paracetamol

მოკლედ

პარაცეტამოლი (აცეტამინოფენი) არის ყველაზე ფართოდ გამოყენებული ანალგეზიური და ანტიპირეტიკული პრეპარატი მსოფლიოში. იგი შედის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელ მედიკამენტთა ნუსხაში (WHO Model List) და გამოიყენება მსუბუქიდან საშუალო ინტენსივობის ტკივილის და ცხელების სამკურნალოდ. პრეპარატი ხელმისაწვდომია ურეცეპტოდ, თუმცა ჭარბი დოზის მიღებისას შესაძლოა გამოიწვიოს მძიმე ჰეპატოტოქსიკურობა. მოქმედებს ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში ციკლოოქსიგენაზას (COX) ინჰიბირების გზით, თუმცა პერიფერიული ანთების საწინააღმდეგო ეფექტი მინიმალურია. ზრდასრულებში სტანდარტული დოზაა 500–1000 მგ ყოველ 4–6 საათში, მაქსიმუმ 4 გ/დღეში. პარაცეტამოლი კარგად აიტანება თერაპიული დოზებით და წარმოადგენს პირველი რიგის არჩევანს ტკივილგამაყუჩებლად ორსულობის, ლაქტაციის და ბავშვთა ასაკში.

---

რა არის და ფარმაკოლოგია

პარაცეტამოლი (INN: paracetamol; აშშ-ში ცნობილია როგორც აცეტამინოფენი) არის არაოპიოიდური ანალგეტიკი და ანტიპირეტიკი, რომელიც ფარმაკოლოგიურად განეკუთვნება ანილიდების ჯგუფს. იგი არ არის კლასიკური არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო საშუალება (ნსაასს/NSAID), მიუხედავად იმისა, რომ COX-ის ინჰიბირების უნარს ფლობს, რადგან პერიფერიული ანთების საწინააღმდეგო აქტივობა უმნიშვნელოა (BNF 87).

ისტორია

პარაცეტამოლი პირველად სინთეზირებულ იქნა 1878 წელს ჰარმონ ნორტროპ მორსის მიერ. კლინიკურ პრაქტიკაში გამოყენება 1893 წელს ჯოზეფ ფონ მერინგმა დაიწყო, თუმცა მისი ფართო კლინიკური გავრცელება 1950-იან წლებში მოხდა, როდესაც ფენაცეტინის (პარაცეტამოლის პროწამალი) ნეფროტოქსიკურობა დადასტურდა. დღეისათვის პარაცეტამოლი შედის WHO-ს აუცილებელ მედიკამენტთა მოდელურ სიაში (WHO Model List) და წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე ხელმისაწვდომ და უსაფრთხო ანალგეტიკს.

ქიმიური კლასიფიკაცია

ქიმიურად პარაცეტამოლი წარმოადგენს N-აცეტილ-პარა-ამინოფენოლს (C₈H₉NO₂), მოლეკულური მასა — 151,16 გ/მოლი. ATC კოდი — N02BE01. პრეპარატი ხელმისაწვდომია მრავალი ფარმაცევტული ფორმით: ტაბლეტი, კაფსულა, სიროფი, სუსპენზია, რექტალური სანთელი და ინტრავენური ხსნარი. ეს მრავალფეროვნება პრეპარატს განსაკუთრებით მოსახერხებელს ხდის პედიატრიულ და ზრდასრულ პრაქტიკაში.

---

მოქმედების მექანიზმი

პარაცეტამოლის მოქმედების ზუსტი მექანიზმი დღემდე სრულად გაურკვეველია, თუმცა არსებობს რამდენიმე კარგად შესწავლილი პათოფიზიოლოგიური გზა, რომელთა მეშვეობით იგი ახორციელებს ანალგეზიურ და ანტიპირეტიკულ ეფექტს.

ცენტრალური COX ინჰიბიცია

პარაცეტამოლის ძირითადი მექანიზმი მოიცავს ციკლოოქსიგენაზა-2-ის (COX-2) ცენტრალურ ინჰიბირებას. თავის ტვინში, სადაც პეროქსიდული ტონი დაბალია, პარაცეტამოლი ეფექტურად ბლოკავს COX ფერმენტს, რაც ამცირებს პროსტაგლანდინ E₂-ის (PGE₂) სინთეზს ჰიპოთალამუსის თერმორეგულაციის ცენტრში და ტკივილის მოდულაციის უბნებში. ამით აიხსნება მისი ანტიპირეტიკული და ანალგეზიური ეფექტი (BNF 87).

პერიფერიულ ქსოვილებში, სადაც ანთებითი პროცესის დროს პეროქსიდული ტონი მაღალია, პარაცეტამოლი ვერ ახერხებს COX-ის ეფექტურ ინჰიბირებას — სწორედ ეს ხსნის მის მინიმალურ ანთების საწინააღმდეგო აქტივობას და განასხვავებს კლასიკური NSAID-ებისგან.

ენდოკანაბინოიდური სისტემა

პარაცეტამოლის მეტაბოლიტი — AM404 (N-არაქიდონოილფენოლამინი) — წარმოიქმნება ცხიმოვანი მჟავების ამიდ ჰიდროლაზას (FAAH) მონაწილეობით. AM404 ანაბინოიდურ CB₁ რეცეპტორზე მოქმედებით და ანანდამიდის ხელახალი შეწოვის ბლოკადით მონაწილეობს აღმავალი ტკივილის გზის მოდულაციაში. ეს მექანიზმი ხსნის პარაცეტამოლის ცენტრალურ ანალგეზიურ ეფექტს, რომელიც სცდება მარტივ COX ინჰიბიციას.

სეროტონინერგული მექანიზმი

არსებობს მონაცემები, რომ პარაცეტამოლი აძლიერებს აღმავალ სეროტონინერგულ ანტინოციცეპტურ გზებს, კერძოდ, 5-HT₃ რეცეპტორების მონაწილეობით, რაც ხელს უწყობს ტკივილის სიგნალის შესუსტებას ზურგის ტვინის დონეზე.

TRPV₁ რეცეპტორი

AM404 ასევე მოქმედებს ვანილოიდური TRPV₁ რეცეპტორის აგონისტად, რაც დამატებით ანალგეზიურ ეფექტს უზრუნველყოფს.

მთლიანობაში, პარაცეტამოლი წარმოადგენს მულტიმოდალური მოქმედების მქონე პრეპარატს, რომელიც ანალგეზიას ახორციელებს რამდენიმე ფარმაკოლოგიური გზის პარალელური აქტივაციით.

---

ჩვენებები

პარაცეტამოლი წარმოადგენს პირველი რიგის პრეპარატს მრავალი მდგომარეობის სამკურნალოდ (BNF 87; NICE NG193):

ტკივილი

• მსუბუქიდან საშუალო ინტენსივობის ტკივილი: თავის ტკივილი, კბილის ტკივილი, მიალგია, ართრალგია, მენსტრუალური ტკივილი, პოსტოპერაციული ტკივილი.
• [ოსტეოართრიტი](/conditions/osteoartriti): NICE-ის გაიდლაინის (NG226) მიხედვით, პარაცეტამოლი შეიძლება გამოყენებულ იქნეს მსუბუქი ტკივილის მართვისთვის, თუმცა ბოლო წლებში მის ეფექტურობაში ეჭვი შეიტანეს ქრონიკული ოსტეოართრიტის მკურნალობისას.
• თავის ტკივილი და [შაკიკი](/conditions/migreni): ეპიზოდური ტენზიული თავის ტკივილის პირველი რიგის საშუალება.
• პოსტოპერაციული ტკივილის მართვა: ხშირად გამოიყენება მულტიმოდალური ანალგეზიის კომპონენტად ოპიოიდებთან და/ან NSAID-ებთან ერთად.

ცხელება

• ცხელება სხვადასხვა ეტიოლოგიით — ინფექციური, პოსტვაქცინალური, სხვა.
• ბავშვთა ცხელება: NICE-ის რეკომენდაციით (NG143), პარაცეტამოლი ან იბუპროფენი წარმოადგენს პირველი რიგის ანტიპირეტიკს ბავშვებში. ორი პრეპარატის ერთდროული გამოყენება რუტინულად არ არის რეკომენდებული.

კომბინირებული თერაპია

პარაცეტამოლი ხშირად შედის კომბინირებული პრეპარატების შემადგენლობაში:

• კოდეინთან ერთად — საშუალო ინტენსივობის ტკივილისთვის
• ტრამადოლთან ერთად
• კოფეინთან ერთად — შაკიკისთვის
• ფსევდოეფედრინთან, ქლორფენამინთან — გაციების სიმპტომების სამკურნალოდ

სხვა ჩვენებები

• WHO-ს ტკივილის კიბის პირველი საფეხური (არაოპიოიდური ანალგეტიკი)
• ინტრავენური ფორმა — პერიოპერაციული ტკივილი და ცხელება, როდესაც პერორალური/რექტალური გზა მიუწვდომელია

---

დოზირება

ზრდასრულები და 16 წელს ზემოთ მოზრდილები

| ჩვენება | დოზა | მაქსიმალური დღიური დოზა | |---------|------|------------------------| | ტკივილი / ცხელება (p.o.) | 500–1000 მგ ყოველ 4–6 სთ-ში | 4000 მგ/24 სთ | | ი/ვ (სხეულის მასა >50 კგ) | 1000 მგ ყოველ 4–6 სთ-ში | 4000 მგ/24 სთ | | ი/ვ (სხეულის მასა ≤50 კგ) | 15 მგ/კგ ყოველ 4–6 სთ-ში | 60 მგ/კგ/24 სთ (მაქს. 3000 მგ) | | რექტალური | 500–1000 მგ ყოველ 4–6 სთ-ში | 4000 მგ/24 სთ |

მინიმალური ინტერვალი ორ დოზას შორის — 4 საათი (BNF 87).

ბავშვები

| ასაკი | პერორალური დოზა | მაქს. დღიურად | |-------|-----------------|---------------| | 1–2 თვე (მხოლოდ პოსტვაქცინალური ცხელება) | 30 მგ ერთჯერადად, საჭიროების შემთხვევაში გამეორება 4–6 სთ-ის შემდეგ | 60 მგ/24 სთ | | 3–5 თვე | 60 მგ ყოველ 4–6 სთ-ში | 4 დოზა/24 სთ | | 6–23 თვე | 120 მგ ყოველ 4–6 სთ-ში | 4 დოზა/24 სთ | | 2–3 წელი | 180 მგ ყოველ 4–6 სთ-ში | 4 დოზა/24 სთ | | 4–5 წელი | 240 მგ ყოველ 4–6 სთ-ში | 4 დოზა/24 სთ | | 6–7 წელი | 240–250 მგ ყოველ 4–6 სთ-ში | 4 დოზა/24 სთ | | 8–9 წელი | 360–375 მგ ყოველ 4–6 სთ-ში | 4 დოზა/24 სთ | | 10–11 წელი | 480–500 მგ ყოველ 4–6 სთ-ში | 4 დოზა/24 სთ | | 12–15 წელი | 480–750 მგ ყოველ 4–6 სთ-ში | 4 დოზა/24 სთ |

პედიატრიული დოზირება ხშირად გამოითვლება 10–15 მგ/კგ ერთ დოზაზე (NICE NG143).

ღვიძლის უკმარისობა

• ქრონიკული ალკოჰოლიზმის, კახექსიის ან ღვიძლის დაავადების დროს მაქსიმალური დღიური დოზა შემცირდეს 2000 მგ/24 სთ-მდე ან მოერიდონ გამოყენებას (EMA SmPC).
• გილბერტის სინდრომი: დოზის კორექცია ჩვეულებრივ არ არის საჭირო.

თირკმლის უკმარისობა

• GFR 10–50 მლ/წთ: ინტერვალი გახანგრძლივდეს 6 სთ-მდე.
• GFR <10 მლ/წთ: ინტერვალი — 8 სთ.

---

ფარმაკოკინეტიკა

აბსორბცია

პარაცეტამოლი სწრაფად და თითქმის სრულად აბსორბირდება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან. ბიოშეღწევადობა პერორალური მიღებისას შეადგენს დაახლოებით 60–89% (პირველი გავლის ეფექტის გათვალისწინებით). პლაზმაში პიკური კონცენტრაცია (Cmax) მიიღწევა 30–60 წუთში ჩვეულებრივი ტაბლეტისთვის. საკვები ანელებს აბსორბციას, მაგრამ არ ამცირებს ბიოშეღწევადობას. რექტალური გზით ბიოშეღწევადობა ვარიაბელურია (EMA SmPC).

განაწილება

განაწილების მოცულობა — დაახლოებით 0,9 ლ/კგ. პლაზმის ცილებთან შეკავშირება დაბალია — 10–25%. პარაცეტამოლი თავისუფლად გაივლის ჰემატოენცეფალურ ბარიერს, რაც ხსნის მის ცენტრალურ მოქმედებას.

მეტაბოლიზმი

მეტაბოლიზმი ძირითადად მიმდინარეობს ღვიძლში სამი გზით:

1. გლუკურონიზაცია (~55–60%) — UGT ფერმენტები
2. სულფატაცია (~25–30%) — SULT ფერმენტები
3. CYP2E1-ით ოქსიდაცია (~5–10%) — წარმოქმნის ტოქსიკურ მეტაბოლიტს NAPQI-ს (N-აცეტილ-პ-ბენზოქინონიმინი), რომელიც ნორმაში სწრაფად კონიუგირდება გლუტათიონთან.

ჭარბი დოზისას გლუტათიონის მარაგი იწურება, NAPQI აგროვდება და იწვევს ჰეპატოციტების ნეკროზს — ეს არის პარაცეტამოლით ინტოქსიკაციის პათოფიზიოლოგიური საფუძველი.

ექსკრეცია

ელიმინაციის ნახევარპერიოდი — 1–4 საათი (ზრდასრულებში). ახალშობილებში ნახევარპერიოდი გახანგრძლივებულია (~3,5 სთ). ექსკრეცია ძირითადად თირკმლებით ხდება (>90%), კონიუგირებული მეტაბოლიტების სახით; <5% გამოიყოფა უცვლელი სახით.

---

გვერდითი ეფექტები

თერაპიულ დოზებში პარაცეტამოლი საყოველთაოდ მიჩნეულია უსაფრთხო პრეპარატად, თუმცა გვერდითი ეფექტები მაინც არსებობს (BNF 87; EMA SmPC).

ხშირი (>10%)

თერაპიული დოზებით ხშირი გვერდითი ეფექტები პრაქტიკულად არ აღინიშნება. ეს პარაცეტამოლის ერთ-ერთი ძირითადი უპირატესობაა.

ნაკლებად ხშირი (1–10%)

• გულისრევა
• ალერგიული რეაქციები (გამონაყარი, ქავილი)
• ი/ვ ფორმის გამოყენებისას: ინფუზიის ადგილის ტკივილი, ჰიპოტენზია

იშვიათი და სერიოზული (<1%)

• ჰეპატოტოქსიკურობა: ყველაზე მნიშვნელოვანი და პოტენციურად ფატალური გვერდითი ეფექტი. თერაპიული დოზების ხანგრძლივი გამოყენებისას იშვიათია, მაგრამ ჭარბი დოზის მიღებისას (>150 მგ/კგ ან >10–15 გ ერთჯერადად ზრდასრულში) შეიძლება გამოიწვიოს ფულმინანტური ღვიძლის უკმარისობა. სიმპტომები:
• 0–24 სთ: გულისრევა, ღებინება, ან ასიმპტომური
• 24–72 სთ: ტრანსამინაზების მომატება, მარჯვენა ჰიპოქონდრიუმის ტკივილი
• 72–96 სთ: მაქსიმალური ჰეპატოტოქსიკურობა, ენცეფალოპათია, კოაგულოპათია
• ანტიდოტი: N-აცეტილცისტეინი (NAC)

• თრომბოციტოპენია, ლეიკოპენია — ძალიან იშვიათად
• ანაფილაქსია — ექსტრემალურად იშვიათი
• სტივენს-ჯონსონის სინდრომი / ტოქსიკური ეპიდერმალური ნეკროლიზი — კაზუისტიკური შემთხვევები
• ბრონქოსპაზმი — ასპირინის მიმართ მგრძნობელ პაციენტებში იშვიათად
• თირკმლის დაზიანება — ხანგრძლივი ჭარბი გამოყენებისას, ძალიან იშვიათი

ქრონიკული გამოყენების რისკები

ზოგიერთი ეპიდემიოლოგიური კვლევა მიუთითებს, რომ პარაცეტამოლის ხანგრძლივმა მოხმარებამ (დღეში, კვირების განმავლობაში) შეიძლება უმნიშვნელოდ გაზარდოს კარდიოვასკულური და რენალური რისკი, თუმცა მიზეზობრივი კავშირი დამტკიცებული არ არის.

---

უკუჩვენებები და სიფრთხილე

აბსოლუტური უკუჩვენებები

• ჰიპერმგრძნობელობა პარაცეტამოლის ან დამხმარე ნივთიერებების მიმართ
• მძიმე ჰეპატოცელულარული უკმარისობა (Child-Pugh C)

სიფრთხილე

• ღვიძლის დაავადება: ქრონიკული ჰეპატიტი, ციროზი, ალკოჰოლური ღვიძლის დაავადება — დოზის შემცირება ან თავიდან აცილება (BNF 87)
• ქრონიკული ალკოჰოლიზმი: CYP2E1-ის ინდუქცია ზრდის NAPQI-ის წარმოქმნას; მაქსიმალური დღიური დოზა ≤2 გ
• კახექსია / მალნუტრიცია: შემცირებული გლუტათიონის მარაგები — გაზრდილი ჰეპატოტოქსიკურობის რისკი
• თირკმლის მძიმე უკმარისობა (GFR <30 მლ/წთ): დოზირების ინტერვალის გახანგრძლივება
• გლუკოზა-6-ფოსფატ დეჰიდროგენაზას (G6PD) დეფიციტი: მაღალი დოზებით სიფრთხილე
• დეჰიდრატაცია: ჰეპატოტოქსიკურობის მოწყვლადობის ზრდა
• პოლიფარმაცია: ყურადღება მიექცეს პარაცეტამოლის შემცველ კომბინირებულ პრეპარატებს — ჭარბი დოზის რისკი

---

ურთიერთქმედებები

მნიშვნელოვანი ურთიერთქმედებები

| წამალი / ნივთიერება | ეფექტი | კლინიკური მნიშვნელობა | |---------------------|--------|----------------------| | ვარფარინი | INR-ის მომატება რეგულარული გამოყენებისას (>2 გ/დღე, ≥1 კვირა) | ხშირი INR მონიტორინგი (BNF 87) | | კარბამაზეპინი, ფენიტოინი, ფენობარბიტალი | CYP2E1-ის ინდუქცია → NAPQI-ის გაზრდილი წარმოქმნა | ჰეპატოტოქსიკურობის რისკის ზრდა | | რიფამპიცინი | CYP ფერმენტების ინდუქცია → გაზრდილი NAPQI | ჰეპატოტოქსიკურობის რისკი; დოზის კორექცია | | იზონიაზიდი | CYP2E1-ის ინდუქცია | მეტაბოლური ტოქსიკურობის ზრდა | | ქოლესტირამინი | აბსორბციის შემცირება | მიღება ≥1 სთ ინტერვალით | | მეტოკლოპრამიდი / დომპერიდონი | აბსორბციის დაჩქარება (კუჭის ევაკუაციის სტიმულაცია) | ანალგეზიის დაწყების დაჩქარება | | ეთანოლი (ალკოჰოლი) | CYP2E1-ის ინდუქცია + გლუტათიონის დეპლეცია | მნიშვნელოვნად გაზრდილი ჰეპატოტოქსიკურობის რისკი | | ზიდოვუდინი | ნეიტროპენიის რისკის ზრდა | თანადროული გამოყენებისას ფრთხილად | | ლამოტრიგინი | პარაცეტამოლი ასტიმულირებს ლამოტრიგინის გლუკურონიზაციას → კონცენტრაციის შემცირება | მონიტორინგი |

ლაბორატორიული ურთიერთქმედებები

• პარაცეტამოლმა შეიძლება ხელი შეუშალოს სისხლში გლუკოზის განსაზღვრას გლუკოზ-ოქსიდაზურ-პეროქსიდაზური მეთოდით
• შარდოვანა მჟავის დონის ცრუ შემცირება

---

ორსულობა და ლაქტაცია

ორსულობა

პარაცეტამოლი ტრადიციულად მიჩნეულია ყველაზე უსაფრთხო ანალგეტიკად და ანტიპირეტიკად ორსულობის პერიოდში (BNF 87; EMA SmPC). FDA-ს ყოფილი კატეგორიით — B.

არსებობს უახლესი ეპიდემიოლოგიური კვლევები, რომლებიც აჩვენებს ასოციაციას ორსულობის დროს ხანგრძლივი გამოყენებისა და შთამომავლობაში ADHD-ის ან კრიპტორქიზმის რისკს შორის, თუმცა ეს მონაცემები გამაფრთხილებელია და არა ამკრძალავი. EMA-ს 2022 წლის განცხადებით, პარაცეტამოლი უნდა გამოყენებულ იქნეს მინიმალური ეფექტური დოზით, მინიმალური ხანგრძლივობით (EMA SmPC).

ლაქტაცია

პარაცეტამოლი გამოიყოფა დედის რძეში მცირე რაოდენობით (ჩვილს მიღწეული დოზა <5% დედის დოზის, სხეულის წონაზე გადაანგარიშებით). ლაქტაციის პერიოდში ნებადართულია თერაპიული დოზებით (BNF 87). ჩვილზე კლინიკურად მნიშვნელოვანი ეფექტი არ არის ნაჩვენები.

---

ბრენდები საქართველოში

საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე პარაცეტამოლი ხელმისაწვდომია მრავალი ბრენდის სახით, მათ შორის:

• 1-აღწერილობა 100 მგ — პედიატრიული ფორმა
• 1-აღწერილობა 160 მგ — პედიატრიული ფორმა

პარაცეტამოლი ასევე შედის მრავალ კომბინირებულ პრეპარატში (გაციების საწინააღმდეგო საშუალებები, კოდეინთან და კოფეინთან კომბინაციები). ფარმაცევტს ან ექიმს აუცილებლად უნდა შეამოწმონ, რომ პაციენტი ერთდროულად არ იღებს რამდენიმე პარაცეტამოლშემცველ პრეპარატს, რათა თავიდან იქნეს აცილებული ჭარბი დოზა.

---

ხშირად დასმული კითხვები

რა განსხვავებაა პარაცეტამოლსა და იბუპროფენს შორის?

პარაცეტამოლი ძირითადად ანალგეტიკი და ანტიპირეტიკია, ხოლო იბუპროფენი ანთების საწინააღმდეგო თვისებასაც ფლობს (NSAID). პარაცეტამოლი კუჭ-ნაწლავის ტრაქტზე ნაკლებად ტოქსიკურია, არ ახდენს თრომბოციტებზე ზემოქმედებას და უსაფრთხოა ასპირინის მიმართ მგრძნობელ პაციენტებში. იბუპროფენი უკეთ მოქმედებს ანთებითი ტკივილის დროს — მაგალითად, ოსტეოართრიტში ან რბილი ქსოვილების ტრავმისას (BNF 87).

შეიძლება თუ არა პარაცეტამოლის და იბუპროფენის ერთდროული მიღება?

დიახ, ზრდასრულებში ამ ორი პრეპარატის კომბინირება შესაძლებელია და ხშირად რეკომენდებულია ტკივილის უკეთ მართვისთვის, ვინაიდან ისინი სხვადასხვა მექანიზმით მოქმედებენ. ბავშვებში NICE არ რეკომენდებს რუტინულ ალტერნირებას; საჭიროების შემთხვევაში, მეორე პრეპარატის დამატება შესაძლებელია, თუ პირველი არ იყო ეფექტური (NICE NG143).

რა ხდება პარაცეტამოლის ჭარბი დოზის მიღებისას?

ჭარბი დოზის მიღება (ზრდასრულში >150 მგ/კგ ან >10 გ) შეიძლება გამოიწვიოს მძიმე ჰეპატოტოქსიკურობა. საწყის ეტაპზე სიმპტომები შეიძლება არ იყოს — მხოლოდ გულისრევა და ღებინება. 24–72 საათის შემდეგ ვითარდება ტრანსამინაზების მკვეთრი მომატება, სიყვითლე, კოაგულოპათია და პოტენციურად ფატალური ღვიძლის უკმარისობა. ანტიდოტია N-აცეტილცისტეინი (NAC), რომელიც ყველაზე ეფექტურია პირველ 8 საათში. ჭარბი დოზის ნებისმიერი ეჭვის შემთხვევაში საჭიროა სასწრაფო სამედიცინო დახმარება.

შეიძლება თუ არა პარაცეტამოლის მიღება ალკოჰოლთან ერთად?

მცირე რაოდენობით ალკოჰოლის მიღება თერაპიული დოზით პარაცეტამოლის ფონზე, ჩვეულებრივ, არ იწვევს პრობლემას. თუმცა ქრონიკულ ალკოჰოლიზმში ან ყოველდღიური ალკოჰოლის მოხმარებისას (>3 ერთეული/დღეში) ჰეპატოტოქსიკურობის რისკი მნიშვნელოვნად იზრდება CYP2E1-ის ინდუქციისა და გლუტათიონის მარაგების შემცირების გამო. ასეთ პაციენტებს დღიური დოზა არ უნდა აღემატებოდეს 2 გ-ს (BNF 87).

რამდენ ხანს შეიძლება ურეცეპტოდ მიღება?

ზრდასრულებში ურეცეპტო პარაცეტამოლი შეიძლება გამოყენებულ იქნეს 3–5 დღემდე ცხელებისთვის და 5–7 დღემდე ტკივილისთვის ექიმის კონსულტაციის გარეშე. თუ სიმპტომები გრძელდება ან მწვავდება, აუცილებელია ექიმთან მიმართვა. ბავშვებში ცხელება, რომელიც 48 საათზე მეტ ხანს გრძელდება, მოითხოვს სამედიცინო შეფასებას (NICE NG143).

უსაფრთხოა თუ არა პარაცეტამოლი ბავშვებისთვის?

დიახ, პარაცეტამოლი უსაფრთხოა ბავშვებისთვის სწორი დოზირებით. 3 თვემდე ასაკის ჩვილებს მხოლოდ პოსტვაქცინალური ცხელებისთვის ინიშნებათ (30 მგ ერთჯერადად); 3 თვის ზემოთ შეიძლება გამოყენება 10–15 მგ/კგ დოზით ყოველ 4–6 საათში. კრიტიკულად მნიშვნელოვანია, რომ გამოყენებულ იქნეს ასაკის შესაბამისი ფორმა (სიროფი/სუსპენზია) და სადოზირებელი მოწყობილობა (შპრიცი, არა ჩაის კოვზი) (BNF 87).