CEFINIR · INN
cefdinir (CEFINIR) ხელმისაწვდომია საქართველოში 3 ბრენდის სახით. ქვემოთ მოცემული პროდუქტების ანოტაციები გადამოწმებულია ავტორიტეტული საერთაშორისო წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank, WHO ATC) და ლოკალიზებულია ქართული ფარმაცევტული ბაზრისთვის.
ცეფდინირი (Cefdinir) — მესამე თაობის პერორალური ცეფალოსპორინული ანტიბიოტიკია, რომელიც გამოიყენება ზედა და ქვედა სასუნთქი გზების, კანისა და რბილი ქსოვილების, ასევე შუა ყურის ინფექციების სამკურნალოდ. პრეპარატი მოქმედებს ბაქტერიული უჯრედის კედლის სინთეზის ინჰიბირებით — პენიცილინდამკავშირებელ ცილებთან (PBPs) შეკავშირების გზით. ცეფდინირი აქტიურია გრამდადებითი (Streptococcus pneumoniae, S. pyogenes, Staphylococcus aureus — MSSA) და გრამუარყოფითი (Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis) პათოგენების მიმართ. პრეპარატი ხელმისაწვდომია კაფსულებისა და პერორალური სუსპენზიის სახით. კარგად აიტანება პაციენტების უმრავლესობის მიერ; ყველაზე გავრცელებული გვერდითი ეფექტებია დიარეა, გულისრევა და თავის ტკივილი. ორსულობის პერიოდში მხოლოდ აბსოლუტური ჩვენების შემთხვევაში გამოიყენება (FDA კატეგორია B).
ცეფდინირი (INN: Cefdinir) წარმოადგენს ნახევრადსინთეზურ, მესამე თაობის ცეფალოსპორინულ ანტიბიოტიკს, რომელიც განკუთვნილია პერორალური მიღებისთვის. იგი პირველად სინთეზირებული იქნა იაპონურ ფარმაცევტულ კომპანია „ფუჯისავა ფარმაცევტიკალსში" (ამჟამად Astellas) 1980-იანი წლების ბოლოს. აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციამ (FDA) ცეფდინირი დაამტკიცა 1997 წელს სავაჭრო სახელწოდებით Omnicef® (BNF 87).
ცეფალოსპორინები β-ლაქტამური ანტიბიოტიკების ჯგუფს მიეკუთვნება და სტრუქტურულად პენიცილინების მონათესავეა. მესამე თაობის ცეფალოსპორინები, ცეფდინირის ჩათვლით, გამოირჩევიან გრამუარყოფითი ბაქტერიების მიმართ გაფართოებული სპექტრით, ამასთანავე ინარჩუნებენ კლინიკურად მნიშვნელოვან აქტიურობას გრამდადებითი კოკების წინააღმდეგ (EMA SmPC).
ცეფდინირი ხელმისაწვდომია ორ დოზირების ფორმაში: კაფსულები (300 მგ) და პერორალური სუსპენზია (125 მგ/5 მლ), რაც მას მოხერხებულს ხდის როგორც მოზრდილებისთვის, ისე პედიატრიული პოპულაციისთვის. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელი წამლების ნუსხაში ცეფალოსპორინები ფართოდაა წარმოდგენილი, თუმცა ცეფდინირი ინდივიდუალურად არ შედის WHO Model List-ში, რაც მიუთითებს მის როლზე როგორც ალტერნატიული, და არა პირველი რიგის, ანტიბიოტიკის (WHO Model List).
ცეფდინირი, როგორც β-ლაქტამური ანტიბიოტიკი, ბაქტერიციდულ ეფექტს ახორციელებს ბაქტერიული უჯრედის კედლის ბიოსინთეზის ინჰიბირებით. მისი მოქმედების პირველადი სამიზნეა პენიცილინდამკავშირებელი ცილები (Penicillin-Binding Proteins — PBPs), რომლებიც წარმოადგენენ ტრანსპეპტიდაზა ფერმენტებს, უშუალოდ პასუხისმგებელს პეპტიდოგლიკანის ჯაჭვების ჯვარედინი შეკავშირებისთვის (BNF 87).
ბაქტერიული უჯრედის კედლის მშენებლობის პროცესში N-აცეტილმურამის მჟავა და N-აცეტილგლუკოზამინის სუბერთეულები ფერმენტულად უკავშირდება ერთმანეთს, ქმნიან პეპტიდოგლიკანის პოლიმერს. PBP ფერმენტები კატალიზებენ D-ალანილ-D-ალანინის ტრანსპეპტიდაციას — ბოლო ეტაპს, რომელიც უზრუნველყოფს კედლის სტრუქტურულ მთლიანობას.
ცეფდინირის β-ლაქტამური რგოლი სტრუქტურულად მიბაძავს D-ალანილ-D-ალანინის ტერმინალურ დიპეპტიდს და კოვალენტურად უკავშირდება PBP-ების აქტიურ ცენტრს (სერინის ნაშთს). ეს შეუქცევადი აცილაცია ბლოკავს ტრანსპეპტიდაციის რეაქციას, რის შედეგადაც:
ცეფდინირი მაღალ აფინობას ავლენს PBP-1, PBP-2 და PBP-3 მიმართ, რაც განაპირობებს მის ფართო სპექტრს. გრამდადებითი ორგანიზმებიდან აქტიურია: Streptococcus pneumoniae (პენიცილინმგრძნობიარე შტამები), S. pyogenes, Staphylococcus aureus (მეთიცილინმგრძნობიარე — MSSA). გრამუარყოფითი ბაქტერიებიდან: Haemophilus influenzae (β-ლაქტამაზა-პროდუცენტი შტამების ჩათვლით), Moraxella catarrhalis, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae (EMA SmPC).
ცეფდინირი სტაბილურია მრავალი β-ლაქტამაზას მიმართ, რაც მესამე თაობის ცეფალოსპორინების მთავარი უპირატესობაა. თუმცა, იგი არააქტიურია გაფართოებული სპექტრის β-ლაქტამაზას (ESBL) მწარმოებელი შტამებისა და MRSA-ს წინააღმდეგ.
ცეფდინირი ჩვენებულია შემდეგი ინფექციური დაავადებების სამკურნალოდ, როდესაც გამომწვევი მიკროორგანიზმები მგრძნობიარეა პრეპარატის მიმართ:
მნიშვნელოვანი: ცეფდინირი არ არის ჩვენებული MRSA ინფექციების, მენინგიტის ან სეფსისის სამკურნალოდ. ანტიბიოტიკოთერაპის დაწყებამდე რეკომენდებულია მიკრობიოლოგიური კვლევა და ანტიბიოტიკოგრამის გათვალისწინება.
| ჩვენება | დოზა | რეჟიმი | ხანგრძლივობა | |---------|------|--------|--------------| | საზოგადოებაში შეძენილი პნევმონია | 300 მგ | ყოველ 12 საათში | 10 დღე | | ქრონიკული ბრონქიტის გამწვავება | 300 მგ | ყოველ 12 სთ-ში ან 600 მგ ×1 | 5–10 დღე | | მაქსილარული სინუსიტი | 300 მგ | ყოველ 12 სთ-ში ან 600 მგ ×1 | 10 დღე | | ფარინგიტი/ტონზილიტი | 300 მგ | ყოველ 12 სთ-ში ან 600 მგ ×1 | 5–10 დღე | | კანის ინფექციები | 300 მგ | ყოველ 12 საათში | 10 დღე |
(BNF 87; EMA SmPC)
რეკომენდებული დოზა: 7 მგ/კგ ყოველ 12 საათში ან 14 მგ/კგ დღეში ერთხელ. მაქსიმალური დღიური დოზა — 600 მგ.
| წონა | ერთჯერადი დოზა (12 სთ-ში) | სუსპენზია (125 მგ/5 მლ) | |------|---------------------------|-------------------------| | 9 კგ | 63 მგ | 2,5 მლ | | 18 კგ | 125 მგ | 5 მლ | | 27 კგ | 190 მგ | 7,5 მლ | | 36 კგ | 250 მგ | 10 მლ | | ≥43 კგ | 300 მგ | 12 მლ ან კაფსულა |
ცეფდინირის მინიმალური ჰეპატური მეტაბოლიზმის გათვალისწინებით, დოზის კორექცია ღვიძლის უკმარისობისას, როგორც წესი, არ არის საჭირო.
პრეპარატი მიიღება საკვებთან ერთად ან მის გარეშე. თუმცა, რკინის შემცველი პრეპარატების ან ანტაციდების მიღებისას, ცეფდინირი უნდა მიიღოთ მინიმუმ 2 საათით ადრე ან 2 საათის შემდეგ.
ცეფდინირი პერორალური მიღების შემდეგ შეიწოვება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან. ბიოშეღწევადობა კაფსულებისთვის შეადგენს დაახლოებით 21–25%, სუსპენზიისთვის — 25%. პიკური პლაზმური კონცენტრაცია (Cmax) მიიღწევა 2–4 საათში (Tmax). საკვები არ ცვლის შეწოვის ხარისხს მნიშვნელოვნად, თუმცა მაღალცხიმიანმა საკვებმა შეიძლება Cmax ოდნავ შეამციროს (EMA SmPC).
პლაზმის ცილებთან შეკავშირება დაბალია — დაახლოებით 60–70% (ძირითადად ალბუმინთან). მოცულობითი განაწილება (Vd) მოზრდილებში შეადგენს 0,35 ლ/კგ. ცეფდინირი კარგად აღწევს ტონზილებში, სინუსების ლორწოვანში, შუა ყურის სითხეში, ბრონქული სეკრეციის ქსოვილში და კანში.
ცეფდინირი პრაქტიკულად არ მეტაბოლიზდება ორგანიზმში. ციტოქრომ P450 ფერმენტული სისტემა მის ტრანსფორმაციაში მონაწილეობას არ იღებს, რაც წამალთა ურთიერთქმედებების ალბათობას ამცირებს.
პრეპარატი ძირითადად გამოიყოფა თირკმელებით — უცვლელი სახით გლომერულური ფილტრაციისა და ტუბულური სეკრეციის გზით. ნახევარდაშლის პერიოდი (T½) შეადგენს 1,7 საათს ნორმალური თირკმლის ფუნქციის პირობებში. თირკმლის უკმარისობისას T½ იზრდება 5–6 საათამდე. ჰემოდიალიზი ეფექტურად შლის ცეფდინირს სისხლიდან (BNF 87).
რკინის შემცველი პრეპარატები და მულტივიტამინები: ცეფდინირი ქმნის არახსნად კომპლექსებს სამვალენტიან რკინის იონებთან (Fe³⁺), რაც მკვეთრად ამცირებს ცეფდინირის ბიოშეღწევადობას (80%-მდე). რკინის პრეპარატები უნდა მიიღოთ ცეფდინირის მიღებიდან მინიმუმ 2 საათით ადრე ან შემდეგ (BNF 87).
ანტაციდები (ალუმინის/მაგნიუმის შემცველი): ანტაციდები ამცირებენ ცეფდინირის აბსორბციას. იგივე 2-საათიანი ინტერვალი რეკომენდებულია.
პრობენეციდი: პრობენეციდი ბლოკავს ცეფდინირის თირკმლის ტუბულურ სეკრეციას, რაც ზრდის პლაზმურ კონცენტრაციას დაახლოებით 50%-ით და ახანგრძლივებს T½-ს. თანადროული გამოყენება არ არის რეკომენდებული (EMA SmPC).
პერორალური ანტიკოაგულანტები (ვარფარინი): ცეფალოსპორინებმა შესაძლოა გააძლიერონ ვარფარინის ანტიკოაგულანტური ეფექტი INR-ის მატებით, განსაკუთრებით ხანდაზმულ და დებილიტირებულ პაციენტებში. რეკომენდებულია INR-ის მონიტორინგი.
ორალური კონტრაცეპტივები: თეორიულად ანტიბიოტიკებმა შეიძლება შეამცირონ ორალური კონტრაცეპტივების ეფექტურობა ნაწლავის მიკროფლორაზე ზემოქმედებით, თუმცა ცეფდინირისთვის ეს ურთიერთქმედება კლინიკურად არ არის დადასტურებული. მიუხედავად ამისა, ბარიერული კონტრაცეფციის გამოყენება მიზანშეწონილია ანტიბიოტიკოთერაპიის პერიოდში.
ცეფდინირს FDA-მ მიანიჭა კატეგორია B — ცხოველებზე ჩატარებულ კვლევებში ტერატოგენული ეფექტი არ გამოვლენილა, თუმცა ადეკვატური, კარგად კონტროლირებული კვლევები ორსულ ქალებში არ ჩატარებულა. პრეპარატი ორსულობის პერიოდში გამოიყენება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოსალოდნელი სარგებელი აჭარბებს პოტენციურ რისკს ნაყოფისთვის (EMA SmPC).
ცეფდინირი არ გამოვლენილა დედის რძეში ადამიანის კვლევებში. თუმცა, სხვა ცეფალოსპორინები მცირე რაოდენობით გადადის რძეში. ძუძუთი კვების პერიოდში პრეპარატის დანიშვნისას გათვალისწინებული უნდა იყოს ჩვილის ნაწლავის მიკროფლორაზე პოტენციური გავლენა (დიარეა, კანდიდოზი). BNF-ის რეკომენდაციით, ცეფალოსპორინები ზოგადად თავსებადია ლაქტაციასთან (BNF 87).
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ცეფდინირი ხელმისაწვდომია სხვადასხვა სავაჭრო სახელწოდებით. ფარმაცევტულ რეესტრში რეგისტრირებული ბრენდებიდან აღსანიშნავია:
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ასევე შეიძლება მოიძებნოს ცეფდინირის სხვა გენერიკული პრეპარატები სხვადასხვა მწარმოებლისგან. პრეპარატის შეძენა შესაძლებელია აფთიაქში ექიმის რეცეპტით. მიღებამდე აუცილებლად გაიარეთ კონსულტაცია ექიმთან ან ფარმაცევტთან.
დიახ, ცეფდინირი შეიძლება მიღებულ იქნას საკვებთან ერთად ან მის გარეშე. საკვები მნიშვნელოვნად არ ცვლის პრეპარატის შეწოვას. თუმცა, რკინის შემცველი პრეპარატების ან ანტაციდების ერთდროული მიღებისას აუცილებელია მინიმუმ 2-საათიანი ინტერვალის დაცვა (EMA SmPC).
ეს გავრცელებული მოვლენაა და კლინიკურად უვნებელია. ცეფდინირი რეაგირებს საკვებში ან დანამატებში არსებულ რკინასთან და ქმნის მოწითალო ფერის კომპლექსს, რომელიც განავალს უჩვეულო ფერს აძლევს. ეს არ მიუთითებს სისხლდენაზე და სპეციალურ მკურნალობას არ საჭიროებს (BNF 87).
ცეფდინირი მესამე თაობის ცეფალოსპორინია, ხოლო ამოქსიცილინი — ამინოპენიცილინი. ცეფდინირს უფრო ფართო სპექტრი აქვს გრამუარყოფითი ბაქტერიების მიმართ და მდგრადია ბევრ β-ლაქტამაზას წინააღმდეგ. ამოქსიცილინი ჩვეულებრივ პირველი რიგის არჩევანია; ცეფდინირი — ალტერნატივაა ალერგიის ან რეზისტენტობის შემთხვევაში.
მკურნალობის სტანდარტული ხანგრძლივობა 5–10 დღეა ჩვენების მიხედვით. მნიშვნელოვანია კურსი სრულად დაასრულოთ, თუნდაც სიმპტომები ადრე გაუმჯობესდეს. ანტიბიოტიკის ნაადრევმა შეწყვეტამ შეიძლება ხელი შეუწყოს ანტიბიოტიკორეზისტენტობის განვითარებას (NICE NG136).
დამოკიდებულია ალერგიის ტიპზე. გამონაყარის ტიპის (არა-IgE-მედიირებული) ალერგიის შემთხვევაში ცეფდინირი ჩვეულებრივ უსაფრთხოა. თუმცა, ანაფილაქსიის ანამნეზის მქონე პაციენტებში ცეფალოსპორინების დანიშვნა სიფრთხილით უნდა მოხდეს და ალტერნატიული კლასის ანტიბიოტიკი (მაგ., მაკროლიდი ან ფტორქინოლონი) შეიძლება უპირატესი იყოს. გადაწყვეტილება ინდივიდუალურად მიიღება ექიმის მიერ (BNF 87).
ცეფდინირს, სხვა ცეფალოსპორინებისგან განსხვავებით (მაგ., ცეფოტეტანი), არ აქვს დისულფირამის მსგავსი ეფექტი ალკოჰოლთან. მიუხედავად ამისა, ინფექციის პერიოდში ალკოჰოლის მოხმარება საერთოდ არ არის რეკომენდებული, ვინაიდან ის ასუსტებს იმუნურ სისტემას და შეიძლება ხელი შეუშალოს გამოჯანმრთელებას.