Losartan ფარმაცევტული კომპანიის პროდუქტები ხელმისაწვდომი საქართველოში. ქვემოთ მოცემული 1 წამლის ანოტაცია გადამოწმებულია ავტორიტეტული წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank) და მოიცავს ჩვენებებს, დოზას, გვერდით ეფექტებს, ურთიერთქმედებებს და უსაფრთხოების მითითებებს.
ლოზარტანი (Losartan) არის ანგიოტენზინ II რეცეპტორების ბლოკატორი (ARB), რომელიც ფართოდ გამოიყენება არტერიული ჰიპერტენზიის, გულის უკმარისობის და დიაბეტური ნეფროპათიის სამკურნალოდ. პრეპარატი მოქმედებს ანგიოტენზინ II-ის AT₁ რეცეპტორებზე, რაც იწვევს სისხლძარღვების გაფართოებას და არტერიული წნევის შემცირებას. ლოზარტანი თავდაპირველად შეიქმნა Merck & Co.-ს მიერ სავაჭრო სახელწოდებით Cozaar® და წარმოადგენდა პირველ ARB კლასის პრეპარატს, რომელიც ბაზარზე გამოჩნდა 1995 წელს. დღეისათვის ლოზარტანი ხელმისაწვდომია მრავალი მწარმოებლის გენერიკული ვერსიებით მთელ მსოფლიოში, მათ შორის საქართველოშიც. პრეპარატი ინიშნება პერორალურად, ჩვეულებრივ დღეში ერთხელ, და გამოირჩევა კარგი ამტანობით — განსაკუთრებით იშვიათად იწვევს მშრალ ხველას, რაც აჩე-ინჰიბიტორებისთვის დამახასიათებელი გვერდითი მოვლენაა.
---
ლოზარტანი, როგორც აქტიური ფარმაცევტული ინგრედიენტი, თავდაპირველად შეიმუშავა ამერიკულმა ფარმაცევტულმა კომპანიამ Merck & Co., Inc. (ასევე ცნობილი როგორც MSD — Merck Sharp & Dohme ამერიკის ფარგლებს გარეთ), რომლის სათაო ოფისიც განთავსებულია ნიუ-ჯერსიში, აშშ-ში. Merck & Co. არის ერთ-ერთი მსოფლიოს უმსხვილესი ფარმაცევტული კომპანია, რომელიც დაარსდა 1891 წელს და დღეისათვის მოქმედებს 140-ზე მეტ ქვეყანაში.
ლოზარტანი იყო პირველი არაპეპტიდური ანგიოტენზინ II რეცეპტორის ანტაგონისტი, რომელმაც კლინიკური გამოყენება ჰპოვა. ორიგინალური ბრენდის სახელწოდებით Cozaar® პრეპარატმა FDA-ს დამტკიცება მიიღო 1995 წელს ჰიპერტენზიის სამკურნალოდ. მოგვიანებით შეიქმნა კომბინირებული პრეპარატი Hyzaar® (ლოზარტანი + ჰიდროქლორთიაზიდი).
პატენტის ვადის გასვლის შემდეგ ლოზარტანი გახდა ხელმისაწვდომი გენერიკული ფორმით მრავალი საერთაშორისო მწარმოებლის მიერ. საქართველოს ბაზარზე ლოზარტანის შემცველ პრეპარატებს აწარმოებენ ისეთი კომპანიები, როგორებიცაა:
Merck-ის პორტფოლიო კარდიოვასკულარული მიმართულებით ასევე მოიცავს სხვა მნიშვნელოვან პრეპარატებს, თუმცა ლოზარტანი რჩება ერთ-ერთ ყველაზე გამოწერილ ARB პრეპარატად მთელ მსოფლიოში. მისი წარმატება განაპირობა მთელი ARB კლასის განვითარება, რომელშიც მოგვიანებით შეიქმნა ვალსარტანი, ირბესარტანი, კანდესარტანი და სხვა პრეპარატები.
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ლოზარტანი ხელმისაწვდომია სხვადასხვა ფორმითა და დოზით. პრეპარატი გამოიყენება როგორც მონოთერაპიის, ისე კომბინირებული თერაპიის სახით. ძირითადი ფორმები მოიცავს:
ლოზარტანის შემცველი პრეპარატები საქართველოში ხელმისაწვდომია აფთიაქებში ექიმის რეცეპტით. მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ კონკრეტული სავაჭრო სახელწოდებებისა და მწარმოებლების ხელმისაწვდომობა შეიძლება იცვლებოდეს; პაციენტებს ურჩევენ კონსულტაცია გაიარონ ფარმაცევტთან ან მკურნალ ექიმთან.
მკურნალობისას ხშირად საჭიროა კარდიოვასკულარული პრეპარატების კომბინირება. ალტერნატიული ანტიჰიპერტენზიული საშუალებებიდან საქართველოში ხელმისაწვდომია ისეთი პროდუქტები, როგორებიცაა ამლოდიპინი 5 მგ, ამლოდიპინი 10 მგ, ბისოპროლოლი 5 მგ, ატენოლოლი 50 მგ, ვალსარტანი-ამლოდიპინი და სხვა.
---
ლოზარტანის შემცველი პრეპარატები, რომლებიც საქართველოს ბაზარზე იყიდება, გადიან სავალდებულო რეგისტრაციის პროცედურას საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სამედიცინო პროდუქტების ხარისხის მართვის სააგენტოში.
ორიგინალური პრეპარატი Cozaar® იწარმოება FDA (აშშ სურსათისა და წამლის ადმინისტრაცია) და EMA (ევროპის მედიკამენტების სააგენტო) მიერ სერტიფიცირებულ ქარხნებში, რომლებიც სრულად აკმაყოფილებენ GMP (Good Manufacturing Practice — კარგი წარმოების პრაქტიკა) მოთხოვნებს.
გენერიკული მწარმოებლები, როგორებიცაა KRKA, Sandoz და Teva, ასევე ფლობენ:
ყველა სერიის პრეპარატი გადის ბიოექვივალენტობის კვლევას ორიგინალურ პრეპარატთან მიმართებით, რაც უზრუნველყოფს თერაპიულ ეფექტურობას და უსაფრთხოებას. პაციენტებს ურჩევენ შეიძინონ მხოლოდ ლიცენზირებულ აფთიაქებში რეგისტრირებული პრეპარატები.
---
ლოზარტანი ინიშნება არტერიული ჰიპერტენზიის (მაღალი წნევის) სამკურნალოდ, დიაბეტური ნეფროპათიის პროგრესირების შესანელებლად II ტიპის შაქრიანი დიაბეტის მქონე პაციენტებში, და ინსულტის რისკის შესამცირებლად ჰიპერტენზიით და მარცხენა პარკუჭის ჰიპერტროფიით დაავადებულ პირებში. ასევე გამოიყენება გულის ქრონიკული უკმარისობის მკურნალობაში, როდესაც აჩე-ინჰიბიტორები შეუთავსებელია.
ლოზარტანის მთავარი უპირატესობა არის მშრალი ხველის გაცილებით დაბალი სიხშირე. აჩე-ინჰიბიტორები (მაგ., ენალაპრილი, რამიპრილი) პაციენტთა 5–35%-ში იწვევენ მუდმივ მშრალ ხველას, რაც ხშირად მკურნალობის შეწყვეტის მიზეზი ხდება. ლოზარტანთან ეს პრობლემა თითქმის არ გვხვდება. ასევე, ანგიონევროზული შეშუპების რისკი მნიშვნელოვნად დაბალია.
ლოზარტანი მიიღება პერორალურად, ჩვეულებრივ დღეში ერთხელ, საკვების მიღებისგან დამოუკიდებლად. საწყისი დოზა ჰიპერტენზიის დროს ჩვეულებრივ შეადგენს 50 მგ-ს, რომელიც საჭიროების შემთხვევაში შეიძლება გაიზარდოს 100 მგ-მდე. ხანდაზმულ პაციენტებში ან ღვიძლის უკმარისობის დროს საწყისი დოზა შეიძლება იყოს 25 მგ. მნიშვნელოვანია პრეპარატის რეგულარულად მიღება, თუნდაც თავს კარგად გრძნობდეთ.
ყველაზე ხშირი გვერდითი მოვლენებია: თავბრუსხვევა (განსაკუთრებით მკურნალობის დასაწყისში), ჰიპერკალიემია (კალიუმის მომატებული დონე სისხლში), დაღლილობა და ზურგის ტკივილი. იშვიათად შეიძლება გამოვლინდეს ჰიპოტენზია, თირკმლის ფუნქციის გაუარესება ან ალერგიული რეაქცია. პრეპარატი აბსოლუტურად უკუნაჩვენებია ორსულობის დროს, რადგან შეიძლება ნაყოფის სერიოზული დაზიანება გამოიწვიოს.
ლოზარტანი შეიძლება კომბინირებულ იქნას სხვა ანტიჰიპერტენზიულ პრეპარატებთან (ამლოდიპინი, ჰიდროქლორთიაზიდი, ბეტა-ბლოკატორები), თუმცა არ არის რეკომენდებული ერთდროულად მიღება აჩე-ინჰიბიტორებთან ან ალისკირენთან (განსაკუთრებით დიაბეტის ან თირკმლის უკმარისობის დროს). ასევე, კალიუმშემანარჩუნებელ დიურეტიკებთან კომბინაცია მოითხოვს კალიუმის დონის მონიტორინგს. არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატები (NSAID) შეიძლება შეამცირონ ლოზარტანის ეფექტი.
ორიგინალური Cozaar® და გენერიკული ლოზარტანი შეიცავენ ერთსა და იმავე აქტიურ ნივთიერებას — ლოზარტანის კალიუმს. გენერიკულმა პრეპარატებმა უნდა გაიარონ ბიოექვივალენტობის კვლევა, რომელიც ადასტურებს, რომ მათი შეწოვა და ეფექტი ორგანიზმში ანალოგიურია ორიგინალისა. შესაძლოა განსხვავდებოდეს დამხმარე ნივთიერებები, ტაბლეტის ფორმა ან შეფუთვა, მაგრამ თერაპიული ეფექტი იდენტურია.
---
საქართველოს ბაზარზე ლოზარტანის ალტერნატივად ხელმისაწვდომია რამდენიმე ანტიჰიპერტენზიული პრეპარატი სხვადასხვა ფარმაკოლოგიური ჯგუფიდან:
ARB კლასის ალტერნატივები:
კალციუმის არხის ბლოკატორები:
ბეტა-ბლოკატორები:
აჩე-ინჰიბიტორები:
ყველა ალტერნატიული პრეპარატის არჩევა უნდა მოხდეს ექიმის რეკომენდაციით, ინდივიდუალური კლინიკური სურათისა და თანმხლები დაავადებების გათვალისწინებით.