უძილობა (არაორგანული)

მოკლედ

უძილობა (არაორგანული) — ძილის მოშლის ფუნქციური დარღვევაა, რომელიც არ არის გამოწვეული ორგანული დაავადებით (მაგალითად, ტვინის სიმსივნე, ჰორმონული პათოლოგია ან ტკივილის სინდრომი). პაციენტს უჭირს ძილის დაწყება, ღამით ხშირად იღვიძებს ან ადრე დილით იფხიზლებს, რის შედეგადაც დღის განმავლობაში გრძნობს დაღლილობას, გაღიზიანებას და კონცენტრაციის დაქვეითებას. მოსახლეობის დაახლოებით 10–15% განიცდის ქრონიკულ უძილობას (NICE CG191, 2024). ქალები და ხანდაზმული ადამიანები განსაკუთრებით რისკის ჯგუფში არიან. მკურნალობა მოიცავს ძილის ჰიგიენის ოპტიმიზაციას, კოგნიტურ-ბიჰევიორულ თერაპიას (CBT-I) — რომელიც პირველი რიგის მკურნალობაა — და, საჭიროების შემთხვევაში, მედიკამენტურ თერაპიას. დროული და სწორი მართვით პროგნოზი, ჩვეულებრივ, ხელსაყრელია.

რა არის და როგორ ხდება

არაორგანული უძილობა — ეს არის ძილის ხარისხის ან ხანგრძლივობის დარღვევა, რომლის ძირეული მიზეზიც ფსიქოლოგიური, ქცევითი ან გარემო ფაქტორებია, და არა სხეულის რომელიმე ორგანული დაავადება. ICD-10 კლასიფიკაციით, ეს მდგომარეობა F51.0 კოდით აღინიშნება.

ძილის ნორმალური ფიზიოლოგია. ჯანსაღი ძილი რეგულირდება ორი ძირითადი მექანიზმით: ციარკადიული რითმი (შიდა ბიოლოგიური საათი, რომელსაც ჰიპოთალამუსის სუპრაქიაზმური ბირთვი მართავს) და ძილის ჰომეოსტაზური მამოძრავებელი ძალა (ადენოზინის დაგროვება ღვიძილისას). ძილის ციკლი მოიცავს NREM-ძილის სამ სტადიას და REM-ძილს, რაც ღამის განმავლობაში 4–6-ჯერ მეორდება.

რა ხდება უძილობისას. არაორგანული უძილობის დროს ადგილი აქვს ე.წ. „ჰიპერარუზალის" (ჭარბი გამღვიძებლობის) მდგომარეობას — ტვინის ღვიძილის სისტემა ზედმეტად გააქტიურებულია. ეს გამოიხატება:

• კორტიზოლის (სტრესის ჰორმონი) მომატებული დონით საღამოს საათებში
• ავტონომიური ნერვული სისტემის სიმპათიკური განყოფილების ჰიპერაქტივობით — გულისცემის აჩქარება, კუნთების დაძაბულობა
• პრეფრონტალური ქერქის ჭარბი მეტაბოლური აქტივობით — „გონება არ წყნარდება", ფიქრი ტრიალებს

სპილბერგის „3P მოდელის" მიხედვით, უძილობა ვითარდება სამი ფაქტორის ურთიერთქმედებით: წინამძღვარი ფაქტორები (პიროვნული მიდრეკილება, შფოთვიანობა), პროვოცირებული ფაქტორები (სტრესული მოვლენა, სამსახურის შეცვლა) და შემანარჩუნებელი ფაქტორები (ცუდი ძილის ჰიგიენა, საწოლში ტელეფონის ხმარება, კოფეინი). მნიშვნელოვანია, რომ თავდაპირველი სტრესორი შეიძლება უკვე გაქრეს, მაგრამ ძილის ცუდი ჩვევები ქრონიფიკაციას განაპირობებს.

ვინ რისკის ჯგუფშია

არაორგანული უძილობა ყველა ასაკის ადამიანს შეიძლება შეხვდეს, თუმცა ზოგიერთ ჯგუფში გავრცელება მეტია:

• ასაკი: 40 წელს ზემოთ რისკი იზრდება; ხანდაზმულებში ძილის არქიტექტურა ფიზიოლოგიურად იცვლება — ღრმა ძილი მცირდება
• სქესი: ქალებში 1.5–2-ჯერ ხშირია ვიდრე მამაკაცებში, განსაკუთრებით მენოპაუზის პერიოდში
• ფსიქიკური ჯანმრთელობა: შფოთვითი აშლილობა, დეპრესია, პოსტტრავმული სტრესი — ყველა ეს მნიშვნელოვნად ზრდის უძილობის რისკს
• ცხოვრების წესი: ცვლაში მუშაობა, ხშირი მგზავრობა სხვადასხვა დროის ზონაში (ჯეტლაგი), არასტაბილური ძილის განრიგი
• ფსიქოლოგიური ტიპი: პერფექციონიზმი, ჭარბი წუხილი, რუმინაცია (იგივე აზრების ტრიალი)
• ნივთიერებები: კოფეინის, ალკოჰოლის, ნიკოტინის ბოროტად მოხმარება
• სოციალური ფაქტორები: დაბალი შემოსავალი, სოციალური იზოლაცია, ოჯახური კონფლიქტები
• თანმხლები პათოლოგია: ქრონიკული ტკივილი, გასტროეზოფაგური რეფლუქსი, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები — თუმცა ამ შემთხვევებში საკითხავია, ორგანულია თუ არაორგანული უძილობა

გენეტიკური მიდრეკილებაც დადასტურებულია: ოჯახურ ანამნეზში უძილობა 35–55%-ით ზრდის რისკს (European Sleep Research Society, 2023).

სიმპტომები

არაორგანული უძილობის კლინიკური სურათი მრავალფეროვანია და ძილის დარღვევის გარდა, დღის ფუნქციონირებასაც მნიშვნელოვნად აზიანებს.

ძილის ძირითადი ჩივილები:

• ძილის დაწყების სირთულე — საწოლში წოლის შემდეგ 30 წუთზე მეტ დროს ჭირდება ჩაძინებას
• ღამით ხშირი გამოფხიზლება — ღამეში 2-ჯერ ან მეტჯერ, ხელახალი ჩაძინება ძნელია
• ადრეული დილის გამოფხიზლება — სასურველზე 1–2 საათით ადრე, ვეღარ იძინებს
• ძილის არადამაკმაყოფილებელი ხარისხი — მაშინაც კი, როცა ხანგრძლივობა ადეკვატურია

დღის სიმპტომები:

• დაღლილობა, ენერგიის დაქვეითება
• გაღიზიანებულობა, ემოციური არასტაბილურობა
• კონცენტრაციისა და ყურადღების გაძნელება
• მეხსიერების პრობლემები
• სამუშაო პროდუქტიულობის ვარდნა
• შეცდომებისა და უბედური შემთხვევების რისკის ზრდა

ნაკლებად ხშირი, მაგრამ მნიშვნელოვანი ნიშნები:

• თავის ტკივილი დილით
• საჭმლის მომატებული მოთხოვნილება (განსაკუთრებით ნახშირწყლებზე)
• ლიბიდოს დაქვეითება
• სოციალური გარიდება

დიაგნოზის დასასმელად, სიმპტომები კვირაში სულ მცირე 3 ღამეს უნდა აღინიშნებოდეს, მინიმუმ 3 თვის განმავლობაში (ICSD-3 კრიტერიუმები). მნიშვნელოვანია, რომ ადამიანს ძილისთვის ადეკვატური პირობები და დრო ჰქონდეს — წინააღმდეგ შემთხვევაში, ეს არის ძილის შეზღუდვა და არა უძილობა.

დიაგნოსტიკა

არაორგანული უძილობის დიაგნოსტიკა ძირითადად კლინიკურია და ემყარება დეტალურ ანამნეზს.

ანამნეზი და კითხვარები:

• ძილის ანამნეზი — ძილის ხანგრძლივობა, ხარისხი, განრიგი, ძილის ჰიგიენა
• ძილის დღიური — 2 კვირის განმავლობაში პაციენტი ყოველდღიურად აღრიცხავს ჩაძინების დროს, გამოფხიზლების რაოდენობას, დილით ამოწვდენის დროს
• სტანდარტიზებული კითხვარები: Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Insomnia Severity Index (ISI), Epworth Sleepiness Scale
• ფსიქიატრიული სკრინინგი — დეპრესიისა და შფოთვის გამორიცხვა/დადასტურება (PHQ-9, GAD-7)

ფიზიკური გასინჯვა:

• ორგანული მიზეზების გამორიცხვა: ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქცია, ტკივილის ლოკალიზაცია, ნევროლოგიური სტატუსი
• სხეულის მასის ინდექსი (BMI) — ჭარბი წონა ობსტრუქციული ძილის აპნოეს მაუწყებელია

ინსტრუმენტული კვლევები (საჭიროებისას):

• აქტიგრაფია — მაჯაზე სატარებელი მოწყობილობა, რომელიც 1–2 კვირის განმავლობაში მოძრაობას აფიქსირებს და ძილ-ღვიძილის ციკლს აფასებს
• პოლისომნოგრაფია — არაორგანული უძილობისთვის რუტინულად არ არის ნაჩვენები; გამოიყენება ორგანული მიზეზების (ძილის აპნოე, პერიოდული კიდურის მოძრაობის სინდრომი) გამოსარიცხად
• ლაბორატორიული კვლევები: TSH (ჰიპო/ჰიპერთირეოზი), სისხლის საერთო ანალიზი, ფერიტინი (მოუსვენარი ფეხების სინდრომის გამოსარიცხად)

დიაგნოზი „არაორგანული უძილობა" ისმება, როცა ორგანული მიზეზები გამოირიცხება და ფსიქოლოგიურ/ქცევით ფაქტორებთან კავშირი დადასტურდება (WHO ICD-10 F51.0 კრიტერიუმები).

მკურნალობა — წამლები

საერთაშორისო გაიდლაინები (NICE CG191, 2024; ESRS, 2023; ACP, 2016) ერთხმად აღიარებენ, რომ კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია უძილობისთვის (CBT-I) პირველი რიგის მკურნალობაა. მედიკამენტური თერაპია მეორე რიგისაა — როცა CBT-I მიუწვდომელია, არასაკმარისად ეფექტიანია ან პაციენტს აქვს მწვავე ფუნქციური დარღვევა.

პირველი რიგის ფარმაკოთერაპია

ანტიჰისტამინები (მოკლევადიანი გამოყენება):

• ატარაქსი 25მგ — ჰიდროქსიზინი, H1-ანტიჰისტამინი სედატიური ეფექტით. დოზა: 25–50 მგ ძილის წინ 30–60 წუთით ადრე. ხანგრძლივობა: 2–4 კვირა. გვერდითი მოვლენები: პირის სიმშრალე, დილის ჩლუნგობა (hangover effect), ხანდაზმულებში — კოგნიტური გაუარესება. ხანდაზმულებში სიფრთხილით (EMA SmPC).

მეორე რიგის ფარმაკოთერაპია

ბენზოდიაზეპინები (მხოლოდ მოკლევადიანი, 2–4 კვირა):

• ალპრაზოლამი 0.5მგ — მოკლემოქმედი ბენზოდიაზეპინი. დოზა: 0.25–0.5 მგ ძილის წინ. ეფექტიანია ძილის დაწყების სირთულისას. გვერდითი ეფექტები: ძილიანობა, კოორდინაციის დარღვევა, დამოკიდებულების რისკი 4 კვირაზე ხანგრძლივი გამოყენებისას. BNF-ის რეკომენდაციით, ბენზოდიაზეპინების დანიშვნა უძილობისთვის არ უნდა აღემატებოდეს 2–4 კვირას (BNF 87, 2024).

• ბრუზეპამი 10მგ — ბრომაზეპამი, საშუალო ხანგრძლივობის ბენზოდიაზეპინი. დოზა: 1.5–3 მგ ძილის წინ. მსგავსი პროფილი.

⚠️ მნიშვნელოვანი გაფრთხილება: ბენზოდიაზეპინებით მკურნალობის დროს არ უნდა მოხდეს უეცარი შეწყვეტა — საჭიროა თანდათანობითი დოზის შემცირება (tapering), წინააღმდეგ შემთხვევაში შეიძლება განვითარდეს აბსტინენციის სინდრომი, მათ შორის „rebound insomnia" — უძილობის გამწვავება.

დამხმარე თერაპია

ანქსიოლიზური საშუალებები (არაბენზოდიაზეპინური):

• ადაპტოლი 300მგ — მებიქარი, მსუბუქი ანქსიოლიტიკი. დოზა: 300–600 მგ დღეში 2–3-ჯერ. არ იწვევს ძილიანობას, კუნთების მოდუნებას და დამოკიდებულებას. შეიძლება გამოყენებულ იქნას როგორც დღის შფოთვის შესამცირებელი, რაც ირიბად ძილს აუმჯობესებს.

• ადაპტოლი 500მგ — მაღალდოზიანი ფორმა, გამოიყენება გამოხატული შფოთვისას.

• ბუსპირონ ეგისი 5მგ — ბუსპირონი, 5-HT1A-რეცეპტორების პარციალური აგონისტი. დოზა: 5–15 მგ დღეში 2–3-ჯერ. ეფექტი ვითარდება 2–4 კვირაში. არ იწვევს სედაციას და დამოკიდებულებას. განსაკუთრებით ეფექტიანია, როცა უძილობა შფოთვით არის განპირობებული.

• ბუსპირონ ეგისი 10მგ — უფრო მაღალი დოზა გამოხატული შფოთვითი კომპონენტის შემთხვევაში.

ანტიდეპრესანტები დაბალი დოზით (off-label, მაგრამ ფართოდ გამოყენებული):

• ამიტრიპტილინი 10მგ — ტრიციკლური ანტიდეპრესანტი, დაბალი დოზით (10–25 მგ ძილის წინ) სედატიური ეფექტით. განსაკუთრებით მიზანშეწონილია, როცა უძილობას თან ახლავს ქრონიკული ტკივილი ან დეპრესია. გვერდითი ეფექტები: წონის მომატება, პირის სიმშრალე, ყაბზობა, ორთოსტაზური ჰიპოტენზია (NICE CG191, 2024).

• ამიტრიპტილინი 25მგ — უფრო მაღალი დოზა, გამოიყენება მძიმე შემთხვევებში ექიმის მეთვალყურეობით.

მნიშვნელოვანი შენიშვნები:

• ყველა ჩამოთვლილი პრეპარატი ინიშნება მხოლოდ ექიმის მიერ
• თვითმკურნალობა სედატიური პრეპარატებით მიუღებელია
• მედიკამენტური თერაპია ყოველთვის უნდა შეერწყას ქცევით ინტერვენციებს
• ხანდაზმულებში ყველა სედატიური პრეპარატი მომატებული რისკით (ვარდნა, დელირიუმი, კოგნიტური დაქვეითება) გამოიყენება

ცხოვრების წესი

ძილის ჰიგიენა და ცხოვრების წესის კორექცია არაორგანული უძილობის მართვის საფუძველია.

ძილის ჰიგიენის წესები:

• რეგულარული განრიგი — ყოველდღე, მათ შორის შაბათ-კვირას, ერთსა და იმავე დროს დაწექით და ადექით
• საწოლი მხოლოდ ძილისა და ინტიმური ურთიერთობისთვის — არ წაიკითხოთ, ნუ უყურებთ ტელევიზორს, ნუ მუშაობთ საწოლში
• 20 წუთის წესი — თუ 20 წუთში ვერ ჩაგეძინათ, ადექით, გადადით სხვა ოთახში, გააკეთეთ მოსაწყენი აქტივობა და დაბრუნდით, როცა ძილიანობას იგრძნობთ
• ეკრანების შეზღუდვა — ძილამდე 1–2 საათით ადრე თავი შეიკავეთ სმარტფონის, კომპიუტერისა და ტელევიზორისგან (ლურჯი შუქი ამცირებს მელატონინის გამომუშავებას)

დიეტა:

• კოფეინი — შეწყვიტეთ დღის 14:00 საათის შემდეგ (ნახევარგამოყოფის პერიოდი 5–7 საათია)
• ალკოჰოლი — თუმცა ჩაძინებას აჩქარებს, ღამის მეორე ნახევარში ძილს არღვევს
• მძიმე საჭმელი — ძილამდე 2–3 საათით ადრე მოერიდეთ ცხიმიან და მოცულობით საჭმელს

ფიზიკური აქტივობა:

• რეგულარული ვარჯიში (30 წუთი, კვირაში 4–5-ჯერ) ძილის ხარისხს მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს
• ინტენსიური ვარჯიში ძილამდე 3–4 საათით ადრე უნდა დასრულდეს

სტრესის მართვა:

• მედიტაცია, პროგრესული კუნთების რელაქსაცია, სუნთქვითი ტექნიკები
• „წუხილის ჟურნალი" — ძილის წინ 15 წუთით ადრე ჩაწერეთ ის, რაც გაწუხებთ, რათა „განტვირთოთ" გონება

გართულებები

მკურნალობის გარეშე ქრონიკული უძილობა სერიოზულ ჯანმრთელობრივ შედეგებს იწვევს:

• ფსიქიკური ჯანმრთელობა (კვირები–თვეები): დეპრესიის განვითარების რისკი 2–3-ჯერ იზრდება. შფოთვითი აშლილობა, პანიკური შეტევები, ემოციური რეგულაციის მნიშვნელოვანი დარღვევა
• კოგნიტური ფუნქციები (თვეები): მეხსიერების, ყურადღებისა და გადაწყვეტილების მიღების უნარის პროგრესული გაუარესება
• კარდიოვასკულარული რისკი (1–3 წელი): არტერიული ჰიპერტენზიის რისკი 20–30%-ით, გულის კორონარული დაავადებისა და ინსულტის რისკი 45%-ით იზრდება (European Heart Journal, 2019)
• მეტაბოლური დარღვევები (1–2 წელი): ინსულინის რეზისტენტობა, ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტის რისკის მომატება, წონის მატება (გრელინისა და ლეპტინის დისბალანსი)
• იმუნური სისტემა: ვაქცინაზე პასუხის დაქვეითება, ინფექციებისადმი მოწყვლადობის ზრდა
• ავარიების რისკი: ძილნაკლულ ადამიანებში საგზაო შემთხვევების რისკი 2–3-ჯერ მაღალია

გრძელვადიანი პროგნოზი

სწორი მართვით არაორგანული უძილობის პროგნოზი კარგია. CBT-I 70–80% პაციენტში მნიშვნელოვან გაუმჯობესებას იძლევა და ეფექტი ხანგრძლივად (12 თვეზე მეტ ხანს) შენარჩუნდება, რაც მას მედიკამენტურ თერაპიაზე უპირატესს ხდის (Lancet, 2022).

თუმცა, ქრონიკული უძილობის რეციდივის ალბათობა 30–50%-ია, განსაკუთრებით სტრესულ პერიოდებში. ამიტომ, ძილის ჰიგიენის ჩვევების მუდმივი დაცვა კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. უმკურნალო ქრონიკული უძილობა ცხოვრების ხარისხს მნიშვნელოვნად აქვეითებს და თანმხლები ფსიქიკური და სომატური პათოლოგიების რისკს ზრდის, თუმცა სიცოცხლისთვის საშიში, თავისთავად, არ არის.

როდის უნდა მიმართო ექიმს

ექიმთან (ოჯახის ექიმი, ნევროლოგი ან ფსიქიატრი) მიმართვა აუცილებელია შემდეგ შემთხვევებში:

• უძილობა 3 კვირაზე მეტ ხანს გრძელდება და ცხოვრების წესის ცვლილებით არ უმჯობესდება
• დღის ფუნქციონირება მნიშვნელოვნად დარღვეულია — მძღოლობა, სამსახური ან სწავლა საფრთხეშია
• სუიციდური აზრები ან უიმედობის მძიმე განცდა — სასწრაფოდ მიმართეთ ფსიქიატრს ან კრიზისულ სამსახურს
• ძლიერი ხვრინვა და სუნთქვის შეწყვეტის ეპიზოდები — ეს ძილის აპნოეს ნიშნებია, რომელიც ორგანულ მიზეზს მიუთითებს
• სედატიური პრეპარატების მოხმარება თვითნებურად გაზრდილია — დამოკიდებულების ნიშნები
• ძილის მოშლას თან ახლავს ახალი ნევროლოგიური სიმპტომები — ტკივილი, კრუნჩხვა, ჰალუცინაციები

ხშირად დასმული კითხვები

შეიძლება თუ არა ძილის საშუალებების ყოველდღიური მიღება?

არა, გრძელვადიანი ყოველდღიური მიღება სედატიური პრეპარატებისა (განსაკუთრებით ბენზოდიაზეპინების) არ არის რეკომენდებული. BNF-ის მიხედვით, ბენზოდიაზეპინები უძილობისთვის უნდა დაინიშნოს მხოლოდ 2–4 კვირის განმავლობაში. ხანგრძლივი გამოყენება იწვევს ტოლერანტობას (ეფექტის მოქმედება მცირდება) და ფიზიკურ დამოკიდებულებას. თუ გრძელვადიანი ფარმაკოთერაპია საჭიროა, ექიმი შეიძლება დანიშნავს არასედატიურ საშუალებებს (მაგ., ბუსპირონი, დაბალი დოზით ამიტრიპტილინი).

შემიძლია თუ არა ალკოჰოლის მიღება უძილობის სამკურნალო პრეპარატებთან ერთად?

კატეგორიულად არა. ალკოჰოლი სედატიური პრეპარატების ეფექტს აძლიერებს, რაც შეიძლება გამოიწვიოს ცნობიერების ჩახშობა, სუნთქვის დათრგუნვა და სიცოცხლისთვის საშიში მდგომარეობა. გარდა ამისა, ალკოჰოლი თავისთავად ძილის ხარისხს არღვევს — პირველ ნახევარში ჩაძინებას აჩქარებს, მაგრამ ღამის მეორე ნახევარში REM-ძილს ამცირებს და ხშირ გამოფხიზლებას იწვევს.

როგორ ვიმოქმედო, თუ მოგზაურობისას ძილის განრიგი ირღვევა?

მოგზაურობისას (განსაკუთრებით 3+ საათიანი სხვაობა დროის ზონებში) რეკომენდებულია: ახალ ადგილზე ჩასვლისთანავე ადგილობრივი დროის მიხედვით ცხოვრება, დღის სინათლის ექსპოზიცია (ეხმარება ბიოლოგიური საათის გადაყენებას), კოფეინის თავიდან აცილება შუადღის შემდეგ. თუ ძილის საშუალებას იყენებთ, მოგზაურობამდე ექიმთან განიხილეთ დროებითი დოზის კორექციის საკითხი. თვითნებურად დოზის ცვლილება დაუშვებელია.

შეიძლება თუ არა ორსულობის დროს ძილის საშუალებების მიღება?

ორსულობისა და ძუძუთი კვების პერიოდში სედატიური პრეპარატების უმრავლესობა კონტრაინდიცირებულია ან სიფრთხილით ინიშნება. ბენზოდიაზეპინები ტერატოგენური რისკის მატარებელია (FDA კატეგორია D). ორსულობის დროს უძილობის მართვა ძირითადად არამედიკამენტური გზით — CBT-I, ძილის ჰიგიენა, რელაქსაციის ტექნიკები — უნდა მოხდეს. ნებისმიერი პრეპარატის მიღება ექიმთან უნდა შეთანხმდეს.

შემიძლია თუ არა მანქანის მართვა ძილის საშუალებების მიღებისას?

ბენზოდიაზეპინები და სედატიური ანტიჰისტამინები მნიშვნელოვნად ამცირებენ რეაქციის სიჩქარეს და კონცენტრაციას. მანქანის მართვა და მექანიზმებთან მუშაობა პრეპარატის მიღებიდან მინიმუმ 8–12 საათის განმავლობაში არ არის რეკომენდებული. „დილის ძილიანობა" (residual sedation) ბევრ პაციენტში აღინიშნება. ამიტომ პრეპარატის მიღება ძილის წინ მინიმუმ 7–8 საათით ადრე უნდა მოხდეს.

გენერიკულ და ბრენდულ პრეპარატებს შორის სხვაობაა?

ფარმაკოლოგიური თვალსაზრისით, გენერიკული პრეპარატი ბრენდულის ბიოეკვივალენტია — ანუ ეფექტიანობა და უსაფრთხოება იდენტურია (EMA ბიოეკვივალენტობის გაიდლაინი). ფასი, ჩვეულებრივ, მნიშვნელოვნად დაბალია. ზოგჯერ პაციენტები სუბიექტურ განსხვავებას ამჩნევენ, რაც შეიძლება დამხმარე ნივთიერებების (excipients) მცირე განსხვავებას უკავშირდებოდეს. გენერიკზე გადასვლა ექიმთან განხილვის შემდეგ სრულიად მისაღებია.