Amlodigamma · INN
amlodipine (Amlodigamma) ხელმისაწვდომია საქართველოში 2 ბრენდის სახით. ქვემოთ მოცემული პროდუქტების ანოტაციები გადამოწმებულია ავტორიტეტული საერთაშორისო წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank, WHO ATC) და ლოკალიზებულია ქართული ფარმაცევტული ბაზრისთვის.
ამლოდიგამა (Amlodigamma) არის ამლოდიპინის (Amlodipine) შემცველი ბრენდული პრეპარატი, რომელიც მიეკუთვნება კალციუმის არხების ბლოკატორების (დიჰიდროპირიდინული ჯგუფი) კლასს. გამოიყენება არტერიული ჰიპერტენზიისა და სტაბილური სტენოკარდიის სამკურნალოდ. პრეპარატი ხელმისაწვდომია 5 მგ და 10 მგ ტაბლეტების სახით. ამლოდიპინი მოქმედებს სისხლძარღვების გლუვ კუნთოვან უჯრედებზე L-ტიპის კალციუმის არხების ბლოკადით, რაც იწვევს ვაზოდილატაციას და არტერიული წნევის შემცირებას. პრეპარატი ხასიათდება ხანგრძლივი მოქმედებით (ნახევარგამოყოფის პერიოდი 30–50 საათი), რაც საშუალებას იძლევა დღეში ერთხელ მიიღოთ. ყველაზე ხშირი გვერდითი ეფექტებია პერიფერიული შეშუპება, თავის ტკივილი და სახის სიწითლე (BNF 87).
---
ამლოდიგამა წარმოადგენს ამლოდიპინის ბეზილატის (amlodipine besilate) შემცველ გენერიკულ პრეპარატს, რომელიც იწარმოება გერმანული ფარმაცევტული კომპანია Wörwag Pharma-ს მიერ. ამლოდიპინი მიეკუთვნება დიჰიდროპირიდინული კალციუმის არხების ბლოკატორების (dihydropyridine calcium channel blockers, DHP CCBs) ფარმაკოლოგიურ კლასს.
ამლოდიპინი პირველად სინთეზირებულ იქნა 1982 წელს Pfizer-ის ლაბორატორიებში და კლინიკურ პრაქტიკაში შემოვიდა 1990 წელს „ნორვასკის" (Norvasc) ბრენდული სახელწოდებით. მას შემდეგ იგი გახდა მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გამოყენებული ანტიჰიპერტენზიული პრეპარატი და შეტანილია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელ მედიკამენტთა ნუსხაში (WHO Model List, 2023).
ქიმიურად ამლოდიპინი არის 1,4-დიჰიდროპირიდინის წარმოებული, რომელიც სტრუქტურულად მსგავსია ნიფედიპინთან, მაგრამ განსხვავდება ფარმაკოკინეტიკური თვისებებით — უფრო ნელი აბსორბცია და მნიშვნელოვნად ხანგრძლივი მოქმედების პერიოდი. ეს თვისებები უზრუნველყოფს თანაბარ ჰემოდინამიკურ ეფექტს მთელი დღე-ღამის განმავლობაში, რაც ამცირებს რეფლექტორული ტაქიკარდიის რისკს (EMA SmPC).
ამლოდიპინი პირველი რიგის სელექციური ვაზოდილატატორია, რომელიც უპირატესად მოქმედებს სისხლძარღვების გლუვ კუნთებზე და ნაკლებად ზემოქმედებს მიოკარდიუმის გამტარობაზე და შეკუმშვადობაზე, რაც განასხვავებს მას არადიჰიდროპირიდინული CCB-ებისგან (ვერაპამილი, დილტიაზემი).
---
ამლოდიპინის ფარმაკოლოგიური მოქმედება დაფუძნებულია ძაბვა-დამოკიდებული L-ტიპის კალციუმის არხების სელექციურ ბლოკადაზე სისხლძარღვების გლუვი კუნთოვანი უჯრედებისა და, ნაკლები ხარისხით, მიოკარდიუმის უჯრედებში.
ფიზიოლოგიურ პირობებში, სისხლძარღვის გლუვი კუნთოვანი უჯრედის დეპოლარიზაციისას L-ტიპის (long-lasting) კალციუმის არხები იხსნება და Ca²⁺ იონები შედიან უჯრედში, რაც იწვევს აქტინ-მიოზინის ურთიერთქმედებას და სისხლძარღვის კონტრაქციას. ამლოდიპინი უკავშირდება ამ არხების α₁-ქვეერთეულის დიჰიდროპირიდინულ შემაკავშირებელ ადგილს და ხელს უშლის კალციუმის იონების შესვლას უჯრედში (EMA SmPC).
კალციუმის არხების ბლოკადის შედეგად მცირდება ინტრაცელულარული Ca²⁺ კონცენტრაცია გლუვ კუნთოვან უჯრედებში, რაც იწვევს:
ამლოდიპინი ავლენს ანტიათეროგენულ თვისებებს in vitro კვლევებში — ამცირებს ჟანგვითი სტრესის გავლენას ენდოთელიუმზე და აინჰიბირებს გლუვი კუნთოვანი უჯრედების მიგრაციასა და პროლიფერაციას (ASCOT-BPLA კვლევა). ასევე, აუმჯობესებს ენდოთელიუმ-დამოკიდებულ ვაზოდილატაციას NO (აზოტის ოქსიდის) ბიოშეღწევადობის გაზრდით.
ამლოდიპინი ძირითადად მოქმედებს სისხლძარღვოვან გლუვ კუნთზე და ნაკლებად — მიოკარდიუმზე (სისხლძარღვოვანი/კარდიალური სელექციურობის თანაფარდობა დაახლოებით 80:1). ეს ნიშნავს, რომ თერაპიულ დოზებში იგი პრაქტიკულად არ ახდენს ნეგატიურ ინოტროპულ ეფექტს და არ აინჰიბირებს ატრიოვენტრიკულურ გამტარობას, რაც მნიშვნელოვნად განასხვავებს მას ვერაპამილისა და დილტიაზემისგან (BNF 87).
---
ამლოდიპინი (ამლოდიგამა) გამოიყენება შემდეგი მდგომარეობების სამკურნალოდ:
ამლოდიპინი არის პირველი რიგის ანტიჰიპერტენზიული პრეპარატი არტერიული ჰიპერტენზიის სამკურნალოდ. NICE NG136 რეკომენდაციების თანახმად, კალციუმის არხების ბლოკატორები არის სასურველი არჩევანი 55 წელზე მეტი ასაკის პაციენტებისთვის და ნებისმიერი ასაკის აფრიკულ-კარიბული წარმოშობის პაციენტებისთვის (1-ელი საფეხურის მკურნალობა). ახალგაზრდა პაციენტებში (55 წლამდე) იგი გამოიყენება როგორც მონოთერაპიით, ისე კომბინაციაში ACE ინჰიბიტორებთან, ARB-ებთან ან თიაზიდურ დიურეტიკებთან (NICE NG136).
ამლოდიპინი ეფექტურია ქრონიკული სტაბილური სტენოკარდიის სამკურნალოდ. იგი ამცირებს მიოკარდიუმის ჟანგბადზე მოთხოვნილებას პერიფერიული წინაღობის შემცირებით (afterload) და ზრდის კორონარულ სისხლის მიმოქცევას. შეიძლება გამოიყენებოდეს მონოთერაპიით ან ბეტა-ბლოკატორებთან კომბინაციაში (BNF 87).
კორონარული სპაზმით გამოწვეული სტენოკარდიის დროს ამლოდიპინი განსაკუთრებით ეფექტურია კორონარული არტერიების პირდაპირი რელაქსაციის გამო (EMA SmPC).
ამლოდიპინი ფართოდ გამოიყენება კომბინაციაში სხვა ანტიჰიპერტენზიულ პრეპარატებთან:
ზოგიერთ შემთხვევაში ამლოდიპინი გამოიყენება რეინოს ფენომენის სიმპტომური მკურნალობისთვის, თუმცა ეს ჩვენება არ არის ოფიციალურად დამტკიცებული ყველა ქვეყანაში.
---
ამლოდიპინის მეტაბოლიზმი მნიშვნელოვნად ნელდება ღვიძლის ფუნქციის დარღვევისას. საწყისი დოზა — 2.5 მგ, ტიტრაცია ფრთხილად (EMA SmPC).
ამლოდიპინის ფარმაკოკინეტიკა მნიშვნელოვნად არ იცვლება თირკმლის უკმარისობისას, რადგან პრეპარატი ძირითადად ღვიძლში მეტაბოლიზდება. დოზის კორექტირება არ არის საჭირო, მათ შორის ჰემოდიალიზზე მყოფ პაციენტებში (ამლოდიპინი არ არის დიალიზირებადი) (BNF 87).
---
ამლოდიპინი პერორალური მიღების შემდეგ ნელა, მაგრამ კარგად შეიწოვება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან. აბსოლუტური ბიოშეღწევადობა შეადგენს დაახლოებით 64–90%. პიკური პლაზმური კონცენტრაცია (Cmax) მიიღწევა მიღებიდან 6–12 საათში. საკვები არ ახდენს მნიშვნელოვან გავლენას აბსორბციის ხარისხზე (EMA SmPC).
ამლოდიპინი ხასიათდება დიდი განაწილების მოცულობით (Vd ≈ 21 ლ/კგ), რაც მიუთითებს ქსოვილებში ინტენსიურ განაწილებაზე. პლაზმის ცილებთან შეკავშირება შეადგენს დაახლოებით 97.5%. წონასწორული მდგომარეობა (steady state) მიიღწევა მუდმივი მიღებიდან 7–8 დღეში (BNF 87).
ამლოდიპინი ექვემდებარება ინტენსიურ ჰეპატურ მეტაბოლიზმს CYP3A4 ციტოქრომ P450 ფერმენტული სისტემის მეშვეობით. მეტაბოლიზმის პროდუქტები ფარმაკოლოგიურად არააქტიურია. ამლოდიპინი არ ახდენს CYP3A4-ის მნიშვნელოვან ინდუქციას ან ინჰიბიციას (EMA SmPC).
---
(EMA SmPC; BNF 87)
პერიფერიული ედემის მართვისთვის შესაძლებელია დოზის შემცირება ან ACE ინჰიბიტორის/ARB-ის დამატება, რომელიც ამცირებს პოსტკაპილარულ წინაღობას და შესაბამისად ედემას.
---
(BNF 87; EMA SmPC)
---
ამლოდიპინი მეტაბოლიზდება CYP3A4-ით, ამიტომ:
---
ამლოდიპინი არ არის რეკომენდებული ორსულობის პერიოდში. ცხოველებზე ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა რეპროდუქციული ტოქსიკურობა მაღალ დოზებზე. ადამიანებში მონაცემები შეზღუდულია. FDA კატეგორია — C (ძველი კლასიფიკაციით).
ორსულობის პერიოდში არტერიული ჰიპერტენზიის სამკურნალოდ სასურველია ლაბეტალოლი, მეთილდოპა ან ნიფედიპინი (NICE NG133). თუ პაციენტი იღებს ამლოდიპინს და ორსულობა დგინდება, საჭიროა პრეპარატის შეცვლა ალტერნატიული საშუალებით.
ამლოდიპინი გამოიყოფა დედის რძეში. რძეში კონცენტრაცია შეფასებულია დაბალი დონით, მაგრამ ახალშობილზე ეფექტის შესახებ საკმარისი მონაცემები არ არსებობს. რეკომენდებულია ალტერნატიული პრეპარატის გამოყენება ლაქტაციის პერიოდში ან ძუძუთი კვების შეწყვეტა (EMA SmPC; BNF 87).
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ამლოდიპინი ხელმისაწვდომია მრავალი ბრენდული და გენერიკული სახით:
ასევე ხელმისაწვდომია კომბინირებული პრეპარატები: ამლესა (ამლოდიპინი + პერინდოპრილი) და [ამლოდიპინი/ვალსარტანი ნორმონი](/medications/amlodipini-valsartani-normoni-tableti-5mg-160mg-28).
---
ამლოდიპინი შეიძლება მიღებულ იქნეს დღის ნებისმიერ დროს, რადგან მისი ხანგრძლივი ნახევარგამოყოფის პერიოდი (30–50 საათი) უზრუნველყოფს 24-საათიან ეფექტს. თუმცა, რეკომენდებულია ყოველდღე ერთსა და იმავე დროს მიღება. TIME კვლევის (2022) მიხედვით, დილით და საღამოს მიღებას შორის კარდიოვასკულურ შედეგებში მნიშვნელოვანი სხვაობა არ აღინიშნა (BNF 87).
ამლოდიპინის ანტიჰიპერტენზიული ეფექტი იწყებს გამოვლენას 24–48 საათში პირველი მიღებიდან, მაგრამ სრული თერაპიული ეფექტი ვითარდება 1–2 კვირაში რეგულარული მიღებისას. წონასწორული პლაზმური კონცენტრაცია მიიღწევა 7–8 დღეში (EMA SmPC).
მიუხედავად იმისა, რომ ამლოდიპინს არ ახასიათებს კლასიკური „rebound" ეფექტი (განსხვავებით ბეტა-ბლოკატორებისგან), რეკომენდებულია დოზის თანდათანობითი შემცირება, განსაკუთრებით სტენოკარდიის მქონე პაციენტებში, სადაც უეცარმა შეწყვეტამ შეიძლება გამოიწვიოს სიმპტომების გაუარესება (BNF 87).
პერიფერიული ედემა ამლოდიპინის ყველაზე ხშირი გვერდითი ეფექტია და დაკავშირებულია არტერიოლების სელექციურ დილატაციასთან — არტერიული მხარე ფართოვდება, მაგრამ ვენური მხარე არა, რის გამოც იზრდება კაპილარული ჰიდროსტატიკური წნევა და სითხე გადადის ინტერსტიციუმში. ეს ეფექტი დოზადამოკიდებულია (5 მგ-ზე ≈3%, 10 მგ-ზე ≈10–15%). ACE ინჰიბიტორის ან ARB-ის დამატება ხშირად ამცირებს ედემას (EMA SmPC).
ამლოდიპინი და ალკოჰოლი ორივე ვაზოდილატატორია, ამიტომ ერთდროულმა მიღებამ შეიძლება გაზარდოს ჰიპოტენზიის, თავბრუსხვევისა და ძილიანობის რისკი. რეკომენდებულია ალკოჰოლის მოხმარების შეზღუდვა ამლოდიპინის თერაპიის პერიოდში (BNF 87).
დიახ, ამლოდიპინი ხშირად გამოიყენება კომბინაციაში ACE ინჰიბიტორებთან (მაგ., პერინდოპრილი — ამლესა), ARB-ებთან (ვალსარტანი), ბეტა-ბლოკატორებთან და დიურეტიკებთან. თუმცა, კომბინირებული თერაპია საჭიროებს ექიმის მეთვალყურეობას არტერიული წნევის რეგულარული მონიტორინგით (NICE NG136).