Ampicillin ფარმაცევტული კომპანიის პროდუქტები ხელმისაწვდომი საქართველოში. ქვემოთ მოცემული 3 წამლის ანოტაცია გადამოწმებულია ავტორიტეტული წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank) და მოიცავს ჩვენებებს, დოზას, გვერდით ეფექტებს, ურთიერთქმედებებს და უსაფრთხოების მითითებებს.
ამპიცილინი (Ampicillin) არის ნახევრადსინთეზური პენიცილინის ჯგუფის ფართო სპექტრის ანტიბიოტიკი, რომელიც გამოიყენება სხვადასხვა ბაქტერიული ინფექციების სამკურნალოდ. პრეპარატი აქტიურია როგორც გრამდადებითი, ისე ზოგიერთი გრამუარყოფითი მიკროორგანიზმების მიმართ. ამპიცილინი ეფექტურია სასუნთქი გზების, საშარდე სისტემის, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის, კანისა და რბილი ქსოვილების ინფექციების, ასევე მენინგიტისა და სეფსისის დროს. პრეპარატი ხელმისაწვდომია საქართველოში ტაბლეტების, კაფსულებისა და საინექციო ფორმით სხვადასხვა დოზირებაში. ამპიცილინი შედის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) აუცილებელი მედიკამენტების ნუსხაში და წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე ხშირად დანიშნულ ანტიბიოტიკს კლინიკურ პრაქტიკაში.
---
ამპიცილინი (Ampicillin) პირველად სინთეზირებული იქნა 1961 წელს ბრიტანული ფარმაცევტული კომპანია Beecham-ის მიერ და წარმოადგენს პენიცილინის ჯგუფის ერთ-ერთ პირველ ნახევრადსინთეზურ ანტიბიოტიკს. მისი შექმნა მნიშვნელოვანი წინგადადგმული ნაბიჯი იყო ანტიბიოტიკოთერაპიის ისტორიაში, რადგან ამპიცილინმა გააფართოვა პენიცილინის მოქმედების სპექტრი გრამუარყოფით ბაქტერიებზეც.
დღეისათვის ამპიცილინი იწარმოება მრავალი ფარმაცევტული კომპანიის მიერ მთელ მსოფლიოში, რადგან პრეპარატი არის ჯენერიკული მედიკამენტი — მისი პატენტის ვადა დიდი ხნის წინ ამოიწურა. საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ამპიცილინი წარმოდგენილია როგორც ადგილობრივი, ისე საერთაშორისო მწარმოებლების პროდუქციით, მათ შორის რუსეთის, ინდოეთის, უკრაინისა და სხვა ქვეყნების ფარმაცევტული ქარხნების მიერ წარმოებული ვარიანტებით.
ამპიცილინის მოქმედების მექანიზმი ეფუძნება ბაქტერიული უჯრედის კედლის სინთეზის დათრგუნვას. პრეპარატი უკავშირდება პენიცილინშემაკავშირებელ ცილებს (PBPs) და აფერხებს პეპტიდოგლიკანის — უჯრედის კედლის მთავარი სტრუქტურული კომპონენტის — წარმოქმნას, რაც იწვევს ბაქტერიის ლიზისსა და სიკვდილს.
ამპიცილინი აქტიურია შემდეგი მიკროორგანიზმების მიმართ: Streptococcus spp., Enterococcus faecalis, Listeria monocytogenes, Haemophilus influenzae (ბეტა-ლაქტამაზა-უარყოფითი შტამები), Escherichia coli (ზოგიერთი შტამი), Proteus mirabilis, Salmonella spp. და Neisseria meningitidis. თუმცა, პენიცილინაზა-პროდუცირებადი ბაქტერიების მიმართ ამპიცილინი არაეფექტურია, რის გამოც ხშირად მას აერთიანებენ ბეტა-ლაქტამაზას ინჰიბიტორებთან (მაგ., სულბაქტამთან).
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ამპიცილინი ხელმისაწვდომია რამდენიმე ფორმითა და დოზირებით. ქვემოთ მოცემულია ძირითადი პროდუქტები:
→ ამპიცილინი 0,5გ
→ ამპიცილინი 250მგ
→ ამპიცილინი 500მგ
ამპიცილინი ასევე წარმოდგენილია კომბინირებულ ფორმაში — ამპიოქსი (ამპიცილინი + ოქსაცილინი), რომელიც აფართოებს ანტიბაქტერიული მოქმედების სპექტრს:
ამპიცილინის დოზირება დამოკიდებულია ინფექციის ტიპზე, სიმძიმეზე, პაციენტის ასაკსა და წონაზე. მოზრდილთათვის ჩვეულებრივი პერორალური დოზა შეადგენს 250–500 მგ ყოველ 6 საათში, ხოლო საინექციო ფორმით — 500 მგ-დან 2 გ-მდე ყოველ 4–6 საათში ინფექციის სიმძიმიდან გამომდინარე.
---
ამპიცილინის პროდუქცია, რომელიც საქართველოს ბაზარზე იყიდება, უნდა აკმაყოფილებდეს საერთაშორისო და ეროვნულ ხარისხის სტანდარტებს. ყველა რეგისტრირებული პრეპარატი გადის სავალდებულო რეგისტრაციას საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსა და სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოში.
ამპიცილინის მწარმოებლები ვალდებულნი არიან დაიცვან GMP (Good Manufacturing Practice) — კარგი წარმოების პრაქტიკის სტანდარტები, რაც უზრუნველყოფს:
ამპიცილინის ხარისხი ასევე კონტროლდება ფარმაკოპეის სტანდარტებით (ევროპის ფარმაკოპეა, აშშ-ს ფარმაკოპეა — USP, ბრიტანული ფარმაკოპეა — BP). პრეპარატის აქტიური სუბსტანციის სიწმინდე, მიკრობიოლოგიური აქტივობა და ბიოხელმისაწვდომობა უნდა შეესაბამებოდეს დადგენილ ნორმებს.
---
ამპიცილინი გამოიყენება სასუნთქი გზების ინფექციების (ბრონქიტი, პნევმონია), საშარდე სისტემის ინფექციების (ცისტიტი, პიელონეფრიტი), კუჭ-ნაწლავის ინფექციების (სალმონელოზი, შიგელოზი), ყურის ანთების (ოტიტი), მენინგიტის, ენდოკარდიტის პროფილაქტიკისა და კანის ინფექციების სამკურნალოდ. პრეპარატის დანიშვნა უნდა მოხდეს მხოლოდ ექიმის მიერ, ბაქტერიოლოგიური კვლევისა და ანტიბიოტიკომგრძნობელობის ტესტის გათვალისწინებით.
ამპიცილინი FDA-ის კატეგორიის მიხედვით მიეკუთვნება B ჯგუფს, რაც ნიშნავს, რომ ცხოველებზე ჩატარებულ კვლევებში ფეტუსზე უარყოფითი ზემოქმედება არ გამოვლინდა. ამპიცილინი ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად გამოყენებული ანტიბიოტიკია ორსულობის პერიოდში, განსაკუთრებით B ჯგუფის სტრეპტოკოკური ინფექციის პროფილაქტიკისთვის. თუმცა, მისი მიღება ორსულობის დროს უნდა მოხდეს მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით.
ყველაზე ხშირი გვერდითი ეფექტებია: დიარეა, გულისრევა, ღებინება, კანის გამონაყარი (განსაკუთრებით მონონუკლეოზის დროს), კანდიდოზი (სოკოვანი ინფექცია). იშვიათ შემთხვევებში შეიძლება განვითარდეს ანაფილაქსიური რეაქცია, რაც სამედიცინო გადაუდებელ მდგომარეობას წარმოადგენს. პენიცილინისადმი ალერგიის მქონე პაციენტებს ამპიცილინის მიღება უკუნაჩვენებია.
ამოქსიცილინი ამპიცილინის ანალოგია, რომელსაც აქვს უკეთესი ბიოხელმისაწვდომობა პერორალური მიღებისას (70–90% ამოქსიცილინისთვის, 40–50% ამპიცილინისთვის). ამოქსიცილინი ნაკლებად მგრძნობიარეა საკვების მიმართ და შეიძლება მიღებული იყოს საჭმელთან ერთად. ამის გამო, პერორალური თერაპიისთვის ხშირად ამოქსიცილინს ანიჭებენ უპირატესობას, ხოლო ამპიცილინი უფრო ხშირად გამოიყენება საინექციო ფორმით.
მკურნალობის ხანგრძლივობა დამოკიდებულია ინფექციის ტიპზე და სიმძიმეზე. ჩვეულებრივ, კურსი გრძელდება 5–14 დღე. მნიშვნელოვანია, რომ ანტიბიოტიკის მიღება გაგრძელდეს ექიმის მიერ დანიშნული სრული კურსის განმავლობაში, თუნდაც სიმპტომები ადრე გაქრეს. კურსის ნაადრევად შეწყვეტა ხელს უწყობს ანტიბიოტიკორეზისტენტობის განვითარებას.
ამპიცილინის ტაბლეტები/კაფსულები ინახება ოთახის ტემპერატურაზე (15–25°C), მშრალ, სინათლისგან დაცულ ადგილას. საინექციო ფხვნილი ინახება ოთახის ტემპერატურაზე, ხოლო მომზადებული ხსნარი გამოიყენება დაუყოვნებლივ ან მაცივარში ინახება არაუმეტეს 24 საათისა. სუსპენზია მომზადების შემდეგ ინახება მაცივარში 7–14 დღის განმავლობაში.
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ამპიცილინის ალტერნატივად განიხილება რამდენიმე ანტიბიოტიკი, რომლებიც მსგავს ანტიბაქტერიულ სპექტრს ფარავენ:
კონკრეტული ალტერნატივის შერჩევა უნდა მოხდეს ექიმის მიერ, ინფექციის ტიპის, ბაქტერიის მგრძნობელობისა და პაციენტის ინდივიდუალური მახასიათებლების გათვალისწინებით.