Enterosgel · INN
Enterosgel (Enterosgel) ხელმისაწვდომია საქართველოში 4 ბრენდის სახით. ქვემოთ მოცემული პროდუქტების ანოტაციები გადამოწმებულია ავტორიტეტული საერთაშორისო წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank, WHO ATC) და ლოკალიზებულია ქართული ფარმაცევტული ბაზრისთვის.
ენტეროსგელი (Enterosgel) არის პოლიმეთილსილოქსანის პოლიჰიდრატზე დაფუძნებული ენტეროსორბენტი, რომელიც გამოიყენება ორგანიზმის დეტოქსიკაციისა და კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის სხვადასხვა დაავადებების სამკურნალოდ. პრეპარატი მოქმედებს კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის სანათურში, სადაც სელექტიურად ადსორბირებს ტოქსინებს, ალერგენებს, პათოგენურ მიკროორგანიზმებს და მეტაბოლიზმის შუალედურ პროდუქტებს, ხოლო არ შეიწოვება სისხლში და არ მოქმედებს სასარგებლო მიკროფლორაზე. გამოიყენება მწვავე და ქრონიკული დიარეის, მოწამვლების, ალერგიული დაავადებების, დისბაქტერიოზისა და ინტოქსიკაციის სინდრომის დროს. პრეპარატი ხასიათდება მაღალი უსაფრთხოების პროფილით და შეიძლება გამოყენებულ იქნას ყველა ასაკობრივ ჯგუფში, მათ შორის ჩვილებში და ორსულ ქალებში.
ენტეროსგელი წარმოადგენს ორგანულ სილიციუმზე დაფუძნებულ ჰიდროგელს, რომლის აქტიური ნივთიერებაა პოლიმეთილსილოქსანის პოლიჰიდრატი (polymethylsiloxane polyhydrate), ასევე ცნობილი როგორც მეთილსილიცის მჟავის ჰიდროგელი. პრეპარატი მიეკუთვნება ენტეროსორბენტების ფარმაკოლოგიურ ჯგუფს (ATC კოდი: A07BC10).
პრეპარატი შეიქმნა 1980-იან წლებში საბჭოთა კავშირში, თავდაპირველად სამხედრო მედიცინისა და რადიაციული დაცვის მიზნებისთვის. ჩერნობილის კატასტროფის შემდეგ (1986) ფართოდ გამოიყენებოდა რადიონუკლიდების ელიმინაციისთვის. მოგვიანებით, 1990-იან წლებში, პრეპარატი ხელმისაწვდომი გახდა ფართო საზოგადოებისთვის და დარეგისტრირდა მრავალ ქვეყანაში.
ენტეროსგელი წარმოადგენს უგემოვნო, უსუნო, თეთრი ფერის ჰიდროფილურ გელს, რომელსაც აქვს ფოროვანი სტრუქტურა. მისი მოლეკულური სტრუქტურა უზრუნველყოფს სელექტიურ ადსორბციას — ეფექტურად აკავშირებს საშუალო მოლეკულური მასის ტოქსინებს (70-1000 დალტონი), მაგრამ არ აკავშირებს ვიტამინებს, მიკროელემენტებსა და საკვებ ნივთიერებებს (BNF 87).
ფიზიკო-ქიმიური თვისებებით, პრეპარატი ხასიათდება მაღალი სორბციული ტევადობით, ჰიდროფობურობით ცხიმოვანი მოლეკულების მიმართ და ბიოინერტულობით. იგი არ იშლება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის pH-ს სხვადასხვა პირობებში და სრულად გამოიყოფა ორგანიზმიდან ფეკალური მასით 12-24 საათის განმავლობაში.
ენტეროსგელის მოქმედების მექანიზმი ეფუძნება ფიზიკურ ადსორბციის პრინციპს. პრეპარატის სილიციუმორგანული მატრიცა შეიცავს გლობულურ ფოროვან სტრუქტურას, რომლის ფორების ზომა (1-300 ნმ) ოპტიმალურია საშუალო მოლეკულური მასის ტოქსიკური ნივთიერებების შებოჭვისთვის.
ადსორბციის მექანიზმი:
პრეპარატი მოქმედებს კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის სანათურში, სადაც მისი პოროვანი ზედაპირი ვან-დერ-ვაალსის ძალებისა და ჰიდროფობული ურთიერთქმედებების საშუალებით აკავშირებს:
სელექტიურობის მექანიზმი:
ენტეროსგელის ფორების ზომა კალიბრირებულია ისე, რომ არ აკავშირებს დაბალმოლეკულურ ნივთიერებებს — ვიტამინებს, ამინომჟავებს, მინერალურ მარილებს და ფერმენტებს. ეს განასხვავებს მას არასელექტიური სორბენტებისგან, როგორიცაა აქტივირებული ნახშირი (EMA SmPC).
ეპითელიუმის დაცვის მექანიზმი:
პრეპარატი ქმნის დამცავ ფენას კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის ლორწოვანის ზედაპირზე, ხელს უწყობს ეპითელიუმის რეგენერაციას და ამცირებს ანთებითი მედიატორების ლოკალურ მოქმედებას. ამით ხელს უწყობს ნაწლავის ბარიერული ფუნქციის აღდგენას.
მიკრობიომზე მოქმედება:
კვლევებმა აჩვენა, რომ ენტეროსგელი არ არღვევს ნორმალური ნაწლავის მიკროფლორის ბალანსს. იგი სელექტიურად აკავშირებს პათოგენურ ბაქტერიებს და მათ ტოქსინებს, ხოლო ლაქტობაცილები და ბიფიდობაქტერიები ხელუხლებელი რჩება. ამით პრეპარატი ხელს უწყობს დისბაქტერიოზის კორექციას.
ენტეროსგელი გამოიყენება შემდეგი მდგომარეობებისა და დაავადებების დროს:
კუჭ-ნაწლავის დაავადებები:
მოწამვლები:
ალერგიული დაავადებები:
ღვიძლისა და თირკმლის დაავადებები:
ორსულობის პათოლოგია:
სხვა ჩვენებები:
ენტეროსგელი მიიღება პერორალურად, ჭამამდე ან სხვა წამლების მიღებამდე 1-2 საათით ადრე ან მათი მიღებიდან 2 საათის შემდეგ. პასტა/გელი უნდა განზავდეს წყალში ან მიიღება უშუალოდ, წყლის დალევით.
მოზრდილები (18 წელზე ზემოთ):
ბავშვები:
მკურნალობის ხანგრძლივობა:
ღვიძლის უკმარისობა: დოზის კორექცია არ არის საჭირო, რადგან პრეპარატი არ შეიწოვება სისტემურ სისხლმიმოქცევაში. პირიქით, ღვიძლის პათოლოგიის დროს ენტეროსგელი ხელს უწყობს ბილირუბინისა და ნაღველის მჟავების სორბციას.
თირკმლის უკმარისობა: დოზის კორექცია არ არის საჭირო. პრეპარატი შეიძლება გამოყენებული იყოს დიალიზზე მყოფ პაციენტებში ურემიული ტოქსინების სანათურშიდა ელიმინაციისთვის.
პროფილაქტიკური მიღება:
ენტეროსგელის ფარმაკოკინეტიკა არსებითად განსხვავდება ტრადიციული სამკურნალო საშუალებებისგან, რადგან იგი არ შეიწოვება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან და არ მონაწილეობს სისტემურ მეტაბოლიზმში.
აბსორბცია: პრეპარატი არ აბსორბირდება კუჭ-ნაწლავი ტრაქტის ლორწოვანი გარსიდან. ბიოშეუღწევადობა პრაქტიკულად ნულოვანია. მოქმედებს ექსკლუზიურად კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის სანათურში.
განაწილება: არ ხვდება სისტემურ სისხლმიმოქცევაში, არ გადალახავს ჰემატო-ენცეფალურ ბარიერს, არ აღწევს პლაცენტარულ ბარიერში.
მეტაბოლიზმი: არ განიცდის ბიოტრანსფორმაციას. სილიციუმორგანული მატრიცა ინერტულია და არ იშლება ფერმენტული სისტემების მოქმედებით.
ექსკრეცია: სრულად გამოიყოფა ფეკალური მასით უცვლელი სახით. ელიმინაციის პერიოდი შეადგენს 12-24 საათს. ტრანზიტის სიჩქარე დამოკიდებულია ნაწლავის მოტორიკაზე.
სორბციის დინამიკა:
პრეპარატი ფიზიკურად და ქიმიურად სტაბილურია კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის pH-ს ფართო დიაპაზონში (1,5-8,5), რაც უზრუნველყოფს ეფექტურ სორბციას კუჭიდან სწორ ნაწლავამდე მთელ მანძილზე (EMA SmPC).
ენტეროსგელი ხასიათდება მაღალი უსაფრთხოების პროფილით, რადგან არ შეიწოვება სისტემურ სისხლმიმოქცევაში.
ხშირი (>10%):
ნაკლებად ხშირი (1-10%):
იშვიათი (<1%):
სერიოზული გვერდითი ეფექტები: პრაქტიკულად არ ფიქსირდება. თეორიულად, ხანგრძლივი და არასწორი გამოყენებისას შესაძლოა:
ყაბზობის მართვა: მკურნალობის პირველ 2-3 დღეს ყაბზობის განვითარების შემთხვევაში რეკომენდებულია სითხის მიღების გაზრდა ან ოსმოსური საფაღარათოს (ლაქტულოზა) ერთჯერადი მიღება. ჩვეულებრივ, ყაბზობა თავისთავად ქრება მკურნალობის გაგრძელებისას.
ხანგრძლივი გამოყენება: 2-3 კვირაზე მეტი ხანგრძლივობის მკურნალობისას ვიტამინებისა და მინერალების აბსორბციის თეორიული რისკი მინიმალურია პრეპარატის სელექტიურობის გამო, თუმცა რეკომენდებულია მულტივიტამინური პრეპარატების პარალელური მიღება (BNF 87).
აბსოლუტური უკუჩვენებები:
ფარდობითი უკუჩვენებები და სიფრთხილე:
სიფრთხილის ზომები:
ენტეროსგელი, როგორც ენტეროსორბენტი, პოტენციურად ამცირებს ერთდროულად მიღებული პერორალური პრეპარატების ბიოშეღწევადობას. ეს ურთიერთქმედება ფიზიკური ხასიათისაა (ადსორბცია) და არა ფარმაკოლოგიური.
მნიშვნელოვანი ურთიერთქმედებები:
პრაქტიკული რეკომენდაცია: ყველა პერორალური მედიკამენტი უნდა მიიღოთ ენტეროსგელის მიღებამდე მინიმუმ 1-2 საათით ადრე ან მისი მიღებიდან 2 საათის შემდეგ. ვიწრო თერაპიული ფანჯრის მქონე პრეპარატების შემთხვევაში (ვარფარინი, დიგოქსინი, ანტიეპილეფსიური) ინტერვალი გაზარდეთ 3-4 საათამდე (BNF 87).
ორსულობა: ენტეროსგელი დაშვებულია ორსულობის ყველა ტრიმესტრში. რადგან პრეპარატი არ შეიწოვება სისტემურ სისხლმიმოქცევაში და არ გადალახავს პლაცენტარულ ბარიერს, იგი უსაფრთხოა ნაყოფისთვის. კლინიკურ პრაქტიკაში ფართოდ გამოიყენება ორსულთა ადრეული ტოქსიკოზისა და გესტოზის სამკურნალოდ.
FDA კატეგორია ფორმალურად არ არის მინიჭებული, რადგან პრეპარატი არ რეგისტრირდება FDA-ში ტრადიციული სამკურნალო საშუალების სახით. ევროპული სააგენტოს (EMA) მონაცემებით, პრეპარატი მიჩნეულია უსაფრთხოდ ორსულობის პერიოდში.
ლაქტაცია: პრეპარატი თავსებადია ძუძუთი კვებასთან. სისტემური აბსორბციის არარსებობის გამო არ გადადის დედის რძეში. შესაძლებელია გამოყენება მეძუძური ქალების მიერ სტანდარტული დოზირების რეჟიმით.
რეკომენდებულია ლაქტაციის პერიოდში პრეპარატის მიღება ადეკვატური სითხის მიღებასთან ერთად, ყაბზობის პრევენციისთვის (EMA SmPC).
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ენტეროსგელი ხელმისაწვდომია შემდეგი ფორმებით:
პრეპარატი იწარმოება კომპანია „TNK SILMA"-ს მიერ (რუსეთი/უკრაინა) და ასევე კომპანია „Bioline Products"-ის მიერ (ჩეხეთი). საქართველოში ხელმისაწვდომია აფთიაქებში ურეცეპტოდ.
მწვავე მდგომარეობების დროს (მოწამვლება, დიარეა) საკმარისია 3-5 დღიანი კურსი. ალერგიული დაავადებებისა და ქრონიკული ინტოქსიკაციის დროს კურსი შეიძლება გაგრძელდეს 2-3 კვირამდე. 3 კვირაზე მეტი ხანგრძლივობის მიღება რეკომენდებულია მხოლოდ ექიმის მეთვალყურეობით. ქრონიკული თირკმლის უკმარისობის დროს შესაძლებელია 3-4 კვირიანი კურსების განმეორება 2-კვირიანი შესვენებებით.
დიახ, შეიძლება, მაგრამ აუცილებელია დროითი ინტერვალის დაცვა. ანტიბიოტიკი უნდა მიიღოთ ენტეროსგელის მიღებამდე 2 საათით ადრე ან მისი მიღებიდან 2 საათის შემდეგ. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ენტეროსგელმა შეიძლება ადსორბირებს ანტიბიოტიკი და შეამციროს მისი ეფექტურობა.
ძირითადი განსხვავება სელექტიურობაშია. აქტივირებული ნახშირი არასელექტიური სორბენტია — აკავშირებს ყველაფერს, მათ შორის ვიტამინებს, მინერალებს და სასარგებლო ნივთიერებებს. ენტეროსგელი სელექტიურად აკავშირებს მხოლოდ საშუალო მოლეკულური მასის ტოქსინებს. გარდა ამისა, ენტეროსგელი არ აზიანებს ნაწლავის ლორწოვანს და არ ამცირებს სასარგებლო მიკროფლორას.
დიახ, ენტეროსგელი დაშვებულია დაბადებიდანვე. ჩვილებისთვის (0-1 წელი) რეკომენდებული დოზაა 2,5 გ (ნახევარი ჩაის კოვზი) დღეში 3-ჯერ. პრეპარატი შეიძლება შეურიოთ დედის რძეს ან ხელოვნურ ნარევს. გამოიყენება ჩვილთა კოლიკების, ალერგიული გამონაყარის და დიარეის დროს.
დიახ, ენტეროსგელი ეფექტურია ალკოჰოლური ინტოქსიკაციის პროფილაქტიკისა და მკურნალობისთვის. პროფილაქტიკურად: 15 გ ალკოჰოლის მიღებამდე. მკურნალობისთვის: 22,5 გ ალკოჰოლის მოხმარების შემდეგ და 15 გ მომდევნო დილით. პრეპარატი აკავშირებს ეთანოლს და მის ტოქსიკურ მეტაბოლიტს — აცეტალდეჰიდს.
არა, ენტეროსგელი საქართველოში ხელმისაწვდომია ურეცეპტოდ (OTC პრეპარატი). თუმცა, თუ სიმპტომები 3 დღეზე მეტხანს გრძელდება ან მდგომარეობა უარესდება, აუცილებელია ექიმთან კონსულტაცია. ქრონიკული დაავადებების დროს (თირკმლის უკმარისობა, ღვიძლის ციროზი) გამოყენება რეკომენდებულია მხოლოდ სამედიცინო მეთვალყურეობით.