Carvidil · INN
კარვიდილი (Carvidil) ხელმისაწვდომია საქართველოში 3 ბრენდის სახით. ქვემოთ მოცემული პროდუქტების ანოტაციები გადამოწმებულია ავტორიტეტული საერთაშორისო წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank, WHO ATC) და ლოკალიზებულია ქართული ფარმაცევტული ბაზრისთვის.
კარვედილოლი (Carvidil) არის მესამე თაობის არასელექციური ბეტა-ადრენობლოკატორი ალფა-1 ადრენობლოკატორული აქტივობით. პრეპარატი გამოიყენება არტერიული ჰიპერტენზიის, ქრონიკული გულის უკმარისობის და მიოკარდიუმის ინფარქტის შემდგომი მარცხენა პარკუჭის დისფუნქციის სამკურნალოდ. კარვედილოლი ავლენს ორმაგ მოქმედებას — ბეტა-1 და ბეტა-2 ადრენორეცეპტორების ბლოკადით ამცირებს გულის შეკუმშვის სიხშირეს და გულის წუთმოცულობას, ხოლო ალფა-1 რეცეპტორების ბლოკადით იწვევს პერიფერიული სისხლძარღვების გაფართოებას. გარდა ამისა, კარვედილოლი ხასიათდება ანტიოქსიდანტური თვისებებით. პრეპარატი შეტანილია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელ წამალთა მოდელურ ნუსხაში (WHO Model List). მიიღება პერორალურად, ჩვეულებრივ დღეში ორჯერ, საჭმლის მიღებასთან ერთად.
---
კარვედილოლი (INN: Carvedilol) არის მესამე თაობის არასელექციური ბეტა-ადრენობლოკატორი, რომელიც დამატებით ავლენს ალფა-1 ადრენობლოკატორულ მოქმედებას. იგი მიეკუთვნება კარდიოვასკულური პრეპარატების ჯგუფს (ATC კოდი: C07AG02) და წარმოადგენს კარბაზოლის წარმოებულს.
კარვედილოლი პირველად სინთეზირებული იქნა 1978 წელს Boehringer Mannheim-ის (შემდგომში Roche) ლაბორატორიებში. FDA-მ პრეპარატი პირველად დაამტკიცა 1995 წელს ჰიპერტენზიის სამკურნალოდ, ხოლო 1997 წელს — ქრონიკული გულის უკმარისობის ჩვენებით. მას შემდეგ კარვედილოლი გახდა გულის უკმარისობის სამკურნალო სტანდარტული თერაპიის ნაწილი და შეტანილია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელ წამალთა მოდელურ ნუსხაში (WHO Model List).
სხვა ბეტა-ბლოკატორებისგან განსხვავებით (მაგ., მეტოპროლოლი, ბისოპროლოლი), კარვედილოლი არასელექციურია — ბლოკავს როგორც ბეტა-1, ისე ბეტა-2 ადრენორეცეპტორებს, ასევე ალფა-1 ადრენორეცეპტორებს. ეს უნიკალური ფარმაკოლოგიური პროფილი უზრუნველყოფს არტერიული წნევის უფრო ეფექტურ შემცირებას ვაზოდილატაციის მექანიზმით. პრეპარატი ასევე გამოირჩევა ანტიოქსიდანტური თვისებებით — ახდენს თავისუფალი რადიკალების ნეიტრალიზაციას, რაც შესაძლოა დამატებით კარდიოპროტექციულ ეფექტს განაპირობებდეს (BNF 87).
კარვედილოლი ხელმისაწვდომია ტაბლეტების სახით სხვადასხვა დოზირებით: 3.125 მგ, 6.25 მგ, 12.5 მგ და 25 მგ. არსებობს ასევე გახანგრძლივებული მოქმედების (CR) ფორმულაციები.
---
კარვედილოლის ფარმაკოლოგიური მოქმედება განპირობებულია მრავალი რეცეპტორული სისტემის ერთდროული მოდულაციით, რაც მას უნიკალურ თერაპიულ პროფილს ანიჭებს.
კარვედილოლი კონკურენტულად ბლოკავს ბეტა-1 (β₁) და ბეტა-2 (β₂) ადრენორეცეპტორებს. β₁-რეცეპტორების ბლოკადა მიოკარდიუმში იწვევს:
β₂-რეცეპტორების ბლოკადა ნაკლებ სასურველია, რადგან შეიძლება გამოიწვიოს ბრონქოსპაზმი და პერიფერიული ვაზოკონსტრიქცია, თუმცა ეს ეფექტები ნაწილობრივ კომპენსირდება ალფა-ბლოკადის ვაზოდილატაციური მოქმედებით.
ალფა-1 (α₁) ადრენორეცეპტორების ბლოკადა სისხლძარღვებში იწვევს:
კარვედილოლის β₁:α₁ ბლოკადის თანაფარდობა დაახლოებით 10:1-ია (EMA SmPC).
კარვედილოლი და მისი მეტაბოლიტები (განსაკუთრებით SB 211475) ავლენენ მძლავრ ანტიოქსიდანტურ აქტივობას — ახდენენ რეაქტიულ ჟანგბადურ სახეობათა (ROS) ნეიტრალიზაციას. ეს თვისება ხელს უწყობს:
კარვედილოლი ასევე ინჰიბირებს სისხლძარღვის გლუვი კუნთის უჯრედების პროლიფერაციას, ამცირებს ენდოთელინ-1-ის გამოყოფას და ხელს უწყობს აზოტის ოქსიდის (NO) ბიოხელმისაწვდომობის გაზრდას. ეს მექანიზმები ერთობლიობაში განაპირობებენ კარვედილოლის კარდიოპროტექციულ და ვაზოპროტექციულ ეფექტებს (NICE NG136).
---
კარვედილოლი გამოიყენება შემდეგი მდგომარეობების სამკურნალოდ:
კარვედილოლი ეფექტურია ესენციური ჰიპერტენზიის სამკურნალოდ, როგორც მონოთერაპიის, ისე კომბინირებული თერაპიის ფარგლებში. ალფა-ბლოკადის ვაზოდილატაციური კომპონენტი უზრუნველყოფს არტერიული წნევის ეფექტურ შემცირებას პერიფერიული სისხლძარღვოვანი წინააღმდეგობის დაქვეითებით (NICE NG136).
კარვედილოლი დამტკიცებულია სტაბილური, სიმპტომატური ქრონიკული გულის უკმარისობის სამკურნალოდ (NYHA II-IV კლასი), აგფ-ინჰიბიტორებთან, დიურეტიკებთან და, საჭიროების შემთხვევაში, დიგოქსინთან კომბინაციაში. COPERNICUS და MERIT-HF კვლევებმა აჩვენეს სიკვდილიანობის მნიშვნელოვანი შემცირება (EMA SmPC).
კარვედილოლი ჩვენებულია მწვავე მიოკარდიუმის ინფარქტის შემდეგ მარცხენა პარკუჭის დისფუნქციის მქონე პაციენტებში (განდევნის ფრაქცია ≤40%), კლინიკურად მნიშვნელოვანი გულის უკმარისობით ან მის გარეშე. CAPRICORN კვლევამ აჩვენა სიკვდილიანობის შემცირება ამ პოპულაციაში (BNF 87).
კარვედილოლი გამოიყენება ქრონიკული სტაბილური სტენოკარდიის სამკურნალოდ, სადაც ბეტა-ბლოკადა ამცირებს მიოკარდიუმის ჟანგბადზე მოთხოვნილებას გულისცემის სიხშირისა და შეკუმშვადობის შემცირებით.
---
კარვედილოლის დოზირება მკაცრად ინდივიდუალურია და მოითხოვს ეტაპობრივ ტიტრაციას. პრეპარატი მიიღება საჭმლის მიღებასთან ერთად ორთოსტატური ჰიპოტენზიის რისკის შესამცირებლად.
საწყისი დოზა იგივეა, თუმცა ტიტრაცია უფრო ფრთხილად უნდა მოხდეს ორთოსტატური ჰიპოტენზიის მომატებული რისკის გამო.
ზომიერი თირკმლის უკმარისობის დროს დოზის კორექცია არ არის საჭირო. მძიმე თირკმლის უკმარისობის დროს (GFR <15 მლ/წთ) პრეპარატი სიფრთხილით გამოიყენება.
კარვედილოლი უკუნაჩვენებია კლინიკურად მნიშვნელოვანი ღვიძლის დისფუნქციის დროს, რადგან პრეპარატი ძირითადად ღვიძლში მეტაბოლიზდება (EMA SmPC).
კარვედილოლის გამოყენება ბავშვებში ოფიციალურად დამტკიცებული არ არის, თუმცა off-label გამოიყენება პედიატრიული გულის უკმარისობის დროს.
---
კარვედილოლი სწრაფად აბსორბირდება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან. პლაზმაში მაქსიმალური კონცენტრაცია (Cmax) მიიღწევა მიღებიდან დაახლოებით 1-2 საათში. საჭმლის მიღება არ ცვლის ბიოხელმისაწვდომობის ხარისხს, თუმცა ამცირებს აბსორბციის სიჩქარეს. აბსოლუტური ბიოხელმისაწვდომობა დაახლოებით 25-35%-ია მნიშვნელოვანი პირველადი გავლის ეფექტის (first-pass metabolism) გამო (EMA SmPC).
განაწილების მოცულობა შეადგენს დაახლოებით 115 ლ, რაც მიუთითებს ქსოვილებში ფართო განაწილებაზე. პლაზმის ცილებთან შეკავშირება >98%-ია, ძირითადად ალბუმინთან. კარვედილოლი ლიპოფილურია და კარგად აღწევს ქსოვილებში.
კარვედილოლი ექსტენსიურად მეტაბოლიზდება ღვიძლში ციტოქრომ P450 ფერმენტული სისტემის მეშვეობით. ძირითადი მეტაბოლური გზებია:
CYP2D6-ის გენეტიკური პოლიმორფიზმი მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ფარმაკოკინეტიკაზე — ნელი მეტაბოლიზატორებში პლაზმური კონცენტრაცია 2-3-ჯერ მეტია (BNF 87).
მეტაბოლიტები ძირითადად ნაღველით გამოიყოფა (60%), ნაწილი — შარდით. ნახევარგამოყოფის პერიოდი (t½) შეადგენს 6-10 საათს. აქტიური ნაერთი პრაქტიკულად არ გამოიყოფა შარდით უცვლელი სახით.
---
პრეპარატის მკვეთრი შეწყვეტა შეიძლება გამოიწვიოს რეფლექსური ტაქიკარდია, ჰიპერტენზიული კრიზი ან სტენოკარდიის გამწვავება. მოხსნა ყოველთვის ეტაპობრივად უნდა მოხდეს, 1-2 კვირის განმავლობაში (BNF 87).
---
---
კარვედილოლი მრავალ კლინიკურად მნიშვნელოვან წამლისმიერ ურთიერთქმედებაში შედის:
CYP2D6 ინჰიბიტორები (ფლუოქსეტინი, პაროქსეტინი, ქინიდინი) — მნიშვნელოვნად ზრდიან კარვედილოლის პლაზმურ კონცენტრაციას, რაც აძლიერებს ბრადიკარდიისა და ჰიპოტენზიის რისკს (BNF 87).
დილტიაზემი და ვერაპამილი — არადიჰიდროპირიდინული კალციუმის არხების ბლოკატორებთან კომბინაცია მნიშვნელოვნად ზრდის ბრადიკარდიის, ჰიპოტენზიის და ატრიოვენტრიკულური ბლოკადის რისკს. ეს კომბინაცია, როგორც წესი, უკუნაჩვენებია.
დიგოქსინი — კარვედილოლი ზრდის დიგოქსინის კონცენტრაციას დაახლოებით 15%-ით. საჭიროა დიგოქსინის დონის მონიტორინგი.
ინსულინი და ორალური ჰიპოგლიკემიური საშუალებები — კარვედილოლი აძლიერებს ჰიპოგლიკემიურ ეფექტს და შენიღბავს ჰიპოგლიკემიის ადრენერგულ სიმპტომებს.
რიფამპიცინი — როგორც CYP ფერმენტების ინდუქტორი, მნიშვნელოვნად (70%-ით) ამცირებს კარვედილოლის პლაზმურ კონცენტრაციას.
კლონიდინი — კარვედილოლთან ერთდროული მიღება და შემდგომი ერთდროული მოხსნა შეიძლება გამოიწვიოს რებაუნდ-ჰიპერტენზია. კლონიდინის მოხსნა უნდა მოხდეს კარვედილოლის მოხსნიდან რამდენიმე დღის შემდეგ.
ამიოდარონი — ზრდის ბრადიკარდიისა და გამტარობის დარღვევის რისკს.
NSAID პრეპარატები (იბუპროფენი, დიკლოფენაკი) — შეიძლება შეამცირონ კარვედილოლის ანტიჰიპერტენზიული ეფექტი (EMA SmPC).
---
კარვედილოლი FDA-ის კატეგორიით მიეკუთვნება C კლასს (ძველი კლასიფიკაციით). ცხოველთა კვლევებმა აჩვენეს რეპროდუქციული ტოქსიკურობა. ადამიანებში ადეკვატური მონაცემები არ არის ხელმისაწვდომი.
ბეტა-ბლოკატორებმა შეიძლება გამოიწვიონ:
ორსულობის დროს კარვედილოლი გამოიყენება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ სარგებელი აჭარბებს რისკს. ჰიპერტენზიის სამკურნალოდ ორსულობის დროს უპირატესობა ეძლევა ლაბეტალოლს ან მეთილდოფას (NICE NG133).
მშობიარობამდე 48-72 საათით ადრე სასურველია პრეპარატის მოხსნა ან ახალშობილის მჭიდრო მონიტორინგი ბრადიკარდიის, ჰიპოტენზიისა და ჰიპოგლიკემიის თვალსაზრისით (BNF 87).
კარვედილოლი გამოიყოფა ცხოველთა რძეში. ადამიანებში მონაცემები შეზღუდულია. ძუძუთი კვება კარვედილოლის მიღებისას არ არის რეკომენდებული (EMA SmPC).
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე კარვედილოლი ხელმისაწვდომია სხვადასხვა ბრენდული სახელწოდებით:
ასევე საქართველოში შესაძლოა ხელმისაწვდომი იყოს კარვედილოლის სხვა ბრენდული პრეპარატები. კონკრეტული ბრენდის არჩევანისას მიმართეთ ექიმს ან ფარმაცევტს. პრეპარატის შესახებ დამატებითი ინფორმაციისთვის იხილეთ შესაბამისი გვერდები: Carvidil.
ყველა ჩამოთვლილი პრეპარატი რეცეპტითაა გასაცემი და მოითხოვს ექიმის დანიშნულებას (WHO Model List).
---
კარვედილოლი მიიღება საჭმლის მიღებასთან ერთად, ჩვეულებრივ დღეში ორჯერ (დილით და საღამოს). საჭმელთან ერთად მიღება ამცირებს აბსორბციის სიჩქარეს და ამით ორთოსტატური ჰიპოტენზიის რისკს. მნიშვნელოვანია პრეპარატის მიღება ყოველდღიურად, ერთსა და იმავე დროს (BNF 87).
არა, კარვედილოლის მკვეთრი შეწყვეტა კატეგორიულად არ არის რეკომენდებული. პრეპარატის უეცარმა მოხსნამ შეიძლება გამოიწვიოს „მოხსნის სინდრომი" — რეფლექსური ტაქიკარდია, არტერიული წნევის მკვეთრი მომატება, სტენოკარდიის გამწვავება ან თუნდაც მიოკარდიუმის ინფარქტი. დოზის შემცირება უნდა მოხდეს ეტაპობრივად, 1-2 კვირის განმავლობაში, ექიმის მეთვალყურეობით.
დიახ, კარვედილოლი მნიშვნელოვნად განსხვავდება. სხვა ბეტა-ბლოკატორებისგან (მაგ., მეტოპროლოლი, ბისოპროლოლი) განსხვავებით, კარვედილოლი დამატებით ბლოკავს ალფა-1 ადრენორეცეპტორებს, რაც უზრუნველყოფს სისხლძარღვების გაფართოებას. ასევე, კარვედილოლი არასელექციურია (ბლოკავს β₁ და β₂ რეცეპტორებს) და ხასიათდება ანტიოქსიდანტური თვისებებით — ეს კომბინაცია უნიკალურს ხდის მას ბეტა-ბლოკატორთა შორის (EMA SmPC).
კარვედილოლი სიფრთხილით გამოიყენება შაქრიანი დიაბეტის მქონე პაციენტებში. პრეპარატმა შეიძლება შენიღბოს ჰიპოგლიკემიის ადრენერგული სიმპტომები (ტაქიკარდია, ტრემორი), თუმცა ოფლიანობა შენარჩუნებული რჩება. ზოგიერთი კვლევის მიხედვით, კარვედილოლი ნაკლებად აუარესებს ინსულინის მგრძნობელობას სელექციურ ბეტა-ბლოკატორებთან შედარებით. მიუხედავად ამისა, გლუკოზის დონის მჭიდრო მონიტორინგი აუცილებელია (NICE NG136).
არტერიულ წნევაზე ეფექტი იწყება მიღებიდან 1-2 საათში, მაქსიმალური ანტიჰიპერტენზიული ეფექტი მიიღწევა 7-14 დღეში. გულის უკმარისობის დროს კლინიკური გაუმჯობესება შეიძლება რამდენიმე კვირა ან თვე მოითხოვოს, რადგან ბეტა-ბლოკატორებით თერაპიის სარგებელი თანდათანობით ვითარდება მიოკარდიუმის რემოდელირების პროცესის შერბილებით (EMA SmPC).
თუ დოზა გამოტოვებულია, მიიღეთ რაც შეიძლება მალე, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ შემდეგ დოზამდე მცირე დრო რჩება. არასოდეს მიიღოთ ორმაგი დოზა გამოტოვებულის კომპენსაციისთვის. თუ რეგულარულად ტოვებთ დოზებს, მიმართეთ ექიმს — პრეპარატის არარეგულარულმა მიღებამ შეიძლება გააუარესოს თქვენი მდგომარეობა.