მოკლედ
ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადება (MASLD/NAFLD) — მდგომარეობაა, როდესაც ღვიძლის უჯრედებში ჭარბი ცხიმი გროვდება ალკოჰოლის ბოროტად გამოყენების გარეშე. ეს არის მსოფლიოში ქრონიკული ღვიძლის დაავადების ყველაზე გავრცელებული ფორმა — მოსახლეობის დაახლოებით 25-30% დაავადებულია (EASL, 2024). ძირითადად რისკის ჯგუფში შედიან ჭარბი წონის, სიმსუქნის, მეორე ტიპის დიაბეტის, მეტაბოლური სინდრომისა და დისლიპიდემიის მქონე პირები. დაავადება ხშირად უსიმპტომოა საწყის ეტაპზე და შემთხვევით აღმოჩნდება. მკურნალობის საფუძველს ცხოვრების წესის ცვლილება — დიეტა, ფიზიკური აქტივობა და წონის კლება — წარმოადგენს. თანმხლები მდგომარეობების (დიაბეტი, დისლიპიდემია, ჰიპერტენზია) მართვა კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. მკურნალობის გარეშე დაავადება შეიძლება პროგრესირდეს ფიბროზში, ციროზსა და ღვიძლის უკმარისობაში.
რა არის და როგორ ხდება
ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადება (ინგლ. Non-Alcoholic Fatty Liver Disease — NAFLD, ახალი ტერმინოლოგიით MASLD — Metabolic dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease) მდგომარეობაა, როდესაც ღვიძლის უჯრედების (ჰეპატოციტების) 5%-ზე მეტში ცხიმი (ტრიგლიცერიდები) გროვდება ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარების გარეშე.
პათოფიზიოლოგიური მექანიზმი ეფუძნება ე.წ. „ორმაგი დარტყმის" თეორიას:
პირველი დარტყმა — ინსულინრეზისტენტობის ფონზე ცხიმოვან ქსოვილში იშლება ტრიგლიცერიდები და სისხლში იზრდება თავისუფალი ცხიმოვანი მჟავების კონცენტრაცია. ღვიძლი ვერ ახერხებს ამ ცხიმის სრულად გადამუშავებას, რის შედეგადაც ცხიმი ჰეპატოციტებში გროვდება — ვითარდება სტეატოზი (მარტივი ცხიმოვანი ღვიძლი).
მეორე დარტყმა — დაგროვილი ცხიმი ოქსიდაციური სტრესის, ანთებითი ციტოკინების (TNF-α, IL-6) და მიტოქონდრიული დისფუნქციის გზით იწვევს ჰეპატოციტების დაზიანებას. ვითარდება არაალკოჰოლური სტეატოჰეპატიტი (NASH/MASH), რომელიც ხასიათდება ანთებითა და უჯრედების ნეკროზით.
ანთებითი პროცესი აქტივირებს ღვიძლის ვარსკვლავისებრ უჯრედებს (Stellate cells), რომლებიც კოლაგენს გამოიმუშავებენ — ეს იწვევს ფიბროზს. ფიბროზის პროგრესირება საბოლოოდ ციროზით მთავრდება, როდესაც ღვიძლის ნორმალური არქიტექტონიკა სრულად ირღვევა.
ამჟამად ცნობილია, რომ ნაწლავის მიკრობიომის ცვლილებები, გენეტიკური ფაქტორები (PNPLA3 გენის პოლიმორფიზმი) და ჰორმონალური დარღვევები ასევე მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ დაავადების განვითარებაში (EASL–EASD–EASO Guidelines, 2024).
ვინ რისკის ჯგუფშია
ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადების განვითარების ალბათობა განსაკუთრებით მაღალია შემდეგ ჯგუფებში:
- ჭარბი წონა და სიმსუქნე — ყველაზე მნიშვნელოვანი რისკ-ფაქტორი. BMI >25 კგ/მ²-ის დროს რისკი 2-3-ჯერ იზრდება, თუმცა დაავადება „გამხდარ" ადამიანებშიც გვხვდება (lean NAFLD, ~10-15%).
- მეორე ტიპის შაქრიანი დიაბეტი — დიაბეტიანთა 55-70%-ს აქვს ცხიმოვანი ღვიძლი (NICE, 2024).
- მეტაბოლური სინდრომი — ცენტრალური სიმსუქნე, ჰიპერტენზია, დისლიპიდემია, ჰიპერგლიკემია.
- დისლიპიდემია — მაღალი ტრიგლიცერიდები და დაბალი HDL-ქოლესტერინი.
- ასაკი — 40 წლის ზემოთ რისკი იზრდება, თუმცა ბავშვებშიც გვხვდება სიმსუქნის ეპიდემიის ფონზე.
- სქესი — კაცებში ოდნავ უფრო ხშირია, თუმცა მენოპაუზის შემდეგ ქალებში რისკი გათანაბრდება.
- გენეტიკა — PNPLA3, TM6SF2 გენების ვარიანტები ზრდის დაავადების განვითარებისა და პროგრესირების რისკს.
- პოლიკისტოზური საკვერცხეების სინდრომი (PCOS).
- ჰიპოთირეოზი.
- ობსტრუქციული ძილის აპნოე.
- უმოძრაო ცხოვრების წესი და არასწორი კვება — მაღალი ფრუქტოზისა და დამუშავებული საკვების ჭარბი მოხმარება.
სიმპტომები
ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადება ხშირად „ჩუმი" დაავადებაა — პაციენტთა უმეტესობას საწყის სტადიებზე არანაირი ჩივილი არ აქვს. სწორედ ამიტომ მას ზოგჯერ „ჩუმ ეპიდემიას" უწოდებენ.
ხშირი სიმპტომები:
- მარჯვენა ჰიპოქონდრიუმში (ნეკნების ქვეშ) მოჩლუნგვა ან სიმძიმის შეგრძნება
- ქრონიკული დაღლილობა და სისუსტე
- ზოგადი უძლურება
- ტკივილის ბუნდოვანი შეგრძნება მუცლის ზედა ნაწილში
ნაკლებად გავრცელებული სიმპტომები (უფრო მოწინავე სტადიებზე):
- მადის დაქვეითება
- გულისრევა
- წონის აუხსნელი კლება
- კანის ქავილი
- სიყვითლე (კანისა და თვალის თეთრების გაყვითლება) — ციროზის ნიშანი
- ასციტი (მუცლის სიღრუშე სითხის დაგროვება)
- ობობას ფორმის ანგიომები კანზე
- ტერფებისა და ფეხების შეშუპება
- გონების დაბინდვა (ჰეპატიკური ენცეფალოპათია)
მნიშვნელოვანია გაცნობიერება, რომ სიმპტომების არარსებობა არ ნიშნავს, რომ დაავადება არ პროგრესირებს. ფიბროზი და თვით ადრეული ციროზიც კი შეიძლება უსიმპტომოდ მიმდინარეობდეს. ამიტომ რისკ-ჯგუფის პირებში პროაქტიული სკრინინგი რეკომენდებულია (AASLD, 2023). ხშირად დაავადება პირველად ვლინდება რუტინულ სისხლის ანალიზში ტრანსამინაზების (ALT, AST) მომატებით ან მუცლის ულტრაბგერითი გამოკვლევის დროს.
დიაგნოსტიკა
ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადების დიაგნოზი ეტაპობრივად ისმება და მოიცავს:
1. სისხლის ბიოქიმიური ანალიზი:
- ALT და AST (ტრანსამინაზები) — შეიძლება იყოს ნორმალური ან მომატებული. ALT-ის მომატება უფრო დამახასიათებელია.
- GGT — ხშირად მომატებულია.
- ალკალური ფოსფატაზა.
- ბილირუბინი, ალბუმინი, შედედების ფაქტორები — ციროზის სტადიაზე.
- ლიპიდური პროფილი, გლიკემიის მაჩვენებლები (HbA1c, გლუკოზა უზმოზე).
2. არაინვაზიური ფიბროზის შეფასება:
- FIB-4 ინდექსი — ასაკის, AST, ALT და თრომბოციტების რაოდენობის საფუძველზე გამოთვლილი ქულა. FIB-4 <1.3 — დაბალი რისკი; >2.67 — მაღალი რისკი (NICE, 2024).
- NAFLD Fibrosis Score (NFS) — ანალოგიური კალკულატორი.
- ელასტოგრაფია (FibroScan) — ულტრაბგერითი მეთოდი, რომელიც ღვიძლის სიხისტეს ზომავს და ფიბროზის სტადიის შეფასების საშუალებას იძლევა.
3. ვიზუალიზაცია:
- მუცლის ულტრაბგერითი — პირველი რიგის გამოკვლევა. ცხიმოვანი ინფილტრაცია ღვიძლის ექოგენურობის გაზრდით ვლინდება.
- MRI-PDFF (პროტონ-სიმკვრივის ცხიმოვანი ფრაქცია) — ყველაზე ზუსტი მეთოდი ცხიმის რაოდენობის შეფასებისთვის.
4. ღვიძლის ბიოფსია — „ოქროს სტანდარტი" NASH-ის დიაგნოსტიკისა და ფიბროზის სტადირებისთვის, თუმცა ინვაზიურობის გამო მხოლოდ შერჩეულ შემთხვევებში გამოიყენება.
5. ალკოჰოლური ეტიოლოგიის გამორიცხვა — აუცილებელია ალკოჰოლის მოხმარების ისტორიის დეტალური შეფასება. ქალებისთვის >20 გ/დღე, კაცებისთვის >30 გ/დღე ალკოჰოლის მოხმარება გამორიცხავს NAFLD-ის დიაგნოზს.
მკურნალობა — წამლები
ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადებისთვის სპეციფიკური, FDA/EMA-ს მიერ დამტკიცებული პრეპარატი ჯერჯერობით შეზღუდულია (რეზმეტირომი — 2024 წლიდან აშშ-ში). მკურნალობის ძირითადი სტრატეგია მეტაბოლური რისკ-ფაქტორებისა და თანმხლები დაავადებების მართვაა.
პირველი რიგის მკურნალობა — ცხოვრების წესის ცვლილება + თანმხლები მდგომარეობების მართვა
დისლიპიდემიის მართვა:
სტატინები რეკომენდებულია კარდიოვასკულური რისკის შესამცირებლად ცხიმოვანი ღვიძლის მქონე პაციენტებში. ისინი უსაფრთხოა კომპენსირებული ღვიძლის დაავადების დროს (EASL, 2024).
- ატორისი 20მგ — ატორვასტატინი 10-40 მგ/დღეში. კარდიოვასკულური რისკის შემცირებაა მთავარი მიზანი. ტრანსამინაზების მონიტორინგი რეკომენდებულია თერაპიის დაწყებიდან 3 თვის შემდეგ.
- ატორისი 10მგ — დაბალი რისკის პაციენტებისთვის საწყისი დოზა.
- ატორისი 40მგ — მაღალი კარდიოვასკულური რისკის დროს.
შაქრიანი დიაბეტის მართვა:
ინსულინრეზისტენტობისა და ჰიპერგლიკემიის კორექცია ცხიმოვანი ღვიძლის მკურნალობის უმნიშვნელოვანესი კომპონენტია.
- ამარილი 2მგ — გლიმეპირიდი, მეორე ტიპის დიაბეტის სამკურნალოდ. დოზა ინდივიდუალურია, 1-4 მგ/დღეში.
- ამარილი 3მგ — საშუალო დოზა.
- ამარილი 4მგ — მაქსიმალური ჩვეულებრივი დოზა.
GLP-1 რეცეპტორის აგონისტები (სემაგლუტიდი, ლირაგლუტიდი) მნიშვნელოვან ეფექტს ახდენს ღვიძლის ცხიმოვან დაგროვებაზე და რეკომენდებულია დიაბეტისა და სიმსუქნის კომბინაციის დროს (AASLD, 2023), თუმცა ამ პრეპარატების კონკრეტული ფორმულაცია წარმოდგენილ სიაში არ არის.
არტერიული ჰიპერტენზიის მართვა:
- ამპრილანი 5მგ — რამიპრილი, ACE ინჰიბიტორი. 2.5-10 მგ/დღეში. ჰიპერტენზიის მართვისთვის, რომელიც მეტაბოლური სინდრომის კომპონენტია.
- ამპრილანი 10მგ — მაქსიმალური დოზა.
- ამლოდიპინი 5მგ — კალციუმის არხების ბლოკატორი, 5-10 მგ/დღეში.
- ამლოდიპინი 10მგ — მაღალი დოზა რეფრაქტერული ჰიპერტენზიისთვის.
მეორე რიგის/დამხმარე თერაპია
ვიტამინი E — NASH-ით დაავადებულ არადიაბეტიან პაციენტებში ვიტამინ E-ს (800 IU/დღეში) ეფექტურობა ნაჩვენებია PIVENS კვლევაში. იგი ამცირებს ანთებას და სტეატოჰეპატიტს (AASLD, 2023). თუმცა გრძელვადიანი უსაფრთხოება ბოლომდე შესწავლილი არ არის.
კარდიოვასკულური რისკის დამატებითი მართვა:
- ასპირინი კარდიო 100მგ — ანტითრომბოციტული თერაპია მაღალი კარდიოვასკულური რისკის პაციენტებში. NAFLD-ის მქონე პირებში კარდიოვასკულური მოვლენები სიკვდილის წამყვანი მიზეზია.
ალოპურინოლი (ჰიპერურიკემიის დროს):
- ალოპურინოლი 100მგ — თანმხლები ჰიპერურიკემიისა და პოდაგრის მართვისთვის, რომელიც მეტაბოლურ სინდრომთან ხშირად თანაარსებობს.
მნიშვნელოვანი შენიშვნები:
- სტატინები უკუნაჩვენებია დეკომპენსირებული ციროზის დროს.
- ჰეპატოტოქსიკური პრეპარატების (პარაცეტამოლი მაღალ დოზებში, ნარკოტიკული ანალგეტიკები) გამოყენება სიფრთხილეს მოითხოვს.
- ყველა მედიკამენტის დანიშვნა უნდა მოხდეს ექიმის მიერ ინდივიდუალური შეფასების საფუძველზე.
ცხოვრების წესი
ცხოვრების წესის ცვლილება ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადების მკურნალობის ქვაკუთხედია — ეს ერთადერთი ინტერვენციაა, რომელიც ყველა სტადიაზე ეფექტურია (EASL, 2024).
წონის კლება:
- სხეულის წონის 7-10%-ის კლება მნიშვნელოვნად ამცირებს ღვიძლის ცხიმოვან ინფილტრაციას, ანთებას და თვით ფიბროზსაც კი.
- წონის 5%-ის კლებაც კი აუმჯობესებს სტეატოზს.
- რეკომენდებულია თანდათანობითი კლება — 0.5-1 კგ/კვირაში.
დიეტა:
- ხმელთაშუაზღვის დიეტა — მტკიცებულებებით ყველაზე ეფექტურია. მოიცავს ბოსტნეულს, ხილს, თევზს, ზეითუნის ზეთს, პარკოსნებს, მთლიან მარცვლეულს.
- შეზღუდეთ დამუშავებული საკვები, დამატებული შაქარი, ფრუქტოზით გაჯერებული სასმელები.
- თავი შეიკავეთ სწრაფი კვებისა და ტრანს-ცხიმებისგან.
- კალორიული შეზღუდვა: 500-1000 კკალ/დღეში ნაკლები ვიდრე ენერგეტიკული მოთხოვნილება.
ფიზიკური აქტივობა:
- კვირაში მინიმუმ 150-200 წუთი საშუალო ინტენსივობის აერობული ვარჯიში (სწრაფი სიარული, ცურვა, ველოსიპედი).
- რეზისტენტობის (ძალის) ვარჯიშები კვირაში 2-3-ჯერ ინსულინრეზისტენტობას ამცირებს.
- ფიზიკური აქტივობა ეფექტურია წონის კლების გარეშეც.
ალკოჰოლი:
- თუ დადგენილი ფიბროზი ან ციროზია — ალკოჰოლის სრულად მოხსნა სავალდებულოა.
- ადრეული სტეატოზის დროს — მინიმუმამდე შეზღუდვა.
ძილი და სტრესი:
- ობსტრუქციული ძილის აპნოეს მკურნალობა (CPAP).
- სტრესის მართვა, რადგან ქრონიკული სტრესი ინსულინრეზისტენტობას აუარესებს.
მოწევა:
- მოწევა ფიბროზის პროგრესირებას აჩქარებს — შეწყვეტა აუცილებელია.
გართულებები
მკურნალობის გარეშე ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადება შეიძლება პროგრესირდეს სერიოზული გართულებებისკენ:
ღვიძლის გართულებები:
- არაალკოჰოლური სტეატოჰეპატიტი (NASH) — სტეატოზიანთა 20-30%-ში ვითარდება 5-10 წლის განმავლობაში.
- ფიბროზი — NASH-ის მქონე პაციენტთა ~40%-ში პროგრესირებს ფიბროზი 7-10 წლის მანძილზე.
- ციროზი — NASH-ით დაავადებულთა 10-15%-ში ვითარდება 15-20 წლის პერიოდში. ციროზი შეუქცევადია.
- ჰეპატოცელულარული კარცინომა — ღვიძლის კიბოს რისკი მნიშვნელოვნად იზრდება, განსაკუთრებით ციროზის ფონზე, თუმცა NASH-ის დროს კიბო ციროზის გარეშეც შეიძლება განვითარდეს.
- ღვიძლის უკმარისობა — ტერმინალური სტადია, რომელიც ტრანსპლანტაციას მოითხოვს.
ღვიძლისგარე გართულებები:
- კარდიოვასკულური დაავადებები — NAFLD-ით დაავადებულთა სიკვდილის #1 მიზეზი. ინფარქტის, ინსულტის რისკი 1.5-2-ჯერ მომატებულია.
- მეორე ტიპის დიაბეტი — NAFLD 2-3-ჯერ ზრდის დიაბეტის განვითარების რისკს.
- ქრონიკული თირკმლის დაავადება.
გრძელვადიანი პროგნოზი
მარტივი სტეატოზის დროს პროგნოზი ზოგადად ხელსაყრელია — ცხოვრების წესის ცვლილებით დაავადება რევერსიბელია (შექცევადია). პაციენტთა უმეტესობა, ვინც წონას აკლებს 10%-ით, მთლიანად იშორებს ღვიძლის ცხიმოვან ინფილტრაციას.
NASH-ის სტადიაზე პროგნოზი დამოკიდებულია ფიბროზის ხარისხზე. ფიბროზის სტადია (F0-F4) ყველაზე მნიშვნელოვანი პროგნოსტიკური ფაქტორია — F3-F4 ფიბროზის დროს ღვიძლთან დაკავშირებული სიკვდილიანობა მნიშვნელოვნად იზრდება (EASL, 2024).
ციროზის განვითარების შემთხვევაშიც, კომპენსირებული ციროზით პაციენტები შეიძლება წლების მანძილზე კარგ მდგომარეობაში იყვნენ. დეკომპენსაციის შემთხვევაში 5-წლიანი გადარჩენა 50%-მდე მცირდება.
კრიტიკულად მნიშვნელოვანია კარდიოვასკულური რისკის მართვა, რადგან NAFLD-ის მქონე პაციენტთა 40-50% კარდიოვასკულური მიზეზებით გარდაიცვლება.
როდის უნდა მიმართო ექიმს
ექიმს (ოჯახის ექიმი ან გასტროენტეროლოგი/ჰეპატოლოგი) უნდა მიმართოთ შემდეგ შემთხვევებში:
- სისხლის ანალიზში ტრანსამინაზების (ALT, AST) მომატება — თუნდაც უსიმპტომო იყოთ, საჭიროა დამატებითი გამოკვლევა.
- მარჯვენა ჰიპოქონდრიუმში ხანგრძლივი სიმძიმის შეგრძნება ან მუცლის ზედა ნაწილში ტკივილი, რომელიც 2 კვირაზე მეტ ხანს გრძელდება.
- კანის ან თვალების გაყვითლება (სიყვითლე) — შესაძლო ღვიძლის მძიმე დაზიანების ნიშანი, სასწრაფო შეფასებაა საჭირო.
- მუცლის მოცულობის აუხსნელი ზრდა (ასციტი) ან ფეხების შეშუპება.
- ქრონიკული, აუხსნელი დაღლილობა მეტაბოლური რისკ-ფაქტორების (სიმსუქნე, დიაბეტი) ფონზე.
- სისხლდენა (განსაკუთრებით ღებინება სისხლით ან მელენა) — ციროზის გართულების ნიშანი, საჭიროებს სასწრაფო სამედიცინო დახმარებას.
ხშირად დასმული კითხვები
შეიძლება თუ არა ალკოჰოლის მიღება ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადების დროს?
მარტივი სტეატოზის დროს ალკოჰოლის მცირე რაოდენობით მიღება (კვირაში 2-3 ჭიქა ღვინო) ზოგიერთი ექსპერტის აზრით მისაღებია, თუმცა NASH-ის ან ფიბროზის არსებობის შემთხვევაში ალკოჰოლი სრულად უნდა ამოიღოთ. ალკოჰოლი აძლიერებს ოქსიდაციურ სტრესს ღვიძლში და აჩქარებს დაზიანებას. თუ გაურკვეველია დაავადების სტადია, უსაფრთხოა ალკოჰოლისგან სრულად თავის შეკავება (EASL, 2024).
ორსულობის დროს როგორ ვმართო ცხიმოვანი ღვიძლი?
ორსულობა თავისთავად ზრდის ღვიძლზე დატვირთვას. NAFLD-ის მქონე ქალებში ორსულობისას გესტაციური დიაბეტისა და პრეეკლამპსიის რისკი მომატებულია. ორსულობის დაგეგმვისას რეკომენდებულია წონის ოპტიმიზაცია, ხოლო ორსულობის პერიოდში — სტატინების შეწყვეტა (ისინი ორსულობაში უკუნაჩვენებია) და გლიკემიის მკაცრი კონტროლი. აუცილებლად გაიარეთ კონსულტაცია გასტროენტეროლოგთან და მეანთან.
ბრენდული და ჯენერიკული სტატინები ერთნაირად მოქმედებს?
დიახ, ჯენერიკული სტატინები (მაგ., ატორვასტატინი 20მგ) შეიცავს იგივე აქტიურ ნივთიერებას, რაც ბრენდულ პრეპარატებს, და გაივლის იმავე ბიოეკვივალენტობის ტესტირებას. EMA-სა და FDA-ს სტანდარტებით, ჯენერიკის ეფექტურობა ბრენდულის ტოლფასია. განსხვავება შეიძლება იყოს მხოლოდ დამხმარე ნივთიერებებში (BNF 87, 2024).
შეიძლება თუ არა ავტომობილის მართვა ამ დაავადების დროს?
მარტივი სტეატოზი და ადრეული NASH ავტომობილის მართვას არ ზღუდავს. თუმცა მოწინავე ციროზის დროს, განსაკუთრებით ჰეპატიკური ენცეფალოპათიის (გონების დაბინდვა, კონცენტრაციის დარღვევა) არსებობისას, ავტომობილის მართვა სახიფათო და ხშირად აკრძალულია. თუ რაიმე კოგნიტიური სიმპტომი შეამჩნიეთ, დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს.
შვებულების/მოგზაურობის დროს როგორ გავაგრძელო მკურნალობა?
თანმხლები დაავადებების სამკურნალო პრეპარატები (სტატინები, ანტიჰიპერტენზიული, ანტიდიაბეტური) არ უნდა შეწყვიტოთ მოგზაურობის დროს. წაიღეთ საკმარისი მარაგი პლუს 1 კვირის რეზერვი. შეინახეთ ორიგინალ შეფუთვაში რეცეპტთან ერთად. მოგზაურობის დროს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ჯანსაღი კვების შენარჩუნება — ეცადეთ არ გადაუხვიოთ რეკომენდებულ დიეტას.
რამდენ ხანში კურნავ ცხიმოვან ღვიძლს?
ცხიმოვანი ღვიძლი ქრონიკული მდგომარეობაა, თუმცა მარტივი სტეატოზი სრულად შექცევადია. 3-6 თვიანი ინტენსიური ცხოვრების წესის ცვლილებით (წონის 7-10%-ის კლება, რეგულარული ვარჯიში, დიეტა) მრავალ პაციენტში ღვიძლი ნორმალიზდება. NASH-ის სტადიაზე მკურნალობა უფრო ხანგრძლივია და რეგულარულ მონიტორინგს მოითხოვს. ფიბროზის რეგრესიაც შესაძლებელია, თუმცა ეს წლებს სჭირდება. ციროზი, სამწუხაროდ, შეუქცევადია, მაგრამ მისი პროგრესირების შეჩერება შესაძლებელია.