AMLOKARD-SANOVEL · INN
amlodipine (AMLOKARD-SANOVEL) ხელმისაწვდომია საქართველოში 2 ბრენდის სახით. ქვემოთ მოცემული პროდუქტების ანოტაციები გადამოწმებულია ავტორიტეტული საერთაშორისო წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank, WHO ATC) და ლოკალიზებულია ქართული ფარმაცევტული ბაზრისთვის.
ამლოკარდი სანოველი (Amlokard Sanovel) არის ამლოდიპინის შემცველი პრეპარატი — დიჰიდროპირიდინული რიგის კალციუმის არხების ბლოკატორი, რომელიც გამოიყენება არტერიული ჰიპერტენზიისა და სტენოკარდიის სამკურნალოდ. ამლოდიპინი ხასიათდება ხანგრძლივი მოქმედებით (ნახევარგამოყოფის პერიოდი ~35–50 სთ), რაც დღეში ერთხელ მიღებას შესაძლებელს ხდის. პრეპარატი ამცირებს პერიფერიულ სისხლძარღვთა წინააღმდეგობას სისხლძარღვების გლუვი კუნთების მოდუნების გზით, რითაც ეფექტურად ამცირებს არტერიულ წნევას. ამლოდიპინი კარგად ატანადია და ფართოდ გამოიყენება მონოთერაპიად ან კომბინაციაში სხვა ანტიჰიპერტენზიულ საშუალებებთან. საქართველოში ხელმისაწვდომია სანოველის წარმოების ბრენდის სახით 5 მგ და 10 მგ ტაბლეტებად (BNF 87, WHO Model List).
---
ამლოდიპინი (INN: Amlodipine) არის მესამე თაობის დიჰიდროპირიდინული კალციუმის არხების ბლოკატორი (კაბ), რომელიც მიეკუთვნება კარდიოვასკულურ პრეპარატთა ჯგუფს. ამლოკარდი სანოველი წარმოადგენს თურქული ფარმაცევტული კომპანია სანოველის (Sanovel İlaç) მიერ წარმოებულ ამლოდიპინის გენერიკულ პრეპარატს.
ამლოდიპინი პირველად სინთეზირებული იქნა 1986 წელს ფაიზერის ლაბორატორიაში და ბაზარზე გამოჩნდა 1990 წელს ბრენდ-სახელწოდებით ნორვასკი (Norvasc). მას შემდეგ იგი გახდა მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ დანიშნული ანტიჰიპერტენზიული პრეპარატი. ამლოდიპინი შეტანილია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ძირითადი წამლების ნუსხაში (WHO Model List), რაც ადასტურებს მის მნიშვნელობას გლობალური ჯანდაცვისთვის.
ფარმაკოლოგიური კლასიფიკაციით ამლოდიპინი მიეკუთვნება ATC ჯგუფს C08CA01 — სელექტიურ კალციუმის არხების ბლოკატორებს, ძირითადად სისხლძარღვოვანი ეფექტით. ნიფედიპინისგან განსხვავებით, ამლოდიპინს გააჩნია გაცილებით ხანგრძლივი მოქმედება და ნაკლებად იწვევს რეფლექსურ ტაქიკარდიას, რაც მას უფრო უსაფრთხო და მოსახერხებელ პრეპარატად აქცევს ქრონიკულ თერაპიაში (BNF 87).
---
ამლოდიპინის მოქმედების მექანიზმი დაფუძნებულია L-ტიპის ვოლტაჟ-დამოკიდებული კალციუმის არხების სელექტიურ ბლოკადაზე. ეს არხები განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სისხლძარღვების გლუვი კუნთოვანი უჯრედებისა და მიოკარდიუმის ფუნქციონირებისთვის.
ამლოდიპინი უკავშირდება L-ტიპის კალციუმის არხების α₁-ქვეერთეულის დიჰიდროპირიდინის შემაკავშირებელ ადგილს. ამ შეკავშირების შედეგად ბლოკირდება კალციუმის იონების (Ca²⁺) შესვლა სისხლძარღვების გლუვი კუნთოვანი უჯრედების ციტოპლაზმაში. ინტრაცელულარული Ca²⁺ კონცენტრაციის შემცირება იწვევს:
ამლოდიპინი პრეფერენციულად მოქმედებს არტერიულ სისხლძარღვებზე, ვიდრე ვენურზე, რაც ამცირებს ჰიპოტენზიისა და ორთოსტატიკური კოლაფსის რისკს (EMA SmPC).
მიუხედავად იმისა, რომ ამლოდიპინი ძირითადად ვაზოსელექტიური პრეპარატია, მას გააჩნია გარკვეული კარდიოდეპრესიული ეფექტიც:
ამლოდიპინის უნიკალური თვისებაა მისი ნელი ასოცირება-დისოციაცია რეცეპტორთან, რაც განაპირობებს მოქმედების თანდათანობით დაწყებას და ხანგრძლივ ეფექტს. ეს მექანიზმი ხსნის, რატომ არ იწვევს ამლოდიპინი მკვეთრ რეფლექსურ ტაქიკარდიას — ბარორეცეპტორული რეფლექსი ადაპტირდება ნელი ჰიპოტენზიური ეფექტის დროს (BNF 87, EMA SmPC).
---
ამლოდიპინი (ამლოკარდი სანოველი) ნაჩვენებია შემდეგი მდგომარეობების სამკურნალოდ:
ამლოდიპინი არის პირველი რიგის ანტიჰიპერტენზიული პრეპარატი, რომელიც რეკომენდებულია როგორც მონოთერაპიაში, ასევე კომბინაციით სხვა პრეპარატებთან. NICE-ის გაიდლაინების (NICE NG136) მიხედვით, კალციუმის არხების ბლოკატორები, მათ შორის ამლოდიპინი, არის პირველი რიგის არჩევანი 55 წელზე უფროსი ასაკის პაციენტებისთვის ან აფრო-კარიბიული წარმოშობის ნებისმიერი ასაკის პაციენტებისთვის. იხ. არტერიული ჰიპერტენზია.
ამლოდიპინი ამცირებს მიოკარდიუმის ჟანგბადზე მოთხოვნილებას და ზრდის კორონარულ სისხლის ნაკადს, რითაც ამცირებს სტენოკარდიის შეტევების სიხშირეს და ზრდის ფიზიკური დატვირთვის ტოლერანტობას. იხ. სტენოკარდია.
კორონარული სპაზმით გამოწვეული სტენოკარდიის დროს ამლოდიპინი განსაკუთრებით ეფექტურია კორონარული არტერიების გლუვი კუნთების მოდუნების გზით (EMA SmPC).
ამლოდიპინი ხშირად გამოიყენება კომბინაციაში:
ASCOT-BPLA კვლევამ აჩვენა, რომ ამლოდიპინზე დაფუძნებული რეჟიმი უფრო ეფექტურია კარდიოვასკულური გართულებების პრევენციაში, ვიდრე ატენოლოლზე დაფუძნებული რეჟიმი (BNF 87).
---
ამლოდიპინი მეტაბოლიზდება ღვიძლში, ამიტომ ღვიძლის ფუნქციის დარღვევისას:
---
ამლოდიპინი პერორალური მიღების შემდეგ კარგად შეიწოვება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან. აბსოლუტური ბიოშეღწევადობა შეადგენს 64–90%-ს. პლაზმაში მაქსიმალური კონცენტრაცია (Cmax) მიიღწევა 6–12 საათში მიღებიდან. საკვები არ მოქმედებს ბიოშეღწევადობაზე (EMA SmPC).
ამლოდიპინი ექსტენსიურად მეტაბოლიზდება ღვიძლში ციტოქრომ P450 სისტემის, ძირითადად CYP3A4 იზოფერმენტის მეშვეობით. წარმოიქმნება არააქტიური მეტაბოლიტები — პირიდინური ანალოგები.
---
პერიფერიული შეშუპება ხშირად არის მიზეზი პრეპარატის შეცვლის ან დოზის შემცირების. კომბინაცია აგფ-ინჰიბიტორთან ან ARB-თან ამცირებს შეშუპების სიხშირეს (NICE NG136, BNF 87).
---
პრეპარატის უეცარი მოხსნა არ იწვევს „უკუგების სინდრომს" (rebound), თუმცა რეკომენდებულია თანდათანობითი მოხსნა (EMA SmPC).
---
---
ამლოდიპინის უსაფრთხოება ორსულობის პერიოდში სათანადოდ შესწავლილი არ არის. ცხოველებზე ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა რეპროდუქციული ტოქსიკურობა მაღალი დოზებით. FDA კატეგორია: C (ძველი კლასიფიკაცია).
ორსულობის პერიოდში ამლოდიპინი არ არის რეკომენდებული, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ალტერნატიული მკურნალობა არ არის ხელმისაწვდომი. NICE-ის რეკომენდაციით, ორსულობის დროს ჰიპერტენზიის სამკურნალოდ უპირატესობა ენიჭება ლაბეტალოლს, ნიფედიპინს MR ან მეთილდოპას (NICE NG133).
ამლოდიპინი გამოიყოფა დედის რძეში. ძუძუთი კვების პერიოდში პრეპარატის გამოყენება არ არის რეკომენდებული, ან საჭიროა სარგებელი-რისკის შეფასება. BNF-ის მიხედვით, ამლოდიპინი თავსებადია ძუძუთი კვებასთან მცირე ექსპოზიციის გამო, თუმცა სიფრთხილეა საჭირო (BNF 87).
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ამლოდიპინი ხელმისაწვდომია რამდენიმე ბრენდის სახით:
ასევე ხელმისაწვდომია კომბინირებული პრეპარატები: ამლოდიპინი + ვალსარტანი, ამლოდიპინი + ვალსარტანი + ჰიდროქლორთიაზიდი (WHO Model List).
---
ამლოდიპინის ხანგრძლივი ნახევარგამოყოფის პერიოდის (35–50 სთ) გამო, პრეპარატი ეფექტურია დღის ნებისმიერ დროს მიღებისას. თუმცა რეკომენდებულია ყოველდღე ერთსა და იმავე დროს მიღება. TIME კვლევის მონაცემებით, არ არსებობს მნიშვნელოვანი სხვაობა დილით და საღამოს მიღებას შორის კარდიოვასკულური მოვლენების თვალსაზრისით. პაციენტმა უნდა აირჩიოს მისთვის მოხერხებული დრო.
ამლოდიპინის ანტიჰიპერტენზიული ეფექტი თანდათანობით ვითარდება. შესამჩნევი წნევის დაქვეითება იწყება 24–48 საათის განმავლობაში, ხოლო სრული თერაპიული ეფექტი მიიღწევა 7–14 დღეში რეგულარული მიღების შემდეგ. ეს განპირობებულია ნელი ფარმაკოკინეტიკით და steady-state-ის მიღწევის დროით (EMA SmPC).
ამლოდიპინს, ბეტა-ბლოკატორებისგან განსხვავებით, არ ახასიათებს მკვეთრი „უკუგების სინდრომი". თუმცა, ნებისმიერი ანტიჰიპერტენზიული პრეპარატის უეცარმა შეწყვეტამ შეიძლება გამოიწვიოს არტერიული წნევის მომატება. რეკომენდებულია თანდათანობითი მოხსნა ექიმის ზედამხედველობით.
პერიფერიული შეშუპება ამლოდიპინის ყველაზე ხშირი გვერდითი ეფექტია (10–30% პაციენტებში 10 მგ დოზით). ეს გამოწვეულია პრეკაპილარული არტერიოლების დილატაციით, რაც ზრდის კაპილარულ ჰიდროსტატიკურ წნევას. ეს არ არის გულის უკმარისობით გამოწვეული შეშუპება. აგფ-ინჰიბიტორის ან ARB-ის დამატება ამცირებს ამ ეფექტს პოსტკაპილარული ვენოდილატაციის გზით (BNF 87).
დიახ, ამლოდიპინი უსაფრთხოდ გამოიყენება შაქრიანი დიაბეტის მქონე პაციენტებში. იგი მეტაბოლურად ნეიტრალურია — არ მოქმედებს გლუკოზის ტოლერანტობაზე, ლიპიდურ პროფილზე ან ინსულინის მგრძნობელობაზე. ALLHAT კვლევამ დაადასტურა ამლოდიპინის ეფექტურობა და უსაფრთხოება დიაბეტის მქონე ჰიპერტენზიულ პაციენტებში (NICE NG136).
ამლოკარდი სანოველი არის ამლოდიპინის გენერიკული პრეპარატი, რომელიც შეიცავს იმავე აქტიურ ნივთიერებას იმავე დოზით. ბიოეკვივალენტობის კვლევებით დადასტურებულია, რომ გენერიკული ამლოდიპინი თერაპიულად ეკვივალენტურია ორიგინალ ნორვასკთან. განსხვავება შეიძლება იყოს მხოლოდ დამხმარე ნივთიერებებში და ფასში (EMA SmPC).