მზერის სენსიტიურობა ხშირი სამედიცინო ჩივილია. შესაძლო მიზეზები: მიგრენი, ალერგიული კონიუნქტივიტი, უვეიტი (ირიტი). ქვემოთ — რეკომენდირებული წამლები, თვითდახმარების ხერხები სახლში და „წითელი დროშის" სიგნალები რომლებიც ექიმთან მიმართვას მოითხოვენ.
გარეთ გამოიყენეთ UV-დაცვის მზის სათვალე — ამცირებს შუქის გაღიზიანებას.
შეამცირეთ ეკრანის სიკაშკაშე და გამოიყენეთ ღამის რეჟიმი (ლურჯი შუქის ფილტრი) ტელეფონსა და კომპიუტერზე.
მოერიდეთ ნათელ განათებას შენობაში — გამოიყენეთ რბილი, არაპირდაპირი სინათლე.
ხელოვნური ცრემლის წვეთები (კონსერვანტის გარეშე) დაგეხმარებათ თვალის სიმშრალით გამოწვეული დისკომფორტის შემცირებაში.
თუ ფოტოფობია თავის ტკივილთან ერთად გაწუხებთ, დაისვენეთ ბნელ, წყნარ ოთახში 20-30 წუთი.
მზერის სენსიტიურობა (ფოტოფობია) არის მდგომარეობა, როდესაც სინათლე — მზის, ხელოვნური ან ეკრანის — იწვევს თვალის დისკომფორტს, ტკივილს ან თვალების დახუჭვის რეფლექსს. ეს არ არის დაავადება, არამედ სიმპტომი, რომელიც მრავალი მიზეზით შეიძლება გამოწვეული იყოს — თავის ტკივილიდან (მიგრენი) დაწყებული, თვალის ანთებით დამთავრებული.
უმეტეს შემთხვევებში ფოტოფობია დროებითი და უვნებელია — მაგალითად, ბნელ ოთახიდან მზეზე გამოსვლისას ან ხანგრძლივი ეკრანთან მუშაობის შემდეგ. თუმცა, თუ სინათლის მიმართ მგრძნობელობას თან ახლავს მხედველობის მკვეთრი გაუარესება, ძლიერი თავის ტკივილი, კისრის სიმტკიცე ან თვალის ტკივილი გულისრევით — ეს შეიძლება სერიოზული მდგომარეობის ნიშანი იყოს და საჭიროებს სასწრაფო სამედიცინო დახმარებას.
მზერის სენსიტიურობის მიზეზები მრავალფეროვანია და შეიძლება დაჯგუფდეს სიხშირის მიხედვით:
ფოტოფობიასთან ერთად არსებული სიმპტომები მნიშვნელოვნად ცვლის სავარაუდო დიაგნოზს:
ყოველი ამ კომბინაციის შემთხვევაში ექიმთან ვიზიტის სიჩქარე განსხვავებულია — ქვემოთ აღწერილია, როდის საჭიროებს გადაუდებელ რეაგირებას.
სასწრაფოდ გამოიძახეთ 112 ან მიმართეთ გადაუდებელი დახმარების განყოფილებას შემდეგ შემთხვევებში:
არ მოითმინოთ — ზემოთ ჩამოთვლილი სიტუაციები სიცოცხლისთვის ან მხედველობისთვის საშიშია.
როდესაც ფოტოფობია მსუბუქია და სერიოზული სიმპტომები არ ახლავს, შემდეგი ზომები დაგეხმარებათ:
გარემოს მართვა:
თვალის მოვლა:
ჰიდრატაცია და დასვენება:
რა არ უნდა გააკეთოთ:
[artificial-tears](/medications/artificial-tears) — ხელოვნური ცრემლი არის პირველი რიგის თვით-დახმარების საშუალება მშრალი თვალის სინდრომით გამოწვეული ფოტოფობიის დროს. შეიძლება გამოიყენოთ დღეში 4–6 ჯერ ან საჭიროებისამებრ. კონსერვანტის გარეშე ფორმულა სასურველია ხშირი გამოყენებისას.
brufen-rapidi-400-მგ — იბუპროფენი 400 მგ, არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო საშუალება. მიგრენის შეტევის საწყის ეტაპზე ეფექტურია (NICE CG150). მიიღეთ 1 ტაბლეტი საჭმლის შემდეგ, მაქსიმუმ 3 ჯერ დღეში (1200 მგ/დღე). უკუნაჩვენებია კუჭის წყლულის, თირკმლის უკმარისობის, ორსულობის III ტრიმესტრის დროს.
brufen-rapidi-200-მგ — მსუბუქი ტკივილის ან ბავშვთა (12 წლიდან) დოზისთვის. 200–400 მგ ყოველ 6–8 საათში.
analgini-500-მგ — მეტამიზოლი, ეფექტურია მწვავე ტკივილის მოხსნისთვის. 500 მგ–1 გ ერთჯერადად, მაქსიმუმ 3 გ/დღეში. იშვიათად იწვევს აგრანულოციტოზს — ხანგრძლივი გამოყენება არ არის რეკომენდებული (BNF 87).
[aspirini-500mg](/medications/aspirini-500mg) — აცეტილსალიცილის მჟავა 500 მგ, მიგრენის მწვავე შეტევისას 900–1000 მგ ერთჯერადად ეფექტურია (NICE CG150). არ მისცეთ 16 წლამდე ასაკის ბავშვებს (რეიეს სინდრომის რისკი).
[cetirizini-10mg](/medications/cetirizini-10mg) — ცეტირიზინი, მეორე თაობის ანტიჰისტამინი. 10 მგ დღეში ერთხელ. ამცირებს ქავილს, ცრემლდენას და ფოტოფობიას ალერგიის დროს. ძილიანობა იშვიათია, მაგრამ შესაძლებელია.
alergokromi-20მგ — კრომოგლიცინის მჟავა თვალის წვეთების სახით, მასტოციტების სტაბილიზატორი. პროფილაქტიკურად და მკურნალობისთვის ალერგიული კონიუნქტივიტის დროს. 1–2 წვეთი თითოეულ თვალში 4 ჯერ დღეში.
alergodili-0-5-მგ — აზელასტინი, ტოპიკური ანტიჰისტამინი თვალის წვეთების სახით. სწრაფი ეფექტი (15 წუთში). 1 წვეთი თითოეულ თვალში 2 ჯერ დღეში.
[atsikloviri-malamo-tvalis-3-5gr-tubi-1](/medications/atsikloviri-malamo-tvalis-3-5gr-tubi-1) — აციკლოვირი თვალის მალამო 3%. ჰერპეს სიმპლექს ვირუსით გამოწვეული კერატიტის მკურნალობისთვის. 1 სმ ზოლი კონიუნქტივალურ ჯიბეში 5 ჯერ დღეში, განკურნებიდან კიდევ 3 დღე. ექიმის დანიშნულებით!
[atsikloviri-400mg](/medications/atsikloviri-400mg) — სისტემური აციკლოვირი 400 მგ, ექიმის დანიშნულებით მძიმე ან რეციდიული ჰერპესული კერატიტის დროს.
ხშირი მიგრენით გამოწვეული ფოტოფობიის შემთხვევაში ექიმმა შეიძლება დანიშნოს anaprilini-0-04გ (პროპრანოლოლი 40 მგ) — ბეტა-ბლოკერი, რომელიც მიგრენის პროფილაქტიკის პირველი რიგის საშუალებაა (NICE CG150). 40–160 მგ/დღეში, გაყოფილ დოზებში.
amitriptilini-10მგ — ტრიციკლური ანტიდეპრესანტი დაბალ დოზაში (10–25 მგ ძილის წინ) ასევე გამოიყენება მიგრენის პროფილაქტიკისთვის.
> ⚠️ ნებისმიერი რეცეპტური წამლის მიღება დაიწყეთ მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით.
ანამნეზი: ექიმი გკითხავთ: როდის დაიწყო ფოტოფობია? მუდმივია თუ ეპიზოდური? ერთ თვალში თუ ორივეში? რა ტიპის სინათლე აწუხებთ? ახლავს თუ არა თავის ტკივილი, გულისრევა, ცხელება? იღებთ თუ არა რაიმე მედიკამენტს?
თვალის გასინჯვა:
დამატებითი კვლევები (საჭიროების მიხედვით):
ფოტოფობია არის სინათლის მიმართ თვალის მტკივნეული მგრძნობელობა, ხოლო ფოტოსენსიტიურობა ჩვეულებრივ გულისხმობს კანის მომატებულ მგრძნობელობას მზის სხივების მიმართ (მაგ., გამონაყარი, სიწითლე). ეს ორი სხვადასხვა მდგომარეობაა, თუმცა ზოგიერთი მედიკამენტი (მაგ., დოქსიციკლინი) ორივეს იწვევს ერთდროულად.
დიახ. შფოთვითი აშლილობა, პანიკური შეტევები და დეპრესია შეიძლება ახლდეს სინათლის მიმართ მომატებული მგრძნობელობა. ასევე, პოსტკონკუსიური სინდრომი (თავის ტვინის მსუბუქი ტრავმის შემდეგ) ხშირად იწვევს გახანგრძლივებულ ფოტოფობიას. ასეთ შემთხვევებში მნიშვნელოვანია როგორც ნევროლოგის, ისე ფსიქიატრის კონსულტაცია.
კვლევები აჩვენებს, რომ FL-41 ფილტრის (ვარდისფერ-მოყავისფრო) ლინზები ყველაზე ეფექტურია მიგრენთან ასოცირებული ფოტოფობიის დროს — ისინი ბლოკავენ 480–520 ნმ ტალღის სიგრძის (ლურჯ-მწვანე) სინათლეს. მუქი შავი სათვალე შენობაში ტარება რეკომენდებული არ არის, რადგან ეს თვალს ბნელს აჩვევს და სიმპტომებს აუარესებს.
მიგრენთან ასოცირებული ფოტოფობია ჩვეულებრივ 4–72 საათში ქრება. მშრალი თვალის ან ციფრული დაღლის ფოტოფობია — დასვენებით და ხელოვნური ცრემლით რამდენიმე საათში უმჯობესდება. თუ ფოტოფობია 2 კვირაზე მეტხანს გრძელდება, პროგრესირებს ან ახალი სიმპტომები ემატება — აუცილებლად მიმართეთ ოფთალმოლოგს.
მსუბუქი ფოტოფობია ნათელ მზეზე ნორმალურია. თუმცა, თუ ბავშვი მუდმივად არიდებს სინათლეს, ხუჭავს თვალებს შენობაშიც ან ტირის კაშკაშა განათებისას — ეს შეიძლება მიუთითებდეს თანდაყოლილ გლაუკომაზე, ალბინიზმზე ან ანთებით მდგომარეობაზე. პედიატრთან და ოფთალმოლოგთან კონსულტაცია სავალდებულოა.