povidone-iodine

მოკლედ

პოვიდონ-იოდი (Povidone-Iodine) არის ფართო სპექტრის ანტისეპტიკური პრეპარატი, რომელიც წარმოადგენს იოდისა და პოლივინილპიროლიდონის (პოვიდონის) კომპლექსს. იგი გამოიყენება კანისა და ლორწოვანი გარსების დეზინფექციისთვის, ჭრილობების დამუშავებისთვის, ქირურგიული ველის მომზადებისთვის, აგრეთვე ვაგინალური ინფექციების სამკურნალოდ. პრეპარატი აქტიურია ბაქტერიების (გრამდადებითი და გრამუარყოფითი), სოკოების, ვირუსების, სპორების და პროტოზოების მიმართ. პოვიდონ-იოდი ხასიათდება ნელი, თანდათანობითი იოდის გამოთავისუფლებით, რაც უზრუნველყოფს ხანგრძლივ ანტისეპტიკურ მოქმედებას და ქსოვილებზე ნაკლებ გამაღიზიანებელ ეფექტს ელემენტარულ იოდთან შედარებით. საქართველოში ხელმისაწვდომია ხსნარის, მალამოს, საპნისა და ვაგინალური სანთლების სახით, ძირითადად ბრენდით ბეტადინი (WHO Model List, BNF 87).

რა არის და ფარმაკოლოგია

პოვიდონ-იოდი (INN: Povidone-Iodine) მიეკუთვნება ანტისეპტიკური და დეზინფექტანტების ფარმაკოლოგიურ ჯგუფს (ATC კოდი: D08AG02 — გარეგანი გამოყენებისთვის; G01AX11 — გინეკოლოგიური). პრეპარატი შემუშავდა 1955 წელს H.A. Shelanski-სა და M.V. Shelanski-ს მიერ, როგორც ელემენტარული იოდის უსაფრთხო ალტერნატივა. მას შემდეგ პოვიდონ-იოდი გახდა ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გამოყენებული ანტისეპტიკი მსოფლიოში და შეტანილია ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელი მედიკამენტების ნუსხაში (WHO Model List).

პოვიდონ-იოდი წარმოადგენს იოდოფორს — იოდის კომპლექსს მატარებელ პოლიმერთან (პოლივინილპიროლიდონთან, PVP). ეს კომპლექსი შეიცავს 9-12% აქტიურ იოდს, რომელიც თანდათანობით თავისუფლდება ხსნარში. თავისუფალი იოდის კონცენტრაცია, რომელიც უშუალოდ პასუხისმგებელია ანტიმიკრობულ მოქმედებაზე, შედარებით დაბალია (დაახლოებით 1 ppm 10%-იანი ხსნარისთვის), რაც განაპირობებს ქსოვილების მიმართ კარგ ტოლერანტობას (BNF 87).

პრეპარატი ხასიათდება ფართო ანტიმიკრობული სპექტრით: ის ეფექტურია გრამდადებითი და გრამუარყოფითი ბაქტერიების (მათ შორის MRSA), მიკობაქტერიების, სოკოების (Candida spp.), ვირუსების (HSV, HIV, ჰეპატიტის ვირუსები), სპორებისა და პროტოზოების მიმართ. მნიშვნელოვანია, რომ პოვიდონ-იოდის მიმართ მიკრობული რეზისტენტობა პრაქტიკულად არ ვითარდება, რაც მას განასხვავებს მრავალი ანტიბიოტიკისგან (EMA SmPC).

მოქმედების მექანიზმი

პოვიდონ-იოდის ანტიმიკრობული მოქმედების მექანიზმი ეფუძნება თავისუფალი (ელემენტარული) იოდის გამოთავისუფლებას კომპლექსიდან. პოვიდონ-იოდის წყალხსნარში არსებობს დინამიური წონასწორობა: კომპლექსიდან თანდათანობით თავისუფლდება მოლეკულური იოდი (I₂), რომელიც წარმოადგენს ძირითად ანტიმიკრობულ აგენტს.

ოქსიდაციური მექანიზმი: თავისუფალი იოდი სწრაფად შეაღწევს მიკროორგანიზმების უჯრედის კედელში და ახდენს ციტოპლაზმური ცილების, ნუკლეოტიდების და ცხიმოვანი მჟავების ოქსიდაციას. კონკრეტულად, იოდი რეაგირებს ამინომჟავების სულფჰიდრილურ (-SH) და ჰიდროქსილურ (-OH) ჯგუფებთან, რაც იწვევს ცილების სტრუქტურის დარღვევას და ენზიმური სისტემების ინაქტივაციას (EMA SmPC).

ნუკლეოტიდებზე მოქმედება: იოდი ურთიერთქმედებს ნუკლეინის მჟავების ბაზებთან, განსაკუთრებით თიმინთან და ციტოზინთან, რაც იწვევს დნმ-ის რეპლიკაციის დარღვევას და უჯრედის სიკვდილს.

მემბრანული ეფექტი: იოდი ასევე ხელს უწყობს უჯრედული მემბრანის ლიპიდების პეროქსიდაციას, რაც ზრდის მემბრანის გამტარობას და იწვევს უჯრედშიდა შიგთავსის გაჟონვას.

ანტიმიკრობული აქტივობის სპექტრი მოიცავს:

• ბაქტერიები: გრამდადებითი (Staphylococcus aureus, MRSA, Streptococcus spp.) და გრამუარყოფითი (Pseudomonas aeruginosa, E. coli, Klebsiella spp.)
• მიკობაქტერიები: Mycobacterium tuberculosis
• სოკოები: Candida albicans, დერმატოფიტები
• ვირუსები: HSV-1, HSV-2, HIV, ჰეპატიტის B და C ვირუსები, SARS-CoV-2
• სპორები: Clostridium spp., Bacillus spp.
• პროტოზოები: Trichomonas vaginalis

მნიშვნელოვანია, რომ პოვიდონ-იოდი მოქმედებს მრავალ სამიზნეზე ერთდროულად (არასელექციური ოქსიდანტი), რის გამოც მიკრობული რეზისტენტობის განვითარება პრაქტიკულად შეუძლებელია — ეს არის მისი უმთავრესი უპირატესობა ანტიბიოტიკებთან შედარებით (BNF 87).

ბაქტერიციდული ეფექტი ვლინდება 15-30 წამში კონტაქტის შემდეგ in vitro პირობებში, თუმცა კლინიკურ პრაქტიკაში რეკომენდებულია მინიმუმ 2 წუთიანი ექსპოზიცია ოპტიმალური შედეგისთვის.

ჩვენებები

პოვიდონ-იოდი გამოიყენება მრავალი კლინიკური ჩვენებისთვის, რომლებიც შეიძლება დაიყოს რამდენიმე ძირითად კატეგორიად:

ქირურგიული ანტისეფსია

• ქირურგიული ველის წინასაოპერაციო დამუშავება (კანის ანტისეფსია)
• ქირურგის ხელების დეზინფექცია
• ქირურგიული ჭრილობების პოსტოპერაციული დამუშავება
• კათეტერიზაციისა და ინვაზიური პროცედურების ადგილის მომზადება (BNF 87)

ჭრილობების მკურნალობა

• ტრავმული ჭრილობების დამუშავება
• დამწვრობის ზედაპირების ანტისეპტიკური მკურნალობა (I და II ხარისხის)
• ტროფიკული წყლულები
• საწოლი წყლულები (დეკუბიტუსი)
• ინფიცირებული ჭრილობების ტოპიკური მკურნალობა (მალამო)

კანის ინფექციები

• იმპეტიგო
• ფოლიკულიტი
• პიოდერმია
• კანის სოკოვანი ინფექციები

გინეკოლოგიური ჩვენებები

ვაგინალური სანთლების სახით გამოიყენება:

• ბაქტერიული ვაგინოზი
• კანდიდოზური ვაგინიტი
• ტრიქომონადოზური ვაგინიტი
• შერეული ვაგინალური ინფექციები
• გინეკოლოგიური ოპერაციებისა და პროცედურების წინა ანტისეფსია (EMA SmPC)

პირის ღრუს და ხახის ინფექციები

• ფარინგიტი და ტონზილიტი (ხახუნის სახით)
• გინგივიტი
• სტომატიტი
• პირის ღრუს ლორწოვანის ანტისეფსია სტომატოლოგიურ პროცედურებში

თვალის ანტისეფსია

• თვალის ქირურგიის წინა ანტისეფსია (განზავებული ხსნარი 5%)
• ახალშობილთა კონიუნქტივიტის პროფილაქტიკა (ზოგიერთ ქვეყანაში)

პოვიდონ-იოდი ასევე გამოიყენება საინექციო ადგილების დეზინფექციისთვის, ბიოფსიის ადგილის მომზადებისთვის და სისხლის აღების ადგილის ანტისეფსიისთვის (WHO Model List).

დოზირება

პოვიდონ-იოდის დოზირება განისაზღვრება ფორმისა და ჩვენების მიხედვით:

ხსნარი (10%)

კანის ანტისეფსია:

• გაურეცხავ ხსნარს წაუსვით პირდაპირ კანზე, დაიცადეთ მინიმუმ 2 წუთი გაშრობამდე
• ქირურგიული ველის მომზადებისთვის: მოხდება ორჯერ წასმა 2-წუთიანი ინტერვალით
• შეიძლება გამოყენებულ იქნას განუზავებელი ან განზავებული (1:2 წყლით) (BNF 87)

ჭრილობების დამუშავება:

• განზავდება ფიზიოლოგიური ხსნარით 1:10 პროპორციით (მიიღება ~1%-იანი ხსნარი)
• გამოიყენება ირიგაციისთვის ან სველი კომპრესებისთვის
• დღეში 1-2 ჯერ

პირის ღრუს ხახუნი:

• განზავდება წყლით 1:5 პროპორციით
• ხახუნი 30 წამის განმავლობაში, დღეში 3-4 ჯერ

მალამო (10%)

• წაისვება თხელ ფენად ინფიცირებულ ჭრილობაზე ან დამწვრობის ზედაპირზე
• დღეში 1-3 ჯერ
• საჭიროების შემთხვევაში დაიფარება სტერილური ნახვევით (EMA SmPC)

ვაგინალური სანთლები (200 მგ)

• ვაგინალური ინფექციების დროს: 1 სანთელი ვაგინალურად, ღამით, 7-14 დღის განმავლობაში
• მწვავე ვაგინიტის დროს: 1 სანთელი დღეში 2-ჯერ (დილით და საღამოს), 7 დღის განმავლობაში
• პროფილაქტიკურად (გინეკოლოგიური ოპერაციის წინ): 1 სანთელი საღამოს, 5 დღის განმავლობაში

თხევადი საპონი (7.5%)

• ქირურგის ხელების დასაბანად: 5 მლ საპონი, ხელების რეცხვა 3-5 წუთის განმავლობაში
• პაციენტის კანის მომზადება: საპნის წასმა, აქაფება, ჩამობანვა

პედიატრიული დოზირება

• 2 წლამდე ბავშვებში გამოყენება არ არის რეკომენდებული (ფარისებრი ჯირკვლის დისფუნქციის რისკი)
• 2 წელს ზემოთ: ზრდასრულების იგივე კონცენტრაციები, მცირე ფართობზე
• ახალშობილებში გამოყენება მხოლოდ აუცილებლობის შემთხვევაში, მინიმალური ფართობითა და ხანგრძლივობით

თირკმლის/ღვიძლის უკმარისობა

გარეგანი გამოყენებისას სპეციალური კორექცია არ არის საჭირო, თუმცა ვრცელ ზედაპირზე ხანგრძლივი გამოყენებისას იოდის სისტემური შეწოვა შეიძლება იყოს კლინიკურად მნიშვნელოვანი თირკმლის უკმარისობის მქონე პაციენტებში (EMA SmPC).

ფარმაკოკინეტიკა

პოვიდონ-იოდი ძირითადად გარეგანი გამოყენების პრეპარატია, ამიტომ მისი ფარმაკოკინეტიკური პროფილი განიხილება სისტემური შეწოვის კონტექსტში:

აბსორბცია: ინტაქტური კანიდან იოდის შეწოვა მინიმალურია. თუმცა, დაზიანებული კანიდან (ჭრილობები, დამწვრობა), ლორწოვანი გარსებიდან (ვაგინალური, ორალური) და სეროზული ზედაპირებიდან იოდის შეწოვა მნიშვნელოვნად იზრდება. ვრცელი დამწვრობის ზედაპირზე გამოყენებისას სისხლის შრატში იოდის კონცენტრაცია შეიძლება მნიშვნელოვნად გაიზარდოს (BNF 87).

განაწილება: შეწოული იოდი ძირითადად კონცენტრირდება ფარისებრ ჯირკვალში. იოდი ასევე აღწევს პლაცენტაში და გადადის დედის რძეში. პოვიდონის (PVP) კომპონენტი პრაქტიკულად არ შეიწოვება ინტაქტური კანიდან.

მეტაბოლიზმი: იოდი ფარისებრ ჯირკვალში ჩაერთვება თიროიდული ჰორმონების (T3, T4) სინთეზში. ჭარბი იოდი გარდაიქმნება იოდიდად.

ექსკრეცია: იოდიდი ძირითადად გამოიყოფა თირკმელებით (შარდით). ნახევარგამოყოფის პერიოდი იოდის შრატიდან შეადგენს დაახლოებით 2 დღეს ნორმალური თირკმლის ფუნქციის პირობებში. თირკმლის უკმარისობის დროს იოდის ექსკრეცია შენელებულია, რაც ზრდის სისტემური ტოქსიკურობის რისკს (EMA SmPC).

გარეგანი ფარმაკოდინამიკა: ხსნარის გამოყენების შემდეგ ანტისეპტიკური ეფექტი ვლინდება 15-30 წამში და გრძელდება მანამ, სანამ ხსნარი ნოტიოა კანზე. გაშრობის შემდეგ რეზიდუალური აქტივობა ნაწილობრივ შენარჩუნებულია.

გვერდითი ეფექტები

ხშირი (>10%)

• კანის ადგილობრივი შეფერილობა (მუქი ყავისფერი ფერი) — კოსმეტიკური ეფექტი, არა ტოქსიკური
• ადგილობრივი მსუბუქი გაღიზიანება და წვის შეგრძნება (განსაკუთრებით ლორწოვან გარსებზე)

ნაკლებად ხშირი (1-10%)

• კონტაქტური დერმატიტი
• ქავილი აპლიკაციის ადგილზე
• კანის სიმშრალე და აქერცვლა ხანგრძლივი გამოყენებისას
• ვაგინალური სანთლების გამოყენებისას: ადგილობრივი გაღიზიანება, წვა, გამონადენის შეცვლა (BNF 87)

იშვიათი, მაგრამ სერიოზული

ფარისებრი ჯირკვლის დისფუნქცია:

• იოდით ინდუცირებული ჰიპერთირეოზი (იოდ-ბასედოვის ფენომენი) — განსაკუთრებით ენდემური ჩიყვის რეგიონებში ან ფარისებრი ჯირკვლის წინასწარი პათოლოგიის მქონე პაციენტებში
• იოდით ინდუცირებული ჰიპოთირეოზი — განსაკუთრებით ახალშობილებში ვრცელი გამოყენებისას (ვოლფ-ჩაიკოვის ეფექტი)
• თირეოტოქსიკური კრიზი (ძალიან იშვიათი)

სისტემური ტოქსიკურობა (ვრცელ ზედაპირზე ხანგრძლივი გამოყენებისას):

• მეტაბოლური აციდოზი
• ჰიპერნატრიემია
• თირკმლის ფუნქციის დარღვევა
• იოდიზმი (ლორწოვანი გარსების შეშუპება, ჰიპერსალივაცია, მეტალური გემო) (EMA SmPC)

ალერგიული რეაქციები:

• ანაფილაქსიური რეაქცია (ძალიან იშვიათი)
• ანგიოედემა
• ურტიკარია

სხვა იშვიათი ეფექტები:

• ჭრილობის შეხორცების შეფერხება (მაღალი კონცენტრაციის ხსნარების ხანგრძლივი გამოყენებისას)
• ტიტანის, ალუმინის ან სპილენძის შემცველ სამედიცინო მოწყობილობებთან ურთიერთქმედებით გამოწვეული კოროზია

ახალშობილებში და ნედონებში პოვიდონ-იოდის გამოყენება ასოცირებულია ტრანზიტორული ჰიპოთირეოზის მომატებულ რისკთან, რის გამოც ამ ასაკობრივ ჯგუფში მისი გამოყენება უნდა იყოს მინიმალური (NICE).

უკუჩვენებები და სიფრთხილე

აბსოლუტური უკუჩვენებები

• მომატებული მგრძნობელობა (ალერგია) პოვიდონ-იოდის ან იოდის მიმართ
• ფარისებრი ჯირკვლის აქტიური დაავადებები: დიუჰერინგის ჰერპეტიფორმული დერმატიტი
• რადიოაქტიური იოდით მკურნალობის პერიოდი ან დაგეგმვისას
• ლითიუმთან ერთდროული გამოყენება (ჰიპოთირეოზის რისკი) (BNF 87)

ფარდობითი უკუჩვენებები და სიფრთხილე

• ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებები (კვანძოვანი ჩიყვი, გრეივსის დაავადება ანამნეზში)
• თირკმლის მძიმე უკმარისობა
• ვრცელი დამწვრობა (>20% სხეულის ზედაპირი) — სისტემური შეწოვის რისკი
• ნედონები და ახალშობილები — ფარისებრი ჯირკვლის დისფუნქციის მაღალი რისკი
• 2 წლამდე ასაკის ბავშვები — მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით
• ღრმა, პუნქციური ჭრილობები — არ გამოიყენება ღრმა ქსოვილებში ინსტილაციისთვის (EMA SmPC)

არ გამოიყენება ერთდროულად სხვა ანტისეპტიკებთან, განსაკუთრებით ვერცხლისწყლის შემცველ პრეპარატებთან და ოქტენიდინთან ერთად.

ურთიერთქმედებები

მედიკამენტური ურთიერთქმედებები

ლითიუმი: პოვიდონ-იოდის ხანგრძლივი ან ვრცელ ზედაპირზე გამოყენებამ შეიძლება გაზარდოს სისხლში იოდიდის კონცენტრაცია, რაც ლითიუმთან კომბინაციაში მნიშვნელოვნად ზრდის ჰიპოთირეოზის განვითარების რისკს. ეს კომბინაცია უკუნაჩვენებია (BNF 87).

რადიოაქტიური იოდი (I-131): პოვიდონ-იოდის გამოყენებამ შეიძლება გავლენა იქონიოს ფარისებრი ჯირკვლის იოდის მიტაცების ტესტებზე და რადიოაქტიური იოდით მკურნალობის ეფექტურობაზე. რეკომენდებულია პოვიდონ-იოდის გამოყენების შეწყვეტა რადიოაქტიური იოდით სცინტიგრაფიამდე ან მკურნალობამდე მინიმუმ 1 თვით ადრე.

სხვა ანტისეპტიკები:

• ოქტენიდინის დიჰიდროქლორიდი — ერთდროული გამოყენებისას შეიძლება განვითარდეს მუქი ფერის ნალექი და ქსოვილის ნეკროზი
• ქლორჰექსიდინი — ურთიერთინაქტივაცია
• ვერცხლისწყლის შემცველი პრეპარატები — ტოქსიკური ნაერთების წარმოქმნა
• წყალბადის ზეჟანგი (H₂O₂) — ურთიერთ ინაქტივაცია (EMA SmPC)

ენზიმური პრეპარატები: ტრიფსინი, ქიმოტრიფსინი და სხვა ფერმენტული ჭრილობის საწმენდი საშუალებები — იოდი ინაქტივირებს ამ ფერმენტებს.

ტაუროლიდინი: ურთიერთქმედება შეიძლება შეამციროს ორივე პრეპარატის ეფექტურობა.

ლაბორატორიული ურთიერთქმედებები:

• ცრუ დადებითი შედეგი ფარული სისხლის ტესტში (განავალში)
• ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციის ტესტების დარღვევა (TSH, T3, T4)

ორსულობა და ლაქტაცია

ორსულობა

პოვიდონ-იოდი უკუნაჩვენებია ორსულობის II და III ტრიმესტრში. I ტრიმესტრში გამოყენება დასაშვებია მხოლოდ მოკლე კურსით და შეზღუდულ ფართობზე, ექიმის მკაცრი კონტროლის ქვეშ.

ამის მიზეზია ის, რომ შეწოული იოდი აღწევს პლაცენტაში და შეიძლება გამოიწვიოს ნაყოფის ფარისებრი ჯირკვლის დისფუნქცია (ნეონატალური ჰიპოთირეოზი ან ჩიყვი). ნაყოფის ფარისებრი ჯირკვალი იოდის აქტიურ მიტაცებას იწყებს გესტაციის მე-12 კვირიდან, ამიტომ II-III ტრიმესტრში რისკი განსაკუთრებით მაღალია (EMA SmPC).

FDA კატეგორია: D (ხანგრძლივი გამოყენებისას) / C (მოკლევადიანი, შეზღუდული გამოყენებისას).

ლაქტაცია

იოდი გადადის დედის რძეში და შეიძლება გავლენა იქონიოს ძუძუმწოვარი ჩვილის ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციაზე. ლაქტაციის პერიოდში არ არის რეკომენდებული პოვიდონ-იოდის ხანგრძლივი ან ვრცელ ზედაპირზე გამოყენება. მოკლევადიანი, შეზღუდული ფართობის გამოყენება დასაშვებია სიფრთხილით (BNF 87).

ბრენდები საქართველოში

საქართველოში პოვიდონ-იოდი ხელმისაწვდომია სხვადასხვა ფორმით, ძირითადად ბეტადინის ბრენდის ქვეშ:

• ბეტადინი ხსნარი 10%, 30 მლ — გარეგანი ხსნარი ჭრილობებისა და კანის დეზინფექციისთვის
• ბეტადინი ხსნარი 10%, 120 მლ — გარეგანი ხსნარი
• ბეტადინი ხსნარი 10%, 1000 მლ — სტაციონარული გამოყენებისთვის
• ბეტადინი მალამო 10%, 20 გ — ჭრილობებისა და დამწვრობის მკურნალობისთვის
• ბეტადინი ვაგინალური სანთელი 200 მგ №14 — გინეკოლოგიური ინფექციებისთვის
• ბეტადინი თხევადი საპონი 7.5%, 120 მლ — ქირურგიული ხელების ჰიგიენისთვის

ყველა ეს პრეპარატი ხელმისაწვდომია აფთიაქებში ურეცეპტოდ (OTC) (BNF 87, WHO Model List).

ხშირად დასმული კითხვები

შეიძლება თუ არა პოვიდონ-იოდის გამოყენება ღია ჭრილობაზე?

დიახ, პოვიდონ-იოდი შეიძლება გამოყენებულ იქნას ღია ჭრილობებზე, თუმცა რეკომენდებულია განზავებული ხსნარის გამოყენება (0.5-1%). მაღალი კონცენტრაციის (10%) ხსნარის ხანგრძლივმა გამოყენებამ ღია ჭრილობაზე შეიძლება შეაფერხოს შეხორცების პროცესი ფიბრობლასტებზე ციტოტოქსიკური მოქმედების გამო. მწვავე ტრავმული ჭრილობის საწყისი დამუშავებისთვის 10%-იანი ხსნარი სრულიად მისაღებია (EMA SmPC).

არის თუ არა პოვიდონ-იოდი ეფექტური ვირუსების წინააღმდეგ?

დიახ, პოვიდონ-იოდი ხასიათდება ფართო ანტივირუსული აქტივობით. ის ეფექტურია როგორც გარსიანი (HSV, HIV, ინფლუენცა, SARS-CoV-2), ისე უგარსო ვირუსების მიმართ. კლინიკური კვლევებმა აჩვენა, რომ 0.5%-იანი პოვიდონ-იოდით ხახუნი და ნაზოფარინგეალური სპრეი მნიშვნელოვნად ამცირებს SARS-CoV-2 ვირუსულ ტვირთს ხახასა და ცხვირ-ხახაში (BNF 87).

რა განსხვავებაა პოვიდონ-იოდსა და ქლორჰექსიდინს შორის?

ორივე ფართო სპექტრის ანტისეპტიკია, მაგრამ არსებობს რამდენიმე მნიშვნელოვანი განსხვავება: პოვიდონ-იოდი უფრო ფართო სპექტრისაა (მოქმედებს სპორებზეც), მაგრამ მისი ეფექტურობა მცირდება ორგანული ნივთიერებების (სისხლი, ჩირქი) თანაობისას. ქლორჰექსიდინი ხასიათდება უფრო ხანგრძლივი რეზიდუალური აქტივობით. ქლორჰექსიდინი უპირატესია ქირურგიული ხელების ანტისეფსიისთვის, ხოლო პოვიდონ-იოდი — ჭრილობების დამუშავებისთვის. ეს ორი პრეპარატი არ უნდა გამოიყენოთ ერთდროულად, რადგან ურთიერთინაქტივაცია ხდება (NICE).

შეიძლება თუ არა პოვიდონ-იოდის გამოყენება ბავშვებში?

2 წელზე უფროსი ასაკის ბავშვებში პოვიდონ-იოდის გამოყენება დასაშვებია ზრდასრულების ანალოგიური ჩვენებებით, მცირე ფართობზე და მოკლე კურსით. 2 წლამდე ბავშვებში, განსაკუთრებით ნედონებსა და ახალშობილებში, გამოყენება არ არის რეკომენდებული ფარისებრი ჯირკვლის ტრანზიტორული ჰიპოთირეოზის განვითარების მაღალი რისკის გამო. გამონაკლის შემთხვევებში (მაგ., ჭიპის ჭრილობის დამუშავება) გამოიყენება მინიმალური რაოდენობით და ხანმოკლედ (EMA SmPC).

რატომ ხდება კანის შეფერილობა პოვიდონ-იოდის გამოყენების შემდეგ?

მუქი ყავისფერი (ან ყვითელ-ნარინჯისფერი) შეფერილობა გამოწვეულია იოდის ბუნებრივი ფერით და სრულიად უვნებელია. ეს ფერი ადვილად იხსნება წყლითა და საპნით. სამედიცინო თვალსაზრისით, შეფერილობა სასარგებლოცაა — ის ვიზუალურად აჩვენებს, რომელი ზონა დამუშავდა ანტისეპტიკით. თუ ლაქა იოდის არ ქრება, ის შეიძლება მოიხსნას ნატრიუმის თიოსულფატის ხსნარით (BNF 87).

რამდენ ხანს შეიძლება პოვიდონ-იოდის უწყვეტი გამოყენება?

გარეგანი ხსნარის ან მალამოს გამოყენება ჭრილობაზე რეკომენდებულია არა უმეტეს 14 დღისა უწყვეტად, თუ ექიმის მიერ სხვა რამ არ არის დანიშნული. ვაგინალური სანთლების კურსი ჩვეულებრივ 7-14 დღეა. ხანგრძლივი გამოყენებისას (>14 დღე) რეკომენდებულია ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციის კონტროლი (TSH), განსაკუთრებით ვრცელ ზედაპირზე გამოყენებისას ან ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგიის რისკ-ჯგუფის პაციენტებში (EMA SmPC).