ambroxol

მოკლედ

ამბროქსოლი (Ambroxol) არის მუკოლიზური (ნახველსაწინააღმდეგო) პრეპარატი, რომელიც გამოიყენება სასუნთქი გზების მწვავე და ქრონიკული დაავადებების დროს ბლანტი ნახველის გათხელებისა და ევაკუაციის გასაუმჯობესებლად. იგი წარმოადგენს ბრომჰექსინის აქტიურ მეტაბოლიტს და მოქმედებს რამდენიმე მექანიზმით: ასტიმულირებს სეროზულ ჯირკვლებს, ზრდის სურფაქტანტის გამომუშავებას, აძლიერებს მუკოცილიარულ კლირენსს და ამცირებს ლორწოს სიბლანტეს. ამბროქსოლი ხელმისაწვდომია ტაბლეტების, სიროფის, საინჰალაციო ხსნარის და საინექციო ფორმებით. პრეპარატი კარგად აიტანება, აქვს ხელსაყრელი უსაფრთხოების პროფილი და ფართოდ გამოიყენება როგორც მოზრდილებში, ასევე პედიატრიულ პრაქტიკაში. საქართველოში რეგისტრირებულია რამდენიმე ბრენდის სახით, მათ შორის ამბრობენე, ამბროქსოლი და ამბროქსი-დენკი.

რა არის და ფარმაკოლოგია

ამბროქსოლი (INN: Ambroxol) არის ბენზილამინის წარმოებული, რომელიც მიეკუთვნება მუკოლიზური და ექსპექტორანტული საშუალებების ფარმაკოთერაპიულ ჯგუფს (ATC კოდი: R05CB06). იგი წარმოადგენს ბრომჰექსინის (bromhexine) აქტიურ მეტაბოლიტს — ტრანს-4-[(2-ამინო-3,5-დიბრომბენზილ)ამინო]ციკლოჰექსანოლის ჰიდროქლორიდს (BNF 87).

ამბროქსოლი პირველად სინთეზირებულ იქნა 1966 წელს და კლინიკურ პრაქტიკაში ფართოდ დაინერგა 1970-იანი წლებიდან. თავდაპირველად იგი მიჩნეული იყო მხოლოდ მუკოლიზურ პრეპარატად, თუმცა შემდგომი კვლევებით დადგინდა მისი მრავალმხრივი ფარმაკოლოგიური აქტივობა — ანთების საწინააღმდეგო, ანტიოქსიდანტური და ლოკალურ-ანესთეზიური თვისებები (EMA SmPC).

პრეპარატი შედის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელ მედიკამენტთა ნუსხაში, როგორც ქრონიკული ობსტრუქციული ფილტვის დაავადების (ქოფდ) სამკურნალო საშუალება (WHO Model List). ევროპის მედიკამენტების სააგენტოს (EMA) 2015 წლის შეფასების თანახმად, ამბროქსოლის სარგებლის და რისკის თანაფარდობა დადებითია მწვავე სასუნთქი გზების დაავადებების დროს, თუმცა აღინიშნა იშვიათი ალერგიული რეაქციებისა და კანის მძიმე გვერდითი მოვლენების რისკი (EMA, 2015).

ამბროქსოლი ხელმისაწვდომია სხვადასხვა დოზირების ფორმით: პერორალური ტაბლეტები (30 მგ), სიროფი (15 მგ/5 მლ და 30 მგ/5 მლ), საინჰალაციო ხსნარი, პასტილები (ყელის ტკივილისთვის) და საინექციო ფორმა. ეს მრავალფეროვნება საშუალებას იძლევა, დოზირება ინდივიდუალურად მოერგოს პაციენტის ასაკს, მდგომარეობასა და კლინიკურ სიტუაციას.

მოქმედების მექანიზმი

ამბროქსოლის ფარმაკოლოგიური ეფექტი რეალიზდება რამდენიმე ურთიერთდაკავშირებული მექანიზმის მეშვეობით, რაც განაპირობებს მის კომპლექსურ მუკოლიზურ, სეკრეტომოტორულ და ციტოპროტექტორულ მოქმედებას (EMA SmPC).

მუკოლიზური მოქმედება: ამბროქსოლი არღვევს ბრონქული სეკრეტის მუკოპოლისაქარიდული ბოჭკოების სტრუქტურას, კერძოდ, დისულფიდური ხიდების დეპოლიმერიზაციის გზით. ამის შედეგად მცირდება ნახველის სიბლანტე (ვისკოზურობა) და ელასტიურობა, რაც აადვილებს მის ევაკუაციას სასუნთქი გზებიდან. ეს ეფექტი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბრონქიტის და სხვა ბრონქოფილტვისმიერი დაავადებების დროს (BNF 87).

სეკრეტომოტორული ეფექტი: პრეპარატი ასტიმულირებს ბრონქული ეპითელიუმის სეროზულ ჯირკვლებს (კლარას უჯრედები) და ზრდის სეროზული კომპონენტის წილს ბრონქულ სეკრეტში. ეს ცვლის ნახველის სოლ-გელის თანაფარდობას და ხელს უწყობს მუკოცილიარული ტრანსპორტის ოპტიმიზაციას.

სურფაქტანტის სტიმულაცია: ამბროქსოლი ზრდის ფილტვისმიერი სურფაქტანტის (ფოსფოლიპიდების) სინთეზს და სეკრეციას ალვეოლური ტიპი II პნევმოციტებში. სურფაქტანტი ამცირებს ალვეოლარულ ზედაპირულ დაჭიმულობას, ხელს უწყობს ბრონქული სეკრეტის ტრანსპორტირებას (სურფაქტანტის „ტრანსპორტიორის" ფუნქცია) და უზრუნველყოფს ალვეოლების სტაბილურობას. ეს თვისება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ნეონატალურ პრაქტიკაში, სადაც ამბროქსოლი გამოიყენებოდა რესპირატორული დისტრეს-სინდრომის პროფილაქტიკისთვის (EMA SmPC).

მუკოცილიარული კლირენსის გაძლიერება: პრეპარატი ააქტიურებს ცილიარული ეპითელიუმის წამწამების ბიოლოგიურ აქტივობას — ზრდის ცემის სიხშირეს (ciliary beat frequency), რაც აჩქარებს ბრონქული სეკრეტის გადაადგილებას პროქსიმალური მიმართულებით.

ანთების საწინააღმდეგო და ანტიოქსიდანტური ეფექტი: ამბროქსოლი ამცირებს პროანთებითი ციტოკინების (IL-1, TNF-α) გამოყოფას, ინჰიბირებს ნეიტროფილების აქტივაციას და ავლენს ანტიოქსიდანტურ თვისებებს თავისუფალი რადიკალების ნეიტრალიზაციის გზით. ეს მექანიზმი ხელს უწყობს ბრონქული ლორწოვანის შეშუპების შემცირებას.

ლოკალური ანესთეზიური ეფექტი: ამბროქსოლი ბლოკავს ნატრიუმის არხებს, რაც საფუძვლად უდევს მის გამოყენებას პასტილების სახით ყელის ტკივილის შემსუბუქებისთვის (NICE).

ჩვენებები

ამბროქსოლი ინიშნება შემდეგი მდგომარეობებისა და დაავადებების დროს (EMA SmPC; BNF 87):

სასუნთქი გზების მწვავე დაავადებები

• მწვავე ბრონქიტი (ბრონქიტი) — ბლანტი, ძნელად გამოსაცალკევებელი ნახველით მიმდინარე მწვავე ბრონქიტის დროს ამბროქსოლი ხელს უწყობს ნახველის გათხელებას და ევაკუაციას. NICE-ის რეკომენდაციების თანახმად, მუკოლიზური თერაპია მიზანშეწონილია პროდუქტიული ხველის დროს, როდესაც ნახველი ბლანტია და ძნელად გამოდის.
• ტრაქეობრონქიტი — ზედა და ქვედა სასუნთქი გზების ერთდროული ანთების დროს.
• მწვავე რესპირატორული ინფექციები — გაციებისა და გრიპის ფონზე განვითარებული ბრონქოფილტვისმიერი გართულებები.

სასუნთქი გზების ქრონიკული დაავადებები

• ქრონიკული ობსტრუქციული ფილტვის დაავადება (ქოფდ) (ქოფდ) — ამბროქსოლი გამოიყენება ქოფდ-ის გამწვავებების რიცხვის შესამცირებლად და ნახველის ევაკუაციის გასაუმჯობესებლად. რამდენიმე კლინიკური კვლევით დადასტურებულია, რომ ამბროქსოლის ხანგრძლივი მიღება (75 მგ/დღეში) ამცირებს ქოფდ-ის გამწვავებების სიხშირეს (EMA SmPC).
• ბრონქული ასთმა (ასთმა) — დამხმარე თერაპიის სახით, ბრონქული სეკრეციის გასაუმჯობესებლად, ძირითად ანთების საწინააღმდეგო თერაპიასთან ერთად.
• ბრონქოექტაზია — ქრონიკულად გაფართოებულ ბრონქებში ნახველის სტაგნაციის თავიდან ასაცილებლად.

ყელის ტკივილი

ამბროქსოლის პასტილები (20 მგ) რეგისტრირებულია მწვავე ფარინგიტისა და ყელის ტკივილის სიმპტომატური მკურნალობისთვის, ლოკალური ანესთეზიური ეფექტის გამო (EMA SmPC).

სხვა ჩვენებები

• პოსტოპერაციული ფილტვისმიერი გართულებების პროფილაქტიკა — ქირურგიული ოპერაციების შემდეგ ფილტვისმიერი ატელექტაზის პრევენცია.
• ნეონატალური რესპირატორული დისტრეს-სინდრომი (RDS) — ზოგიერთ ქვეყანაში ამბროქსოლის ინტრავენური ფორმა გამოიყენება ნაადრევ ახალშობილებში RDS-ის პროფილაქტიკისა და მკურნალობისთვის, თუმცა ეს ჩვენება საკამათოა და EMA არ უწევს მას რეკომენდაციას.

დოზირება

ამბროქსოლის დოზირება დამოკიდებულია პაციენტის ასაკზე, ჩვენებასა და დოზირების ფორმაზე (EMA SmPC; BNF 87):

მოზრდილები და 12 წელს ზემოთ ასაკის მოზარდები

| ფორმა | დოზა | მიღების რეჟიმი | |-------|------|----------------| | ტაბლეტები 30 მგ | 30 მგ | 3-ჯერ დღეში (პირველი 2-3 დღე), შემდეგ 30 მგ 2-ჯერ დღეში | | სიროფი (30 მგ/5 მლ) | 5 მლ (30 მგ) | 3-ჯერ დღეში, შემდეგ 2-ჯერ | | პასტილები 20 მგ (ყელის) | 20 მგ | 3-ჯერ დღეში, მაქსიმუმ 3 დღე | | რეტარდ-კაფსულები 75 მგ | 75 მგ | 1-ჯერ დღეში |

მაქსიმალური დღიური დოზა: 120 მგ.

ბავშვები

• 6–12 წელი: 15 მგ (½ ტაბლეტი ან 5 მლ სიროფი 15 მგ/5 მლ) 2-3-ჯერ დღეში.
• 2–5 წელი: 7,5 მგ (2,5 მლ სიროფი 15 მგ/5 მლ) 3-ჯერ დღეში.
• 2 წლამდე: 7,5 მგ (2,5 მლ სიროფი 15 მგ/5 მლ) 2-ჯერ დღეში. EMA-ს 2015 წლის რეკომენდაციით, 2 წლამდე ასაკის ბავშვებში ამბროქსოლის გამოყენება ნებადართულია მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით.

საინჰალაციო გამოყენება

• მოზრდილები: 2-3 მლ ხსნარი (15 მგ/2 მლ) 1-2 ინჰალაცია დღეში ნებულაიზერით.
• ბავშვები: 1-2 მლ ხსნარი, 1-2-ჯერ დღეში.

პარენტერალური გამოყენება

• ინტრავენურად ან ინტრამუსკულარურად: 15 მგ (1 ამპულა 2 მლ) 2-3-ჯერ დღეში.
• მძიმე შემთხვევებში: 30 მგ 2-3-ჯერ დღეში.

თირკმლის/ღვიძლის უკმარისობა

მძიმე თირკმლის უკმარისობის დროს (GFR <30 მლ/წთ) საჭიროა დოზის შემცირება ან მიღების ინტერვალის გახანგრძლივება. მძიმე ღვიძლის უკმარისობის დროს პრეპარატი სიფრთხილით უნდა გამოიყენოს, ღვიძლისმიერი მეტაბოლიზმის შენელების გამო (EMA SmPC).

მკურნალობის ხანგრძლივობა

ურეცეპტო გამოყენებისას მწვავე სასუნთქი გზების დაავადებების დროს რეკომენდებული ხანგრძლივობა არ აღემატება 4-5 დღეს. უფრო ხანგრძლივი მკურნალობა მოითხოვს ექიმის მეთვალყურეობას.

ფარმაკოკინეტიკა

აბსორბცია: ამბროქსოლი პერორალური მიღების შემდეგ სწრაფად და თითქმის სრულად შეიწოვება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან. აბსოლუტური ბიოშეღწევადობა შეადგენს დაახლოებით 70-80%-ს, რაც განპირობებულია მცირე „პირველი გავლის" ეფექტით ღვიძლში. პლაზმაში მაქსიმალური კონცენტრაცია (Cmax) მიიღწევა პერორალური მიღებიდან 1-3 საათის შემდეგ (Tmax) (EMA SmPC).

განაწილება: პრეპარატი ფართოდ ნაწილდება ქსოვილებში, განსაკუთრებით მაღალი კონცენტრაციით ფილტვის ქსოვილში, სადაც მისი დონე პლაზმურ კონცენტრაციას 15-20-ჯერ აღემატება. განაწილების მოცულობა შეადგენს დაახლოებით 552 ლ. ცილებთან შეკავშირების ხარისხი — 90% (BNF 87).

მეტაბოლიზმი: ამბროქსოლი მეტაბოლიზდება ღვიძლში ციტოქრომ P450 სისტემის ფერმენტებით (ძირითადად CYP3A4). ძირითადი მეტაბოლური გზებია: გლუკურონიდაცია, ჰიდროქსილაცია და დიბრომოანტრანილის მჟავის წარმოქმნა. მეტაბოლიტები ფარმაკოლოგიურად არააქტიურია.

ექსკრეცია: ელიმინაცია ხდება ძირითადად თირკმელებით (მეტაბოლიტების სახით — დაახლოებით 90%). ელიმინაციის ნახევარგამოყოფის პერიოდი (t½) შეადგენს 7-12 საათს, რაც საშუალებას იძლევა, პრეპარატი დღეში 2-3-ჯერ მიიღოთ. საერთო კლირენსი — დაახლოებით 660 მლ/წთ. მცირე რაოდენობა (5-6%) გამოიყოფა შეუცვლელი სახით შარდით (EMA SmPC).

ამბროქსოლი გამოვლინდა ფილტვის ეპითელიუმის სეკრეტში პერორალური მიღებიდან 30 წუთის შემდეგ, რაც მიუთითებს მის სწრაფ განაწილებაზე სამიზნე ქსოვილში.

გვერდითი ეფექტები

ამბროქსოლი ზოგადად კარგად აიტანება და ხასიათდება ხელსაყრელი უსაფრთხოების პროფილით. გვერდითი ეფექტები ჩვეულებრივ მსუბუქი და თვითლიმიტირებადია (EMA SmPC; BNF 87).

ხშირი (>1/100 – <1/10, ანუ 1-10%)

• კუჭ-ნაწლავის ტრაქტი: გულისრევა, დისპეფსია, მუცლის ტკივილი, დიარეა.
• ნერვული სისტემა: დისგევზია (გემოს აღქმის დარღვევა), ნაზოფარინგეალური ჰიპოესთეზია (პასტილების გამოყენებისას).

ნაკლებად ხშირი (>1/1000 – <1/100, ანუ 0,1-1%)

• ღებინება
• ყელის სიმშრალე
• პირის ღრუს ლორწოვანის სიმშრალე
• კანის გამონაყარი, ქავილი (პრურიტუსი)
• ურტიკარია (ჭინჭრის ციება)

იშვიათი და სერიოზული (<1/1000)

• ანაფილაქსიური რეაქციები: ანაფილაქსიური შოკის ჩათვლით. EMA-ს 2015 წლის შეფასებით, მძიმე ალერგიული რეაქციების რისკი მცირეა, თუმცა პაციენტებმა უნდა იცოდნენ ადრეული ნიშნების შესახებ (EMA, 2015).
• კანის მძიმე რეაქციები: სტივენს-ჯონსონის სინდრომი (SJS), ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზი (TEN, ლაიელის სინდრომი), მწვავე გენერალიზებული ეგზანთემატოზური პუსტულოზი (AGEP). EMA-მ 2015 წელს გამოსცა გაფრთხილება ამბროქსოლთან ასოცირებული კანის მძიმე რეაქციების შესახებ — პაციენტებს ურჩიეს, კანის ან ლორწოვანის ცვლილებების გამოჩენის შემთხვევაში დაუყოვნებლივ შეწყვიტონ მკურნალობა და მიმართონ ექიმს.
• ანგიონევროზული შეშუპება (კვინკეს შეშუპება)
• მუცლის ტკივილის ინტენსიური ფორმები

სპეციალური გაფრთხილებები

პაციენტებმა, რომლებსაც ანამნეზში აქვთ წამლისმიერი ალერგია ან ატოპიური მდგომარეობა, უნდა გამოიყენონ ამბროქსოლი სიფრთხილით. პრეპარატის მიღების ფონზე ნებისმიერი კანის გამონაყარის ან ლორწოვანის დაზიანების გამოვლენისას საჭიროა მკურნალობის დაუყოვნებელი შეწყვეტა (EMA SmPC).

უკუჩვენებები და სიფრთხილე

აბსოლუტური უკუჩვენებები

• მომატებული მგრძნობელობა ამბროქსოლის ჰიდროქლორიდის ან პრეპარატის ნებისმიერი დამხმარე კომპონენტის მიმართ.
• ბრომჰექსინის მიმართ ცნობილი ჰიპერმგრძნობელობა (ჯვარედინი ალერგიულობა).
• ორსულობის პირველი ტრიმესტრი (EMA SmPC).

ფარდობითი უკუჩვენებები და სიფრთხილის ზომები

• კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადება: ამბროქსოლმა შეიძლება გააუარესოს წყლულოვანი პროცესი, ამიტომ აქტიური წყლულის დროს არ არის რეკომენდებული.
• ბრონქული ასთმა: ასთმის მქონე პაციენტებში ინჰალაციური ფორმის გამოყენებისას შესაძლებელია ბრონქოსპაზმის პროვოცირება.
• თირკმლის მძიმე უკმარისობა: მეტაბოლიტების აკუმულაციის რისკი — საჭიროა დოზის კორექცია.
• ღვიძლის მძიმე უკმარისობა: ამბროქსოლის მეტაბოლიზმის შენელება — სიფრთხილით გამოყენება.
• ბრონქული სეკრეციის გადაჭარბებული რაოდენობა: მოტორული ფუნქციის დარღვევის მქონე პაციენტებში (მაგ., იმობილიზაცია, ცილიარული დისკინეზია) ნახველის სიუხვე შეიძლება პრობლემური გახდეს.
• 2 წლამდე ასაკი: მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით (EMA, 2015).
• ფრუქტოზის აუტანლობა: სიროფის ფორმა შეიძლება შეიცავდეს სორბიტოლს — უკუნაჩვენებია მემკვიდრეობითი ფრუქტოზის აუტანლობის დროს.

ურთიერთქმედებები

ამბროქსოლი ხასიათდება შედარებით დაბალი ურთიერთქმედების პოტენციალით, თუმცა არსებობს რამდენიმე კლინიკურად მნიშვნელოვანი ინტერაქცია (EMA SmPC; BNF 87):

ანტიტუსური (ხველის დამთრგუნველი) პრეპარატები

ამბროქსოლის ერთდროული გამოყენება კოდეინის, დექსტრომეტორფანის, ბუტამირატის ან სხვა ხველის რეფლექსის მაბლოკირებელ საშუალებებთან ერთად უკუნაჩვენებია. ნახველის გათხელება ხველის რეფლექსის ბლოკადის ფონზე შეიძლება გამოიწვიოს სეკრეტის აკუმულაცია ბრონქებში, რაც ზრდის ინფექციური გართულებების რისკს.

ანტიბიოტიკები

ამბროქსოლი ზრდის ზოგიერთი ანტიბიოტიკის (ამოქსიცილინი, ცეფუროქსიმი, ერითრომიცინი, დოქსიციკლინი) კონცენტრაციას ბრონქულ სეკრეტსა და ფილტვის ქსოვილში. ეს სინერგიული ეფექტი კლინიკურად სასარგებლოა და ხშირად გამოიყენება პრაქტიკაში — ამბროქსოლი ინიშნება ანტიბიოტიკოთერაპიის დამხმარე საშუალებად სასუნთქი გზების ინფექციების დროს.

CYP3A4 ინჰიბიტორები და ინდუქტორები

ამბროქსოლი მეტაბოლიზდება CYP3A4 ფერმენტით, ამიტომ ძლიერი CYP3A4 ინჰიბიტორები (კეტოკონაზოლი, იტრაკონაზოლი, კლარითრომიცინი, რიტონავირი) თეორიულად შეიძლება ზრდიდნენ ამბროქსოლის პლაზმურ კონცენტრაციას. თუმცა კლინიკური მნიშვნელობა შეზღუდულია ამბროქსოლის ფართო თერაპიული ფანჯრის გამო.

სხვა ურთიერთქმედებები

• ამბროქსოლის ურთიერთქმედება ვარფარინთან, დიგოქსინთან ან ანტიჰიპერტენზიულ პრეპარატებთან კლინიკურად უმნიშვნელოა.
• საინჰალაციო ფორმის გამოყენებისას სიფრთხილეა საჭირო ბრონქოდილატატორებთან ერთდროული ინჰალაციისას — რეკომენდებულია ჯერ ბრონქოდილატატორის, შემდეგ ამბროქსოლის ინჰალაცია.

ორსულობა და ლაქტაცია

ორსულობა

ამბროქსოლი გადადის პლაცენტარულ ბარიერში. ცხოველებზე ჩატარებული კვლევებით არ გამოვლინდა ტერატოგენული ეფექტი, თუმცა ადამიანებში კონტროლირებული კვლევები არასაკმარისია (EMA SmPC).

• პირველი ტრიმესტრი: გამოყენება უკუნაჩვენებია.
• მეორე და მესამე ტრიმესტრი: გამოიყენება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოსალოდნელი სარგებელი აღემატება პოტენციურ რისკს.

FDA კლასიფიკაციით ამბროქსოლს არ ჰქონდა ოფიციალური კატეგორია, თუმცა ადრეული კლასიფიკაციით იგი მიეკუთვნებოდა კატეგორია B/C-ს ექვივალენტს.

ლაქტაცია

ამბროქსოლი გამოიყოფა დედის რძეში. მიუხედავად იმისა, რომ ძუძუმწოვარ ბავშვზე არასასურველი ეფექტი მოსალოდნელი არ არის, მეძუძური ქალებისთვის ამბროქსოლის გამოყენება რეკომენდებულია მხოლოდ ექიმის შეფასების შემდეგ (BNF 87). ალტერნატიულად, შესაძლებელია ძუძუთი კვების დროებით შეწყვეტა მკურნალობის პერიოდში.

ბრენდები საქართველოში

საქართველოში ამბროქსოლი ხელმისაწვდომია რამდენიმე სავაჭრო დასახელებით:

• ამბრობენე (Ambrobene) — ტაბლეტები 15 მგ და 30 მგ. გერმანული წარმოების პრეპარატი (Teva/Ratiopharm).

• ამბროქსოლი (ჯენერიკი) — ტაბლეტები 30 მგ, სიროფი 15 მგ/5 მლ. ხელმისაწვდომია სხვადასხვა მწარმოებლის პროდუქციით, მათ შორის ბენე-ფარმის სიროფი.

• ამბროქსი-დენკი (Ambrox-Denk) — ტაბლეტები 60 მგ. გერმანული კომპანია Denk Pharma-ს პროდუქტი.

• ბროვინი (Brovin) — სიროფი 30 მგ/5 მლ, 60 მლ და 120 მლ.

ყველა ჩამოთვლილი პრეპარატი ურეცეპტოდ გაიცემა და ხელმისაწვდომია საქართველოს აფთიაქებში.

ხშირად დასმული კითხვები

რა განსხვავებაა ამბროქსოლსა და ბრომჰექსინს შორის?

ამბროქსოლი წარმოადგენს ბრომჰექსინის აქტიურ მეტაბოლიტს. ორგანიზმში ბრომჰექსინი გარდაიქმნება ამბროქსოლად, რომელიც უშუალოდ ახორციელებს მუკოლიზურ ეფექტს. ამბროქსოლი უფრო სწრაფად მოქმედებს (30-60 წუთში), აქვს უკეთესი ბიოშეღწევადობა და დამატებითი ფარმაკოლოგიური თვისებები (სურფაქტანტის სტიმულაცია, ანთების საწინააღმდეგო ეფექტი). სწორედ ამიტომ თანამედროვე პრაქტიკაში უპირატესობა ენიჭება ამბროქსოლს (EMA SmPC).

შეიძლება თუ არა ამბროქსოლის მიღება მშრალი ხველის დროს?

მშრალი (არაპროდუქტიული) ხველის დროს ამბროქსოლი ჩვეულებრივ არ ინიშნება, რადგან მისი მოქმედება მიმართულია ნახველის გათხელებისა და ევაკუაციისკენ, ხოლო მშრალი ხველის დროს ნახველი არ არის. ამ შემთხვევაში მიზანშეწონილია ანტიტუსური (ხველის დამთრგუნველი) საშუალებების გამოყენება. თუმცა, თუ მშრალი ხველი გადადის პროდუქტიულში, ამბროქსოლი ეფექტური იქნება.

რამდენ ხანს შეიძლება ამბროქსოლის მიღება ურეცეპტოდ?

EMA-ს რეკომენდაციის თანახმად, ამბროქსოლის ურეცეპტო გამოყენება მწვავე სასუნთქი გზების დაავადებების დროს არ უნდა აღემატებოდეს 4-5 დღეს. თუ სიმპტომები ამ ვადაში არ უმჯობესდება ან მძიმდება, აუცილებელია ექიმთან კონსულტაცია. ქოფდ-ის ან ქრონიკული ბრონქიტის დროს ხანგრძლივი მკურნალობა (თვეები) ნებადართულია ექიმის მეთვალყურეობით (EMA SmPC).

შეიძლება თუ არა ამბროქსოლისა და ანტიბიოტიკის ერთდროული მიღება?

დიახ, ამბროქსოლი ხშირად ინიშნება ანტიბიოტიკოთერაპიის დამხმარე საშუალებად. კვლევებით დადასტურებულია, რომ ამბროქსოლი ზრდის ზოგიერთი ანტიბიოტიკის (ამოქსიცილინი, ცეფუროქსიმი, ერითრომიცინი) კონცენტრაციას ბრონქულ სეკრეტში, რაც აძლიერებს ანტიბაქტერიულ ეფექტს. ეს კომბინაცია უსაფრთხოა და კლინიკურად სასარგებლო (BNF 87).

რა ასაკიდან შეიძლება ამბროქსოლის მიცემა ბავშვებისთვის?

ამბროქსოლის სიროფი გამოიყენება ჩვილი ასაკიდან (0 წლიდან), თუმცა 2 წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის პრეპარატი ინიშნება მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით. EMA-ს 2015 წლის რეკომენდაციის თანახმად, 2 წლამდე ასაკში მუკოლიზური საშუალებების გამოყენება მოითხოვს განსაკუთრებულ სიფრთხილეს, რადგან ამ ასაკის ბავშვებს შეზღუდული ხველის რეფლექსი აქვთ, რაც ართულებს გათხელებული ნახველის ევაკუაციას (EMA, 2015).

ამბროქსოლს ჭამამდე მივიღებ თუ ჭამის შემდეგ?

ამბროქსოლი შეიძლება მიღებულ იქნეს საკვებთან ერთად ან მის გარეშე. საკვები მნიშვნელოვნად არ მოქმედებს პრეპარატის შეწოვაზე. თუმცა კუჭ-ნაწლავის სენსიტიურობის მქონე პაციენტებს რეკომენდებულია ტაბლეტების მიღება ჭამის შემდეგ, საკმარისი რაოდენობის სითხესთან ერთად, გულისრევის თავიდან ასაცილებლად (EMA SmPC).