Concor · INN
Concor (Concor) ხელმისაწვდომია საქართველოში 5 ბრენდის სახით. ქვემოთ მოცემული პროდუქტების ანოტაციები გადამოწმებულია ავტორიტეტული საერთაშორისო წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank, WHO ATC) და ლოკალიზებულია ქართული ფარმაცევტული ბაზრისთვის.
კონკორი (Concor) არის ბისოპროლოლის ფუმარატის ბრენდული სახელწოდება — სელექციური β₁-ადრენობლოკატორი, რომელიც გამოიყენება არტერიული ჰიპერტენზიის, სტაბილური სტენოკარდიის და ქრონიკული გულის უკმარისობის სამკურნალოდ. პრეპარატი ამცირებს გულისცემის სიხშირეს, მიოკარდიუმის ჟანგბადზე მოთხოვნილებას და არტერიულ წნევას β₁-ადრენორეცეპტორების სელექციური ბლოკადის გზით. კონკორი ხასიათდება ხანგრძლივი მოქმედებით (ნახევარგამოყოფის პერიოდი 10–12 საათი), რაც დღეში ერთხელ მიღების საშუალებას იძლევა. პრეპარატი კარგად აიტანება ორგანიზმის მიერ, თუმცა შესაძლებელია ბრადიკარდია, თავბრუსხვევა და დაღლილობა. გულის უკმარისობის დროს ბისოპროლოლი სიკვდილიანობას მნიშვნელოვნად ამცირებს (CIBIS-II კვლევა). მიღებულია ტაბლეტების სახით 1.25 მგ-დან 10 მგ-მდე დოზებით.
კონკორი (Concor) — ბისოპროლოლის ფუმარატის ორიგინალური ბრენდი — მიეკუთვნება სელექციური β₁-ადრენობლოკატორების კლასს. პრეპარატი წარმოებულია კომპანია Merck KGaA-ს (ყოფილი Nycomed/Bayer Schering) მიერ და 1986 წლიდან გამოიყენება კლინიკურ პრაქტიკაში.
β-ადრენობლოკატორები კარდიოლოგიის ერთ-ერთ ფუნდამენტურ წამალთა ჯგუფს წარმოადგენს. ბისოპროლოლი მეორე თაობის β-ბლოკატორია, რომელიც გამოირჩევა β₁-რეცეპტორებისადმი მაღალი სელექციურობით — β₁/β₂ სელექციურობის კოეფიციენტი დაახლოებით 1:75-ს შეადგენს, რაც ერთ-ერთ ყველაზე მაღალ მაჩვენებელს წარმოადგენს ამ ჯგუფის პრეპარატებს შორის (BNF 87).
ბისოპროლოლს არ გააჩნია შინაგანი სიმპათომიმეტიკური აქტივობა (ISA) და არ ახასიათებს მემბრანის სტაბილიზაციის ეფექტი. ეს თვისებები ხელს უწყობს მის უკეთ ატანადობას და პროგნოზის გაუმჯობესებას გულის უკმარისობის დროს.
ბისოპროლოლი შეტანილია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელი მედიკამენტების ნუსხაში (WHO Model List, 2023) და წარმოადგენს ევროპული კარდიოლოგიის საზოგადოების (ESC) რეკომენდაციების მიხედვით პირველი რიგის პრეპარატს გულის უკმარისობის მკურნალობაში. საქართველოში კონკორი ფართოდ ხელმისაწვდომია და კარდიოლოგიურ პრაქტიკაში ერთ-ერთ ყველაზე ხშირად დანიშნულ პრეპარატს წარმოადგენს.
ბისოპროლოლის ფარმაკოლოგიური ეფექტი ეფუძნება β₁-ადრენორეცეპტორების კონკურენტულ, შექცევად ბლოკადას. β₁-ადრენორეცეპტორები ძირითადად მიოკარდიუმში არის ლოკალიზებული, ხოლო β₂-რეცეპტორები — ბრონქებში, სისხლძარღვებში და მეტაბოლურ ქსოვილებში. ბისოპროლოლის მაღალი β₁-სელექციურობა ნიშნავს, რომ თერაპიულ დოზებში იგი მინიმალურად მოქმედებს β₂-რეცეპტორებზე.
β₁-რეცეპტორების ბლოკადა მიოკარდიუმში იწვევს:
არტერიული წნევის დაქვეითება მიღწეულია რამდენიმე მექანიზმით: გულის წუთმოცულობის შემცირება, რენინ-ანგიოტენზინ-ალდოსტერონის სისტემის (რაას) სუპრესია რენინის გამოყოფის ინჰიბიციით, ცენტრალური სიმპათიკური ტონუსის მოდულაცია და ბარორეცეპტორების მგრძნობელობის ცვლილება.
გულისცემის სიხშირისა და კუმშვადობის შემცირება ამცირებს მიოკარდიუმის ჟანგბადზე მოთხოვნილებას, რაც ანტიანგინალური ეფექტის საფუძველს წარმოადგენს. დიასტოლის ხანგრძლივობის ზრდა აუმჯობესებს კორონარულ პერფუზიას.
ქრონიკული გულის უკმარისობისას სიმპათიკური ნერვული სისტემა ჰიპერაქტივაციის მდგომარეობაშია, რაც მიოკარდიუმისთვის ტოქსიკურია. β-ბლოკადა ამცირებს კატექოლამინების კარდიოტოქსიკურ ზემოქმედებას, აუმჯობესებს მიოკარდიუმის ენერგეტიკულ ბალანსს, ამცირებს პათოლოგიურ რემოდელირებას და ხელს უწყობს β-რეცეპტორების აღმავალ რეგულაციას (up-regulation). CIBIS-II კვლევამ აჩვენა, რომ ბისოპროლოლმა ყველა მიზეზით სიკვდილიანობა 34%-ით შეამცირა (BNF 87).
მოქმედება იწყება 1–2 საათში პერორალური მიღებიდან, მაქსიმალური ეფექტი მიიღწევა 2–4 საათში, ხოლო მოქმედების ხანგრძლივობა 24 საათს აღწევს.
ბისოპროლოლი (კონკორი) გამოიყენება შემდეგი დაავადებებისა და მდგომარეობების სამკურნალოდ:
ესენციური (პირველადი) არტერიული ჰიპერტენზიის მკურნალობა — ერთ-ერთი ძირითადი ჩვენება. NICE-ის გაიდლაინის (NICE NG136) თანახმად, β-ბლოკატორები ჰიპერტენზიის მკურნალობაში მეოთხე საფეხურის პრეპარატებად მიიჩნევა, თუმცა განსაკუთრებულ შემთხვევებში (მაგალითად, ახალგაზრდა პაციენტები სიმპათიკური ჰიპერაქტივაციით, ფეხმძიმობის დაგეგმვა) ადრეულ ეტაპზეც ინიშნება. ESC/ESH 2023 გაიდლაინი ბისოპროლოლს პირველი რიგის ანტიჰიპერტენზიულ საშუალებად აღიარებს.
ქრონიკული სტაბილური სტენოკარდიის სიმპტომატური მკურნალობა — გულისცემის სიხშირის და მიოკარდიუმის ჟანგბადზე მოთხოვნილების შემცირებით. ESC-ის ქრონიკული კორონარული სინდრომების გაიდლაინი β-ბლოკატორებს ანტიანგინალური თერაპიის პირველი რიგის პრეპარატებად რეკომენდაციას უწევს.
შემცირებული განდევნის ფრაქციის მქონე გულის უკმარისობა (HFrEF, EF ≤40%) — ნეიროჰორმონალური მოდულაციის მიზნით, აეფ-ინჰიბიტორებთან, მინერალოკორტიკოიდული რეცეპტორების ანტაგონისტებთან და სხვა სტანდარტულ თერაპიასთან კომბინაციაში (ESC 2021, BNF 87). ბისოპროლოლი ერთ-ერთი ოთხი β-ბლოკატორია (კარვედილოლთან, მეტოპროლოლ სუქცინატთან და ნებივოლოლთან ერთად), რომლებიც გულის უკმარისობის დროსაა რეკომენდებული.
მოზრდილებში: საწყისი დოზა — 5 მგ დღეში ერთხელ, დილით. საჭიროების შემთხვევაში დოზა შეიძლება გაიზარდოს 10 მგ-მდე დღიურად. მაქსიმალური რეკომენდებული დოზა — 20 მგ/დღეში (EMA SmPC).
ხანდაზმულ პაციენტებში: დოზის კორექცია ჩვეულებრივ არ არის საჭირო, თუმცა საწყისი დოზა 2.5 მგ-დან შეიძლება დაიწყოს.
დოზის ტიტრაცია სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია და ხორციელდება ეტაპობრივად (BNF 87):
| ეტაპი | დღიური დოზა | ხანგრძლივობა | |-------|-------------|-------------| | 1 | 1.25 მგ | 1–2 კვირა | | 2 | 2.5 მგ | 1–2 კვირა | | 3 | 3.75 მგ | 1–2 კვირა | | 4 | 5 მგ | 4 კვირა | | 5 | 7.5 მგ | 4 კვირა | | 6 (სამიზნე) | 10 მგ | ხანგრძლივად |
ტიტრაცია ხორციელდება მხოლოდ სტაბილური ჰემოდინამიკის პირობებში. ყოველ ეტაპზე აუცილებელია არტერიული წნევის, გულისცემის სიხშირისა და გულის უკმარისობის სიმპტომების მონიტორინგი.
მძიმე თირკმლის უკმარისობის დროს (კრეატინინის კლირენსი <20 მლ/წთ) მაქსიმალური დოზა 10 მგ/დღეში არ უნდა აღემატებოდეს. მსუბუქი და ზომიერი თირკმლის უკმარისობის დროს დოზის კორექცია არ არის საჭირო (EMA SmPC).
მძიმე ღვიძლის უკმარისობისას მაქსიმალური დოზა 10 მგ/დღეში-ა. მსუბუქი და ზომიერი ღვიძლის დარღვევებისას დოზის ცვლილება საჭირო არ არის.
ბისოპროლოლის გამოყენება ბავშვებში ადეკვატურად შესწავლილი არ არის, და სტანდარტულ პედიატრიულ ჩვენებებში არ გამოიყენება. გამონაკლის შემთხვევებში კარდიოლოგი ინდივიდუალურად განსაზღვრავს დოზას.
ტაბლეტი მიიღება დილით, საჭმლის მიღებისგან დამოუკიდებლად, საკმარისი რაოდენობის წყლით. ტაბლეტი არ უნდა დაიღეჭოს და არ გატეხოს (გარდა ტიტრაციის ეტაპისა, სადაც ხელმისაწვდომია 1.25 მგ და 2.5 მგ ტაბლეტები).
ბისოპროლოლი პერორალური მიღების შემდეგ კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან თითქმის სრულად (≥90%) შეიწოვება. ბიოშეღწევადობა მაღალია — დაახლოებით 90%, რაც უმნიშვნელო პირველი გავლის ეფექტს მიუთითებს. საკვები არ მოქმედებს აბსორბციაზე. პლაზმაში მაქსიმალური კონცენტრაცია (Cmax) მიიღწევა მიღებიდან 2–3 საათში (Tmax) (EMA SmPC).
განაწილების მოცულობა შეადგენს 3.5 ლ/კგ, რაც ქსოვილებში კარგ განაწილებაზე მიუთითებს. პლაზმის ცილებთან შეკავშირება — დაახლოებით 30%, რაც შედარებით დაბალია და ცილოვანი ბმის ურთიერთქმედებებს ნაკლებად სავარაუდოს ხდის.
ბისოპროლოლი ღვიძლში ნაწილობრივ მეტაბოლიზდება CYP3A4 და CYP2D6 ფერმენტების მონაწილეობით. მეტაბოლიტები ფარმაკოლოგიურად არააქტიურია. პრეპარატისთვის დამახასიათებელია „ორმაგი გამოყოფის" გზა — დაახლოებით 50% თირკმელებით გამოიყოფა უცვლელი სახით, ხოლო 50% მეტაბოლიტების სახით.
ნახევარგამოყოფის პერიოდი (t½) — 10–12 საათი, რაც დღეში ერთხელ დოზირებას უზრუნველყოფს. თირკმლის კლირენსი — დაახლოებით 150 მლ/წთ. მდგრადი კონცენტრაცია (steady state) პლაზმაში მიიღწევა 5 დღის განმავლობაში.
ხანდაზმულ პაციენტებში ფარმაკოკინეტიკა მნიშვნელოვნად არ იცვლება, რაც დოზის რუტინულ კორექციას არ საჭიროებს.
β-ბლოკატორების მოხსნა უნდა მოხდეს თანდათანობით (7–14 დღის განმავლობაში), რადგან უეცარმა შეწყვეტამ შეიძლება გამოიწვიოს „მოხსნის სინდრომი" — რეფლექსური ტაქიკარდია, არტერიული წნევის მკვეთრი მატება, სტენოკარდიის გაუარესება და იშვიათად მიოკარდიუმის ინფარქტი (BNF 87).
MAO-ინჰიბიტორების (გარდა MAO-B ინჰიბიტორებისა) ერთდროული გამოყენება რეკომენდებული არ არის კატექოლამინების ეფექტის ცვლილების რისკის გამო.
ბისოპროლოლი FDA კლასიფიკაციით C კატეგორიას მიეკუთვნება. β-ბლოკატორები ორსულობის დროს პლაცენტარულ სისხლმიმოქცევას ამცირებს და ნაყოფის ბრადიკარდიის, ჰიპოგლიკემიისა და ინტრაუტერინული ზრდის შეფერხების რისკს ზრდის (EMA SmPC). ორსულობის პერიოდში ბისოპროლოლის გამოყენება რეკომენდებული არ არის, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც მოსალოდნელი სარგებელი რისკს აჭარბებს.
ორსულობის დროს უპირატესობა ენიჭება ლაბეტალოლს ან ნიფედიპინს ჰიპერტენზიის სამკურნალოდ (NICE NG133).
მშობიარობამდე 48–72 საათით ადრე, შეძლებისდაგვარად, პრეპარატი უნდა შეწყდეს ახალშობილის ბრადიკარდიისა და ჰიპოგლიკემიის პრევენციისთვის.
ბისოპროლოლი დედის რძეში გამოიყოფა. ლაქტაციის პერიოდში გამოყენება რეკომენდებული არ არის, ან საჭიროა ძუძუთი კვების შეწყვეტა. თუ β-ბლოკატორი აუცილებელია, უპირატესობა ენიჭება პროპრანოლოლს ან მეტოპროლოლს, რომელთა შესახებ ლაქტაციის დროს მეტი მონაცემი არსებობს (BNF 87).
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ბისოპროლოლი რამდენიმე ბრენდული სახელწოდებით არის ხელმისაწვდომი:
პრეპარატის არჩევისას გაითვალისწინეთ, რომ ყველა ჩამოთვლილი ბრენდი ერთსა და იმავე აქტიურ ნივთიერებას — ბისოპროლოლის ფუმარატს — შეიცავს და ბიოეკვივალენტურია.
კონკორი, როგორც წესი, დილით მიიღება, საჭმლის მიღებისგან დამოუკიდებლად. 24-საათიანი მოქმედების ხანგრძლივობა დღეში ერთხელ მიღების საშუალებას იძლევა. ზოგიერთ შემთხვევაში ექიმი საღამოს მიღებას დანიშნავს, მაგრამ ამის შესახებ მკურნალ ექიმთან უნდა იყოს შეთანხმებული (EMA SmPC).
არა. ბისოპროლოლის უეცარი შეწყვეტა კატეგორიულად არ არის რეკომენდებული, განსაკუთრებით იშემიური გულის დაავადების მქონე პაციენტებში. მოხსნის სინდრომი შეიძლება გამოვლინდეს რეფლექსური ტაქიკარდიით, არტერიული წნევის მატებით და სტენოკარდიის შეტევებით. დოზის თანდათანობით შემცირება 1–2 კვირის განმავლობაში უნდა განხორციელდეს (BNF 87).
β-ბლოკატორები, მათ შორის ბისოპროლოლი, შეიძლება ასოცირებული იყოს ერექტილი დისფუნქციის განვითარებასთან, თუმცა ეს გვერდითი ეფექტი შედარებით იშვიათია (1–10%) და ხშირად ნოცებო ეფექტით არის განპირობებული. თუ ეს პრობლემა გამოვლინდა, ექიმთან კონსულტაცია აუცილებელია — შესაძლოა პრეპარატის ჩანაცვლება ნებივოლოლით, რომელსაც ვაზოდილატაციური თვისებები აქვს.
ბრონქიალური ასთმა მძიმე ფორმით β-ბლოკატორების უკუჩვენებას წარმოადგენს. მიუხედავად იმისა, რომ ბისოპროლოლი β₁-სელექციურია, მაღალ დოზებში სელექციურობა მცირდება და ბრონქოსპაზმის რისკი არსებობს. მსუბუქი ასთმის ან COPD-ის შემთხვევაში ექიმი ინდივიდუალურად აფასებს რისკ-სარგებლის ბალანსს და, საჭიროების შემთხვევაში, ინიშნავს დაბალი დოზით მკაცრი მონიტორინგის ქვეშ (NICE NG136).
ბისოპროლოლის მოქმედება პერორალური მიღებიდან 1–2 საათში იწყება, მაქსიმალური ეფექტი 3–4 საათში მიიღწევა. თუმცა ჰიპერტენზიის სრული ანტიჰიპერტენზიული ეფექტის მისაღწევად, როგორც წესი, 1–2 კვირის რეგულარული მიღებაა საჭირო. გულის უკმარისობის დროს კლინიკური გაუმჯობესება რამდენიმე კვირა-თვეში ვლინდება.
ალკოჰოლი ბისოპროლოლის ჰიპოტენზიურ ეფექტს აძლიერებს, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს თავბრუსხვევა, გულისრევა და ორთოსტატული ჰიპოტენზია. კონკორის მიღების პერიოდში ალკოჰოლის მოხმარება მინიმუმამდე უნდა შემცირდეს ან სრულად თავი უნდა შეიკავოთ.