ნახშირი ტაბლეტი

Activated Charcoal (ნახშირი ტაბლეტი)

Activated Charcoal (Activated Charcoal) — ATC: A07BA01

tablets ·

აქტიური ნივთიერება: Activated Charcoal (Activated Charcoal) — .

გააქტიურებული ნახშირის ტაბლეტები არის შავი, მრგვალი, ბრტყელი ფორმის, დაახლოებით 10-12 მმ დიამეტრის. ტაბლეტებს შესაძლოა ჰქონდეს ოდნავ სპეციფიკური სუნი. შეფუთულია ბლისტერებში (თითოეულში 10 ან 20 ტაბლეტი) ან პლასტმასის ფლაკონებში (50 ან 100 ტაბლეტი).

ATC A07BA01 ·

გააქტიურებული ნახშირი (Activated Charcoal) არის პრეპარატი, რომელიც გამოიყენება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში სხვადასხვა ნივთიერების შებოჭვისა და ორგანიზმიდან მათი გამოყოფის მიზნით. მისი ძირითადი მოქმედება ეფუძნება ადსორბციას — ზედაპირზე ნივთიერებების მიერთებას. ეს თვისება მას ეფექტურს ხდის შემდეგ შემთხვევებში:

• მოწამვლა: გამოიყენება პერორალურად მიღებული შხამების, ნარკოტიკების, ალკოჰოლის და ზოგიერთი მედიკამენტის ადსორბციისთვის. ხელს უშლის მათ სისხლში შეწოვას.
• შებერილობა და მეტეორიზმი: ადსორბირებს ნაწლავებში წარმოქმნილ აირებს, რითაც ამცირებს შებერილობას და დისკომფორტს.
• დიარეა: ზოგიერთ შემთხვევაში გამოიყენება დიარეის სიმპტომური მკურნალობისთვის, შთანთქავს რა დიარეის გამომწვევ მიზეზებს ან ტოქსინებს.
• სხვადასხვა ინტოქსიკაცია: გამოიყენება მედიკამენტებით, მძიმე მეტალებით ან სხვა ტოქსინებით მოწამვლისას, ექიმის რეკომენდაციით.

ATC კლასიფიკაციით, გააქტიურებული ნახშირი მიეკუთვნება ნაწლავური ანტისეპტიკებისა და ანტიდიარეული საშუალებების ჯგუფს (A07BA01).

გააქტიურებული ნახშირი არ შეიწოვება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან და არ მეტაბოლიზდება. მისი მოქმედება ლოკალურია — ნაწლავის სანათურში. ის შთანთქავს (ადსორბირებს) სხვადასხვა ნივთიერებებს, მათ შორის წამლებს, ტოქსინებსა და აირებს, რითაც ამცირებს მათ შეწოვას და ხელს უწყობს ორგანიზმიდან გამოყოფას განავალთან ერთად. ნახშირის შთანთქმის უნარი დამოკიდებულია ნივთიერების მოლეკულურ წონაზე, მუხტზე და pH-ზე. ნახშირის ნახევრადგამოყოფის პერიოდი (T½) არ არის რელევანტური, რადგან ის არ შეიწოვება სისტემურ მიმოქცევაში. ექსკრეცია ხდება ძირითადად განავლით.

გააქტიურებული ნახშირი (Activated Charcoal) არის პრეპარატი, რომელიც გამოიყენება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში სხვადასხვა ნივთიერების შებოჭვისა და ორგანიზმიდან მათი გამოყოფის მიზნით. მისი ძირითადი მოქმედება ეფუძნება ადსორბციას — ზედაპირზე ნივთიერებების მიერთებას. ეს თვისება მას ეფექტურს ხდის შემდეგ შემთხვევებში:

• მოწამვლა: გამოიყენება პერორალურად მიღებული შხამების, ნარკოტიკების, ალკოჰოლის და ზოგიერთი მედიკამენტის ადსორბციისთვის. ხელს უშლის მათ სისხლში შეწოვას.
• შებერილობა და მეტეორიზმი: ადსორბირებს ნაწლავებში წარმოქმნილ აირებს, რითაც ამცირებს შებერილობას და დისკომფორტს.
• დიარეა: ზოგიერთ შემთხვევაში გამოიყენება დიარეის სიმპტომური მკურნალობისთვის, შთანთქავს რა დიარეის გამომწვევ მიზეზებს ან ტოქსინებს.
• სხვადასხვა ინტოქსიკაცია: გამოიყენება მედიკამენტებით, მძიმე მეტალებით ან სხვა ტოქსინებით მოწამვლისას, ექიმის რეკომენდაციით.

ATC კლასიფიკაციით, გააქტიურებული ნახშირი მიეკუთვნება ნაწლავური ანტისეპტიკებისა და ანტიდიარეული საშუალებების ჯგუფს (A07BA01).

❌ არ მიიღოთ გააქტიურებული ნახშირი, თუ:

• გაქვთ მომატებული მგრძნობელობა (ალერგია) გააქტიურებული ნახშირის ან პრეპარატის შემადგენელი სხვა კომპონენტების მიმართ.
• გაქვთ ნაწლავური გაუვალობა (ობსტრუქცია).
• განიცდით კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის მწვავე სისხლდენას.
• ხართ უგონო მდგომარეობაში და არ შეგიძლიათ გადაყლაპოთ (რისკია ასპირაციის - შებერვის).

⚠ მიიღეთ სიფრთხილით და ექიმს მიმართეთ, თუ:

• გაქვთ ნაწლავების მოტორიკის პრობლემები.
• იღებთ სხვა მედიკამენტებს, რადგან ნახშირმა შესაძლოა შეამციროს მათი შეწოვა.
• გაქვთ თირკმლის ან ღვიძლის უკმარისობა (განსაკუთრებით მოწამვლისას, როცა საჭიროა დოზის კორექცია).
• სიმპტომები არ უმჯობესდება 2-3 დღეში ან მდგომარეობა მძიმდება.

მოზრდილებში: მოწამვლისას: 50-100 გრამი (ან 1-2 გ/კგ) ერთჯერადად, საკმარისი რაოდენობით წყალთან ერთად. შებერილობისა და მეტეორიზმის დროს: 1-2 ტაბლეტი (250-500 მგ) 3-4-ჯერ დღეში, ან 2-4 ტაბლეტი (500-1000 მგ) დღეში ერთხელ. მიღების ხერხი: მიიღება პერორალურად, დაღეჭვის გარეშე, დიდი რაოდენობით წყალთან ერთად. მოწამვლისას, თუ პაციენტი გონზეა, რეკომენდებულია ტაბლეტების წყალში გახსნა და მიღება. თუ პაციენტი უგონოა, საჭიროა კუჭის ამორეცხვა და ნახშირის სუსპენზიის შეყვანა ზონდის მეშვეობით. თირკმლის/ღვიძლის უკმარისობის დროს: სპეციალური კორექცია არ არის საჭირო, თუმცა სიფრთხილეა საჭირო, განსაკუთრებით მოწამვლისას, რადგან შესაძლოა გართულდეს მდგომარეობა. CrCl კორექცია: არ არის საჭირო.

გააქტიურებული ნახშირი ზოგადად კარგად გადაიტანება, თუმცა შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგი გვერდითი მოვლენები:

ხშირი (>1/10)

• ყაბზობა: ნახშირის შთამნთქმელი თვისებების გამო, ნაწლავებში შესაძლოა მოხდეს განავლის გამკვრივება.
• მუქი ფერის განავალი: ეს არის ნორმალური ფენომენი და არ არის საშიში.

იშვიათი/სერიოზული

• ნაწლავური ობსტრუქცია (ნაწლავის გაუვალობა): განსაკუთრებით პაციენტებში, რომლებსაც აქვთ ნაწლავის სტრიქტურები ან სხვა რისკ-ფაქტორები. სიმპტომებში შედის ძლიერი მუცლის ტკივილი, ღებინება, შებერილობა.
• ელექტროლიტური ბალანსის დარღვევა: ხანგრძლივი ან განმეორებითი გამოყენებისას, განსაკუთრებით სხვა წამლებთან ერთად, შესაძლებელია სასარგებლო ნივთიერებების და ელექტროლიტების შეწოვის დაქვეითება.
• ღებინება: ზოგიერთმა პაციენტმა, განსაკუთრებით მოწამვლისას, შესაძლოა განიცადოს ღებინება პრეპარატის მიღების შემდეგ.

გააქტიურებული ნახშირის დოზის გადაჭარბება იშვიათად იწვევს მწვავე მოვლენებს, რადგან ის არ შეიწოვება ორგანიზმში. თუმცა, ძალიან დიდი დოზების მიღებამ შესაძლოა გამოიწვიოს ძლიერი ყაბზობა, შებერილობა და დისკომფორტი მუცლის არეში. თუ მიიღეთ დიდი რაოდენობით და გაქვთ ძლიერი ტკივილი, გულისრევა ან ღებინება, დალიეთ ბევრი წყალი და მიმართეთ ექიმს.

გააქტიურებული ნახშირი არის ძლიერი ადსორბენტი და შეუძლია შეამციროს სხვა პრეპარატების შეწოვა, რითაც ამცირებს მათ ეფექტურობას. ამიტომ:

• ნებისმიერი პერორალური მედიკამენტი: მოერიდეთ გააქტივირებული ნახშირის მიღებას სხვა მედიკამენტებთან ერთად ერთსა და იმავე დროს. გააკეთეთ მინიმუმ 2-საათიანი ინტერვალი (ნახშირის მიღებამდე ან შემდეგ). ეს ეხება ანტიკოაგულანტებს, გულის პრეპარატებს, ანტიბიოტიკებს, კონტრაცეპტივებს და ა.შ.
• ზოგიერთი შხამი/ტოქსინი: ზოგიერთ შემთხვევაში, ნახშირი შეიძლება იყოს ეფექტური, მაგრამ ზოგიერთი ნივთიერება (მაგ. ტუტეები, ალკოჰოლი, ლითონის მარილები) მას კარგად არ ადსორბირდება. მოწამვლისას ყოველთვის მიმართეთ ექიმს.
• სხვა ადსორბენტები: არ მიიღოთ ერთდროულად სხვა ადსორბენტებთან (მაგ. სმექტიტი, პოლისორბი), რადგან ეს შეიძლება იყოს არაეფექტური ან გამოიწვიოს ზედმეტი ადსორბცია.

❌ არ მიიღოთ გააქტიურებული ნახშირი, თუ:

• გაქვთ მომატებული მგრძნობელობა (ალერგია) გააქტიურებული ნახშირის ან პრეპარატის შემადგენელი სხვა კომპონენტების მიმართ.
• გაქვთ ნაწლავური გაუვალობა (ობსტრუქცია).
• განიცდით კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის მწვავე სისხლდენას.
• ხართ უგონო მდგომარეობაში და არ შეგიძლიათ გადაყლაპოთ (რისკია ასპირაციის - შებერვის).

⚠ მიიღეთ სიფრთხილით და ექიმს მიმართეთ, თუ:

• გაქვთ ნაწლავების მოტორიკის პრობლემები.
• იღებთ სხვა მედიკამენტებს, რადგან ნახშირმა შესაძლოა შეამციროს მათი შეწოვა.
• გაქვთ თირკმლის ან ღვიძლის უკმარისობა (განსაკუთრებით მოწამვლისას, როცა საჭიროა დოზის კორექცია).
• სიმპტომები არ უმჯობესდება 2-3 დღეში ან მდგომარეობა მძიმდება.

ორსულობის დროს გააქტიურებული ნახშირის გამოყენება ზოგადად უსაფრთხოდ ითვლება, განსაკუთრებით მოკლევადიანი გამოყენებისას, მაგალითად, საკვებით მოწამვლის ან შებერილობის დროს. FDA კატეგორია: C (თუმცა, არ არსებობს კონკრეტული კვლევები ორსულებზე, მაგრამ ცხოველებზე ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა რისკი, თუმცა პოტენციური სარგებელი შეიძლება აღემატებოდეს რისკს). ტრიმესტრებით რისკი: არ არსებობს მონაცემები ტერატოგენული ან ემბრიოტოქსიკური ეფექტების შესახებ. ლაქტაციის პერიოდში: უსაფრთხოა, რადგან არ შეიწოვება სისტემურად. რეკომენდაცია: ორსულობისა და ლაქტაციის პერიოდში გამოყენება შესაძლებელია ექიმის რეკომენდაციით, განსაკუთრებით მოწამვლის შემთხვევაში. მოწამვლისას სარგებელი ხშირად აღემატება პოტენციურ რისკებს.

ბავშვებში გააქტიურებული ნახშირის გამოყენება შესაძლებელია, თუმცა დოზირება უნდა შეესაბამებოდეს ასაკსა და წონას, განსაკუთრებით მოწამვლის შემთხვევაში. ასაკობრივი ლიმიტი: არ არსებობს მკაცრი ასაკობრივი ლიმიტი, თუმცა ახალშობილებში სიფრთხილეა საჭირო. წონის-მიხედვით დოზა (მოწამვლისას): 1-2 გ/კგ სხეულის მასაზე, გაყოფილი რამდენიმე მიღებაზე ან ერთჯერადად. შებერილობის დროს: დოზა დამოკიდებულია ასაკზე, ექიმის რეკომენდაციით. 12 წლამდე ასაკის ბავშვებში: 1 ტაბლეტი (250 მგ) 2-3-ჯერ დღეში. 12 წელზე მეტი ასაკის ბავშვებში: დოზა მოზრდილების მსგავსია. სიფრთხილეა საჭირო ასპირაციის რისკის გამო, განსაკუთრებით უგონო მდგომარეობაში მყოფ ბავშვებში.

65 წელზე უფროსი ასაკის პაციენტებში გააქტიურებული ნახშირის გამოყენება ზოგადად უსაფრთხოა. თუმცა, შესაძლოა საჭირო გახდეს დოზის კორექცია ან სიფრთხილე, განსაკუთრებით თუ პაციენტს აღენიშნება: ყაბზობისადმი მიდრეკილება, ნაწლავების მოტორიკის დაქვეითება, ან იღებს პოლიფარმაციას. თირკმლის ფუნქციის მონიტორინგი: არ არის აუცილებელი, თუ არ არის სხვა რისკ-ფაქტორები. სიფრთხილეა საჭირო, რადგან შესაძლოა შემცირდეს სხვა მედიკამენტების შეწოვა, რომლებსაც იღებენ ხანდაზმული პაციენტები. ნაწლავური ობსტრუქციის რისკი შეიძლება იყოს უფრო მაღალი.

გააქტიურებულ ნახშირს არ აქვს ცნობილი გავლენა ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე, ამიტომ არ უნდა იწვევდეს ძილიანობას ან თავბრუსხვევას. შესაბამისად, პაციენტებს შეუძლიათ უსაფრთხოდ მართონ ავტომობილი და მართონ მექანიზმები გააქტიურებული ნახშირის მიღების შემდეგ, თუ არ აღენიშნებათ სხვა სიმპტომები, რომლებიც ამ საქმიანობას ზღუდავს.

ინახება ოთახის ტემპერატურაზე (15-25°C), მშრალ, სინათლისგან დაცულ ადგილას. მოარიდეთ ბავშვებს. არ შეინახოთ საყინულეში. შეინახეთ ორიგინალ შეფუთვაში. გახსნის შემდეგ შენახვის ვადა დამოკიდებულია მწარმოებლის რეკომენდაციებზე, თუმცა ზოგადად, ტაბლეტები ინარჩუნებენ თვისებებს მითითებულ შენახვის ვადამდე.

წარმოების შემდგომი შენახვის ვადა შეადგენს 2-5 წელს, მწარმოებლის მიხედვით. ვადა მითითებულია შეფუთვაზე. გახსნის შემდგომი შენახვის ვადა: ვინაიდან ტაბლეტები ინახება ჰერმეტულ შეფუთვაში, გახსნის შემდგომი სპეციალური ვადა არ არის განსაზღვრული, თუ არ არის მითითებული მწარმოებლის მიერ. რეკომენდებულია გამოყენება შენახვის ვადის გასვლამდე.