სტრეპტომიცინი 1 g

Streptomycin (სტრეპტომიცინი)

სტრეპტომიცინი (Streptomycin) — ATC: J01AA01

vial · 1 g

აქტიური ნივთიერება: Streptomycin (სტრეპტომიცინი) — 1 g.

სტრეპტომიცინი (Streptomycin) 1 გ ფხვნილი საინექციო ხსნარის მოსამზადებლად. პრეპარატი წარმოდგენილია მინის ფლაკონში, რომელიც შეიცავს თეთრ ან თითქმის თეთრ, ფოროვან მასას (ლიოფილიზატს). ფლაკონი დალუქულია რეზინის საცობით და ალუმინის თავსახურით. თითოეული ფლაკონი მოთავსებულია ინდივიდუალურ მუყაოს კოლოფში.

ATC J01AA01 ·

სტრეპტომიცინი მიეკუთვნება ამინოგლიკოზიდების ჯგუფის ანტიბიოტიკებს. მისი ძირითადი მოქმედების მექანიზმია ბაქტერიული რიბოსომების 30S ქვედანაყოფთან შეკავშირება, რაც იწვევს ბაქტერიული ცილის სინთეზის შეუქცევად დათრგუნვას და ბაქტერიების სიკვდილს.

ძირითადად გამოიყენება:

• ტუბერკულოზის (TB) მკურნალობისას, განსაკუთრებით მულტირეზისტენტული ფორმების დროს, სხვა პრეპარატებთან კომბინაციაში.
• ენდოკარდიტის (გულის შიდა გარსის ანთება) სამკურნალოდ, ხშირად პენიცილინთან ან ვანკომიცინთან ერთად.
• ზოგიერთი სხვა მძიმე ბაქტერიული ინფექციის სამკურნალოდ, როდესაც სხვა ანტიბიოტიკები არაეფექტურია ან უკუნაჩვენებია.

სტრეპტომიცინი ხასიათდება სუსტი აბსორბციით პერორალურად მიღებისას, ამიტომ გამოიყენება მხოლოდ ინტრამუსკულარული ინექციის სახით. ინტრამუსკულარული შეყვანის შემდეგ, პრეპარატი სწრაფად შეიწოვება სისტემურ მიმოქცევაში, მაქსიმალური კონცენტრაცია სისხლში მიიღწევა 1-2 საათის განმავლობაში. განაწილება ხდება ძირითადად სხეულის სითხეებში, თუმცა აღწევს დაბალ კონცენტრაციას ცერებროსპინალურ სითხეში. მეტაბოლიზმი ღვიძლში მინიმალურია. ექსკრეცია ხდება ძირითადად თირკმელებით, უცვლელი სახით. პრეპარატის ნახევრადგამოყოფის პერიოდი (T½) შეადგენს დაახლოებით 2-4 საათს ჯანმრთელ მოზრდილებში, თუმცა შეიძლება გაიზარდოს თირკმლის ფუნქციის დაქვეითებისას. თირკმლის უკმარისობის მქონე პაციენტებში პრეპარატის ელიმინაცია საგრძნობლად შენელებულია, რაც მოითხოვს დოზის კორექციას.

სტრეპტომიცინი მიეკუთვნება ამინოგლიკოზიდების ჯგუფის ანტიბიოტიკებს. მისი ძირითადი მოქმედების მექანიზმია ბაქტერიული რიბოსომების 30S ქვედანაყოფთან შეკავშირება, რაც იწვევს ბაქტერიული ცილის სინთეზის შეუქცევად დათრგუნვას და ბაქტერიების სიკვდილს.

ძირითადად გამოიყენება:

• ტუბერკულოზის (TB) მკურნალობისას, განსაკუთრებით მულტირეზისტენტული ფორმების დროს, სხვა პრეპარატებთან კომბინაციაში.
• ენდოკარდიტის (გულის შიდა გარსის ანთება) სამკურნალოდ, ხშირად პენიცილინთან ან ვანკომიცინთან ერთად.
• ზოგიერთი სხვა მძიმე ბაქტერიული ინფექციის სამკურნალოდ, როდესაც სხვა ანტიბიოტიკები არაეფექტურია ან უკუნაჩვენებია.

სტრეპტომიცინის მიღებისას საჭიროა სიფრთხილე და ექიმის მუდმივი მეთვალყურეობა.

❌ არ მიიღოთ სტრეპტომიცინი თუ

• გაქვთ ალერგია სტრეპტომიცინის ან ამინოგლიკოზიდების ჯგუფის სხვა ანტიბიოტიკების მიმართ.
• გაქვთ დადასტურებული მძიმე თირკმლის უკმარისობა (დოზის კორექცია აუცილებელია).
• გაქვთ სმენითი ნერვის დაზიანება (ან მისი ისტორია).

⚠ მიიღეთ სიფრთხილით და აუცილებლად აცნობეთ ექიმს თუ

• გაქვთ თირკმლის ფუნქციის დარღვევა.
• გაქვთ სმენის პრობლემები ან წონასწორობის დარღვევა.
• ხართ ხანდაზმული ასაკის.
• გაქვთ მიასთენია გრავისი ან სხვა ნევრომუსკულური დაავადებები.
• ხართ ორსულად ან გეგმავთ ორსულობას (მხოლოდ აბსოლუტური აუცილებლობის შემთხვევაში).

მოზრდილებში სტანდარტული საწყისი დოზა შეადგენს 1 გ ინტრამუსკულარულად ყოველ 24 საათში. მძიმე ინფექციების ან ტუბერკულოზის მკურნალობისას, დოზა შეიძლება შეიცვალოს ექიმის რეკომენდაციით. ტუბერკულოზის მკურნალობისას, დოზა ხშირად შეადგენს 1 გ დღეში ან 1 გ 2-3-ჯერ კვირაში, მკურნალობის რეჟიმის მიხედვით. თირკმლის ფუნქციის კორექცია: პაციენტებში თირკმლის უკმარისობით (CrCl < 50 მლ/წთ), დოზა უნდა შემცირდეს და/ან მიღების სიხშირე უნდა გაიზარდოს. რეკომენდებულია დოზის 50-75%-ით შემცირება ან მიღების ინტერვალის გაზრდა 48-72 საათამდე, CrCl-ის დონის მიხედვით. ღვიძლის უკმარისობის დროს დოზის კორექცია, როგორც წესი, არ არის საჭირო, თუ არ არის თირკმლის ფუნქციის დარღვევა. პრეპარატი შეჰყავთ ღრმად ინტრამუსკულარულად. ხსნარი მზადდება გამოყენების წინ სტერილური წყლის ან ფიზიოლოგიური ხსნარის დამატებით.

სტრეპტომიცინის მიღებისას შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგი გვერდითი მოვლენები:

ხშირი (>1/100)

• ნევროლოგიური: თავბრუსხვევა, თავის ტკივილი.
• საჭმლის მომნელებელი სისტემა: გულისრევა, ღებინება.
• ზოგადი: ცხელება, კანზე გამონაყარი.

სერიოზული (იშვიათი, მაგრამ მნიშვნელოვანი)

• ოტ ટોქსიკურობა (სმენითი და ვესტიბულური სისტემის დაზიანება): სმენის დაქვეითება, ყურებში შუილი (ტინიტუსი), წონასწორობის დარღვევა, თავბრუსხვევა. ეს გვერდითი მოვლენები შეიძლება იყოს შეუქცევადი და ხშირად დამოკიდებულია მკურნალობის ხანგრძლივობაზე და დოზაზე.
• ნეფროტოქსიკურობა (თირკმლის დაზიანება): თირკმლის ფუნქციის დაქვეითება, რაც შეიძლება გამოვლინდეს შარდის რაოდენობის შემცირებით ან სისხლის ანალიზებში ცვლილებებით.
• ნეირომუსკულური ბლოკადა: სუნთქვის გაძნელება ან დამბლა, განსაკუთრებით თუ პაციენტს აქვს ნევრომუსკულური დაავადებები.
• ალერგიული რეაქციები: ანაფილაქსიური შოკი, ანგიონევროზული შეშუპება.

თუ შეამჩნევთ სმენის გაუარესებას, ყურებში შუილს, წონასწორობის პრობლემებს ან შარდვის ცვლილებებს, დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს.

სტრეპტომიცინის ჭარბი დოზის მიღების სიმპტომები შეიძლება მოიცავდეს სმენის დაქვეითებას, ყურებში შუილს, თავბრუსხვევას, გულისრევას, ღებინებას და თირკმლის ფუნქციის მწვავე დარღვევას.

თუ გაქვთ ეჭვი ჭარბ დოზაზე, დაუყოვნებლივ მიმართეთ სამედიცინო დახმარებას. სასწრაფოდ დარეკეთ 112-ზე ან მიმართეთ უახლოეს სასწრაფო დახმარების ცენტრს. წაიღეთ წამლის შეფუთვა თან.

სტრეპტომიცინმა შეიძლება გააძლიეროს სხვა პრეპარატების მოქმედება ან გვერდითი ეფექტები:

• სხვა ნეფროტოქსიკური და ოტოტოქსიკური პრეპარატები (მაგ. ფუროსემიდი, ამფოტერიცინი B, ცისპლატინი): ზრდის თირკმლის და სმენის დაზიანების რისკს. ერთობლივი მიღება მოითხოვს მკაცრ მონიტორინგს.
• მუსკულოტროპული პრეპარატები (მაგ. ნეოსტიგმინი, ფიზოსტიგმინი): სტრეპტომიცინმა შეიძლება გააძლიეროს მათი ეფექტი, მაგრამ ასევე გამოიწვიოს ნეირომუსკულური ბლოკადის რისკი.
• ანესთეტიკები და კუნთების რელაქსანტები: ზრდის სუნთქვის დამბლის რისკს.
• პენიცილინები: ზოგიერთ შემთხვევაში, კომბინაცია სასარგებლოა (მაგ. ენდოკარდიტი), თუმცა, შესაძლოა პენიცილინმა შეამციროს ამინოგლიკოზიდების კონცენტრაცია ინ ვიტრო.
• დიურეტიკები (მაგ. მარყუჟოვანი დიურეტიკები): ზრდის ოტოტოქსიკურობის რისკს.

სტრეპტომიცინის მიღებისას საჭიროა სიფრთხილე და ექიმის მუდმივი მეთვალყურეობა.

❌ არ მიიღოთ სტრეპტომიცინი თუ

• გაქვთ ალერგია სტრეპტომიცინის ან ამინოგლიკოზიდების ჯგუფის სხვა ანტიბიოტიკების მიმართ.
• გაქვთ დადასტურებული მძიმე თირკმლის უკმარისობა (დოზის კორექცია აუცილებელია).
• გაქვთ სმენითი ნერვის დაზიანება (ან მისი ისტორია).

⚠ მიიღეთ სიფრთხილით და აუცილებლად აცნობეთ ექიმს თუ

• გაქვთ თირკმლის ფუნქციის დარღვევა.
• გაქვთ სმენის პრობლემები ან წონასწორობის დარღვევა.
• ხართ ხანდაზმული ასაკის.
• გაქვთ მიასთენია გრავისი ან სხვა ნევრომუსკულური დაავადებები.
• ხართ ორსულად ან გეგმავთ ორსულობას (მხოლოდ აბსოლუტური აუცილებლობის შემთხვევაში).

FDA კატეგორია: D (ორსულობის დროს გამოყენება დაკავშირებულია ნაყოფზე პოტენციურ რისკთან). სტრეპტომიცინი კვეთს პლაცენტარულ ბარიერს. ორსულობის პერიოდში, განსაკუთრებით პირველ ტრიმესტრში, პრეპარატის გამოყენება დაკავშირებულია ნაყოფის სმენითი ნერვის დაზიანების (ოტ ટોქსიკურობა) რისკთან, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს თანდაყოლილი სიყრუე. ამიტომ, ორსულობის დროს სტრეპტომიცინი ინიშნება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოსალოდნელი სარგებელი აჭარბებს ნაყოფისთვის პოტენციურ რისკს და სხვა უსაფრთხო ალტერნატივები არ არსებობს. ლაქტაციის პერიოდში: სტრეპტომიცინი გადადის დედის რძეში მცირე რაოდენობით. რეკომენდებულია ძუძუთი კვების შეწყვეტა ან პრეპარატის გამოყენებისას სიფრთხილე და ბავშვის მდგომარეობის მონიტორინგი.

სტრეპტომიცინი გამოიყენება პედიატრიულ პრაქტიკაში, თუმცა მისი გამოყენება მოითხოვს განსაკუთრებულ სიფრთხილეს და მკაცრ სამედიცინო მეთვალყურეობას ოტოტოქსიკურობისა და ნეფროტოქსიკურობის მაღალი რისკის გამო. დოზირება ბავშვებში განისაზღვრება სხეულის წონის მიხედვით და შეადგენს დაახლოებით 10-20 მგ/კგ დღეში, ინტრამუსკულარულად, გაყოფილი 1-2 მიღებაზე. ტუბერკულოზის მკურნალობისას დოზა შეიძლება იყოს 15-30 მგ/კგ დღეში. მკურნალობის ხანგრძლივობა და დოზა უნდა იყოს მინიმალური აუცილებელი, რათა შემცირდეს ოტოტოქსიკურობის რისკი. ბავშვებში სმენის ფუნქციის რეგულარული მონიტორინგი სავალდებულოა.

ხანდაზმულ პაციენტებში (65 წელზე მეტი) სტრეპტომიცინის გამოყენებისას საჭიროა განსაკუთრებული სიფრთხილე, რადგან მათ ხშირად აღენიშნებათ თირკმლის ფუნქციის დაქვეითება და შეიძლება ჰქონდეთ არსებული სმენითი პრობლემები. რეკომენდებულია დოზის შემცირება და/ან მიღების სიხშირის გაზრდა, თირკმლის ფუნქციის (CrCl) შეფასების საფუძველზე. პოლიფარმაციის მქონე პაციენტებში, რომლებიც იღებენ სხვა ნეფროტოქსიკურ ან ოტოტოქსიკურ პრეპარატებს, სტრეპტომიცინის გამოყენება უნდა მოხდეს მხოლოდ უკიდურესი სიფრთხილით და მჭიდრო მონიტორინგით. რეკომენდებულია თირკმლის ფუნქციის და სმენის ფუნქციის რეგულარული შემოწმება მკურნალობის მთელი პერიოდის განმავლობაში.

სტრეპტომიცინმა შეიძლება გამოიწვიოს ისეთი გვერდითი მოვლენები, როგორიცაა თავბრუსხვევა, თავის ტკივილი და წონასწორობის დარღვევა, რაც გავლენას ახდენს სატრანსპორტო საშუალების მართვისა და მექანიზმებთან მუშაობის უნარზე. პაციენტებს, რომლებიც იღებენ სტრეპტომიცინს, უნდა გააფრთხილონ ამ პოტენციური რისკების შესახებ და ურჩიონ, თავი შეიკავონ პოტენციურად სახიფათო საქმიანობებისგან, სანამ არ დაადგენენ, თუ როგორ მოქმედებს მათზე პრეპარატი.

პრეპარატი უნდა ინახებოდეს 15-25°C ტემპერატურაზე, მშრალ, სინათლისგან დაცულ ადგილას. დაუშვებელია გაყინვა. ფლაკონი უნდა ინახებოდეს ორიგინალ შეფუთვაში. მომზადებული საინექციო ხსნარი უნდა გამოიყენებულ იქნას დაუყოვნებლივ ან შეინახოს მაცივარში (2-8°C) არა უმეტეს 24 საათისა. პრეპარატი უნდა ინახებოდეს ბავშვებისთვის მიუწვდომელ ადგილას.

წარმოების თარიღიდან პრეპარატის ვალიდურობა შეადგენს 3 წელს. გამოყენებამდე ყოველთვის შეამოწმეთ ვარგისიანობის ვადა შეფუთვაზე. მომზადებული საინექციო ხსნარის შენახვის ვადა მაცივარში (2-8°C) არის 24 საათი. დაუშვებელია ვადაგასული პრეპარატის გამოყენება.