ახლომხედველობა (მიოპია)

მოკლედ

ახლომხედველობა (მიოპია) — თვალის რეფრაქციული დარღვევაა, რომლის დროსაც ადამიანი ახლო მანძილზე მდებარე საგნებს კარგად ხედავს, ხოლო შორს მდებარე საგნები ბუნდოვანი ჩანს. ეს ხდება იმის გამო, რომ თვალის კაკალი ნორმაზე გრძელია ან რქოვანა გადამეტებულად მრუდეა, რის შედეგადაც სინათლის სხივები ბადურის წინ ფოკუსირდება და არა მასზე. მიოპია მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მხედველობის დარღვევაა — მოსახლეობის დაახლოებით 30%-ს აწუხებს. განსაკუთრებით ხშირია სკოლის ასაკის ბავშვებსა და ახალგაზრდებში. მკურნალობა მოიცავს სათვალეებს, კონტაქტურ ლინზებს, რეფრაქციულ ქირურგიას (LASIK, PRK) და ბავშვებში მიოპიის პროგრესირების შესაჩერებლად — დაბალდოზიან ატროპინის წვეთებს. დროული კორექციის გარეშე მაღალი ხარისხის მიოპიამ შეიძლება გამოიწვიოს სერიოზული გართულებები, მათ შორის ბადურის აცლა და გლაუკომა.

რა არის და როგორ ხდება

ნორმალური მხედველობის დროს სინათლის სხივები რქოვანასა და ბროლში იტეხება და ზუსტად ბადურაზე (რეტინაზე) ფოკუსირდება, სადაც ფოტორეცეპტორული უჯრედები სინათლეს ნერვულ იმპულსებად გარდაქმნიან. ეს იმპულსები მხედველობის ნერვით ტვინში გადაიცემა, რაც მკაფიო გამოსახულებას ქმნის.

მიოპიის დროს ეს მექანიზმი ირღვევა. ორი ძირითადი მიზეზი არსებობს:

ღერძული მიოპია — ყველაზე გავრცელებული ფორმა. თვალის კაკალი წინა-უკანა მიმართულებით ნორმაზე გრძელია (ნორმა დაახლოებით 24 მმ-ია). ყოველი დამატებითი მილიმეტრი დაახლოებით 2.5-3 დიოპტრიით ზრდის მიოპიის ხარისხს. სწორედ ამიტომ მაღალი ხარისხის მიოპია (-6 დიოპტრიაზე მეტი) ბადურის გათხელებასა და გაჭიმვასთან არის ასოცირებული.

რეფრაქციული მიოპია — რქოვანას ან ბროლის გადამეტებული მრუდობის შედეგად სინათლე ზედმეტად იტეხება. ეს ფორმა ნაკლებად ხშირია.

თვალის ზრდის რეგულაცია რთული პროცესია, რომელშიც გენეტიკური ფაქტორები, გარემო პირობები და ვიზუალური გამოცდილება მონაწილეობს. ბავშვთა ასაკში, როცა თვალი აქტიურად იზრდება, ახლო მანძილზე ხანგრძლივი მუშაობა (კითხვა, ეკრანები) თვალს სიგნალს აძლევს, რომ სიგრძეში გაიზარდოს. ამავდროულად, ბუნებრივ სინათლეზე გატარებული დრო (გარეთ ყოფნა) ამ პროცესს აბალანსებს — სავარაუდოდ, დოფამინის გამოყოფის მექანიზმით ბადურაში, რომელიც თვალის ზრდას აჩერებს.

მიოპია ჩვეულებრივ 6-14 წლის ასაკში იწყება და 18-25 წლის ასაკამდე პროგრესირებს, თუმცა ზოგჯერ მოგვიანებითაც შეიძლება გაუარესდეს.

ვინ რისკის ჯგუფშია

მიოპიის განვითარების რისკ-ფაქტორები მრავალფეროვანია:

• გენეტიკა — ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი. თუ ორივე მშობელს მიოპია აქვს, შვილში მიოპიის განვითარების ალბათობა 6-ჯერ მაღალია. იდენტიფიცირებულია 200-ზე მეტი გენეტიკური ლოკუსი, რომელიც მიოპიასთან ასოცირებულია.
• ასაკი — ტიპურად სკოლის ასაკში (6-7 წლიდან) იწყება. რაც უფრო ადრე იწყება, მით მეტია პროგრესირების რისკი.
• ეთნიკური ჯგუფები — აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნებში (ჩინეთი, სამხრეთ კორეა, სინგაპური) მიოპიის სიხშირე ახალგაზრდებში 80-90%-ს აღწევს.
• ახლო მანძილზე მუშაობა — ინტენსიური კითხვა, ეკრანებთან ხანგრძლივი ყოფნა, განსაკუთრებით ახლო მანძილიდან (<30 სმ), მნიშვნელოვნად ზრდის რისკს.
• გარეთ ყოფნის სიმცირე — კვლევებით დადასტურებულია, რომ დღეში 2 საათზე ნაკლები დრო გარეთ მიოპიის რისკს ზრდის (WHO, 2019).
• განათლების დონე — სტატისტიკურად, მაღალი განათლების მქონე ადამიანებში მიოპია უფრო ხშირია, რაც ახლო მანძილზე მუშაობის ხანგრძლივობით აიხსნება.
• ურბანიზაცია — ქალაქში მცხოვრები ბავშვებში მიოპია უფრო ხშირია, ვიდრე სოფლის მაცხოვრებლებში.

სიმპტომები

მიოპიის ძირითადი სიმპტომია შორს მდებარე საგნების ბუნდოვნად ხილვა, ხოლო ახლო საგნები მკაფიოდ ჩანს.

ხშირი სიმპტომები:

• შორეული საგნების (საგზაო ნიშნები, დაფა სკოლაში, ტელევიზორი) ბუნდოვნად ხილვა
• თვალების შეჭყლეტა (squinting) შორეული საგნების სანახავად — ეს ნაწილობრივ აუმჯობესებს ფოკუსს
• თვალის დაღლა და თავის ტკივილი, განსაკუთრებით ხანგრძლივი ვიზუალური დატვირთვის შემდეგ
• მანქანის მართვისას სირთულე, განსაკუთრებით ღამით (ღამის მიოპია)
• ბავშვებში — დაფის ვერ ხილვა, ტელევიზორთან ახლოს ჯდომა, წიგნის თვალთან ძალიან ახლოს მიტანა

ნაკლებად ხშირი სიმპტომები (მაღალი ხარისხის მიოპიისას):

• მფრინავი მუშკები (floaters) — ხედვის ველში მცურავი ბუნდოვანი წერტილები ან ძაფები
• სინათლის ელვარება (light flashes) — შეიძლება ბადურის აცლის ნიშანი იყოს
• პერიფერიული მხედველობის შემცირება
• სწრაფი და მნიშვნელოვანი ცვლილება სათვალის ნომერში

ბავშვებში გამოვლენის ნიშნები (მშობლებისთვის):

• ხშირი თვალის ფშვნეტა
• ტელევიზორთან ძალიან ახლოს ჯდომა
• სკოლაში აკადემიური მოსწრების გაუარესება
• ერთი თვალის დახუჭვა უკეთ სანახავად
• საგნების ძალიან ახლოს მიტანა თვალთან

მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ მსუბუქი მიოპია ხშირად თვითონ ბავშვს არ აწუხებს — ის მიჩვეულია ასეთ ხედვას და არ იცის, რომ უკეთ ხილვა შეიძლება. ამიტომ რეგულარული ოფთალმოლოგიური შემოწმება აუცილებელია.

დიაგნოსტიკა

მიოპიის დიაგნოსტიკა მარტივი და უმტკივნეულო პროცესია, რომელსაც ოფთალმოლოგი ან ოპტომეტრისტი ატარებს.

ძირითადი გამოკვლევები:

1. მხედველობის სიმახვილის შემოწმება (ვიზომეტრია) — პაციენტი კითხულობს ასოებს ან სიმბოლოებს სხვადასხვა ზომის სპეციალური ტაბულიდან (სნელენის ტაბულა). ეს განსაზღვრავს, რამდენად კარგად ხედავს ადამიანი გარკვეული მანძილიდან.

1. რეფრაქტომეტრია — სპეციალური ხელსაწყოთი (ავტორეფრაქტომეტრი) ზომავს თვალის რეფრაქციულ ცდომილებას. ეს ობიექტური მეთოდია, რომელიც არ საჭიროებს პაციენტის აქტიურ მონაწილეობას.

1. სუბიექტური რეფრაქცია — ექიმი სხვადასხვა ლინზას აყენებს სპეციალურ ჩარჩოში და პაციენტს ეკითხება, რომელი ლინზით ხედავს უკეთ. ამით ზუსტდება სათვალის ნომერი.

1. ციკლოპლეგიური რეფრაქცია — განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბავშვებში. ატროპინი 1% ან სხვა ციკლოპლეგიური წვეთები გუგას აფართოებს და ფიქსირებული ბროლის სპაზმს ხსნის, რაც ზუსტი რეფრაქციის გაზომვის საშუალებას იძლევა. ბავშვებში ატროპინის გარეშე რეფრაქტომეტრია შეიძლება ცდომილებით (ფსევდომიოპია) მიმდინარეობდეს.

1. თვალის ფსკერის (ფუნდუსის) გამოკვლევა — გუგას გაფართოების შემდეგ ექიმი ამოწმებს ბადურას, მხედველობის ნერვის დისკს და სისხლძარღვებს. მაღალი ხარისხის მიოპიისას შეიძლება გამოვლინდეს ბადურის გათხელება ან დისტროფიული ცვლილებები.

1. ბიომეტრია (A-scan ან IOL Master) — თვალის ღერძული სიგრძის გაზომვა. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მიოპიის პროგრესირების მონიტორინგისთვის.

მიოპიის კლასიფიკაცია ხარისხის მიხედვით:

• მსუბუქი: -0.50-დან -3.00 დიოპტრიამდე
• საშუალო: -3.00-დან -6.00 დიოპტრიამდე
• მაღალი: -6.00 დიოპტრიაზე მეტი

მკურნალობა — წამლები

მიოპიის მკურნალობა პირველ რიგში ოპტიკური კორექციით (სათვალეები, კონტაქტური ლინზები) ან ქირურგიულად ხდება. მედიკამენტური თერაპია ძირითადად მიოპიის პროგრესირების შენელებას ემსახურება, განსაკუთრებით ბავშვთა ასაკში.

პირველი რიგის მედიკამენტური თერაპია — დაბალდოზიანი ატროპინი

დაბალი კონცენტრაციის ატროპინის თვალის წვეთები ამჟამად ყველაზე მტკიცებულებაზე დაფუძნებული ფარმაკოლოგიური საშუალებაა მიოპიის პროგრესირების შენელებისთვის ბავშვებში.

ატროპინი 0.1% — გამოიყენება 0.01%-0.05% კონცენტრაციით (განზავებული ფორმა, რომელსაც ოფთალმოლოგი ნიშნავს). LAMP კვლევის მიხედვით (Lam et al., 2020), 0.05% ატროპინი ყველაზე ეფექტურია — მიოპიის პროგრესირებას დაახლოებით 50-60%-ით ანელებს. ინიშნება ღამით, ერთი წვეთი თითოეულ თვალში, ძილის წინ. მკურნალობა ჩვეულებრივ 2-3 წელი გრძელდება, ოფთალმოლოგის მეთვალყურეობით.

გვერდითი მოვლენები დაბალი კონცენტრაციის დროს მინიმალურია: მსუბუქი ფოტოფობია (სინათლის მგრძნობელობა), ახლო მხედველობის უმნიშვნელო დარღვევა. მაღალი კონცენტრაციის (1%) ატროპინი მეტ გვერდით ეფექტებს იწვევს და მხოლოდ დიაგნოსტიკური მიზნებისთვის გამოიყენება.

მნიშვნელოვანი: ატროპინის წვეთები მიოპიის პროგრესირების შესანელებლად მხოლოდ ოფთალმოლოგის დანიშნულებით გამოიყენება, თვითმკურნალობა დაუშვებელია (NICE Guidelines, 2024).

დამხმარე თერაპია

ხელოვნური ცრემლი:

ხელოვნური ცრემლი — კონტაქტური ლინზების მატარებელ პაციენტებს ხშირად უვითარდებათ თვალის სიმშრალე. ხელოვნური ცრემლის წვეთები ამსუბუქებს ამ სიმპტომს. გამოიყენება საჭიროებისამებრ, დღეში 3-6-ჯერ. ხანგრძლივი გამოყენებისას სასურველია კონსერვანტის გარეშე ვარიანტი.

ოპტიკური კორექცია (არამედიკამენტური, მაგრამ ძირითადი მკურნალობა)

თუმცა ეს არ არის მედიკამენტური თერაპია, ოპტიკური კორექცია მიოპიის მართვის საფუძველია:

• სათვალეები — ყველაზე მარტივი და უსაფრთხო მეთოდი, განსაკუთრებით ბავშვებისთვის. მინუსიანი (კონკავური) ლინზებით.
• კონტაქტური ლინზები — რბილი ან ხისტი. ესთეტიკური უპირატესობა, სპორტისას უფრო მოსახერხებელი.
• ორთოკერატოლოგია (Ortho-K) — სპეციალური ხისტი კონტაქტური ლინზები, რომლებსაც ღამით ატარებენ. ისინი რქოვანას ფორმას დროებით ცვლიან, რაც დღის განმავლობაში სათვალის გარეშე ხედვის საშუალებას იძლევა. ბავშვებში მიოპიის პროგრესირებასაც ანელებს (BHVI, 2021).
• რეფრაქციული ქირურგია — LASIK, PRK, SMILE — მხოლოდ 18 წლის ასაკის შემდეგ, როცა რეფრაქცია სტაბილურია (ბოლო 1-2 წელი უცვლელი).

მედიკამენტები, რომლებიც კვლევის ეტაპზეა

7-მეთილქსანტინი და პირენზეპინი გამოკვლეული იყო მიოპიის შესაჩერებლად, მაგრამ ფართო პრაქტიკაში არ დამკვიდრებულა. ამჟამად ახალი ფარმაკოლოგიური მიდგომები კვლევის ეტაპზეა.

ცხოვრების წესი

ცხოვრების წესის მოდიფიკაცია განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბავშვებსა და მოზარდებში მიოპიის პრევენციისა და პროგრესირების შენელებისთვის.

გარეთ ყოფნა:

• დღეში მინიმუმ 2 საათი გარეთ ყოფნა (WHO, 2019). ბუნებრივი სინათლე ბადურაში დოფამინის გამოყოფას ასტიმულირებს, რაც თვალის ზრდას აბალანსებს.
• არ არის აუცილებელი სპორტით დაკავება — უბრალოდ გარეთ ყოფნაც საკმარისია.

ახლო მანძილზე მუშაობის ჰიგიენა:

• 20-20-20 წესი: ყოველ 20 წუთში, 20 წამით, 20 ფუტის (6 მეტრის) მანძილზე შეხედეთ. ეს ათავისუფლებს აკომოდაციის სპაზმს.
• წიგნი ან ეკრანი მინიმუმ 30-40 სმ მანძილზე დაიჭირეთ თვალებიდან.
• ბავშვებისთვის ეკრანის დრო შეზღუდეთ — 2 წლამდე ასაკში მინიმალური, 2-5 წლის ასაკში დღეში 1 საათამდე.

განათება:

• კითხვისა და მუშაობის დროს საკმარისი განათება უზრუნველყავით.
• საღამოს ეკრანების სინათლის ინტენსივობა შეამცირეთ.

კვება:

• ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავებით მდიდარი საკვები (თევზი, კაკალი)
• ვიტამინი D — ბუნებრივი მზის სინათლით ან საჭიროების შემთხვევაში დანამატით
• ანტიოქსიდანტებით მდიდარი საკვები (ხილი, ბოსტნეული) ბადურის ჯანმრთელობისთვის

ძილი:

• ადეკვატური ძილი მნიშვნელოვანია თვალის ჯანმრთელობისთვის. ბავშვებისთვის — 9-11 საათი, მოზარდებისთვის — 8-10 საათი.

გართულებები

მსუბუქი და საშუალო მიოპია სათვალეებით ადვილად კორექტირდება და ჩვეულებრივ სერიოზულ გართულებებს არ იწვევს. თუმცა მაღალი ხარისხის მიოპია (-6 დიოპტრიაზე მეტი) მნიშვნელოვან რისკებს შეიცავს:

• ბადურის აცლა (Retinal Detachment) — მიოპიის მქონე ადამიანებში რისკი 3-4-ჯერ მაღალია. თვალის გაჭიმვის გამო ბადურა თხელდება და შეიძლება ამოიხიოს. მკურნალობის გარეშე მხედველობის სრულ დაკარგვას იწვევს.
• გლაუკომა — მიოპიის მქონე პაციენტებში ღია კუთხის გლაუკომის რისკი 2-3-ჯერ მაღალია. წლების განმავლობაში ნელ-ნელა ზიანდება მხედველობის ნერვი.
• კატარაქტა — მაღალი მიოპიის მქონე ადამიანებში ბროლის შემღვრევა უფრო ადრეულ ასაკში ვითარდება.
• მიოპიური მაკულოპათია — ბადურის ცენტრალური ნაწილის (მაკულის) დეგენერაცია, რამაც ცენტრალური მხედველობის შეუქცევადი დაკარგვა შეიძლება გამოიწვიოს. ჩვეულებრივ 40-50 წლის ასაკის შემდეგ ვითარდება.
• მინისებრი სხეულის დესტრუქცია — მფრინავი მუშკები, რომლებიც ხედვას აფერხებს.

ამიტომ მაღალი მიოპიის მქონე პაციენტებს წელიწადში ერთხელ მაინც სჭირდებათ ოფთალმოლოგიური შემოწმება ფუნდუსის შეფასებით.

გრძელვადიანი პროგნოზი

მსუბუქი და საშუალო მიოპიის პროგნოზი ჩვეულებრივ ძალიან კარგია. სათვალეებით, კონტაქტური ლინზებით ან რეფრაქციული ქირურგიით მხედველობის სრული კორექცია შესაძლებელია, ცხოვრების ხარისხი პრაქტიკულად არ ირღვევა.

მიოპია ჩვეულებრივ 20-25 წლის ასაკისთვის სტაბილიზდება. ბავშვობაში დაწყებული ადრეული მკურნალობა (ატროპინი, ორთოკერატოლოგია) მნიშვნელოვნად ამცირებს მაღალ ხარისხამდე პროგრესირების ალბათობას.

მაღალი ხარისხის მიოპიის დროს პროგნოზი ფრთხილ მონიტორინგს მოითხოვს. ბადურის გართულებების დროული გამოვლენა და მკურნალობა მხედველობის შენარჩუნების საშუალებას იძლევა. LASIK-ისა და მსგავსი პროცედურების წარმატებულობის მაჩვენებელი 95%-ს აღემატება.

როდის უნდა მიმართო ექიმს

დაუყოვნებლივ მიმართეთ ოფთალმოლოგს შემდეგ შემთხვევებში:

• თვალში ელვარების ან სინათლის ბზინვარების გაჩენისას — შეიძლება ბადურის აცლის ადრეული ნიშანი იყოს
• მფრინავი მუშკების რაოდენობის უეცარი მატებისას — განსაკუთრებით თუ თან ახლავს „ფარდის" ან „ჩრდილის" შეგრძნება ხედვის ველში
• მხედველობის მკვეთრი გაუარესებისას — ერთ ან ორივე თვალში, განსაკუთრებით მოულოდნელად
• ბავშვს თუ სკოლაში დაფას ვერ ხედავს ან ხშირად თვალებს ჭყლეტს
• თავის ტკივილისას, რომელიც ვიზუალურ დატვირთვასთან არის დაკავშირებული და არ ცხრება
• სათვალის ნომერი სწრაფად იცვლება — წელიწადში 1 დიოპტრიაზე მეტით

პროფილაქტიკურად: ბავშვებს რეკომენდებულია პირველი ოფთალმოლოგიური შემოწმება 3-4 წლის ასაკში, შემდეგ სკოლაში შესვლამდე და ყოველ 1-2 წელიწადში (AAO, 2023).

ხშირად დასმული კითხვები

შეიძლება თუ არა მიოპიის სრული განკურნება?

მიოპია თავისთავად არ „იკურნება" — ეს თვალის ანატომიური თავისებურებაა. თუმცა რეფრაქციული ქირურგია (LASIK, PRK, SMILE) შეიძლება აღმოფხვრას სათვალეების საჭიროება. ეს ოპერაცია რქოვანას ფორმას ცვლის, რაც სინათლის სწორ ფოკუსირებას უზრუნველყოფს. ოპერაცია რეკომენდებულია 18 წელს ზემოთ, როცა რეფრაქცია სტაბილურია. წარმატებულობის მაჩვენებელი მაღალია, თუმცა ეს არ ამცირებს მაღალი მიოპიისთან ასოცირებულ ბადურის გართულებების რისკს.

საზიანოა თუ არა კომპიუტერი და ტელეფონი თვალისთვის?

ეკრანებთან ხანგრძლივი მუშაობა უშუალოდ მიოპიას არ იწვევს, მაგრამ ახლო მანძილზე ინტენსიური მუშაობა მიოპიის პროგრესირების რისკ-ფაქტორია, განსაკუთრებით ბავშვებში. მნიშვნელოვანია 20-20-20 წესის დაცვა, ეკრანის სათანადო მანძილზე (მინიმუმ 40-50 სმ) მოთავსება და ეკრანის დროის გონივრული შეზღუდვა. ლურჯი სინათლის ფილტრები (blue light filters) კომფორტს უმჯობესებს, მაგრამ მიოპიის პრევენციაზე მათი ეფექტი დამტკიცებული არ არის.

შეიძლება თუ არა სპორტით დაკავება მიოპიის დროს?

მსუბუქი და საშუალო მიოპიის დროს თითქმის ყველა სპორტით დაკავება დაშვებულია. კონტაქტური ლინზები ან სპორტული სათვალეები მოხერხებულ გამოსავალს წარმოადგენს. თუმცა მაღალი ხარისხის მიოპიის (-6 დიოპტრიაზე მეტი) შემთხვევაში, ბადურის აცლის გაზრდილი რისკის გამო, ოფთალმოლოგთან კონსულტაცია აუცილებელია ისეთი სპორტის დაწყებამდე, რომელიც თავის მიდამოს ტრავმასთან ან ძლიერ ვიბრაციასთან (კრივი, ძიუდო, ხტუნვა პარაშუტით) არის დაკავშირებული.

ორსულობის დროს შეიძლება თუ არა მიოპია გაუარესდეს?

ორსულობისას ჰორმონალური ცვლილებების გამო შეიძლება რქოვანას ფორმა უმნიშვნელოდ შეიცვალოს, რაც მხედველობის დროებით ცვლილებას იწვევს. ჩვეულებრივ ეს ცვლილება მშობიარობის შემდეგ აღდგება. მაღალი ხარისხის მიოპიის მქონე ორსულ ქალებს რეკომენდებულია ოფთალმოლოგთან ვიზიტი ბადურის მდგომარეობის შეფასებისთვის — ძველი შეხედულება, რომ მიოპია ბუნებრივი მშობიარობის უკუჩვენებაა, დღეს მოძველებულად ითვლება, მაგრამ ინდივიდუალური შეფასება მაინც საჭიროა.

ბავშვს მიოპია დაუდგინდა — აუცილებელია სათვალის მუდმივად ტარება?

დიახ, თუ ოფთალმოლოგმა სათვალე დანიშნა, მნიშვნელოვანია მისი მუდმივად ტარება. გავრცელებული მითი, რომ სათვალე „ზარმაცს" ხდის თვალებს, მეცნიერულად დადასტურებული არ არის. პირიქით — არაკორექტირებული მიოპია ბავშვის აკადემიურ მოსწრებას და სოციალურ განვითარებას აფერხებს. თანამედროვე კვლევები აჩვენებს, რომ არასრული კორექცია (მიზანმიმართულად სუსტი სათვალის დანიშვნა) მიოპიის პროგრესირებას არ აჩერებს და შეიძლება დააჩქაროს კიდეც (COMET კვლევა).

რა განსხვავებაა მიოპიასა და ასტიგმატიზმს შორის?

მიოპია და ასტიგმატიზმი ორივე რეფრაქციული დარღვევაა, მაგრამ განსხვავებული მექანიზმით. მიოპიისას თვალი ძალიან გრძელია ან ბროლი ძალიან ძლიერია — შორეული საგნები ბუნდოვანია. ასტიგმატიზმისას რქოვანა ან ბროლი არათანაბრად მრუდეა (არა სფერული, არამედ „ბურთისფრული"), რის გამოც გამოსახულება ყველა მანძილზე გარკვეულწილად დამახინჯებულია. ეს ორი მდგომარეობა ხშირად ერთდროულად გვხვდება და ორივეს კორექცია ერთი სათვალით ან კონტაქტური ლინზით შესაძლებელია.