სერეტიდი დისკუსი

მოკლედ

სერეტიდ დისკუსი (Seretide Discus) წარმოადგენს კომბინირებულ საინჰალაციო პრეპარატს, რომელიც შეიცავს ორ აქტიურ ნივთიერებას: ფლუტიკაზონის პროპიონატს (საინჰალაციო გლუკოკორტიკოსტეროიდი — ICS) და სალმეტეროლის ქსინაფოატს (ხანგრძლივმოქმედი β₂-ადრენომიმეტიკი — LABA). პრეპარატი გამოიყენება ბრონქული ასთმის და ფილტვის ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადების (ფქოდ) რეგულარული სამკურნალო თერაპიისთვის. მშრალი ფხვნილის ინჰალატორის (DPI) სახით ხელმისაწვდომია სამ დოზირებაში: 100/50, 250/50 და 500/50 მკგ. სერეტიდ დისკუსი უზრუნველყოფს ანთების საწინააღმდეგო და ბრონქოდილატაციურ ეფექტებს ერთდროულად, რაც აუმჯობესებს ასთმისა და ფქოდ-ის კონტროლს მონოთერაპიასთან შედარებით (GINA 2024, GOLD 2024).

რა არის და ფარმაკოლოგია

სერეტიდ დისკუსი არის GlaxoSmithKline-ის (GSK) მიერ შემუშავებული კომბინირებული საინჰალაციო პრეპარატი, რომელიც შეიცავს ორ ფარმაკოლოგიურად განსხვავებულ კომპონენტს ერთ ინჰალატორში:

1. ფლუტიკაზონის პროპიონატი (Fluticasone propionate) — მძლავრი საინჰალაციო გლუკოკორტიკოსტეროიდი (ICS), რომელიც მიეკუთვნება სინთეზური კორტიკოსტეროიდების კლასს.
2. სალმეტეროლის ქსინაფოატი (Salmeterol xinafoate) — სელექტიური, ხანგრძლივმოქმედი β₂-ადრენორეცეპტორის აგონისტი (LABA), მოქმედების ხანგრძლივობით ≥12 საათი.

პრეპარატი პირველად რეგისტრირებული იქნა 1999 წელს ევროპაში და შემდგომ — მსოფლიოს 100-ზე მეტ ქვეყანაში. სერეტიდ დისკუსი მიეწოდება პაციენტს მშრალი ფხვნილის ინჰალატორის (Diskus/Accuhaler) სახით, რომელიც შეიცავს 60 დოზას. კომბინირებული თერაპიის კონცეფცია ემყარება იმ პრინციპს, რომ ICS და LABA სინერგისტულად მოქმედებენ: კორტიკოსტეროიდი ზრდის β₂-რეცეპტორების ექსპრესიას, ხოლო LABA აძლიერებს გლუკოკორტიკოიდური რეცეპტორის ბირთვულ ტრანსლოკაციას (BNF 87).

პრეპარატი ხელმისაწვდომია სამ დოზირებაში:

• სერეტიდ დისკუსი 100 — ფლუტიკაზონი 100 მკგ + სალმეტეროლი 50 მკგ
• სერეტიდ დისკუსი 250 — ფლუტიკაზონი 250 მკგ + სალმეტეროლი 50 მკგ
• სერეტიდ დისკუსი 500 — ფლუტიკაზონი 500 მკგ + სალმეტეროლი 50 მკგ

სერეტიდ დისკუსი შეტანილია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ძირითადი მედიკამენტების ნუსხაში (WHO Model List) და წარმოადგენს ასთმისა და ფქოდ-ის მართვის ერთ-ერთ ყველაზე ფართოდ გამოყენებულ კომბინირებულ ინჰალატორს მსოფლიოში.

მოქმედების მექანიზმი

სერეტიდ დისკუსის ორი კომპონენტი განსხვავებული, მაგრამ ურთიერთშემავსებელი მექანიზმებით მოქმედებს სასუნთქ გზებზე.

ფლუტიკაზონის პროპიონატი (ICS კომპონენტი)

ფლუტიკაზონის პროპიონატი არის მძლავრი სინთეზური გლუკოკორტიკოსტეროიდი, რომელიც მაღალი აფინობით უკავშირდება უჯრედშიდა გლუკოკორტიკოიდურ რეცეპტორს (GR). ლიგანდ-რეცეპტორული კომპლექსი ტრანსლოცირდება უჯრედის ბირთვში, სადაც ურთიერთქმედებს გლუკოკორტიკოიდზე მპასუხისმგებელ ელემენტებთან (GRE) დნმ-ზე. ეს პროცესი იწვევს:

• ანთების საწინააღმდეგო ციტოკინების (IL-1, IL-6, TNF-α) ტრანსკრიპციის დათრგუნვას NF-κB სიგნალის ბლოკადით
• ანთების საწინააღმდეგო ცილების (ლიპოკორტინი-1, β₂-რეცეპტორები) სინთეზის გაძლიერებას
• ეოზინოფილების, მასტოციტების, T-ლიმფოციტების, მაკროფაგებისა და დენდრიტული უჯრედების რეკრუტირებისა და აქტივაციის შემცირებას
• სასუნთქი გზების ლორწოვანი გარსის შეშუპების და ჰიპერსეკრეციის შემცირებას
• ბრონქული ჰიპერრეაქტიულობის დათრგუნვას

ფლუტიკაზონის პროპიონატს აქვს ბეკლომეტაზონთან შედარებით ორჯერ მაღალი აფინობა GR-ის მიმართ, რაც უზრუნველყოფს მძლავრ ლოკალურ ეფექტს დაბალ დოზებში (EMA SmPC).

სალმეტეროლის ქსინაფოატი (LABA კომპონენტი)

სალმეტეროლი არის სელექტიური, ხანგრძლივმოქმედი β₂-ადრენერგული რეცეპტორის აგონისტი. მისი გრძელი ლიპოფილური გვერდითი ჯაჭვი უკავშირდება რეცეპტორის მიმდებარე „ეგზოსაითს", რაც უზრუნველყოფს ხანგრძლივ კავშირს აქტიურ ცენტრთან. β₂-რეცეპტორის აქტივაცია იწვევს:

• ადენილატციკლაზას სტიმულაციას → ციკლური AMP (cAMP) დონის მომატებას
• პროტეინკინაზა A-ს გააქტიურებას → მიოზინის მსუბუქი ჯაჭვის კინაზის ინჰიბიციას
• ბრონქული გლუვი კუნთის რელაქსაციას (ბრონქოდილატაცია)
• მასტოციტებიდან მედიატორების გამოთავისუფლების დათრგუნვას
• ლორწოვანი-წამწამოვანი კლირენსის გაუმჯობესებას

სალმეტეროლის ბრონქოდილატაციური ეფექტი ვითარდება ინჰალაციიდან 10-20 წუთში და გრძელდება ≥12 საათი. LABA არ გამოიყენება მონოთერაპიად ასთმის დროს შესაძლო გამწვავებების რისკის გამო — ის ყოველთვის უნდა კომბინირდეს ICS-თან (GINA 2024).

სინერგიზმი

ფლუტიკაზონი ზრდის β₂-რეცეპტორების გენურ ტრანსკრიპციას, ხოლო სალმეტეროლი აძლიერებს GR-ის ბირთვულ ტრანსლოკაციას ფოსფორილირების გზით — ამგვარი მოლეკულური სინერგიზმი განაპირობებს კომბინაციის უპირატესობას მონოთერაპიასთან შედარებით (BNF 87).

ჩვენებები

ბრონქული ასთმა

სერეტიდ დისკუსი ნაჩვენებია ბრონქული ასთმის რეგულარული მკურნალობისთვის, როდესაც კომბინირებული თერაპია (ICS + LABA) მიზანშეწონილია:

• პაციენტები, რომლებშიც ასთმა არ კონტროლდება მხოლოდ საინჰალაციო კორტიკოსტეროიდით და „საჭიროების მიხედვით" მოკლემოქმედი β₂-აგონისტით (SABA)
• პაციენტები, რომლებშიც ადეკვატური კონტროლი მიღწეულია ICS და LABA ცალ-ცალკე გამოყენებით — კომბინირებულ ინჰალატორზე გადასვლა მოხერხებულობისთვის

GINA 2024 რეკომენდაციების მიხედვით, ICS/LABA კომბინაცია რეკომენდებულია ასთმის მართვის მე-3 საფეხურიდან (Step 3+) — საშუალო და მძიმე პერსისტირებული ასთმის დროს.

სერეტიდ დისკუსი ხელმისაწვდომია 4 წლიდან ზემოთ ასაკის პაციენტებისთვის (EMA SmPC).

ფილტვის ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადება (ფქოდ)

სერეტიდ დისკუსი 500/50 მკგ ნაჩვენებია ფქოდ-ის სიმპტომური მკურნალობისთვის პაციენტებში:

• FEV₁ <60% სავარაუდო ნორმისა (ბრონქოდილატატორის შემდგომ)
• განმეორებითი გამწვავებების ანამნეზი, მიუხედავად რეგულარული ბრონქოდილატაციური თერაპიისა

GOLD 2024 რეკომენდაციების მიხედვით, ICS/LABA კომბინაცია განიხილება E ჯგუფის პაციენტებში ეოზინოფილების მომატებული დონის (≥300 უჯრედი/მკლ) დროს. თუმცა, ბოლო წლების მტკიცებულებები ხაზს უსვამს ICS/LABA/LAMA სამმაგი კომბინაციის უპირატესობას ფქოდ-ის მძიმე ფორმებში.

სხვა ჩვენებები

პრეპარატი ზოგჯერ გამოიყენება ვარჯიშით ინდუცირებული ბრონქოსპაზმის პროფილაქტიკისთვისაც ასთმატიკ პაციენტებში, თუმცა ეს არ არის პირველი რიგის ჩვენება.

მნიშვნელოვანი: სერეტიდ დისკუსი არ არის განკუთვნილი ასთმის ან ფქოდ-ის მწვავე შეტევების (გამწვავებების) კუპირებისთვის. ამ მიზნით გამოიყენება მოკლემოქმედი β₂-აგონისტი (სალბუტამოლი).

დოზირება

ბრონქული ასთმა — მოზრდილები და 12 წელზე მეტი ასაკის მოზარდები

| სიმძიმე | დოზირება | |---------|----------| | მსუბუქი-საშუალო | სერეტიდ დისკუსი 100/50 მკგ — 1 ინჰალაცია, დღეში 2-ჯერ | | საშუალო | სერეტიდ დისკუსი 250/50 მკგ — 1 ინჰალაცია, დღეში 2-ჯერ | | მძიმე | სერეტიდ დისკუსი 500/50 მკგ — 1 ინჰალაცია, დღეში 2-ჯერ |

თერაპია უნდა დაიწყოს სერეტიდ დისკუსის იმ დოზირებით, რომელიც შეესაბამება ასთმის სიმძიმეს. კონტროლის მიღწევის შემდეგ საჭიროა დოზის ტიტრაცია ყველაზე დაბალ ეფექტურ დოზამდე (step-down მიდგომა).

ბრონქული ასთმა — ბავშვები 4-11 წელი

• სერეტიდ დისკუსი 100/50 მკგ — 1 ინჰალაცია, დღეში 2-ჯერ
• ეს არის ბავშვებისთვის ერთადერთი რეკომენდებული დოზირება (BNF for Children).

შენიშვნა: 4 წლამდე ასაკის ბავშვებში სერეტიდ დისკუსის გამოყენების შესახებ საკმარისი მონაცემები არ არსებობს.

ფქოდ — მოზრდილები

• სერეტიდ დისკუსი 500/50 მკგ — 1 ინჰალაცია, დღეში 2-ჯერ
• ეს არის ფქოდ-ისთვის ერთადერთი დამტკიცებული დოზირება (GOLD 2024).

თირკმლის უკმარისობა

დოზის კორექცია არ არის საჭირო, რადგან ორივე კომპონენტის თირკმლით ელიმინაცია მინიმალურია (EMA SmPC).

ღვიძლის უკმარისობა

მძიმე ღვიძლის უკმარისობის დროს შესაძლებელია ფლუტიკაზონის სისტემური ექსპოზიციის მომატება. რეკომენდებულია სიფრთხილე და მონიტორინგი კორტიკოსტეროიდული გვერდითი ეფექტების მიმართ.

ხანდაზმული პაციენტები

დოზის კორექცია არ არის საჭირო, თუმცა მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული კარდიოვასკულური თანმხლები დაავადებები.

ინჰალაციის ტექნიკა

დისკუსის გამოყენების ინსტრუქცია: მოწყობილობის გახსნა → ბერკეტის გადაწევა → სრული ამოსუნთქვა (არა ინჰალატორში) → მუნდშტუკის შემოხვევა ტუჩებით → ღრმა, სწრაფი ჩასუნთქვა → 10 წამით სუნთქვის შეკავება → ნელი ამოსუნთქვა. ყოველი ინჰალაციის შემდეგ რეკომენდებულია პირის ღრუს წყლით გამოვლება ორალური კანდიდოზის პრევენციისთვის.

ფარმაკოკინეტიკა

ფლუტიკაზონის პროპიონატი

• აბსორბცია: საინჰალაციო მიწოდების შემდეგ ფილტვებში ბიოშეღწევადობა 10-30% (ინჰალატორის ტიპის მიხედვით). დისკუსის საშუალებით — დაახლოებით 15-20%. კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან შთანთქმული ფრაქციის ბიოშეღწევადობა <1% ინტენსიური პირველადი გავლის მეტაბოლიზმის გამო.
• განაწილება: განაწილების მოცულობა — 318 ლ. პლაზმის ცილებთან შეკავშირება — 91%.
• მეტაბოლიზმი: ინტენსიურად მეტაბოლიზდება ღვიძლში CYP3A4 ფერმენტით, წარმოქმნის არააქტიურ 17β-კარბოქსილის მჟავას.
• ელიმინაცია: ნახევარდაშლის პერიოდი — დაახლოებით 8 საათი. ძირითადად გამოიყოფა ნაღველით/განავალით. თირკმლის გზით ელიმინაცია <5%.

სალმეტეროლი

• აბსორბცია: ფილტვებში ადგილობრივი მოქმედების შემდეგ ნაწილობრივ აბსორბირდება სისტემურ სისხლმიმოქცევაში. მაქსიმალური კონცენტრაცია პლაზმაში — 5-10 წუთში.
• განაწილება: პლაზმის ცილებთან შეკავშირება — 96%.
• მეტაბოლიზმი: მეტაბოლიზდება CYP3A4 ფერმენტით, წარმოქმნის α-ჰიდროქსისალმეტეროლს.
• ელიმინაცია: ნახევარდაშლის პერიოდი — 5,5 საათი. გამოიყოფა ძირითადად განავალით (60%) და შარდით (25%).

ორივე კომპონენტის მეტაბოლიზმი CYP3A4-ის საშუალებით განაპირობებს მნიშვნელოვან ურთიერთქმედებას ამ ფერმენტის ძლიერ ინჰიბიტორებთან (EMA SmPC).

გვერდითი ეფექტები

ხშირი (>10%)

• ოროფარინგეალური კანდიდოზი (თრაში) — ფლუტიკაზონის ლოკალური იმუნოსუპრესიის შედეგი. პრევალენტობა 5-25%, განსაკუთრებით მაღალ დოზებზე
• ხმის ჩახლეჩა (დისფონია) — ფლუტიკაზონის ადგილობრივი ეფექტი ხმის იოგებზე

ნაკლებად ხშირი (1-10%)

• თავის ტკივილი
• კუნთების კრამპები და ტრემორი — სალმეტეროლის β₂-ადრენერგული ეფექტი
• გულის ფრიალი (პალპიტაცია) და ტაქიკარდია
• სახსრების ტკივილი (ართრალგია)
• ნაზოფარინგიტი და ხახის გაღიზიანება
• სინუსიტი
• კანზე სისხლჩაქცევები (ექიმოზი)
• ფილტვების ინფექციები — განსაკუთრებით ფქოდ-ის პაციენტებში პნევმონიის რისკი მომატებულია (TORCH კვლევა)

იშვიათი, მაგრამ სერიოზული

• ანაფილაქსიური რეაქციები — ანგიოშეშუპება, ურტიკარია, ბრონქოსპაზმი
• კუშინგის სინდრომი და თირკმელზედა ჯირკვლის ფუნქციის დათრგუნვა — ხანგრძლივი მაღალდოზიანი თერაპიის დროს
• ჰიპერგლიკემია — კორტიკოსტეროიდის სისტემური ეფექტი
• ოსტეოპოროზი და ძვლის სიმკვრივის შემცირება — ხანგრძლივი გამოყენებისას
• გლაუკომა და კატარაქტა — იშვიათი, მაგრამ მონიტორინგი საჭიროა
• ზრდის შეფერხება ბავშვებში — ICS-ის ცნობილი კლასობრივი ეფექტი; საშუალოდ 1 სმ-ით პირველ წელს, შემდეგ სტაბილიზდება
• პარადოქსული ბრონქოსპაზმი — იშვიათი, მაგრამ საჭიროებს მკურნალობის შეწყვეტას
• გულის რითმის დარღვევები — QTc ინტერვალის გახანგრძლივება მაღალ დოზებზე
• ჰიპოკალიემია — β₂-აგონისტის სისტემური ეფექტი

TORCH კვლევის მიხედვით, სერეტიდით მკურნალობის ფონზე ფქოდ-ის პაციენტებში პნევმონიის სიხშირე სტატისტიკურად მნიშვნელოვნად მაღალი იყო პლაცებოსთან შედარებით (19.6% vs 12.3%), თუმცა სიკვდილიანობის მატება არ დადასტურებულა (NICE NG115).

უკუჩვენებები და სიფრთხილე

აბსოლუტური უკუჩვენებები

• მომატებული მგრძნობელობა ფლუტიკაზონის პროპიონატის, სალმეტეროლის ქსინაფოატის ან ლაქტოზა მონოჰიდრატის (ექსციპიენტი) მიმართ
• ასთმის ან ფქოდ-ის მწვავე შეტევის (სტატუს ასთმატიკუსი) პირველადი მკურნალობა

სიფრთხილე საჭიროა

• ფილტვის ტუბერკულოზი — აქტიური ან ლატენტური
• სასუნთქი გზების სოკოვანი, ვირუსული ან ბაქტერიული ინფექციები — უმკურნალო
• თირეოტოქსიკოზი
• ფეოქრომოციტომა
• შაქრიანი დიაბეტი — შესაძლოა გამოიწვიოს ჰიპერგლიკემია
• გულის იშემიური დაავადება, არითმიები, ჰიპერტროფიული ობსტრუქციული კარდიომიოპათია
• ჰიპოკალიემია — განსაკუთრებით თეოფილინის, კორტიკოსტეროიდების ან დიურეტიკების თანმხლები გამოყენებისას
• გლაუკომა — მონიტორინგი საჭიროა
• ხანგრძლივი გამოყენებისას ძვლის სიმკვრივის მონიტორინგი რეკომენდებულია
• ბავშვები — ზრდის მონიტორინგი აუცილებელია (BNF 87)

ურთიერთქმედებები

მაღალი კლინიკური მნიშვნელობის ურთიერთქმედებები

CYP3A4 ინჰიბიტორები — ყველაზე მნიშვნელოვანი ურთიერთქმედება:

• რიტონავირი და სხვა HIV პროტეაზის ინჰიბიტორები — უკუნაჩვენებია კომბინაცია. რიტონავირი მკვეთრად ზრდის ფლუტიკაზონის სისტემურ ექსპოზიციას, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს კუშინგის სინდრომი და თირკმელზედა ჯირკვლის სუპრესია (EMA SmPC).
• კეტოკონაზოლი, იტრაკონაზოლი — ძლიერი CYP3A4 ინჰიბიტორები; მნიშვნელოვნად ზრდიან ფლუტიკაზონის პლაზმურ კონცენტრაციას. თავიდან აცილება ან ექიმის მკაცრი მეთვალყურეობა საჭიროა.
• კლარითრომიცინი, ერითრომიცინი — საშუალო სიძლიერის CYP3A4 ინჰიბიტორები; სიფრთხილეა საჭირო.

β-ბლოკატორები

• არასელექტიური β-ბლოკატორები (პროპრანოლოლი) — უკუნაჩვენებია, რადგან ანტაგონიზებენ სალმეტეროლის ბრონქოდილატაციურ ეფექტს და შეიძლება გამოიწვიონ ბრონქოსპაზმი.
• კარდიოსელექტიური β-ბლოკატორები (ბისოპროლოლი, მეტოპროლოლი) — გამოიყენება სიფრთხილით, აუცილებლობის შემთხვევაში.

ჰიპოკალიემიის რისკის მომატება

• თეოფილინი, კორტიკოსტეროიდები (სისტემური), მარყუჟოვანი/თიაზიდური დიურეტიკები — ჰიპოკალიემიის რისკს ზრდიან სალმეტეროლთან კომბინაციაში. საჭიროა კალიუმის მონიტორინგი.

MAO ინჰიბიტორები და ტრიციკლური ანტიდეპრესანტები

• ამ პრეპარატებმა შეიძლება გააძლიერონ სალმეტეროლის კარდიოვასკულური ეფექტები. სიფრთხილეა საჭირო (BNF 87).

ორსულობა და ლაქტაცია

ორსულობა

ფლუტიკაზონი/სალმეტეროლი FDA-ის მიერ კლასიფიცირებულია, როგორც კატეგორია C. ცხოველებზე ჩატარებული კვლევებით გამოვლინდა ტერატოგენური ეფექტები მაღალ დოზებზე (ნაპრალი სასა, ჩონჩხის ანომალიები), თუმცა ადამიანებში ადეკვატური კონტროლირებადი კვლევები არ ჩატარებულა.

GINA 2024-ის რეკომენდაციით, ასთმის მკურნალობის შეწყვეტა ორსულობის დროს უფრო სახიფათოა, ვიდრე ICS/LABA თერაპიის გაგრძელება. ფლუტიკაზონი/სალმეტეროლი შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ორსულობის დროს, თუ სარგებელი აღემატება პოტენციურ რისკს. ფლუტიკაზონს აქვს ერთ-ერთი ყველაზე მცირე სისტემური ბიოშეღწევადობა ICS-ებს შორის, რაც პრეფერენციულს ხდის ორსულობის დროს (BNF 87).

ლაქტაცია

ფლუტიკაზონის და სალმეტეროლის დედის რძეში გადასვლის შესახებ ადამიანებში მონაცემები შეზღუდულია. ცხოველებზე კვლევებმა აჩვენა მცირე რაოდენობით გამოყოფა რძეში. საინჰალაციო გზით მიწოდებისას სისტემური ექსპოზიცია მინიმალურია, ამიტომ ძუძუთი კვების დროს გამოყენება შესაძლებელია, თუ კლინიკური სარგებელი გამართლებულია. რეკომენდებულია ექიმთან კონსულტაცია (EMA SmPC).

ბრენდები საქართველოში

საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ფლუტიკაზონის პროპიონატის/სალმეტეროლის კომბინაცია ხელმისაწვდომია შემდეგი სახელწოდებებით:

• სერეტიდ დისკუსი 100/50 (GSK) — ფლუტიკაზონი 100 მკგ + სალმეტეროლი 50 მკგ, 60 დოზა
• სერეტიდ დისკუსი 250/50 (GSK) — ფლუტიკაზონი 250 მკგ + სალმეტეროლი 50 მკგ, 60 დოზა
• სერეტიდ დისკუსი 500/50 (GSK) — ფლუტიკაზონი 500 მკგ + სალმეტეროლი 50 მკგ, 60 დოზა

ასევე ხელმისაწვდომია ფლუტიკაზონის/სალმეტეროლის გენერიკული ალტერნატივები სხვადასხვა მწარმოებლისგან. ზუსტი ხელმისაწვდომობისა და ფასების შესახებ ინფორმაციისთვის იხილეთ სერეტიდ დისკუსის გვერდი.

შენიშვნა: სერეტიდი ასევე ხელმისაწვდომია დოზირებული აეროზოლის (Evohaler/MDI) სახით, რომელიც დისკუსისგან განსხვავებულ მიწოდების სისტემას იყენებს.

ხშირად დასმული კითხვები

რა განსხვავებაა სერეტიდ დისკუსსა და სერეტიდ ევოჰალერს შორის?

სერეტიდ დისკუსი არის მშრალი ფხვნილის ინჰალატორი (DPI), რომელიც აქტივდება პაციენტის ჩასუნთქვისას და არ საჭიროებს კოორდინაციას ხელისა და სუნთქვის. სერეტიდ ევოჰალერი არის დოზირებული აეროზოლის ინჰალატორი (pMDI), რომელიც მოითხოვს ზუსტ კოორდინაციას. აქტიური ნივთიერებები იდენტურია, მაგრამ დოზირებები შეიძლება განსხვავდებოდეს. დისკუსი ხშირად უპირატესობას ანიჭებენ ხანდაზმულ პაციენტებსა და ბავშვებში, რომლებსაც აეროზოლთან კოორდინაცია უჭირთ (BNF 87).

შეიძლება თუ არა სერეტიდ დისკუსის გამოყენება ასთმის მწვავე შეტევის დროს?

არა. სერეტიდ დისკუსი განკუთვნილია მხოლოდ რეგულარული (შემანარჩუნებელი) თერაპიისთვის. ასთმის მწვავე შეტევის (ბრონქოსპაზმის) კუპირებისთვის გამოიყენება მოკლემოქმედი β₂-აგონისტი, მაგალითად სალბუტამოლი. პაციენტს ყოველთვის უნდა ჰქონდეს „გადაუდებელი" ინჰალატორი ხელთ (GINA 2024).

რამდენ ხანში ვლინდება სერეტიდ დისკუსის ეფექტი?

სალმეტეროლის ბრონქოდილატაციური ეფექტი იწყება ინჰალაციიდან 10-20 წუთში, ხოლო ფლუტიკაზონის ანთების საწინააღმდეგო ეფექტის სრულად განვითარებას სჭირდება 1-2 კვირა რეგულარული გამოყენება. მაქსიმალური კლინიკური სარგებელი მიიღწევა 4-8 კვირიანი უწყვეტი თერაპიის შემდეგ. მნიშვნელოვანია, რომ პაციენტმა არ შეწყვიტოს მკურნალობა სიმპტომების გაუმჯობესების შემთხვევაშიც კი (EMA SmPC).

რატომ არის საჭირო ინჰალაციის შემდეგ პირის გამოვლება?

ფლუტიკაზონის პროპიონატის ლოკალური იმუნოსუპრესია ხელს უწყობს კანდიდას (თრაშის) განვითარებას პირის ღრუსა და ყელში. ინჰალაციის შემდეგ წყლით გარგარა და გამოფურთხება მნიშვნელოვნად ამცირებს ოროფარინგეალური კანდიდოზისა და დისფონიის (ხმის ჩახლეჩის) რისკს. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მაღალი დოზის (250/50 და 500/50) გამოყენებისას (BNF 87).

შეიძლება თუ არა სერეტიდ დისკუსის უეცრად შეწყვეტა?

სერეტიდ დისკუსის თერაპია არ უნდა შეწყდეს მოულოდნელად, განსაკუთრებით ხანგრძლივი გამოყენების შემდეგ. უეცარმა შეწყვეტამ შეიძლება გამოიწვიოს ასთმის გამწვავება და, იშვიათ შემთხვევებში, თირკმელზედა ჯირკვლის უკმარისობის სიმპტომები (ადრენალური კრიზისი). დოზის შემცირება უნდა მოხდეს თანდათანობით, ექიმის მეთვალყურეობით (NICE NG80).

რა უნდა გააკეთოს პაციენტმა, თუ ინჰალაციის დოზა გამოტოვა?

თუ გამოტოვებულია ერთი დოზა, ის უნდა მიიღოთ რაც შეიძლება მალე. თუ მომდევნო დოზის მიღების დრო ახლოსაა, გამოტოვებული დოზის მიღება არ არის საჭირო — უბრალოდ გააგრძელეთ ჩვეულებრივი რეჟიმი. არასოდეს მიიღოთ ორმაგი დოზა კომპენსაციისთვის, რადგან ეს ზრდის სალმეტეროლის კარდიოვასკულური გვერდითი ეფექტების რისკს (EMA SmPC).