება, ვიდრე ადრე.

პროგნოზი უარესდება მოწევის, ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარების, სიმსუქნისა და თანმხლები დაავადებების ფონზე. ადრეული ასაკში დაწყებული ფსორიაზი (ტიპი I) ჩვეულებრივ უფრო მძიმედ მიმდინარეობს. რეგულარული დერმატოლოგის მეთვალყურეობა მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს გრძელვადიან შედეგებს.

როდის უნდა მიმართო ექიმს

დაუყოვნებლივ ან სასწრაფოდ მიმართეთ ექიმს შემდეგ შემთხვევებში:

• გამონაყარი სწრაფად ვრცელდება და სხეულის ფართო ზედაპირს (>10%) მოიცავს, განსაკუთრებით სიცხესთან ერთად — ერითროდერმიის ან პუსტულოზური ფსორიაზის ნიშანი
• სახსრებში ტკივილი, შეშუპება ან სიხისტე გაჩნდა — ფსორიაზული ართრიტის ნაადრევი მართვა სახსრების შეუქცევად დაზიანებას ხელს უშლის
• ადგილობრივი მკურნალობა 4-8 კვირის განმავლობაში არ მოქმედებს — საჭიროა თერაპიის გადახედვა
• კანის ინფექციის ნიშნები — ტკივილის გაძლიერება, ჩირქი, სიცხე, ფოლაქების ირგვლივ სიწითლის გავრცელება
• ფსიქოლოგიური ტანჯვა — დეპრესია, სოციალური იზოლაცია, სუიციდალური აზრები
• ორსულობის დაგეგმვა — მრავალი ფსორიაზის პრეპარატი ნაყოფისთვის საშიშია; წინასწარ საჭიროა მკურნალობის კორექცია

ხშირად დასმული კითხვები

ფსორიაზი გადამდებია?

არა, ფსორიაზი აბსოლუტურად არ არის გადამდები. ვერც შეხებით, ვერც საერთო ნივთების გამოყენებით და ვერც სხვა გზით გადაედება ერთი ადამიანიდან მეორეს. ეს აუტოიმუნური დაავადებაა, რომელშიც ადამიანის საკუთარი იმუნური სისტემა ზედმეტად აქტიურია. სამწუხაროდ, ამ მითის გამო ბევრი პაციენტი სოციალურ სტიგმატიზაციას განიცდის.

შეიძლება ალკოჰოლის მიღება ფსორიაზის დროს?

ალკოჰოლის მოხმარება ფსორიაზის გამწვავებას პროვოცირებს და მკურნალობის ეფექტურობას ამცირებს. თუ პაციენტი მეთოტრექსატს იღებს, ალკოჰოლი კატეგორიულად აკრძალულია, ვინაიდან ღვიძლის ტოქსიკურობის რისკი მნიშვნელოვნად იზრდება (BNF 87, 2024). სხვა შემთხვევებშიც, ალკოჰოლის მინიმუმამდე შემცირება რეკომენდებულია.

შეიძლება ფსორიაზის დროს ორსულობა?

ფსორიაზის მქონე ქალებს ორსულობა შეუძლიათ, თუმცა სავალდებულოა წინასწარ ექიმთან კონსულტაცია. მრავალი პრეპარატი — მეთოტრექსატი, აციტრეტინი, ციკლოსპორინი — ტერატოგენურია და ორსულობამდე მინიმუმ 1-3 თვით ადრე (აციტრეტინის შემთხვევაში — 3 წლით ადრე) უნდა შეწყდეს. ტოპიკური ემოლენტები და საშუალო სიძლიერის კორტიკოსტეროიდები შეზღუდული რაოდენობით ჩვეულებრივ ნებადართულია. ორსულობის დროს ფსორიაზი ხშირად უმჯობესდება ჰორმონალური ცვლილებების ფონზე.

შეიძლება თუ არა მანქანის ტარება და მუშაობა ფსორიაზის დროს?

ფსორიაზი, როგორც წესი, არ ზღუდავს მართვის ან მუშაობის უნარს. თუმცა, თუ ფსორიაზული ართრიტი ხელებს აწუხებს ან მედიკამენტები ძილიანობას იწვევს, სიფრთხილე საჭიროა. ფსიქოლოგიური დისკომფორტი, განსაკუთრებით ხილულ ადგილებზე გამონაყარის დროს, შესაძლოა სამუშაო პროდუქტიულობაზე მოქმედებდეს — ასეთ შემთხვევაში ფსიქოლოგიური მხარდაჭერა მნიშვნელოვანია.

რა განსხვავებაა ბრენდულ და ჯენერიკულ პრეპარატებს შორის?

ფსორიაზის ტოპიკური პრეპარატების შემთხვევაში, ჯენერიკული ვერსიები შეიცავს იგივე აქტიურ ინგრედიენტს იმავე კონცენტრაციით. თუმცა, კრემისა და მალამოს ბაზა (ფუძე) შეიძლება განსხვავდებოდეს, რაც შეწოვისა და კომფორტის ხარისხზე მოქმედებს. თუ ბრენდული პრეპარატი კარგად მოქმედებს, ჯენერიკზე გადასვლისას ყურადღებით დააკვირდით ეფექტს და, საჭიროების შემთხვევაში, ეცადეთ ექიმს გაუზიაროთ ინფორმაცია.

რა სეზონზეა ფსორიაზი უარესი?

ფსორიაზი ხშირად ზამთარში უარესდება — დაბალი ტენიანობა, ცივი ჰაერი და მზის სხივების ნაკლებობა ამძიმებს სიმპტომებს. ზაფხულში მზის ზომიერი ექსპოზიცია (UVB გამოსხივება) ბევრ პაციენტს ეხმარება. თუმცა, მზეზე დამწვრობა კებნერის ფენომენით ახალ ფოლაქებს შეიძლება გამოიწვიოს, ამიტომ მზისგან დამცავი საშუალებების გამოყენება რეკომენდებულია.