Tantum Verde · INN
Tantum Verde (Tantum Verde) ხელმისაწვდომია საქართველოში 5 ბრენდის სახით. ქვემოთ მოცემული პროდუქტების ანოტაციები გადამოწმებულია ავტორიტეტული საერთაშორისო წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank, WHO ATC) და ლოკალიზებულია ქართული ფარმაცევტული ბაზრისთვის.
ტანტუმ ვერდე (ბენზიდამინი) არის არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატი (NSAID), რომელიც გამოიყენება ადგილობრივად პირის ღრუსა და ხახის ანთებითი და მტკივნეული მდგომარეობების სამკურნალოდ. პრეპარატი ხასიათდება ანალგეზიური, ანთების საწინააღმდეგო და ადგილობრივი საანესთეზიო მოქმედებით. გამოიყენება ფარინგიტის, ტონზილიტის, გინგივიტის, სტომატიტის, გლოსიტის და სტომატოლოგიური ჩარევების შემდგომი ტკივილის მართვისთვის. ხელმისაწვდომია სპრეის, გარეცხვის ხსნარისა და ტაბლეტების სახით. კარგად აიტანება და სისტემური გვერდითი ეფექტები მინიმალურია, რადგან ადგილობრივი გამოყენებისას სისტემური შეწოვა უმნიშვნელოა. საქართველოში ხელმისაწვდომია როგორც ტანტუმ ვერდეს, ისე ბენეტის ბრენდების სახით.
ბენზიდამინი (Benzydamine, INN) არის ინდაზოლის წარმოებული, რომელიც მიეკუთვნება არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო საშუალებების ჯგუფს, თუმცა მისი ქიმიური სტრუქტურით და მოქმედების მექანიზმით მნიშვნელოვნად განსხვავდება კლასიკური NSAID პრეპარატებისგან (ასპირინი, იბუპროფენი). პრეპარატი სინთეზირებულ იქნა 1960-იან წლებში იტალიურ ფარმაცევტულ კომპანია Angelini-ში და პირველად ბაზარზე გამოვიდა „ტანტუმ ვერდეს" (Tantum Verde) ბრენდით.
ბენზიდამინი გამოირჩევა უნიკალური ფარმაკოლოგიური პროფილით — იგი აერთიანებს ანთების საწინააღმდეგო, ანალგეზიურ, ადგილობრივ საანესთეზიო და ანტიმიკრობულ თვისებებს. კლასიკური NSAID-ებისგან განსხვავებით, ბენზიდამინი არ მოქმედებს ციკლოოქსიგენაზას (COX) ინჰიბირების გზით, რაც ხსნის მისი გასტროინტესტინური გვერდითი ეფექტების არარსებობას ადგილობრივი გამოყენებისას (EMA SmPC).
პრეპარატი შეტანილია მრავალი ქვეყნის ფარმაკოპეაში და ფართოდ გამოიყენება ევროპის, აზიისა და სამხრეთ ამერიკის ქვეყნებში. ოტორინოლარინგოლოგიასა და სტომატოლოგიაში იგი წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე ხშირად დანიშნულ ადგილობრივ ანთების საწინააღმდეგო საშუალებას. ხელმისაწვდომია სხვადასხვა დოზირების ფორმით: სპრეი, გარეცხვის ხსნარი (gargle), საწუწნი ტაბლეტები და ვაგინალური ირიგაცია.
ბენზიდამინის მოქმედების მექანიზმი მრავალფაქტორიანია და კლასიკური NSAID-ებისგან არსებითად განსხვავდება:
ანთების საწინააღმდეგო მოქმედება: ბენზიდამინი ინჰიბირებს პროანთებითი ციტოკინების სინთეზს, კერძოდ TNF-α (სიმსივნის ნეკროზის ფაქტორი-ალფა) და IL-1β (ინტერლეიკინ-1 ბეტა) წარმოქმნას. იგი ასევე ამცირებს პროსტაგლანდინების სინთეზს, თუმცა ეს ეფექტი ხორციელდება არა COX-ის პირდაპირი ინჰიბირებით, არამედ ციტოკინების კასკადის მოდულაციით. პრეპარატი ასტაბილიზებს უჯრედების მემბრანებს და ამცირებს ლიზოსომური ფერმენტების გამოთავისუფლებას (EMA SmPC).
ანალგეზიური მოქმედება: ბენზიდამინი ბლოკავს ადგილობრივ ტკივილის რეცეპტორებს და ამცირებს ბრადიკინინით გამოწვეულ ჰიპერალგეზიას. მისი ანალგეზიური ეფექტი ნაწილობრივ განპირობებულია ადგილობრივი საანესთეზიო მოქმედებით — პრეპარატი თრგუნავს ნატრიუმის არხებს ნერვულ ბოჭკოებში, რაც ამცირებს ტკივილის იმპულსების გატარებას.
ადგილობრივი საანესთეზიო მოქმედება: ინდაზოლის ბირთვი უზრუნველყოფს ადგილობრივი ანესთეზიის ეფექტს ნატრიუმის არხების ბლოკადის მეშვეობით. ეს ხსნის პრეპარატის სწრაფ ტკივილგამაყუჩებელ ეფექტს აპლიკაციის შემდეგ.
ანტიმიკრობული მოქმედება: In vitro კვლევებით დადასტურებულია ბენზიდამინის ბაქტერიოსტატიკური და ფუნგისტატიკური აქტივობა ზოგიერთი მიკროორგანიზმის მიმართ, მათ შორის Candida albicans-ის მიმართ. ეს თვისება განსაკუთრებით ღირებულია პირის ღრუს ანთებითი დაავადებების მკურნალობისას.
მემბრანის სტაბილიზაცია: ბენზიდამინი კონცენტრირდება ანთებულ ქსოვილებში (pH-დამოკიდებული აკუმულაცია) — დაბალი pH-ის პირობებში (ანთების ზონაში) იგი იონიზდება და გროვდება ინტრაცელულარულად, რაც უზრუნველყოფს მიზნობრივ მოქმედებას.
ბენზიდამინი (ტანტუმ ვერდე) ინიშნება შემდეგი მდგომარეობების სამკურნალოდ:
ოტორინოლარინგოლოგიური ჩვენებები:
სტომატოლოგიური ჩვენებები:
ონკოლოგიური ჩვენებები:
სხვა ჩვენებები:
ბენზიდამინის ვაგინალური ფორმები (ირიგაციის ხსნარი) გამოიყენება ვაგინიტისა და ცერვიციტის სიმპტომატური მკურნალობისთვის, აგრეთვე გინეკოლოგიური ოპერაციების შემდგომ.
სპრეი (0.15% ბენზიდამინის ჰიდროქლორიდი):
მოზრდილები და 12 წელზე უფროსი ბავშვები:
6-12 წლის ბავშვები:
6 წლამდე ბავშვები (წონა >4 კგ):
გარეცხვის ხსნარი (0.15%):
მოზრდილები და 12 წელზე უფროსი:
საწუწნი ტაბლეტები (3 მგ):
მოზრდილები და 6 წელზე უფროსი ბავშვები:
მკურნალობის ხანგრძლივობა:
თირკმლის/ღვიძლის უკმარისობა: ადგილობრივი გამოყენებისას სისტემური შეწოვა მინიმალურია, ამიტომ დოზის კორექცია ჩვეულებრივ არ არის საჭირო. მიუხედავად ამისა, მძიმე თირკმლის ან ღვიძლის უკმარისობის დროს რეკომენდებულია სიფრთხილე.
აბსორბცია: ადგილობრივი გამოყენებისას ბენზიდამინი კარგად აბსორბირდება ლორწოვანი გარსის მიერ და აკუმულირდება ანთებულ ქსოვილებში. სისტემური შეწოვა მინიმალურია — პლაზმაში კონცენტრაცია ადგილობრივი გამოყენების შემდეგ ძალიან დაბალია და თერაპიულ ეფექტს სისტემურ დონეზე არ აღწევს.
განაწილება: ბენზიდამინი ლიპოფილურია ნეიტრალურ pH-ზე, რაც უზრუნველყოფს მის კარგ პენეტრაციას ქსოვილებში. ანთებულ ქსოვილებში (სადაც pH დაბალია) იგი იონიზდება და კონცენტრირდება — ეს „ion trapping" მექანიზმი უზრუნველყოფს მიზნობრივ მოქმედებას. ცილებთან შეკავშირება: დაახლოებით 20%.
მეტაბოლიზმი: სისტემურად შეწოვილი ბენზიდამინი მეტაბოლიზდება ღვიძლში ოქსიდაციისა და კონიუგაციის გზით. ძირითადი მეტაბოლიტია N-ოქსიდი, რომელსაც ფარმაკოლოგიური აქტივობა არ გააჩნია.
ექსკრეცია: გამოიყოფა ძირითადად თირკმელებით მეტაბოლიტების სახით. ნახევარგამოყოფის პერიოდი (t½): 13 საათი სისტემური მიღებისას. ადგილობრივი გამოყენებისას ეს პარამეტრი კლინიკურად ნაკლებად რელევანტურია.
ხშირი (>10%):
ნაკლებად ხშირი (1-10%):
იშვიათი (<1%):
კლინიკურად მნიშვნელოვანი შენიშვნები:
აბსოლუტური უკუჩვენებები:
სიფრთხილე საჭიროა:
გადაჭარბებული დოზა: ადგილობრივი გამოყენებისას დოზის გადაჭარბება ნაკლებად სავარაუდოა. შემთხვევითი მიღებისას შიგნით — სიმპტომატური მკურნალობა.
ადგილობრივი გამოყენებისას ბენზიდამინის წამლისმიერი ურთიერთქმედებები მინიმალურია სისტემური შეწოვის უმნიშვნელობის გამო. მიუხედავად ამისა:
კლინიკურად მნიშვნელოვანი ურთიერთქმედებები:
ფარმაცევტული თავსებადობა:
კომბინირებული თერაპია: ბენზიდამინი ხშირად ინიშნება სისტემურ ანტიბიოტიკებთან ერთად (ამოქსიცილინი, აზითრომიცინი) ფარინგიტისა და ტონზილიტის დროს — ასეთი კომბინაცია უსაფრთხოა და კლინიკურად დადასტურებულია (BNF 87).
ორსულობა: ბენზიდამინის ადგილობრივი გამოყენება ორსულობის პერიოდში განიხილება როგორც შედარებით უსაფრთხო, განსაკუთრებით II და III ტრიმესტრში, რადგან სისტემური შეწოვა მინიმალურია. მიუხედავად ამისა, I ტრიმესტრში რეკომენდებულია სიფრთხილე და გამოყენება მხოლოდ მკაფიო კლინიკური ჩვენების არსებობისას (EMA SmPC).
ცხოველებზე ჩატარებული კვლევებით ტერატოგენული ეფექტი არ გამოვლენილა. ადამიანებში კონტროლირებული კვლევები შეზღუდულია.
ლაქტაცია: მონაცემები ბენზიდამინის დედის რძეში გადასვლის შესახებ შეზღუდულია. ადგილობრივი გამოყენებისას სისტემური შეწოვის უმნიშვნელობის გათვალისწინებით, ძუძუთი კვების პერიოდში გამოყენება დასაშვებია ექიმის რეკომენდაციით. მოკლევადიანი გამოყენება (7 დღემდე) ჩვეულებრივ უსაფრთხოდ მიიჩნევა (BNF 87).
საქართველოში ბენზიდამინი ხელმისაწვდომია შემდეგი ბრენდების სახით:
ბენეტი წარმოადგენს ტანტუმ ვერდეს ანალოგს ქართულ ბაზარზე და შეიცავს იგივე აქტიურ ნივთიერებას — ბენზიდამინის ჰიდროქლორიდს.
ბენზიდამინის ანალგეზიური ეფექტი იწყება გამოყენებიდან 1-2 წუთში ადგილობრივი საანესთეზიო მოქმედების ხარჯზე. ანთების საწინააღმდეგო ეფექტი სრულად ვითარდება რეგულარული გამოყენების 24-48 საათში. ტკივილის შემსუბუქება ჩვეულებრივ გრძელდება 1.5-3 საათი, რის შემდეგაც საჭიროა ხელახალი აპლიკაცია.
სპრეი შეიძლება გამოყენებულ იქნეს 4 კგ-ზე მეტი წონის ბავშვებში (სხეულის წონის მიხედვით გამოთვლილი დოზით). გარეცხვის ხსნარი და საწუწნი ტაბლეტები რეკომენდებულია 6 წელზე უფროსი ასაკის ბავშვებისთვის. 6 წლამდე ბავშვებში გარეცხვის ხსნარი უკუნაჩვენებია ასპირაციის რისკის გამო.
ორივე ფორმა შეიცავს 0.15% ბენზიდამინს. სპრეი უფრო მოხერხებულია ლოკალიზებული ტკივილისთვის (მაგ., ტონზილიტი) და პატარა ბავშვებისთვის. გარეცხვის ხსნარი უზრუნველყოფს პირის ღრუს მთელი ზედაპირის დაფარვას, რაც უფრო შესაფერისია დიფუზური სტომატიტის ან მუკოზიტის დროს. არჩევანი დამოკიდებულია პაციენტის ასაკზე, ჩვენებაზე და პრეფერენციებზე.
დიახ, ბენზიდამინი ხშირად ინიშნება სისტემური ანტიბიოტიკოთერაპიის ფონზე ფარინგიტისა და ტონზილიტის სიმპტომატური მკურნალობისთვის. კლინიკურად მნიშვნელოვანი ურთიერთქმედებები არ არის აღწერილი. პრეპარატი ავსებს ანტიბიოტიკის მოქმედებას ტკივილის სწრაფი შემსუბუქებით.
წვის შეგრძნება ხშირი მოვლენაა და განპირობებულია ანთებული ლორწოვანი გარსის მომატებული მგრძნობელობით. რეკომენდებულია ხსნარის განზავება თანაბარი რაოდენობის წყლით (15 მლ ხსნარი + 15 მლ წყალი). ანთების შემცირებასთან ერთად წვის შეგრძნებაც ქრება. თუ სიმპტომი მძიმეა ან გრძელდება, განიხილეთ სპრეის ფორმაზე გადასვლა.
თვითმკურნალობის შემთხვევაში რეკომენდებული მაქსიმალური კურსი შეადგენს 7 დღეს. თუ სიმპტომები არ უმჯობესდება 3-5 დღეში ან მძიმდება, აუცილებელია ექიმთან მიმართვა. რადიაციული ან ქიმიოთერაპიული მუკოზიტის შემთხვევაში გამოყენების ხანგრძლივობა განისაზღვრება ონკოლოგის მიერ და შეიძლება გაცილებით ხანგრძლივი იყოს (EMA SmPC).