Acyclovir ფარმაცევტული კომპანიის პროდუქტები ხელმისაწვდომი საქართველოში. ქვემოთ მოცემული 1 წამლის ანოტაცია გადამოწმებულია ავტორიტეტული წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank) და მოიცავს ჩვენებებს, დოზას, გვერდით ეფექტებს, ურთიერთქმედებებს და უსაფრთხოების მითითებებს.
აციკლოვირი (Acyclovir) არის ანტივირუსული პრეპარატი, რომელიც გამოიყენება ჰერპეს სიმპლექს ვირუსის (HSV-1, HSV-2) და ვარიცელა-ზოსტერ ვირუსის (VZV) გამოწვეული ინფექციების სამკურნალოდ. იგი წარმოადგენს ნუკლეოზიდური ანალოგის ტიპის პრეპარატს, რომელიც სელექციურად მოქმედებს ვირუსით ინფიცირებულ უჯრედებზე და აფერხებს ვირუსული დნმ-ის რეპლიკაციას. აციკლოვირი ხელმისაწვდომია მრავალ დოზირებასა და ფორმაში — ტაბლეტები, კრემი, თვალის მალამო და საინექციო ხსნარი. საქართველოში აციკლოვირის სხვადასხვა ბრენდი წარმოდგენილია, მათ შორის ორიგინალური და გენერიკული პრეპარატები, რომლებიც მოიცავს როგორც ადგილობრივ, ისე საერთაშორისო მწარმოებლებს. პრეპარატი ფართოდ გამოიყენება დერმატოლოგიაში, ოფთალმოლოგიასა და ინფექციურ მედიცინაში.
აციკლოვირი თავდაპირველად შეიქმნა ამერიკელი ფარმაკოლოგის გერტრუდ ელიონის მიერ Burroughs Wellcome-ში (დღესდღეობით GlaxoSmithKline-ის ნაწილი) 1970-იანი წლების ბოლოს და 1981 წელს დაინერგა კლინიკურ პრაქტიკაში ბრენდის სახელწოდებით Zovirax. აციკლოვირის შექმნა მედიცინის ისტორიაში მნიშვნელოვან მიღწევად ითვლება — გერტრუდ ელიონს ამ და სხვა სამუშაოებისთვის 1988 წელს ნობელის პრემია მიენიჭა ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში.
დღესდღეობით აციკლოვირი ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) აუცილებელ წამლების ნუსხაშია შეტანილი და წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე ფართოდ გამოყენებულ ანტივირუსულ საშუალებას მსოფლიოში. პატენტის ვადის გასვლის შემდეგ მრავალმა ფარმაცევტულმა კომპანიამ დაიწყო აციკლოვირის გენერიკული ვერსიების წარმოება.
საქართველოს ბაზარზე აციკლოვირი წარმოდგენილია რამდენიმე მწარმოებლის პროდუქციით:
აციკლოვირის მოქმედების მექანიზმი მდგომარეობს იმაში, რომ ვირუსული ფერმენტი — თიმიდინკინაზა — გარდაქმნის მას აქტიურ ფორმაში (აციკლოვირ-ტრიფოსფატი), რომელიც ჩაშენდება ვირუსულ დნმ-ში და აჩერებს მის სინთეზს. ეს სელექციურობა განაპირობებს პრეპარატის შედარებით დაბალ ტოქსიკურობას ადამიანის უჯრედებზე.
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე აციკლოვირი ხელმისაწვდომია მრავალფეროვანი ფორმებითა და დოზირებებით. ქვემოთ მოცემულია ძირითადი პროდუქტების სია:
აციკლოვირის პრეპარატები, რომლებიც საქართველოს ბაზარზეა ხელმისაწვდომი, აკმაყოფილებენ საერთაშორისო ფარმაცევტული ხარისხის მოთხოვნებს. მწარმოებლები იცავენ GMP (Good Manufacturing Practice — კარგი საწარმოო პრაქტიკა) სტანდარტებს, რომლებიც უზრუნველყოფენ პროდუქციის ხარისხს, უსაფრთხოებასა და ეფექტიანობას.
Denk Pharma (გერმანია) მოქმედებს ევროპული GMP სტანდარტების შესაბამისად და ექვემდებარება გერმანიის ფედერალური წამლისა და სამედიცინო მოწყობილობების ინსტიტუტის (BfArM) ზედამხედველობას.
Laboratorios Normon (ესპანეთი) სერტიფიცირებულია EU-GMP სტანდარტით და ესპანეთის წამლისა და სამედიცინო პროდუქტების სააგენტოს (AEMPS) მიერ არის რეგულირებული.
საქართველოში აციკლოვირის ყველა რეგისტრირებული პრეპარატი გადის სამედიცინო პროდუქტის რეგისტრაციის პროცედურას საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში. პრეპარატების ბიოეკვივალენტობა დადასტურებულია შესაბამისი კლინიკური კვლევებით, რაც გარანტიას იძლევა, რომ გენერიკული ვერსიები ორიგინალური პრეპარატის ანალოგიურ თერაპიულ ეფექტს უზრუნველყოფენ.
აციკლოვირი შეტანილია ევროპული ფარმაკოპეის (Ph. Eur.) მონოგრაფიაში, რაც ადგენს სუბსტანციის სისუფთავის, იდენტიფიკაციისა და ხარისხის კრიტერიუმებს.
აციკლოვირი გამოიყენება ჰერპეს სიმპლექს ვირუსის (HSV) ტიპი 1 და 2-ით გამოწვეული ინფექციების (ტუჩის ჰერპესი, გენიტალური ჰერპესი), ვარიცელა-ზოსტერ ვირუსის (წყლულოვანა, შინდისფერი) და ოფთალმოლოგიური ჰერპესული კერატიტის სამკურნალოდ. ასევე გამოიყენება ჰერპესული ენცეფალიტისა და ნეონატალური ჰერპესის მკურნალობაში ინტრავენურად.
200 მგ ტაბლეტები ჩვეულებრივ ინიშნება ჰერპეს სიმპლექსის სტანდარტული მკურნალობისა და სუპრესიული თერაპიისთვის (დღეში 5-ჯერ 200 მგ ან დღეში 2-ჯერ 400 მგ). 400 მგ ტაბლეტები ხშირად უფრო მოსახერხებელია მიღების რეჟიმის თვალსაზრისით და ინიშნება როგორც ჰერპეს სიმპლექსის, ისე ზოსტერის სამკურნალოდ (ზოსტერის შემთხვევაში დღეში 5-ჯერ 800 მგ). დოზირებას ექიმი განსაზღვრავს ინდივიდუალურად.
დიახ, ტუჩის ან კანის ჰერპესის შემთხვევაში ექიმის რეკომენდაციით შესაძლებელია ორალური და ადგილობრივი ფორმების კომბინირება, რაც შეიძლება აჩქარებს გამოჯანმრთელებას. თუმცა მხოლოდ კრემის გამოყენება ტუჩის ჰერპესის მსუბუქი ფორმებისას ხშირ შემთხვევაში საკმარისია. მკურნალობის სქემა უნდა შეთანხმდეს მკურნალ ექიმთან.
ორალური მიღებისას ყველაზე ხშირი გვერდითი ეფექტებია: თავის ტკივილი, გულისრევა, დიარეა და მუცლის ტკივილი. ადგილობრივი გამოყენებისას (კრემი) შესაძლებელია კანის მსუბუქი გაღიზიანება ან წვის შეგრძნება. იშვიათ შემთხვევებში, განსაკუთრებით ინტრავენური შეყვანისას, შესაძლებელია თირკმლის ფუნქციის დარღვევა, ამიტომ მნიშვნელოვანია ადეკვატური ჰიდრატაცია.
ჰერპეს სიმპლექსის პირველადი ეპიზოდისას — ჩვეულებრივ 5-10 დღე. რეციდივების სამკურნალოდ — 3-5 დღე. ჰერპეს ზოსტერის (შინდისფერი) შემთხვევაში — 7 დღე. სუპრესიული (პროფილაქტიკური) თერაპია შეიძლება გაგრძელდეს 6-12 თვის განმავლობაში ან უფრო მეტხანს ექიმის მეთვალყურეობით.
არა, აციკლოვირი ვერ ანადგურებს ჰერპეს ვირუსს ორგანიზმში სრულად. ვირუსი ლატენტურ მდგომარეობაში რჩება ნერვულ განგლიებში. აციკლოვირი ამცირებს სიმპტომების ხანგრძლივობას და სიმძიმეს, აჩქარებს გამონაყარის შეხორცებას და ამცირებს ვირუსის გავრცელების რისკს. რეგულარული სუპრესიული თერაპია შეიძლება მნიშვნელოვნად შეამციროს რეციდივების სიხშირე.
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე აციკლოვირის გარდა ხელმისაწვდომია სხვა ანტივირუსული პრეპარატებიც ჰერპესული ინფექციების სამკურნალოდ:
მკურნალობის არჩევანი დამოკიდებულია ინფექციის ტიპზე, სიმძიმეზე, პაციენტის თირკმლის ფუნქციაზე და სხვა ინდივიდუალურ ფაქტორებზე. აციკლოვირი რჩება პირველი არჩევანის პრეპარატად მრავალი ჰერპესული ინფექციის სამკურნალოდ, ხოლო ვალაციკლოვირი მოსახერხებელ ალტერნატივას წარმოადგენს მიღების უფრო იშვიათი რეჟიმის გამო. ექიმმა უნდა განსაზღვროს ოპტიმალური პრეპარატი და დოზირება ყოველი კონკრეტული შემთხვევისთვის.