ლიქენი

მოკლედ

ლიქენი (lichen planus) — ქრონიკული ანთებითი კანის დაავადებაა, რომელიც აზიანებს კანს, ლორწოვან გარსებს, ფრჩხილებსა და თმიან ნაწილს. დაავადება ავტოიმუნური ხასიათისაა — იმუნური სისტემა შეცდომით თავს ესხმის კანის უჯრედებს. ლიქენი ყველაზე ხშირად 30-60 წლის ასაკში ვლინდება, ქალებში ოდნავ უფრო ხშირია. კანზე ჩნდება მოიისფრო-მოწითალო, ბრტყელი, მბზინვარე კვანძები, რომლებიც ინტენსიური ქავილით ახასიათებს. პირის ღრუს ლიქენი თეთრი ბადისებრი ნახატის სახით ვლინდება. დაავადება საშიში არ არის სიცოცხლისთვის, მაგრამ მნიშვნელოვნად აუარესებს ცხოვრების ხარისხს. მკურნალობა მოიცავს ტოპიკურ კორტიკოსტეროიდებს, ანტიჰისტამინურ პრეპარატებს, ხოლო მძიმე შემთხვევებში — სისტემურ იმუნომასუპრესიულ თერაპიას. დაავადება ხშირად თავისთავად იკურნება 1-2 წელიწადში, თუმცა რეციდივები ხშირია.

რა არის და როგორ ხდება

ლიქენი (lichen planus) ავტოიმუნური დერმატოზია, რომლის დროსაც ორგანიზმის იმუნური სისტემა, კონკრეტულად T-ლიმფოციტები, არასწორად ამოიცნობს კანის ბაზალური ფენის კერატინოციტებს (ეპიდერმისის ძირითად უჯრედებს) და თავს ესხმის მათ.

პათოფიზიოლოგიური მექანიზმი შემდეგნაირად ვითარდება: ციტოტოქსიური T-ლიმფოციტები (CD8+) მიგრირებენ ეპიდერმისის ბაზალურ ფენაში და იწყებენ კერატინოციტების აპოპტოზს (პროგრამირებულ სიკვდილს). ეს იწვევს ანთებით ინფილტრაციას — ეპიდერმისისა და დერმის საზღვარზე ლიმფოციტური ინფილტრატი გროვდება, რაც ჰისტოლოგიურად „ლენტისებურ" (band-like) სურათს ქმნის.

შედეგად ხდება:

• ეპიდერმისის გასქელება (ჰიპერკერატოზი)
• გრანულარული ფენის გამოკვეთილობა (ჰიპერგრანულოზი)
• ბაზალური ფენის დეგენერაცია
• ე.წ. „ცივატტეს სხეულების" (apoptotic bodies) წარმოქმნა

ლიქენი შეიძლება დააზიანოს სხვადასხვა ორგანო:

• კანი — ტანი, მაჯები, წვივები
• პირის ღრუ — ლოყების ლორწოვანი, ენა, ღრძილები
• გენიტალიები — ვულვა, პენისის თავი
• ფრჩხილები — დისტროფიული ცვლილებები
• თავის კანი — შეუქცევადი ალოპეცია (lichen planopilaris)

დაავადების ზუსტი მიზეზი უცნობია, მაგრამ ითვლება, რომ გენეტიკური მიდრეკილების ფონზე გარემო ფაქტორები (ვირუსები, მედიკამენტები, სტრესი) ააქტიურებს იმუნურ პასუხს. ლიქენი არ არის გადამდები — არცერთი სხეულის სითხით და არც უშუალო კონტაქტით არ გადადის.

ვინ რისკის ჯგუფშია

ლიქენი მოსახლეობის დაახლოებით 0.5-2%-ს ეხება. რისკის ფაქტორები მოიცავს:

ასაკი და სქესი:

• ყველაზე ხშირად 30-60 წლის ასაკში ვლინდება
• კანის ლიქენი ორივე სქესში თანაბრად გვხვდება, ხოლო პირის ღრუს ლიქენი ქალებში 1.5-ჯერ უფრო ხშირია

გენეტიკური ფაქტორები:

• HLA ანტიგენების გარკვეულ ტიპებთან ასოცირდება (HLA-DR1, HLA-B7)
• ოჯახური ისტორია რისკს 2-3-ჯერ ზრდის

ინფექციური ფაქტორები:

• C ჰეპატიტის ვირუსით (HCV) ინფიცირება მნიშვნელოვნად ზრდის ლიქენის განვითარების ალბათობას (NICE, 2023)
• ზოგიერთ კვლევაში H. pylori ინფექციასთან კავშირი ნაჩვენებია

მედიკამენტები (ლიქენოიდური რეაქცია):

• არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო საშუალებები
• ACE ინჰიბიტორები, ბეტა-ბლოკატორები
• მალარიის საწინააღმდეგო პრეპარატები
• ოქროს მარილები

სხვა ფაქტორები:

• ფსიქოემოციური სტრესი — ხშირად წინ უსწრებს გამწვავებას
• კბილის ამალგამის პლომბა — პირის ღრუს ლიქენის რისკს ზრდის
• ავტოიმუნური დაავადებების თანაარსებობა (ფარისებრი ჯირკვლის დაავადება, ვიტილიგო)
• თამბაქოს მოწევა — საინტერესოდ, ზოგიერთ კვლევაში კანის ლიქენის რისკს ამცირებს, მაგრამ პირის ღრუს ლიქენის ავთვისებიანი ტრანსფორმაციის ალბათობას ზრდის

სიმპტომები

ლიქენის კლინიკური სურათი დამოკიდებულია ლოკალიზაციასა და ფორმაზე. კლასიკური კანის ლიქენი ხუთი „P"-ით აღიწერება ინგლისურ ლიტერატურაში: Pruritic (ქავილიანი), Purple (მოიისფრო), Polygonal (მრავალკუთხა), Planar (ბრტყელი), Papules (პაპულები).

კანის ლიქენის სიმპტომები:

• მოიისფრო-მოწითალო ბრტყელი პაპულები — 2-10 მმ ზომის, მბზინვარე ზედაპირით
• ინტენსიური ქავილი — ზოგჯერ აუტანელი, განსაკუთრებით ღამით
• ვიკჰემის ბადე — პაპულის ზედაპირზე თეთრი ბადისებრი ნახატი (პათოგნომონური ნიშანი)
• კობნერის ფენომენი — ტრავმის ადგილზე ახალი გამონაყარის გაჩენა
• ტიპიური ლოკალიზაცია — მაჯების მოხრითი ზედაპირი, წვივები, წელის მიდამო, კისერი

პირის ღრუს ლიქენი:

• თეთრი ბადისებრი ან რეტიკულარული ნახატი ლოყების ლორწოვანზე
• ეროზიული ფორმა — მტკივნეული წყლულები, წვის შეგრძნება
• საკვების მიღებისას დისკომფორტი, განსაკუთრებით ცხარე და მჟავე საკვებზე
• ღრძილების ატროფია (desquamative gingivitis)

გენიტალური ლიქენი:

• ქალებში: ვულვის ქავილი, წვა, დისპარეუნია (ტკივილი სქესობრივი კონტაქტისას)
• მამაკაცებში: პენისის თავზე მოიისფრო პაპულები, ფიმოზი

ნაკლებად ხშირი ფორმები:

• ჰიპერტროფიული ლიქენი — სქელი, მეჭეჭისებრი ფილაქნები წვივებზე
• ატროფიული ლიქენი — თეთრი, ატროფიული ლაქები
• ბულოზური ლიქენი — ბუშტუკები პაპულების ფონზე
• ფრჩხილის ლიქენი — წახნაგოვანება, გათხელება, პტერიგიუმი
• ლიქენ პლანოპილარისი — თავის კანზე ნაწიბურიანი ალოპეცია

კანის გამონაყარი ხშირად სიმეტრიულია. პოსტინფლამაციური ჰიპერპიგმენტაცია (მუქი ლაქები) თვეობით ან წლობით შეიძლება დარჩეს გამონაყარის გაქრობის შემდეგაც.

დიაგნოსტიკა

ლიქენის დიაგნოზი უმეტეს შემთხვევაში კლინიკურადაა შესაძლებელი, მაგრამ ატიპიური ფორმებისას დამატებითი კვლევებია საჭირო.

კლინიკური გამოკვლევა:

• დერმატოლოგი აფასებს გამონაყარის ტიპს, ლოკალიზაციას, განაწილებას
• დერმატოსკოპია — ვიკჰემის ბადის, პერიფერიული წერტილებისა და ხაზების ვიზუალიზაცია
• ვუდის ლამპა — ლორწოვან გარსებზე ცვლილებების შესაფასებლად

ბიოფსია:

• ოქროს სტანდარტი ატიპიური შემთხვევებისთვის
• ჰისტოლოგიური სურათი: ლენტისებრი ლიმფოციტური ინფილტრატი ეპიდერმის-დერმის საზღვარზე, ბაზალური ფენის დეგენერაცია, „ცივატტეს სხეულები", ჰიპერგრანულოზი
• პირდაპირი იმუნოფლუორესცენცია — ფიბრინის ფლუორესცენცია ბაზალურ მემბრანაზე

ლაბორატორიული კვლევები:

• C ჰეპატიტის ტესტი (anti-HCV, HCV RNA) — სავალდებულოა ყველა ლიქენის პაციენტისთვის (BNF 87, 2024)
• ღვიძლის ფუნქციური ტესტები (ALT, AST, ბილირუბინი)
• სრული სისხლის ანალიზი
• ავტოიმუნური მარკერები — საჭიროებისამებრ (ANA, anti-thyroid antibodies)

დიფერენციული დიაგნოზი: ლიქენი უნდა განვასხვაოთ შემდეგი დაავადებებისაგან:

• ფსორიაზი — ვერცხლისფერი ქერცლები, ტიპიური ლოკალიზაცია
• მედიკამენტური ლიქენოიდური რეაქცია — წამლის მიღების ანამნეზი
• სოკოვანი ინფექცია — KOH პრეპარატი, კულტურა
• ლეიკოპლაკია (პირის ღრუში) — პრემალიგნური მდგომარეობა
• პემფიგუსი, პემფიგოიდი — იმუნოფლუორესცენცია

მკურნალობა — წამლები

ლიქენის მკურნალობა მიმართულია სიმპტომების შემსუბუქებაზე, ანთების ჩახშობასა და რემისიის მიღწევაზე. თერაპია დამოკიდებულია დაავადების სიმძიმეზე, ლოკალიზაციასა და ფორმაზე (NICE Clinical Guidelines, 2023; BAD Guidelines, 2024).

პირველი რიგის თერაპია

ტოპიკური კორტიკოსტეროიდები — მკურნალობის საფუძველია:

• ძლიერი და ძალიან ძლიერი ტოპიკური სტეროიდები:
• დერმოვეითი 0.05% (კლობეტაზოლის პროპიონატი) — ძალიან ძლიერი სტეროიდი, გამოიყენება ჰიპერტროფიული ფორმისთვის და რეზისტენტული შემთხვევებისთვის. დაიტანეთ თხელი ფენა დაზიანებულ უბნებზე დღეში 1-2-ჯერ, მაქსიმუმ 2-4 კვირის განმავლობაში, შემდეგ თანდათანობით შეამცირეთ.
• ადვანტანი 0.1% (მეთილპრედნიზოლონის აცეპონატი) — საშუალო სიძლიერის სტეროიდი, უფრო მსუბუქი ფორმებისთვის. დღეში ერთხელ, 4-8 კვირამდე.
• ბეტადერმი (ბეტამეტაზონი) — ძლიერი ტოპიკური სტეროიდი კანის ლიქენისთვის.

• პირის ღრუს ლიქენისთვის: ტრიამცინოლონის ადჰეზიური პასტა ან კორტიკოსტეროიდული ხსნარები გარეცხვისთვის.

ანტიჰისტამინური პრეპარატები — ქავილის შესამსუბუქებლად:

• ალერსეთი (ცეტირიზინი 10მგ) — 1 ტაბლეტი დღეში ერთხელ, არასედატიური, დღის განმავლობაში მოხერხებული
• დესლორადინი 5მგ — 1 ტაბლეტი დღეში, მეორე თაობის ანტიჰისტამინი
• ატარაქსი 25მგ (ჰიდროქსიზინი) — ღამით 25-50 მგ, სედატიური ეფექტით, განსაკუთრებით ეფექტურია ღამის ქავილისთვის

მეორე რიგის თერაპია

როცა ტოპიკური სტეროიდები არ არის საკმარისი:

სისტემური კორტიკოსტეროიდები — მწვავე, ფართოდ გავრცელებული ლიქენისთვის:

• დექსამეტაზონი 0.5მგ — მოკლე კურსით, ექიმის მეთვალყურეობით
• პრედნიზოლონი 30-60 მგ/დღეში, 2-6 კვირის განმავლობაში, თანდათანობითი შემცირებით

რეტინოიდები:

• აციტრეტინი — პირის ღრუს ლიქენის ეროზიული ფორმისთვის, 25-50 მგ/დღეში (ტერატოგენური — ორსულობისას აკრძალულია)

იმუნომოდულატორები:

• ტაკროლიმუსის 0.1% მალამო — განსაკუთრებით ეფექტურია პირის ღრუსა და გენიტალური ლიქენისთვის, სტეროიდების ალტერნატივა, ხანგრძლივად გამოყენებისას ატროფიას არ იწვევს (EMA SmPC)

დამხმარე თერაპია

ტკივილის მართვა (საჭიროებისამებრ):

• დექსალგინი 25მგ (დექსკეტოპროფენი) — ტკივილის დროს, 12.5-25 მგ, დღეში 3-ჯერამდე, საკვების შემდეგ, მოკლე კურსით
• დიკლოფენაკის გელი 1% — ჰიპერტროფიული ფორმის ტკივილიანი კვანძებისთვის ტოპიკურად

სედატიური/ანქსიოლიტიკური საშუალებები (სტრესთან ასოცირებული გამწვავებისას):

• ადაპტოლი 300მგ — 300-500 მგ, დღეში 2-3-ჯერ, ტრევოგის შესამცირებლად

ფოტოთერაპია:

• UVB ვიწროტალღიანი ფოტოთერაპია — ფართოდ გავრცელებული კანის ლიქენისთვის, 20-30 სეანსი, კვირაში 2-3-ჯერ (BAD Guidelines)
• PUVA თერაპია — რეზისტენტული შემთხვევებისთვის

მნიშვნელოვანი შენიშვნა: ყველა მედიკამენტის დოზა და ხანგრძლივობა ინდივიდუალურად განისაზღვრება მკურნალი ექიმის მიერ. თვითმკურნალობა, განსაკუთრებით სისტემური პრეპარატებით, მიუღებელია.

ცხოვრების წესი

ლიქენის მართვაში ცხოვრების წესის კორექტირებას მნიშვნელოვანი როლი აკისრია:

კვება:

• მოერიდეთ ცხარე, მჟავე, ცხელ საკვებს — განსაკუთრებით პირის ღრუს ლიქენისას
• ალკოჰოლი ამძიმებს დაავადებას და ღვიძლზე ტვირთს ქმნის (C ჰეპატიტის კომორბიდობის ფონზე)
• ანტიოქსიდანტებით მდიდარი დიეტა — ხილი, ბოსტნეული, ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავები

კანის მოვლა:

• გამოიყენეთ რბილი, უსუნო საპნები და სარეცხი საშუალებები
• აბაზანის/შხაპის შემდეგ დაიტანეთ ემოლენტი (დამატენიანებელი კრემი)
• მოერიდეთ კანის ტრავმირებას — კობნერის ფენომენის გამო ახალი გამონაყარი შეიძლება გაჩნდეს
• ნუ გახეხავთ და ნუ მოფხეკთ გამონაყარს

სტრესის მართვა:

• რეგულარული ფიზიკური აქტივობა — მინიმუმ 30 წუთი დღეში
• მედიტაცია, რელაქსაციის ტექნიკები
• საკმარისი ძილი — 7-8 საათი
• საჭიროებისას ფსიქოთერაპია

თამბაქო:

• მოწევის შეწყვეტა აუცილებელია — პირის ღრუს ლიქენის ავთვისებიანი ტრანსფორმაციის რისკს ამცირებს

პირის ღრუს ჰიგიენა:

• რეგულარული კბილების მოვლა რბილი ჯაგრისით
• ამალგამის პლომბების კომპოზიტურით შეცვლის განხილვა ექიმთან
• მენთოლიანი და მწვავე კბილის პასტების თავიდან აცილება

გართულებები

მკურნალობის გარეშე ან არაადეკვატური თერაპიის ფონზე ლიქენმა შეიძლება გამოიწვიოს:

კანის გართულებები:

• პოსტინფლამაციური ჰიპერპიგმენტაცია — მუქი ლაქები, რომლებიც თვეებით ან წლებით რჩება
• ნაწიბურების ფორმირება ჰიპერტროფიული ფორმისას
• მეორადი ბაქტერიული ინფექცია გახეხილ უბნებზე

პირის ღრუს გართულებები:

• ქრონიკული ტკივილი და კვების გაძნელება
• ავთვისებიანი ტრანსფორმაცია — ეროზიული პირის ღრუს ლიქენი 1-5% შემთხვევაში 10-20 წლის მანძილზე ბრტყელუჯრედოვან კარცინომაში გარდაიქმნება (WHO, 2023). ეს აჩვენებს რეგულარული მეთვალყურეობის აუცილებლობას.

ფრჩხილის გართულებები:

• შეუქცევადი ფრჩხილის დისტროფია და დაკარგვა (10-15% შემთხვევაში)

თავის კანის გართულებები:

• ლიქენ პლანოპილარისი იწვევს შეუქცევად, ნაწიბურიან ალოპეციას
• დროულად დაწყებული მკურნალობა ინარჩუნებს დარჩენილ თმას

გენიტალური გართულებები:

• ვაგინალური სტენოზი ქალებში
• ფიმოზი მამაკაცებში
• სექსუალური ფუნქციის მნიშვნელოვანი დარღვევა

ფსიქოლოგიური გართულებები:

• ქრონიკული ქავილი და კოსმეტიკური დეფექტი იწვევს დეპრესიას, შფოთვასა და სოციალურ იზოლაციას

გრძელვადიანი პროგნოზი

კანის ლიქენი ხშირად თვითშეზღუდვადი დაავადებაა — დაახლოებით 70% შემთხვევაში თავისთავად იკურნება 12-18 თვეში, თუმცა პაციენტების 20-25%-ს რეციდივი ეძლევა 5 წლის განმავლობაში.

პირის ღრუს ლიქენი უფრო ქრონიკული მიმდინარეობისაა — შეიძლება წლების განმავლობაში გაგრძელდეს, რემისიებისა და გამწვავებების მონაცვლეობით. მოითხოვს რეგულარულ მონიტორინგს (6-12 თვეში ერთხელ) ავთვისებიანი ტრანსფორმაციის ადრეული გამოვლენის მიზნით.

ადეკვატური მკურნალობით პაციენტების აბსოლუტური უმრავლესობა სრულფასოვან ცხოვრებას ეწევა. ფრჩხილისა და თმიანი ნაწილის ლიქენის პროგნოზი ნაკლებად ხელსაყრელია — ადრეული ჩარევა გადამწყვეტია შეუქცევადი ცვლილებების თავიდან ასაცილებლად.

როდის უნდა მიმართო ექიმს

დაუყოვნებლივ მიმართეთ დერმატოლოგს ან ზოგად ექიმს შემდეგ შემთხვევებში:

• გამონაყარი სწრაფად ვრცელდება სხეულის დიდ ფართობზე და ინტენსიური ქავილი ხელს გიშლით ძილსა და ყოველდღიურ საქმიანობაში
• პირის ღრუში წყლულები ან ეროზიები არ იხორცება 2-3 კვირის განმავლობაში, ან ჩნდება ახალი, მზარდი წარმონაქმნი
• თმა ინტენსიურად ცვივა — ნაწიბურიანი ალოპეციის შეუქცევადობის გამო დროულობა კრიტიკულია
• ფრჩხილები სწრაფად იცვლება — გათხელება, გახლეჩა, ამოვარდნა
• გენიტალური სიმპტომები — ქავილი, წვა, ტკივილი სქესობრივი კონტაქტისას, ანატომიური ცვლილებები
• უკვე დადგენილი ლიქენის ფონზე წამლობა არ მუშაობს 4-6 კვირის განმავლობაში ან მდგომარეობა უარესდება

ხშირად დასმული კითხვები

არის თუ არა ლიქენი გადამდები?

არა, ლიქენი აბსოლუტურად არ არის გადამდები. ეს ავტოიმუნური დაავადებაა, რომლის დროსაც ორგანიზმის იმუნური სისტემა თავს ესხმის საკუთარ უჯრედებს. ვერავითარი კონტაქტით — შეხებით, ნერწყვით, სისხლით ან სქესობრივი გზით — ვერ გადაეცემა სხვა ადამიანს. შეგიძლიათ თავისუფლად იცხოვროთ ოჯახის წევრებთან ერთად, ეხუთებოდეთ და მიიღოთ ყოველდღიურ აქტივობებში მონაწილეობა.

შემიძლია ალკოჰოლის დალევა ლიქენის მკურნალობის დროს?

ალკოჰოლის მინიმუმამდე შემცირება მკაცრად რეკომენდებულია. ჯერ ერთი, ლიქენი ხშირად C ჰეპატიტთან ასოცირდება, რაც ღვიძლზე დამატებით ტვირთს ქმნის. მეორეც, ზოგიერთი სისტემური წამალი (მეთოტრექსატი, რეტინოიდები) ღვიძლისთვის ტოქსიკურია და ალკოჰოლთან კომბინაციაში რისკი მნიშვნელოვნად იზრდება. მესამეც, ალკოჰოლი შეიძლება პირის ღრუს ლიქენს ამძიმებდეს. მსუბუქი მოხმარება (კვირაში 1-2 ჭიქა) შესაძლოა დასაშვები იყოს, მაგრამ აუცილებლად გაიარეთ კონსულტაცია მკურნალ ექიმთან.

შეიძლება ორსულობის დაგეგმვა ლიქენის დროს?

ორსულობა თავისთავად შესაძლებელია, მაგრამ მედიკამენტები საჭიროებს გადახედვას. ძლიერი ტოპიკური სტეროიდები, სისტემური რეტინოიდები (აციტრეტინი) და მეთოტრექსატი ორსულობისას აკრძალულია ტერატოგენურობის გამო. აციტრეტინის შეწყვეტის შემდეგ ორსულობა მინიმუმ 3 წლით უნდა გადაიდოს (EMA SmPC). ორსულობის დაგეგმვამდე მინიმუმ 3 თვით ადრე მიმართეთ დერმატოლოგს, რომ მკურნალობის გეგმა შეცვალოთ უსაფრთხო ალტერნატივებით.

რამდენ ხანს გრძელდება ლიქენის მკურნალობა?

კანის ლიქენი ხშირად 12-18 თვეში განიკურნება, ხოლო ტოპიკური მკურნალობა ჩვეულებრივ 4-8 კვირიან კურსებით მიმდინარეობს, გამწვავებისას განმეორებით. პირის ღრუს ლიქენი შეიძლება წლების განმავლობაში საჭიროებდეს პერიოდულ მკურნალობას. მნიშვნელოვანია, რომ სრული რემისიის მიღწევის შემდეგაც რეგულარულად (6-12 თვეში ერთხელ) ეწვიოთ დერმატოლოგს, განსაკუთრებით პირის ღრუს ლიქენისას, ავთვისებიანი ტრანსფორმაციის მონიტორინგის მიზნით.

შემიძლია თუ არა მუშაობა და მართვა ლიქენის დროს?

ლიქენი არ ზღუდავს სამუშაო უნარს და ტრანსპორტის მართვის უფლებას. თუმცა, თუ ღამის ინტენსიური ქავილი ძილს გიფუჩეჩავს, დღისით ყურადღების დეფიციტი შეიძლება შეგექმნათ. ასეთ შემთხვევაში ფრთხილად იყავით სატრანსპორტო საშუალების მართვისას. ასევე გაითვალისწინეთ, რომ სედატიური ანტიჰისტამინები (მაგ., ატარაქსი) ძილიანობას იწვევს და მათი მიღების შემდეგ ტრანსპორტის მართვა არ არის რეკომენდებული.

რა განსხვავებაა ლიქენსა და ფსორიაზს შორის?

მიუხედავად ზოგიერთი მსგავსებისა, ეს სრულიად სხვადასხვა დაავადებაა. ფსორიაზი ვერცხლისფერი ქერცლებით ხასიათდება და ტიპიურად იდაყვებზე, მუხლებზე, თავის კანზე ლოკალიზდება. ლიქენი მოიისფრო, მბზინვარე, ბრტყელი პაპულების სახით ვლინდება და ხშირად მაჯებსა და წვივებზე ჩნდება. ფსორიაზი თითქმის არასოდეს აზიანებს ლორწოვანებს, ხოლო ლიქენისთვის პირის ღრუს ჩართვა ხშირი და მნიშვნელოვანი თვისებაა. ზუსტ დიაგნოზს დერმატოლოგი სვამს, საჭიროებისას ბიოფსიით.