ლევეტირაცეტამი

მოკლედ

ლევეტირაცეტამი (Levetiracetam) არის მეორე თაობის ანტიეპილეფსიური პრეპარატი, რომელიც გამოიყენება ეპილეფსიის სხვადასხვა ფორმის სამკურნალოდ — ფოკალური და გენერალიზებული გულყრების ჩათვლით. პრეპარატი უნიკალურია თავისი მოქმედების მექანიზმით: იგი უკავშირდება სინაფსური ვეზიკულების პროტეინ SV2A-ს და ამგვარად აინჰიბირებს ნეიროტრანსმიტერების გადაჭარბებულ გამოთავისუფლებას. ლევეტირაცეტამი ხასიათდება ხელსაყრელი ფარმაკოკინეტიკური პროფილით, წამლებთან ურთიერთქმედების დაბალი რისკით და კარგი ამტანობით. იგი ხელმისაწვდომია როგორც ტაბლეტების, ასევე ორალური ხსნარისა და ინტრავენური ფორმით. პრეპარატი შეტანილია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ძირითადი მედიკამენტების ნუსხაში (WHO Model List) და ფართოდ გამოიყენება როგორც მონოთერაპიის, ასევე დამატებითი თერაპიის სახით.

რა არის და ფარმაკოლოგია

ლევეტირაცეტამი წარმოადგენს პირაცეტამის S-ენანტიომერის წარმოებულს (α-ეთილ-2-ოქსო-1-პიროლიდინ აცეტამიდი), რომელიც მიეკუთვნება ანტიეპილეფსიური საშუალებების ჯგუფს. ქიმიურად იგი პიროლიდონის წარმოებულია და სტრუქტურულად განსხვავდება ყველა სხვა ცნობილი ანტიეპილეფსიური პრეპარატისგან.

პრეპარატი შეიქმნა ბელგიური ფარმაცევტული კომპანია UCB Pharma-ს მიერ და პირველად დარეგისტრირდა 1999 წელს ამერიკის შეერთებულ შტატებში სავაჭრო სახელწოდებით Keppra®. თავდაპირველად იგი დამტკიცდა როგორც დამატებითი თერაპიის საშუალება ფოკალური გულყრების მკურნალობისთვის მოზრდილებში, ხოლო შემდგომ ჩვენებები გაფართოვდა სხვა ტიპის გულყრებზეც. 2006 წლიდან პრეპარატი დამტკიცებულია მონოთერაპიის სახით ევროპაში (EMA SmPC).

ფარმაკოლოგიური კლასიფიკაციის მიხედვით, ლევეტირაცეტამი მიეკუთვნება ანტიეპილეფსიურ საშუალებებს (ATC კოდი: N03AX14). ტრადიციული ანტიეპილეფსიური პრეპარატებისგან განსხვავებით, რომლებიც მოქმედებენ ნატრიუმის ან კალციუმის არხებზე ან GABA-ერგულ სისტემაზე, ლევეტირაცეტამის მოქმედების მექანიზმი პრინციპულად განსხვავებულია — იგი სპეციფიკურად უკავშირდება სინაფსური ვეზიკულების გლიკოპროტეინ 2A-ს (SV2A).

პრეპარატი ხელმისაწვდომია სხვადასხვა ფარმაცევტულ ფორმაში: შემოგარსული ტაბლეტები (250 მგ, 500 მგ, 750 მგ, 1000 მგ), ორალური ხსნარი (100 მგ/მლ) და საინფუზიო კონცენტრატი (100 მგ/მლ). ეს მრავალფეროვნება საშუალებას იძლევა პრეპარატი გამოყენებულ იქნას სხვადასხვა ასაკისა და კლინიკური მდგომარეობის პაციენტებში.

მოქმედების მექანიზმი

ლევეტირაცეტამის მოქმედების მექანიზმი უნიკალურია ანტიეპილეფსიურ პრეპარატებს შორის და მრავალი ათწლეულის განმავლობაში იყო ინტენსიური კვლევის საგანი. მისი ძირითადი სამიზნე არის სინაფსური ვეზიკულების გლიკოპროტეინი 2A (SV2A — Synaptic Vesicle Glycoprotein 2A), რომელიც გადამწყვეტ როლს ასრულებს ნეიროტრანსმიტერების ეგზოციტოზის რეგულაციაში.

SV2A-სთან ურთიერთქმედება

SV2A პროტეინი ექსპრესირდება ცენტრალური ნერვული სისტემის ყველა სინაფსურ ვეზიკულაში და მონაწილეობს ვეზიკულების ციკლის რეგულაციაში — კერძოდ, ნეიროტრანსმიტერით დატვირთული ვეზიკულების მომზადებაში (priming) ეგზოციტოზისთვის. ლევეტირაცეტამი უკავშირდება SV2A-ს და ამცირებს ვეზიკულების ეგზოციტოზის ეფექტურობას, რითაც აკონტროლებს ნეიროტრანსმიტერების გადაჭარბებულ გამოთავისუფლებას პრესინაფსურ ტერმინალებში (BNF 87).

დამატებითი მექანიზმები

გარდა SV2A-ზე მოქმედებისა, ლევეტირაცეტამს გააჩნია რამდენიმე დამატებითი ფარმაკოლოგიური ეფექტი:

• მაღალი ძაბვის კალციუმის არხების მოდულაცია: პრეპარატი ნაწილობრივ აინჰიბირებს N-ტიპის კალციუმის არხებს, რაც ამცირებს კალციუმის იონების შეღწევადობას პრესინაფსურ ტერმინალში და, შესაბამისად, ნეიროტრანსმიტერების გამოთავისუფლებას.
• GABA და გლიცინით გამოწვეული დენების მოდულაცია: ლევეტირაცეტამი ხელს უშლის ბეტა-კარბოლინებითა და თუთიით გამოწვეულ GABA_A და გლიცინის რეცეპტორების ინჰიბიციას, რითაც ირიბად აძლიერებს ინჰიბიტორულ ნეიროტრანსმისიას.
• ინტრანეირონული კალციუმის მარაგების რეგულაცია: პრეპარატი ამცირებს კალციუმის გამოთავისუფლებას ინტრაცელულარული მარაგებიდან (ენდოპლაზმური რეტიკულუმი), რაც ასევე ხელს უწყობს ნეირონული ჰიპერაღგზნებადობის შემცირებას.

მნიშვნელოვანია, რომ ლევეტირაცეტამი არ მოქმედებს ნატრიუმის არხებზე, არ ცვლის ბენზოდიაზეპინის ან GABA-ს რეცეპტორების ბმას და არ ახდენს გავლენას გლუტამატერგულ სისტემაზე — ეს განასხვავებს მას ტრადიციული ანტიეპილეფსიური პრეპარატებისგან, როგორიცაა კარბამაზეპინი, ფენიტოინი ან ვალპროინის მჟავა. სწორედ ამ უნიკალური მოქმედების მექანიზმით აიხსნება მისი წამლებთან ურთიერთქმედების დაბალი პოტენციალი და კარგი ამტანობის პროფილი (EMA SmPC).

ჩვენებები

ლევეტირაცეტამი დამტკიცებულია ეპილეფსიის სხვადასხვა ფორმის სამკურნალოდ, როგორც მონოთერაპიის, ასევე დამატებითი (ადიუნქტური) თერაპიის სახით:

მონოთერაპია

• ფოკალური (პარციალური) გულყრები მეორადი გენერალიზაციით ან მის გარეშე — 16 წლის და უფროსი ასაკის პაციენტებში ახალი ეპილეფსიის დიაგნოზის დროს (EMA SmPC). NICE-ის სახელმძღვანელოს თანახმად, ლევეტირაცეტამი წარმოადგენს ფოკალური ეპილეფსიის პირველი რიგის მკურნალობის ერთ-ერთ ვარიანტს (NICE NG217).

დამატებითი (ადიუნქტური) თერაპია

• ფოკალური გულყრები მეორადი გენერალიზაციით ან მის გარეშე — 1 თვის ასაკიდან მოზრდილებამდე.
• მიოკლონური გულყრები იუვენილური მიოკლონური ეპილეფსიის დროს — 12 წლის და უფროსი ასაკის პაციენტებში.
• პირველადი გენერალიზებული ტონიკურ-კლონური გულყრები იდიოპათიური გენერალიზებული ეპილეფსიის ფარგლებში — 12 წლის და უფროსი ასაკის პაციენტებში.

ჩვენების გარეშე გამოყენება (off-label)

კლინიკურ პრაქტიკაში ლევეტირაცეტამი ასევე გამოიყენება:

• ეპილეფსიური სტატუსის მკურნალობაში — ინტრავენური ფორმით, განსაკუთრებით ბენზოდიაზეპინებისადმი რეფრაქტერული შემთხვევებში.
• პოსტტრავმული გულყრების პროფილაქტიკა — თავის ტვინის ტრავმული დაზიანების შემდეგ, განსაკუთრებით პირველი 7 დღის განმავლობაში.
• პოსტოპერაციული გულყრების პროფილაქტიკა — ნეიროქირურგიული ოპერაციების შემდეგ.
• ნეონატალური გულყრები — ახალშობილთა პერიოდში, თუმცა ეს ჩვენება ჯერ სრულად არ არის ვალიდირებული ყველა მარეგულირებელი ორგანოს მიერ.

ლევეტირაცეტამი შეტანილია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ძირითადი მედიკამენტების ნუსხაში (WHO Model List) როგორც ანტიეპილეფსიური საშუალება.

დოზირება

მოზრდილები და 16 წელზე უფროსი მოზარდები

მონოთერაპია (ფოკალური გულყრები):

• საწყისი დოზა: 250 მგ დღეში ორჯერ (500 მგ/დღეში)
• 2 კვირის შემდეგ დოზის გაზრდა 500 მგ-მდე დღეში ორჯერ (1000 მგ/დღეში)
• მაქსიმალური დოზა: 1500 მგ დღეში ორჯერ (3000 მგ/დღეში)
• დოზის ტიტრაცია: ყოველ 2 კვირაში 250-500 მგ-ით გაზრდა (EMA SmPC)

დამატებითი თერაპია:

• საწყისი დოზა: 500 მგ დღეში ორჯერ (1000 მგ/დღეში)
• მაქსიმალური დოზა: 1500 მგ დღეში ორჯერ (3000 მგ/დღეში)
• ტიტრაციის ინტერვალი: ყოველ 2-4 კვირაში 500 მგ-ით გაზრდა

ბავშვები

4-16 წლის ბავშვები (ფოკალური გულყრები, დამატებითი თერაპია):

• საწყისი დოზა: 10 მგ/კგ დღეში ორჯერ
• მაქსიმალური დოზა: 30 მგ/კგ დღეში ორჯერ (60 მგ/კგ/დღეში)

1 თვიდან 6 თვემდე (ფოკალური გულყრები, დამატებითი თერაპია):

• საწყისი დოზა: 7 მგ/კგ დღეში ორჯერ
• მაქსიმალური დოზა: 21 მგ/კგ დღეში ორჯერ

თირკმლის ფუნქციის დარღვევა

ლევეტირაცეტამი ძირითადად თირკმლებით გამოიყოფა, ამიტომ თირკმლის უკმარისობის დროს აუცილებელია დოზის კორექცია (BNF 87):

| კრეატინინის კლირენსი (მლ/წთ) | დოზა | |---|---| | 50–79 | 500–1000 მგ ორჯერ დღეში | | 30–49 | 250–750 მგ ორჯერ დღეში | | < 30 | 250–500 მგ ორჯერ დღეში | | ჰემოდიალიზი | დამატებითი 250–500 მგ დიალიზის შემდეგ |

ღვიძლის ფუნქციის დარღვევა

მსუბუქი და საშუალო სიმძიმის ღვიძლის უკმარისობის დროს დოზის კორექცია, ჩვეულებრივ, არ არის საჭირო. მძიმე ღვიძლის უკმარისობის დროს კრეატინინის კლირენსი შეიძლება არასაკმარისად ასახავდეს თირკმლის რეალურ ფუნქციას, ამიტომ რეკომენდებულია დოზის 50%-ით შემცირება, თუ კრეატინინის კლირენსი < 60 მლ/წთ (EMA SmPC).

მოხუცები

ხანდაზმულ პაციენტებში დოზის კორექცია ხდება თირკმლის ფუნქციის მიხედვით.

ფარმაკოკინეტიკა

აბსორბცია

ლევეტირაცეტამი პერორალური მიღების შემდეგ სწრაფად და თითქმის სრულად შეიწოვება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან. ბიოშეღწევადობა აღემატება 95%-ს და პრაქტიკულად არ არის დამოკიდებული დოზაზე. პლაზმაში მაქსიმალური კონცენტრაცია (Cmax) მიიღწევა მიღებიდან 1-1,3 საათში. საკვების მიღება ანელებს აბსორბციის სიჩქარეს, მაგრამ არ ცვლის მის სისრულეს (EMA SmPC).

განაწილება

მოცულობის განაწილება (Vd) შეადგენს დაახლოებით 0,5-0,7 ლ/კგ, რაც მიუთითებს ორგანიზმის მთლიან წყალში კარგ განაწილებაზე. პლაზმის ცილებთან ბმა უმნიშვნელოა (< 10%), რაც მნიშვნელოვნად ამცირებს სხვა პრეპარატებთან ურთიერთქმედების რისკს ცილების დონეზე.

მეტაბოლიზმი

პრეპარატის მეტაბოლიზმი მინიმალურია და არ მოიცავს ციტოქრომ P450 სისტემას. ძირითადი მეტაბოლური გზა არის აცეტამიდის ჯგუფის ფერმენტული ჰიდროლიზი, რაც იწვევს არააქტიური მეტაბოლიტის — ucb L057-ის წარმოქმნას. ეს მეტაბოლიტი შეადგენს დოზის დაახლოებით 24%-ს. CYP ფერმენტების არარელევანტურობა მეტაბოლიზმში განსაზღვრავს წამლებთან ურთიერთქმედების მინიმალურ რისკს.

ექსკრეცია

პრეპარატის 66% გამოიყოფა თირკმლებით უცვლელი სახით, ხოლო 27% — არააქტიური მეტაბოლიტის სახით. ნახევარგამოყოფის პერიოდი (t½) მოზრდილებში შეადგენს 6-8 საათს, ხანდაზმულ პაციენტებში — 10-11 საათს, ხოლო ახალშობილებში — 16-18 საათს (BNF 87).

სტაციონარული მდგომარეობა მიიღწევა 2 დღის განმავლობაში, რაც ადასტურებს ხაზოვან ფარმაკოკინეტიკას.

გვერდითი ეფექტები

ლევეტირაცეტამი ზოგადად კარგად აიტანება, მაგრამ, როგორც ყველა ანტიეპილეფსიურ პრეპარატს, მასაც აქვს გვერდითი ეფექტების სპექტრი.

ძალიან ხშირი (> 10%)

• ნაზოფარინგიტი / ზედა სასუნთქი გზების ინფექცია
• ძილიანობა (სომნოლენცია) — განსაკუთრებით თერაპიის დასაწყისში
• თავის ტკივილი

ხშირი (1-10%)

• ფსიქიატრიული დარღვევები: გაღიზიანებადობა, აგრესიულობა, შფოთვა, დეპრესია, ინსომნია, ემოციური ლაბილობა
• ნერვული სისტემა: თავბრუსხვევა, ტრემორი, ატაქსია, კონვულსია, პარესთეზია
• კუჭ-ნაწლავის ტრაქტი: მუცლის ტკივილი, დიარეა, დისპეფსია, გულისრევა, ღებინება
• ზოგადი: ასთენია, დაღლილობა
• კანის: გამონაყარი
• მადის დარღვევა: ანორექსია, წონის მატება ან კლება

არახშირი (0,1-1%)

• ლეიკოპენია, თრომბოციტოპენია
• ალოპეცია
• მიალგია
• ღვიძლის ფუნქციის მაჩვენებლების ცვლილება
• დიპლოპია, ხედვის დაბინდვა

იშვიათი და სერიოზული (< 0,1%)

• სტივენს-ჯონსონის სინდრომი და ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზი — ძალიან იშვიათი, მაგრამ სიცოცხლისთვის საშიში კანის რეაქციები
• პანკრეატიტი
• ღვიძლის უკმარისობა / ჰეპატიტი
• სუიციდური აზრები და ქცევა — FDA-ს გაფრთხილების მიხედვით, ყველა ანტიეპილეფსიური პრეპარატი ზრდის სუიციდალობის რისკს (BNF 87)
• DRESS სინდრომი (Drug Reaction with Eosinophilia and Systemic Symptoms)
• პანციტოპენია, აგრანულოციტოზი
• რაბდომიოლიზი
• ფსიქოზი

ქცევითი გვერდითი ეფექტები

განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს ფსიქიატრიულ გვერდით ეფექტებს, რომლებიც ლევეტირაცეტამის მკურნალობის ერთ-ერთ ყველაზე კლინიკურად მნიშვნელოვან პრობლემას წარმოადგენს. პაციენტების დაახლოებით 5-10%-ში აღინიშნება გაღიზიანებადობა და აგრესიულობა, რაც ზოგჯერ საჭიროებს პრეპარატის შეცვლას. ბავშვებში ქცევითი პრობლემების სიხშირე შეიძლება უფრო მაღალი იყოს. პირიდოქსინის (ვიტამინი B6) დამატება ზოგიერთ კვლევაში ამცირებდა ამ ეფექტებს (NICE NG217).

უკუჩვენებები და სიფრთხილე

აბსოლუტური უკუჩვენებები

• ჰიპერმგრძნობელობა ლევეტირაცეტამის ან პრეპარატის ნებისმიერი დამხმარე ნივთიერების მიმართ
• ჰიპერმგრძნობელობა სხვა პიროლიდონის წარმოებულების მიმართ

სიფრთხილის ზომები

• თირკმლის უკმარისობა: აუცილებელია დოზის კორექცია კრეატინინის კლირენსის მიხედვით (იხ. დოზირების განყოფილება)
• ფსიქიატრიული ანამნეზი: დეპრესიის, სუიციდური აზრების ან ფსიქოზის ანამნეზის მქონე პაციენტებში საჭიროა მჭიდრო მონიტორინგი
• პრეპარატის შეწყვეტა: კატეგორიულად აკრძალულია მკვეთრი შეწყვეტა — გულყრების სტატუსის განვითარების რისკი. შეწყვეტა უნდა მოხდეს თანდათანობით, 2-4 კვირის განმავლობაში (BNF 87)
• ხანდაზმული პაციენტები: თირკმლის ფუნქციის ასაკობრივი კლების გამო საჭიროა დოზის შესაბამისი კორექცია
• ბავშვები: ქცევითი ცვლილებების მონიტორინგი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია
• სატრანსპორტო საშუალების მართვა: ძილიანობისა და თავბრუსხვევის გამო პაციენტებმა სიფრთხილე უნდა გამოიჩინონ ავტომობილის მართვისა და მექანიზმებთან მუშაობის დროს

ურთიერთქმედებები

ლევეტირაცეტამის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი უპირატესობა სხვა ანტიეპილეფსიურ პრეპარატებთან შედარებით არის წამლებთან ურთიერთქმედების მინიმალური რისკი. ეს განპირობებულია მისი ფარმაკოკინეტიკური თავისებურებებით: დაბალი ცილებთან ბმა (< 10%), ციტოქრომ P450 ფერმენტების არაჩართულობა მეტაბოლიზმში და ფერმენტული ინდუქციის/ინჰიბიციის არარსებობა.

კლინიკურად მნიშვნელოვანი ურთიერთქმედებები

• მეთოტრექსატი: ლევეტირაცეტამი შეიძლება შეამციროს მეთოტრექსატის თირკმლის კლირენსი, რაც იწვევს მეთოტრექსატის ტოქსიურობის რისკის ზრდას. აუცილებელია მონიტორინგი (BNF 87).

• სხვა ანტიეპილეფსიური პრეპარატები: ზოგადად, ლევეტირაცეტამი არ ცვლის კარბამაზეპინის, ფენიტოინის, ვალპროინის მჟავის ან ლამოტრიგინის პლაზმურ კონცენტრაციებს და პირიქით. თუმცა, ფერმენტული ინდუქტორები (მაგ., კარბამაზეპინი, ფენიტოინი) შეიძლება უმნიშვნელოდ აჩქარებდნენ ლევეტირაცეტამის კლირენსს.

• ალკოჰოლი და ცენტრალური ნერვული სისტემის დამთრგუნველი საშუალებები: ფარმაკოდინამიკური ურთიერთქმედება — ძილიანობისა და სედაციის გაძლიერება. პაციენტებს უნდა ურჩიონ ალკოჰოლის მოხმარებისგან თავის შეკავება.

• ორალური კონტრაცეპტივები: ლევეტირაცეტამი არ ახდენს გავლენას ორალური კონტრაცეპტივების ეფექტურობაზე, რაც მნიშვნელოვანი უპირატესობაა ფერტილური ასაკის ქალებში (EMA SmPC).

• ანტიკოაგულანტები (ვარფარინი): კლინიკურად მნიშვნელოვანი ურთიერთქმედება არ არის დადასტურებული, თუმცა რამდენიმე შემთხვევის აღწერით INR-ის ცვლილებები აღნიშნულა.

• დიგოქსინი: ურთიერთქმედება არ არის დადასტურებული.

მიუხედავად ურთიერთქმედებების დაბალი რისკისა, ახალი მედიკამენტის დანიშვნისას ყოველთვის მიზანშეწონილია პოტენციური ურთიერთქმედებების შემოწმება.

ორსულობა და ლაქტაცია

ორსულობა

ლევეტირაცეტამი აღწევს პლაცენტარულ ბარიერს. ცხოველებზე ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა ტერატოგენული ეფექტები მხოლოდ მაღალ დოზებზე. ორსულ ქალებში ჩატარებული რეგისტრების მონაცემებით (EURAP, UK Epilepsy and Pregnancy Register), ლევეტირაცეტამის მონოთერაპიის დროს თანდაყოლილი მანკების სიხშირე შედარებით დაბალია და შეადგენს დაახლოებით 2-3%-ს, რაც ახლოს არის საერთო პოპულაციის რისკთან (EMA SmPC).

ამჟამინდელი მონაცემების საფუძველზე, ლევეტირაცეტამი ითვლება შედარებით უსაფრთხო ანტიეპილეფსიურ პრეპარატად ორსულობის დროს, განსაკუთრებით ვალპროინის მჟავასთან შედარებით. NICE-ის სახელმძღვანელო (NICE NG217) რეკომენდაციას უწევს ეპილეფსიით დაავადებულ ფერტილური ასაკის ქალებში ლევეტირაცეტამის ან ლამოტრიგინის განხილვას, როგორც უპირატეს ვარიანტებს.

ორსულობის დროს ლევეტირაცეტამის კლირენსი იზრდება (40-60%-მდე), რაც შეიძლება მოითხოვოს დოზის გაზრდა. რეკომენდებულია პლაზმური კონცენტრაციის მონიტორინგი ყოველ ტრიმესტრში.

ლაქტაცია

ლევეტირაცეტამი გადადის დედის რძეში. რძე/პლაზმა თანაფარდობა შეადგენს დაახლოებით 1,0, თუმცა ძუძუთი კვების დროს ჩვილთა პლაზმური კონცენტრაცია, როგორც წესი, დაბალია. BNF-ის რეკომენდაციით, ძუძუთი კვება დასაშვებია ლევეტირაცეტამით მკურნალობის ფონზე, ოღონდ ჩვილის მდგომარეობის მონიტორინგით (BNF 87).

ბრენდები საქართველოში

საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ლევეტირაცეტამი ხელმისაწვდომია რამდენიმე ბრენდის სახით:

• კეპრა® (Keppra) — ორიგინალური პრეპარატი UCB Pharma-სგან. ხელმისაწვდომია ტაბლეტების სახით (250 მგ, 500 მგ, 1000 მგ), ორალური ხსნარისა და საინფუზიო კონცენტრატის ფორმით.
• ლევეტირაცეტამის გენერიკული პრეპარატები — სხვადასხვა მწარმოებლისგან, მათ შორის ინდური და ევროპული ფარმაცევტული კომპანიებისგან.

კონკრეტული ბრენდების ხელმისაწვდომობა შეიძლება იცვლებოდეს. აქტუალური ინფორმაციისთვის რეკომენდებულია აფთიაქთან ან ექიმთან კონსულტაცია. დეტალური ინფორმაციისთვის ცალკეული პრეპარატების შესახებ ეწვიეთ ჩვენს მედიკამენტების განყოფილებას.

ხშირად დასმული კითხვები

რამდენ ხანში იწყებს ლევეტირაცეტამი მოქმედებას?

ლევეტირაცეტამი სწრაფად შეიწოვება — პლაზმაში მაქსიმალური კონცენტრაცია მიიღწევა 1-1,3 საათში. თუმცა გულყრების სრული კონტროლისთვის შეიძლება საჭირო გახდეს რამდენიმე კვირა, რადგან დოზა თანდათანობით ტიტრირდება ოპტიმალურ დონემდე. სტაციონარული მდგომარეობა პლაზმაში მიიღწევა 2 დღის განმავლობაში.

შეიძლება თუ არა ლევეტირაცეტამის მკვეთრად შეწყვეტა?

კატეგორიულად არა. ლევეტირაცეტამის მკვეთრმა შეწყვეტამ შეიძლება გამოიწვიოს გულყრების სიხშირის მკვეთრი ზრდა ან ეპილეფსიური სტატუსის განვითარება. პრეპარატის მოხსნა უნდა მოხდეს თანდათანობით, მინიმუმ 2-4 კვირის განმავლობაში, დოზის თანდათანობითი შემცირებით, ექიმის მეთვალყურეობით (BNF 87).

გავლენას ახდენს თუ არა ლევეტირაცეტამი ჰორმონალურ კონტრაცეფციაზე?

არა. ლევეტირაცეტამი არ ახდენს გავლენას ციტოქრომ P450 ფერმენტებზე და არ ცვლის ორალური კონტრაცეპტივების ეფექტურობას. ეს მნიშვნელოვანი უპირატესობაა ისეთ ანტიეპილეფსიურ პრეპარატებთან შედარებით, როგორიცაა კარბამაზეპინი ან ფენიტოინი, რომლებიც მნიშვნელოვნად ამცირებენ ჰორმონალური კონტრაცეფციის ეფექტურობას (EMA SmPC).

რა ფსიქიატრიულ გვერდით ეფექტებს შეიძლება იწვევდეს ლევეტირაცეტამი?

ლევეტირაცეტამის ყველაზე ცნობილი გვერდითი ეფექტებია ქცევითი ცვლილებები: გაღიზიანებადობა, აგრესიულობა, შფოთვა, დეპრესია და, იშვიათად, ფსიქოზი. ეს ეფექტები უფრო ხშირია ბავშვებსა და ინტელექტუალური შეზღუდვის მქონე პაციენტებში. ზოგიერთი კლინიცისტი რეკომენდაციას უწევს პირიდოქსინის (ვიტამინი B6) დამატებას, თუმცა ამის მტკიცებულებათა ბაზა შეზღუდულია. ნებისმიერი ფსიქიატრიული სიმპტომის გამოვლენის შემთხვევაში აუცილებელია ექიმთან მიმართვა.

შეიძლება თუ არა ალკოჰოლის მოხმარება ლევეტირაცეტამით მკურნალობის დროს?

ალკოჰოლის მოხმარება არ არის რეკომენდებული ლევეტირაცეტამით მკურნალობის პერიოდში. ალკოჰოლი აძლიერებს პრეპარატის სედატიურ ეფექტს (ძილიანობა, თავბრუსხვევა) და, რაც უფრო მნიშვნელოვანია, ალკოჰოლი თავისთავად ამცირებს გულყრების ბარიერს და შეიძლება პროვოცირება გაუწიოს ეპილეფსიურ შეტევებს.

რატომ ითვლება ლევეტირაცეტამი უსაფრთხო არჩევანად ორსულობის დროს?

ფართომასშტაბიანი რეგისტრების მონაცემებით (EURAP, UK Register), ლევეტირაცეტამის მონოთერაპიის დროს თანდაყოლილი მანკების რისკი (2-3%) ერთ-ერთი ყველაზე დაბალია ანტიეპილეფსიურ პრეპარატებს შორის. შედარებისთვის, ვალპროინის მჟავის მონოთერაპიის დროს ეს რისკი 6-10%-ს აღწევს, ხოლო ნეიროკოგნიტური განვითარების დარღვევების რისკი კიდევ უფრო მაღალია. ამიტომ NICE (NG217) და EMA რეკომენდაციას უწევენ ლევეტირაცეტამის განხილვას, როგორც ერთ-ერთ უპირატეს ვარიანტს ფერტილური ასაკის ქალებში.