Naproxen ფარმაცევტული კომპანიის პროდუქტები ხელმისაწვდომი საქართველოში. ქვემოთ მოცემული 2 წამლის ანოტაცია გადამოწმებულია ავტორიტეტული წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank) და მოიცავს ჩვენებებს, დოზას, გვერდით ეფექტებს, ურთიერთქმედებებს და უსაფრთხოების მითითებებს.
ნაპროქსენი (Naproxen) არის არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატი (NSAID), რომელიც გამოიყენება ტკივილის, ანთების და ცხელების სამკურნალოდ. იგი მიეკუთვნება პროპიონის მჟავის წარმოებულთა ჯგუფს და მოქმედებს ციკლოოქსიგენაზას (COX-1 და COX-2) ფერმენტების ინჰიბირების გზით, რითაც ამცირებს პროსტაგლანდინების სინთეზს — ნივთიერებებს, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან ტკივილის, ანთებისა და ცხელების განვითარებაზე. ნაპროქსენი გამოირჩევა მოქმედების ხანგრძლივი პერიოდით (ნახევრადსიცოცხლე დაახლოებით 12-17 საათია), რაც საშუალებას იძლევა, დღეში მხოლოდ ორჯერ მიღებით მიღწეულ იქნას სტაბილური თერაპიული ეფექტი. პრეპარატი ფართოდ გამოიყენება რევმატოლოგიაში, ორთოპედიაში, სტომატოლოგიასა და ზოგად პრაქტიკაში.
---
ნაპროქსენი თავდაპირველად სინთეზირებული იქნა 1960-იან წლებში კომპანია Syntex-ის მიერ და სამედიცინო პრაქტიკაში 1976 წლიდან დამკვიდრდა. დღეისათვის ნაპროქსენი წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე ფართოდ გამოყენებულ არასტეროიდულ ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატს მსოფლიოში. ორიგინალური ბრენდის სახელი — Naprosyn — ეკუთვნოდა კომპანია Roche-ს, თუმცა პატენტის ვადის ამოწურვის შემდეგ მრავალმა ფარმაცევტულმა კომპანიამ დაიწყო გენერიკული ვერსიების წარმოება.
ნაპროქსენი, როგორც ბრენდ-სახელწოდება, დღეს წარმოებულია მრავალი მწარმოებლის მიერ სხვადასხვა ქვეყანაში. საქართველოს ბაზარზე ნაპროქსენის შემცველი პრეპარატები ძირითადად შემოდის ევროპული და აზიური ფარმაცევტული კომპანიებიდან, რომლებიც დანერგილი აქვთ GMP (Good Manufacturing Practice) სტანდარტები წარმოების პროცესში.
ნაპროქსენი ხელმისაწვდომია სხვადასხვა ფარმაცევტული ფორმით: ტაბლეტები (ჩვეულებრივი და გახანგრძლივებული მოქმედების), სუსპენზია (ბავშვებისთვის), რექტალური სუპოზიტორიები და გარეგანი გამოყენების გელი. აქტიური ნივთიერება — ნაპროქსენის ნატრიუმი — ხასიათდება უფრო სწრაფი შეწოვით, ვიდრე ნაპროქსენის თავისუფალი მჟავა, რაც მას უფრო ეფექტურს ხდის მწვავე ტკივილის სწრაფი მოხსნისათვის.
კომპანიის პორტფელში ნაპროქსენი წარმოდგენილია როგორც ტკივილგამაყუჩებელი, ანთების საწინააღმდეგო და ანტიპირეტული საშუალება, რომელიც კლინიკური კვლევების მრავალწლიანი მონაცემებით გამყარებულია.
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ნაპროქსენი წარმოდგენილია სხვადასხვა დოზირებითა და ფორმით. ქვემოთ მოცემულია ძირითადი პროდუქტები და მათი დახასიათება:
ნაპროქსენი 250 მგ — ტაბლეტები, რომლებიც გამოიყენება მსუბუქი და საშუალო ინტენსივობის ტკივილის, ანთებითი პროცესებისა და ცხელების სამკურნალოდ. სტანდარტული დოზირება მოზრდილებისთვის: 250–500 მგ ორჯერ დღეში.
ნაპროქსენი 500 მგ — ტაბლეტები, რომლებიც განკუთვნილია უფრო ინტენსიური ტკივილისა და ანთებითი დაავადებების სამართავად. გამოიყენება რევმატოიდული ართრიტის, ოსტეოართრიტის, ანკილოზებული სპონდილიტის, ტენდინიტის, ბურსიტისა და დისმენორეის დროს.
ნაპროქსენი ნატრიუმი 275 მგ / 550 მგ — ნატრიუმის მარილის ფორმა, რომელიც უფრო სწრაფად შეიწოვება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან და შესაბამისად, ტკივილგამაყუჩებელი ეფექტი უფრო მალე ვლინდება.
ნაპროქსენი SR 750 მგ / 1000 მგ — გახანგრძლივებული მოქმედების ტაბლეტები, რომლებიც უზრუნველყოფენ აქტიური ნივთიერების თანაბარ გამოყოფას 24 საათის განმავლობაში. განკუთვნილია ქრონიკული ტკივილის სინდრომების სამართავად.
ნაპროქსენი გელი 10% — გამოიყენება ლოკალურად კუნთოვანი, სახსროვანი და რბილი ქსოვილების ტკივილისა და ანთების დროს. გელის ფორმა ამცირებს სისტემური გვერდითი ეფექტების რისკს.
ნაპროქსენი სუსპენზია 125 მგ/5 მლ — თხევადი ფორმა, განკუთვნილი ბავშვებისა და იმ პაციენტებისთვის, რომლებსაც ტაბლეტების მიღება უჭირთ. დოზირება ხორციელდება სხეულის წონის მიხედვით.
> შენიშვნა: კონკრეტული პროდუქტების ხელმისაწვდომობა აფთიაქებში შეიძლება განსხვავდებოდეს. რეკომენდებულია ფარმაცევტთან კონსულტაცია პროდუქტის შერჩევისას.
---
ნაპროქსენის შემცველი პრეპარატები, რომლებიც საქართველოს ბაზარზე იყიდება, გადიან სახელმწიფო რეგულირების სავალდებულო პროცედურებს. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს რეგულირების სააგენტო აკონტროლებს იმპორტირებული მედიკამენტების ხარისხს.
ნაპროქსენის მწარმოებლები, რომლებიც საქართველოს ბაზარზე ოპერირებენ, ვალდებულნი არიან დაიცვან GMP (Good Manufacturing Practice) სტანდარტები — წარმოების კარგი პრაქტიკის წესები, რომლებიც უზრუნველყოფენ პროდუქციის ხარისხს, სისუფთავეს და ეფექტურობას.
ნაპროქსენის ფარმაცევტული ხარისხი განისაზღვრება საერთაშორისო ფარმაკოპეის მოთხოვნებით, მათ შორის:
ყველა სერია გადის ბიოეკვივალენტობის ტესტირებას, რაც ადასტურებს, რომ გენერიკული პრეპარატი იდენტურ თერაპიულ ეფექტს იძლევა ორიგინალთან შედარებით.
---
ნაპროქსენი გამოიყენება სხვადასხვა სახის ტკივილისა და ანთებითი მდგომარეობების სამკურნალოდ, მათ შორის: რევმატოიდული ართრიტი, ოსტეოართრიტი, ანკილოზებული სპონდილიტი, პოდაგრის მწვავე შეტევა, ტენდინიტი, ბურსიტი, თავის ტკივილი, კბილის ტკივილი, მენსტრუალური ტკივილი (დისმენორეა) და ცხელება.
ორივე არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატია, თუმცა ნაპროქსენს აქვს მოქმედების უფრო ხანგრძლივი პერიოდი (12-17 საათი იბუპროფენის 4-6 საათთან შედარებით), რაც საშუალებას იძლევა ნაკლები სიხშირით მიღების — დღეში 2-ჯერ 3-4-ის ნაცვლად. გარდა ამისა, ზოგიერთი კვლევის მიხედვით, ნაპროქსენს აქვს შედარებით ნაკლები კარდიოვასკულარული რისკი სხვა NSAID-ებთან შედარებით.
ყველაზე ხშირი გვერდითი ეფექტებია: კუჭის ტკივილი, გულისრევა, დისპეფსია, თავბრუსხვევა და თავის ტკივილი. იშვიათ შემთხვევებში შესაძლებელია კუჭ-ნაწლავის სისხლდენა, წყლულის განვითარება, თირკმელების ფუნქციის დარღვევა ან ალერგიული რეაქციები. ხანგრძლივი გამოყენებისას იზრდება კარდიოვასკულარული გართულებების რისკი. რეკომენდებულია მინიმალური ეფექტური დოზის მიღება მინიმალური ხანგრძლივობით.
ნაპროქსენი უკუნაჩვენებია ორსულობის მესამე ტრიმესტრში, რადგან შესაძლოა გამოიწვიოს ნაყოფის არტერიული სადინარის (ductus arteriosus) ნაადრევი დახურვა და სხვა გართულებები. პირველ და მეორე ტრიმესტრში მისი გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ ექიმის მკაცრი მეთვალყურეობით, როდესაც მოსალოდნელი სარგებელი აღემატება პოტენციურ რისკს.
ნაპროქსენის ნატრიუმის ფორმა (ტაბლეტები) ტკივილგამაყუჩებელ ეფექტს იწყებს მიღებიდან დაახლოებით 30-60 წუთში. მაქსიმალური თერაპიული კონცენტრაცია პლაზმაში მიიღწევა 1-2 საათში. ანთების საწინააღმდეგო სრული ეფექტის მისაღწევად ქრონიკული დაავადებების დროს შეიძლება საჭირო გახდეს 2-4 კვირიანი რეგულარული მიღება.
მოზრდილებისთვის სტანდარტული დოზირება: 250-500 მგ ორჯერ დღეში (მაქსიმუმ 1250 მგ პირველ დღეს, შემდეგ 1000 მგ/დღეში). პოდაგრის მწვავე შეტევისას: საწყისი დოზა 750 მგ, შემდეგ 250 მგ ყოველ 8 საათში. ზუსტი დოზირება დამოკიდებულია ჩვენებაზე და ინდივიდუალურ ფაქტორებზე — აუცილებლად მიმართეთ ექიმს.
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ხელმისაწვდომია არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატების ფართო სპექტრი, რომლებიც წარმოადგენენ ნაპროქსენის ალტერნატივას:
ალტერნატივის შერჩევა დამოკიდებულია კონკრეტულ დიაგნოზზე, თანმხლებ დაავადებებსა და პაციენტის ინდივიდუალურ მახასიათებლებზე. ნებისმიერი NSAID-ის გამოყენებამდე რეკომენდებულია ექიმთან კონსულტაცია.