მოკლედ
გრიპი (ინფლუენცა) — მწვავე რესპირატორული ვირუსული ინფექციაა, რომელსაც ინფლუენცის ვირუსი (ტიპი A და B) იწვევს. დაავადება სეზონურ ხასიათს ატარებს და ძირითადად შემოდგომა-ზამთრის პერიოდში ვრცელდება. გრიპი ჰაერწვეთოვანი გზით გადადის და ხასიათდება მაღალი ცხელებით, ძლიერი თავის ტკივილით, კუნთებისა და სახსრების ტკივილით, ზოგადი სისუსტით, ხოლო რესპირატორული სიმპტომები (ხველა, ყელის ტკივილი) ხშირად მეორე პლანზეა. უმეტეს ადამიანებში დაავადება თვითშემოსაზღვრულია და 7-14 დღეში გადის, თუმცა რისკ-ჯგუფებში (ხანდაზმულები, ორსულები, ქრონიკული დაავადებების მქონე პირები, 5 წლამდე ბავშვები) სერიოზული გართულებები — პნევმონია, მიოკარდიტი, ორგანული უკმარისობა — შეიძლება განვითარდეს. მკურნალობა ძირითადად სიმპტომურია: ანტიპირეტიკები, სითხის მიღება, დასვენება. ანტივირუსული პრეპარატები (ოსელტამივირი) რისკ-ჯგუფებში გამოიყენება. პრევენციის საუკეთესო მეთოდი ყოველწლიური ვაქცინაციაა.
რა არის და როგორ ხდება
გრიპი მწვავე ინფექციური დაავადებაა, რომელსაც ინფლუენცის ვირუსი იწვევს — ორთომიქსოვირუსების ოჯახის წარმომადგენელი. ადამიანისთვის კლინიკურად მნიშვნელოვანია ორი ტიპი: ინფლუენცა A (რომელიც პანდემიებსა და მძიმე სეზონურ აფეთქებებს იწვევს) და ინფლუენცა B (რომელიც, როგორც წესი, უფრო მსუბუქად მიმდინარეობს).
ვირუსი ჰაერწვეთოვანი გზით ვრცელდება — ინფიცირებული პირის ხველის, ცემინების ან საუბრის დროს გამოტყორცნილი წვეთების მეშვეობით. ასევე შესაძლებელია კონტაქტური გადაცემა — ვირუსით დაბინძურებულ ზედაპირთან შეხება და შემდეგ ცხვირისა თუ პირის ხელით შეხება.
პათოფიზიოლოგიური მექანიზმი: ვირუსი სასუნთქი გზების ეპითელურ უჯრედებში აღწევს, ჰემაგლუტინინის (HA) ცილის მეშვეობით სიალის მჟავის რეცეპტორებთან უკავშირდება და უჯრედში შეიჭრება. უჯრედში ვირუსი ინტენსიურად მრავლდება, რაც ეპითელიუმის დაზიანებასა და ანთებით პასუხს იწვევს. ორგანიზმის იმუნური სისტემა ციტოკინებისა და ინტერფერონების მასიურ გამოყოფით პასუხობს — სწორედ ეს „ციტოკინური ქარიშხალი" განაპირობებს ცხელებას, კუნთის ტკივილს, სისუსტესა და ზოგად ინტოქსიკაციას.
ინკუბაციური პერიოდი 1-4 დღეა (საშუალოდ 2 დღე). ადამიანი ინფექციურია სიმპტომების გამოჩენამდე დაახლოებით 1 დღით ადრე და დაავადების მე-5-7 დღემდე. ბავშვებსა და იმუნოკომპრომეტირებულ პირებში ვირუსის გამოყოფის პერიოდი შეიძლება უფრო ხანგრძლივი იყოს.
ინფლუენცა A ვირუსის ზედაპირული ცილები (HA და ნეირამინიდაზა — NA) მუდმივად იცვლება ანტიგენური დრიფტის (წვრილი მუტაციები) და შიფტის (მნიშვნელოვანი ცვლილებები) გზით, რაც ხსნის, თუ რატომ ავადდებიან ადამიანები გრიპით არაერთხელ და რატომ არის საჭირო ყოველწლიური ვაქცინაცია.
ვინ რისკის ჯგუფშია
გრიპით ნებისმიერი ადამიანი შეიძლება დაავადდეს, თუმცა მძიმე მიმდინარეობისა და გართულებების განვითარების რისკი განსაკუთრებით მაღალია შემდეგ ჯგუფებში (WHO, 2024):
- ხანდაზმულები — 65 წელს ზემოთ ასაკის პირები; იმუნური სისტემის ასაკობრივი შესუსტების გამო მძიმე გართულებების, მათ შორის პნევმონიის რისკი მნიშვნელოვნად მაღალია.
- პატარა ბავშვები — განსაკუთრებით 2 წლამდე ასაკის, ხოლო 5 წლამდეც ასაკობრივი რისკ-ჯგუფი რჩება.
- ორსულები — ორსულობის ნებისმიერ ტრიმესტრში რისკი მომატებულია, რაც ჰემოდინამიკური და იმუნოლოგიური ცვლილებებით აიხსნება.
- ქრონიკული დაავადებების მქონე პირები — ბრონქული ასთმა, COPD, გულის უკმარისობა, შაქრიანი დიაბეტი, ქრონიკული თირკმლის დაავადება, ღვიძლის დაავადება.
- იმუნოკომპრომეტირებული პირები — აივ-ინფიცირებულები, ტრანსპლანტაციის მიმღებები, ქიმიო- ან იმუნოსუპრესიული თერაპიის მიმღებები.
- მორბიდული სიმსუქნე — სხეულის მასის ინდექსი ≥40.
- სამედიცინო პერსონალი — ინფიცირების მომატებული ალბათობის გამო.
ცხოვრების სტილთან დაკავშირებული ფაქტორებიდან აღსანიშნავია მოწევა (სასუნთქი გზების ბარიერული ფუნქციის დარღვევა), ქრონიკული სტრესი და ძილის ნაკლებობა (იმუნიტეტის დათრგუნვა).
სიმპტომები
გრიპი, როგორც წესი, მწვავედ იწყება — სიმპტომები უეცრად ვლინდება, განსხვავებით ჩვეულებრივი გაციებისგან, რომელიც თანდათან ვითარდება.
ძირითადი (ყველაზე ხშირი) სიმპტომები:
- 🔴 მაღალი ცხელება (38.5-40°C და ზემოთ), რომელიც 3-5 დღე გრძელდება
- 🔴 ძლიერი თავის ტკივილი, განსაკუთრებით შუბლისა და საფეთქლების არეში
- 🔴 კუნთებისა და სახსრების ტკივილი (მიალგია, არტრალგია)
- 🔴 ზოგადი სისუსტე, დაღლილობა, გუნება-განწყობის დაქვეითება
- 🔴 მშრალი, მტანჯველი ხველა
- 🔴 ყელის ტკივილი
- 🔴 ცხვირის გაჭედვა ან გამონადენი
ნაკლებად ხშირი სიმპტომები:
- ცივი ჟრუანტელი და ოფლიანობა
- თვალების ტკივილი, სინათლისადმი მომატებული მგრძნობელობა
- გულისრევა, ღებინება, დიარეა (უფრო ხშირი ბავშვებში)
- ყურის ტკივილი
- კანის გამონაყარი (იშვიათად)
გრიპისთვის დამახასიათებელია ე.წ. ინტოქსიკაციური სინდრომის სიმძიმე — ცხელება, კუნთის ტკივილი და სისუსტე ბევრად უფრო გამოხატულია, ვიდრე ჩვეულებრივი გაციების დროს. კატარალური სიმპტომები (სურდო, ხველა) კი ხშირად მეორე-მესამე დღიდან ძლიერდება.
ცხელება ჩვეულებრივ 3-5 დღეში იკლებს, თუმცა ხველა და სისუსტე შეიძლება 2-3 კვირას გაგრძელდეს. ბავშვებში შესაძლებელია ფებრილური კრუნჩხვების განვითარება (NICE CKS, 2023).
დიაგნოსტიკა
გრიპის დიაგნოსტიკა ძირითადად კლინიკურ სურათზე დაყრდნობით ხდება — სეზონურ პერიოდში, დამახასიათებელი სიმპტომების არსებობისას (მწვავე დაწყება, ცხელება ≥38°C, ხველა, მიალგია), კლინიკური დიაგნოზი საკმარისად სანდოა.
ლაბორატორიული დადასტურება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
- ჰოსპიტალიზაციის საჭიროებისას
- რისკ-ჯგუფის პაციენტებში
- ატიპიური ან მძიმე მიმდინარეობისას
- ეპიდემიოლოგიური მონიტორინგისთვის
გამოკვლევის მეთოდები:
- სწრაფი ანტიგენის ტესტი (Rapid Influenza Diagnostic Test — RIDT) — ცხვირხახის ნაცხის საშუალებით, შედეგი 15-30 წუთში. მგრძნობელობა 50-70%, სპეციფიკურობა >90%.
- RT-PCR (რეალური დროის პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქცია) — ოქროს სტანდარტი, მაღალი მგრძნობელობა და სპეციფიკურობა (>95%). შედეგი რამდენიმე საათში.
- იმუნოფლუორესცენცია — საშუალო მგრძნობელობის მეთოდი.
- ვირუსის კულტივაცია — ეპიდემიოლოგიური მიზნებისთვის, კლინიკურ პრაქტიკაში იშვიათად გამოიყენება.
დამატებითი გამოკვლევები გართულებების შეფასებისთვის:
- სისხლის საერთო ანალიზი (ლეიკოპენია ან ლეიკოციტოზი)
- C-რეაქტიული ცილა (CRP) — ბაქტერიული სუპერინფექციის გამოსარიცხად
- გულმკერდის რენტგენოგრაფია — პნევმონიის ეჭვისას
- პულსოქსიმეტრია — ჰიპოქსიის შეფასებისთვის
მკურნალობა — წამლები
გრიპის მკურნალობა ძირითადად სიმპტომურია, ხოლო ანტივირუსული თერაპია სპეციფიკურ ჩვენებებში გამოიყენება (NICE NG158, 2023; WHO, 2024).
პირველი რიგის თერაპია — ანტიპირეტიკები და ტკივილგამაყუჩებლები
პარაცეტამოლი (აცეტამინოფენი) — ცხელებისა და ტკივილის მოხსნის პირველი არჩევანი:
- მოზრდილებში: 500-1000 მგ ყოველ 4-6 საათში, მაქსიმუმ 4 გ/დღეში
- 1-აღწერილობა 100 მგ — ბავშვებისთვის, დოზა წონის მიხედვით
- 1-აღწერილობა 160 მგ — ბავშვებისთვის უფრო მაღალი დოზით
იბუპროფენი — ალტერნატივა ან დამატება პარაცეტამოლისა, განსაკუთრებით კუნთის ტკივილის მართვისთვის:
- მოზრდილებში: 200-400 მგ ყოველ 6-8 საათში
- ბრუფენ რაპიდი 200 მგ — სწრაფი მოქმედების ფორმა
- ბრუფენ რაპიდი 400 მგ — მძიმე ტკივილისას
ასპირინი არ გამოიყენება 16 წლამდე ბავშვებში რეის სინდრომის რისკის გამო (BNF 87, 2024).
დექსკეტოპროფენი — ძლიერი ტკივილის შემთხვევაში:
- დექსალგინი 25 მგ — ტაბლეტი, 1 ტაბლეტი ყოველ 8 საათში
მეორე რიგის თერაპია — ანტივირუსული პრეპარატები
ანტივირუსული მკურნალობა რეკომენდებულია:
- რისკ-ჯგუფის პაციენტებში
- მძიმე ან პროგრესირებადი მიმდინარეობისას
- ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში
- სიმპტომების დაწყებიდან პირველ 48 საათში (მაქსიმალური ეფექტურობა)
ოსელტამივირი (Tamiflu) — ნეირამინიდაზის ინჰიბიტორი:
- მოზრდილებში: 75 მგ ორჯერ დღეში, 5 დღის განმავლობაში
- ბავშვებში: დოზა წონის მიხედვით (WHO, 2024)
- გვერდითი ეფექტები: გულისრევა, ღებინება (შეიძლება შემცირდეს საკვებთან ერთად მიღებით)
შენიშვნა: ოსელტამივირი ამ მედიკამენტთა ნუსხაში არ არის, თუმცა იგი გრიპის მკურნალობის სტანდარტული ანტივირუსული საშუალებაა — ექიმთან კონსულტაცია აუცილებელია.
დამხმარე თერაპია
ხველის მართვა:
- ამბროქსოლი 30 მგ — მუკოლიზური საშუალება, 1 ტაბლეტი 2-3-ჯერ დღეში
- ამბროქსოლი 15მგ/5მლ სიროფი — ბავშვებისთვის
- ბრომჰექსინი — 8 მგ, 3-ჯერ დღეში
- ბროვინი სიროფი 120 მლ — ხველის სიროფი
ყელის ტკივილის მართვა:
- ბენეთი სპრეი — ორალური სპრეი ყელის ტკივილისთვის
- ბენეთი პლუსი გარგლი — გარგლისთვის
ცხვირის გაჭედვა:
- აფრინი — ცხვირის სპრეი, მოკლევადიანი გამოყენება (3-5 დღე)
- ფიზიოლოგიური ხსნარით ცხვირის რეცხვა — უსაფრთხო და ეფექტური მეთოდი
ალერგიული კომპონენტის თანაარსებობისას:
- დესლორატადინი 5 მგ — ანტიჰისტამინური საშუალება
- ცეტირიზინი 10 მგ — ალტერნატივა
იმუნური მხარდაჭერა:
მნიშვნელოვანი გაფრთხილება: ანტიბიოტიკები (მაგ., ამოქსიცილინი, აზითრომიცინი) გრიპის სამკურნალოდ არ გამოიყენება, რადგან ვირუსულ ინფექციაზე არ მოქმედებს. ანტიბიოტიკი მხოლოდ ბაქტერიული სუპერინფექციის (მაგ., ბაქტერიული პნევმონია, ოტიტი) დამტკიცებისას ინიშნება ექიმის მიერ.
ცხოვრების წესი
გრიპისგან გამოჯანმრთელების პროცესში და პრევენციისთვის ცხოვრების წესის კორექცია არსებითი მნიშვნელობისაა:
სითხის მიღება: დღეში მინიმუმ 2-3 ლიტრი სითხე — წყალი, მცენარეული ჩაი, ბულიონი, კომპოტი. ცხელება დეჰიდრატაციას იწვევს, ამიტომ სითხის ადეკვატური მიღება კრიტიკულია.
დასვენება: სრული საწოლი რეჟიმი ცხელების პერიოდში. ორგანიზმს ენერგია ვირუსთან საბრძოლველად სჭირდება. სამუშაოს ადრეულმა დაწყებამ შეიძლება გართულებები გამოიწვიოს.
კვება: მსუბუქი, ადვილად მოსანელებელი საკვები — ბულიონები, ხილი, ბოსტნეული. C ვიტამინით მდიდარი პროდუქტები (ციტრუსები, კივი, წიწაკა). ცხარე და ცხიმიანი საკვების თავიდან აცილება.
ჰიგიენა: ხშირი ხელების დაბანა, სახის შეხების თავიდან აცილება. ხველისა და ცემინებისას პირისა და ცხვირის იდაყვით ან ხელსახოცით დაფარვა. გამოყენებული ხელსახოცების დაუყოვნებლად გადაყრა.
ოთახის მიკროკლიმატი: რეგულარული განიავება, ჰაერის ტენიანობის 40-60%-ზე შენარჩუნება (ჰაერის დამატენიანებელი), ოთახის ტემპერატურა 20-22°C.
მოწევა და ალკოჰოლი: სრულად მიტოვება ავადმყოფობის პერიოდში. მოწევა სასუნთქი გზების ლორწოვანის ბარიერულ ფუნქციას არღვევს, ალკოჰოლი კი იმუნურ პასუხს ასუსტებს და დეჰიდრატაციას აღრმავებს.
ფიზიკური აქტივობა: სრული გამოჯანმრთელებამდე ინტენსიური ვარჯიშის თავიდან აცილება. მსუბუქი გასეირნება ცხელების დაწესებიდან 24-48 საათის შემდეგ შეიძლება.
გართულებები
მკურნალობის გარეშე ან რისკ-ჯგუფებში გრიპმა შეიძლება სერიოზული გართულებები გამოიწვიოს:
პულმონოლოგიური გართულებები:
- ვირუსული პნევმონია — შეიძლება მე-2-3 დღიდან განვითარდეს, მძიმე ჰიპოქსიით
- ბაქტერიული სუპერინფექცია (მეორეული პნევმონია) — ჩვეულებრივ მე-5-7 დღეს, როცა ცხელება კლების ნაცვლად ხელახლა იმატებს. ყველაზე ხშირი გამომწვევია Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae
- ARDS (მწვავე რესპირატორული დისტრესის სინდრომი) — სიცოცხლისთვის საშიში მდგომარეობა
კარდიოვასკულარული გართულებები:
- მიოკარდიტი, პერიკარდიტი — ვირუსული ინტოქსიკაციის ფონზე
- მიოკარდიუმის ინფარქტის რისკის 6-10-ჯერ მომატება ინფექციიდან პირველი კვირის განმავლობაში
ნევროლოგიური:
- ენცეფალიტი, მენინგიტი (იშვიათი, მაგრამ მძიმე)
- გიიენ-ბარეს სინდრომი
- ფებრილური კრუნჩხვები (ბავშვებში)
სხვა:
- ოტიტი (განსაკუთრებით ბავშვებში)
- სინუსიტი
- რაბდომიოლიზი (იშვიათად)
- მრავალორგანული უკმარისობა (მძიმე შემთხვევებში)
WHO-ს მონაცემებით, ყოველწლიურად მსოფლიოში გრიპის გართულებებით 290,000-650,000 ადამიანი იღუპება.
გრძელვადიანი პროგნოზი
უმრავლეს შემთხვევაში გრიპის პროგნოზი ხელსაყრელია. ჯანმრთელ მოზრდილებში სრული გამოჯანმრთელება 1-2 კვირაში ხდება, თუმცა სისუსტე და დაღლილობა შეიძლება 3-4 კვირა ან მეტხანს შენარჩუნდეს — ეს ე.წ. „პოსტვირუსული ასთენია" ნორმალური მოვლენაა.
რისკ-ჯგუფებში პროგნოზი სერიოზულად დამოკიდებულია დროულ მკურნალობასა და გართულებების პრევენციაზე. 65 წელს ზემოთ ასაკის პაციენტებში გრიპთან ასოცირებული სიკვდილიანობა მნიშვნელოვნად მომატებულია.
ყოველწლიური ვაქცინაცია ამცირებს დაავადების სიმძიმეს, ჰოსპიტალიზაციას 40-60%-ით და სიკვდილიანობას 80%-ით ხანდაზმულებში (WHO, 2024). ანტივირუსული თერაპია პირველ 48 საათში დაწყებისას ავადმყოფობის ხანგრძლივობას 1-2 დღით ამცირებს და გართულებების რისკს მნიშვნელოვნად აკლებს.
როდის უნდა მიმართო ექიმს
სასწრაფოდ მიმართეთ ექიმს ან გამოიძახეთ სასწრაფო დახმარება შემდეგ შემთხვევებში:
- 🚨 სუნთქვის გაძნელება ან ქოშინი — განსაკუთრებით მოსვენებულ მდგომარეობაში, ტუჩების ან თითების ცისფერი შეფერილობა
- 🚨 ცხელება 40°C-ზე ზევით, რომელიც ანტიპირეტიკებს არ ემორჩილება, ან ცხელება, რომელიც მე-5 დღის შემდეგაც გრძელდება/ხელახლა იმატებს
- 🚨 გულმკერდის ტკივილი ან წნეხვის შეგრძნება — შეიძლება მიოკარდიტის ან პნევმონიის ნიშანი იყოს
- 🚨 ცნობიერების დარღვევა — დაბნეულობა, ორიენტაციის დაკარგვა, ძლიერი ძილიანობა
- 🚨 ბავშვში კრუნჩხვები, კვების უარი ან გამოხშირებული დეჰიდრატაციის ნიშნები (ტირილი ცრემლების გარეშე, შარდის შემცირება)
- 🚨 ქრონიკული დაავადების მქონე პირში ან ორსულში ნებისმიერი გრიპის სიმპტომი — ანტივირუსული თერაპიის დაუყოვნებლივ დაწყებისთვის
ხშირად დასმული კითხვები
რა განსხვავებაა გრიპსა და ჩვეულებრივ გაციებას შორის?
გრიპი უეცრად იწყება მაღალი ცხელებით (38.5°C+), ძლიერი კუნთის ტკივილით და ზოგადი სისუსტით — ადამიანი ფაქტობრივად საწოლიდან ვერ ადგება. ჩვეულებრივი გაციება (რინოვირუსი, ადენოვირუსი და სხვ.) თანდათან ვითარდება, ცხელება მცირეა ან საერთოდ არ არის, დომინირებს სურდო და ყელის ტკივილი, ხოლო ზოგადი მდგომარეობა ბევრად უფრო სატანია. გრიპი ასევე გართულებების გაცილებით მაღალი რისკის მატარებელია.
შეიძლება თუ არა გრიპის დროს ალკოჰოლის მიღება?
არა, ალკოჰოლის მიღება გრიპის დროს კატეგორიულად არ არის რეკომენდებული. ალკოჰოლი ადეჰიდრატაციას აძლიერებს, იმუნურ სისტემას ასუსტებს, ღვიძლზე დამატებით დატვირთვას ქმნის (განსაკუთრებით პარაცეტამოლთან ერთად მიღებისას ჰეპატოტოქსიკურობის რისკი მატულობს) და ანტივირუსული პრეპარატების ეფექტურობას ამცირებს. ალკოჰოლისგან თავი შეიკავეთ სრულ გამოჯანმრთელებამდე.
ორსულობის დროს რა მკურნალობა არის ნებალდარი?
ორსულებისთვის პარაცეტამოლი ცხელების დასაწევად უსაფრთხოა ნებისმიერ ტრიმესტრში. იბუპროფენი მესამე ტრიმესტრში კონტრაინდიცირებულია. ოსელტამივირი (ანტივირუსული) ორსულებში რეკომენდებულია, რადგან სარგებელი რისკს აღემატება (NICE, 2023). ორსული ქალი გრიპის ნებისმიერი სიმპტომის გამოვლენისას უნდა მიმართოს ექიმს ანტივირუსული თერაპიის დაუყოვნებლივ დასაწყებად. ვაქცინაცია ორსულობის ნებისმიერ ტრიმესტრში უსაფრთხო და რეკომენდებულია.
შეიძლება თუ არა გრიპით ავადმყოფობის დროს სამსახურში სიარული?
არა. გრიპით ავადმყოფი ინფექციურია და სხვა ადამიანებს აავადებს. CDC-ს რეკომენდაციით, სახლში უნდა დარჩეთ ცხელების დაწესებიდან მინიმუმ 24 საათის შემდეგ (ანტიპირეტიკების გარეშე). პრაქტიკულად, მძიმე სიმპტომების გამო, უმეტესი ადამიანი 5-7 დღე ვერ იმუშავებს. ავტომობილის მართვა მაღალი ცხელებისა და ზოგადი სისუსტის ფონზე საშიშია — რეაქცია მნიშვნელოვნად ქვეითდება.
ვაქცინა ნამდვილად ეხმარება? ყოველ წელს საჭიროა?
დიახ. გრიპის ვაქცინა ყოველწლიურად განახლდება იმ შტამების მიხედვით, რომლებიც მოსალოდნელ სეზონში გავრცელდება. ვაქცინაცია 40-60%-ით ამცირებს გრიპით დაავადების ალბათობას და, რაც უფრო მნიშვნელოვანია, მნიშვნელოვნად ამცირებს მძიმე მიმდინარეობის, ჰოსპიტალიზაციის და სიკვდილის რისკს (WHO, 2024). ვირუსის მუდმივი ანტიგენური ცვალებადობის გამო, ვაქცინაცია ყოველ შემოდგომაზე საჭიროა. განსაკუთრებით რეკომენდებულია რისკ-ჯგუფის პირებისა და მათი მომვლელებისთვის.
ორიგინალ და ჯენერიკ წამლებში რა განსხვავებაა გრიპის მკურნალობისას?
გრიპის სიმპტომურ მკურნალობაში ჯენერიკ პრეპარატები (პარაცეტამოლი, იბუპროფენი, ამბროქსოლი) ორიგინალის იდენტურია ეფექტურობით — აქტიური ნივთიერება ერთი და იგივეა. განსხვავება შეიძლება იყოს დამხმარე ნივთიერებებში, გემოში, ან ფორმაში (სიროფი vs ტაბლეტი). ანტივირუსულ თერაპიაში (ოსელტამივირი) ასევე არსებობს ჯენერიკები, რომლებიც EMA-ს მიერ დამტკიცებულია და ანალოგიური ეფექტურობის მატარებელია.