1.სავაჭრო დასახელება
Duphalac (ლაქტულოზის სიროპი)
2.საერთაშორისო არაპატენტირებული სახელი
ლაქტულოზა (Lactulose) — ATC: A06AD11
3.სამკურნალო ფორმა
syrup · 667 მგ/მლ · 200 მლ
4.შემადგენლობა
აქტიური ნივთიერება: Lactulose (ლაქტულოზა) — 667 მგ/მლ. მწარმოებელი: Mylan.
5.აღწერა
ლაქტულოზის სიროფი არის უფერო ან მოყვითალო, ბლანტი სითხე. სუნი სუსტი, დამახასიათებელი. პრეპარატი შეფუთულია პოლიეთილენის ან მინის ფლაკონებში, მოცულობით 100 მლ, 150 მლ, 200 მლ, 250 მლ, 500 მლ, 1000 მლ. თითოეული ფლაკონი მოთავსებულია მუყაოს კოლოფში ინსტრუქციასთან ერთად. ზოგიერთი შეფუთვა შეიძლება შეიცავდეს საზომ კოვზს ან შპრიცს.
6.ფარმაკოთერაპიული ჯგუფი
ATC A06AD11 ·
7.ფარმაკოლოგიური თვისებები
ლაქტულოზა მიეკუთვნება ოსმოსურ საფაღარათო საშუალებებს (ATC: A06AD11). მოქმედების მექანიზმი: ნაწლავში იზიდავს წყალს, არბილებს განავალს და ზრდის მის მოცულობას, რაც ასტიმულირებს ნაწლავის ბუნებრივ პერისტალტიკას (მოძრაობას). ასევე ამცირებს ნაწლავიდან ამიაკის შეწოვას, რაც მნიშვნელოვანია ღვიძლის პრობლემების დროს.
ძირითადი ჩვენებები: • ქრონიკული ყაბზობა ზრდასრულებსა და ხანდაზმულებში — ნაწლავის რეგულარული ფუნქციის აღსადგენად. • ჰეპატური ენცეფალოპათია (ღვიძლის დაავადებით გამოწვეული გონებრივი დაბინდვა) — პრევენცია და მკურნალობა. • ნაწლავის მომზადება ქირურგიული ან დიაგნოსტიკური პროცედურებისთვის (ექიმის დანიშნულებით).
ლაქტულოზა არ შეიწოვება სისხლში — მოქმედებს მხოლოდ ნაწლავის დონეზე, რაც მას ერთ-ერთ ყველაზე უსაფრთხო საფაღარათო საშუალებად აქცევს.
8.ფარმაკოკინეტიკა
ლაქტულოზა არის სინთეზური დისაქარიდი, რომელიც პრაქტიკულად არ შეიწოვება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან. პერორალურად მიღებული დოზის უმეტესი ნაწილი აღწევს მსხვილ ნაწლავში, სადაც ბაქტერიული ფერმენტაციის შედეგად იშლება. ამ პროცესში წარმოიქმნება მოკლე ჯაჭვის ცხიმოვანი მჟავები (ძმარმჟავა, რძემჟავა, პროპიონის მჟავა) და აირები (H2, CO2, CH4). ლაქტულოზას არ გააჩნია CYP450 მეტაბოლიზმი. ექსკრეცია ხდება ძირითადად განავალთან ერთად, უცვლელი სახით ან ფერმენტაციის პროდუქტების სახით. ნახევრადგამოყოფის პერიოდი (T½) არ არის დადგენილი, რადგან პრეპარატი არ შეიწოვება სისტემურ მიმოქცევაში.
9.ჩვენებები
ლაქტულოზა მიეკუთვნება ოსმოსურ საფაღარათო საშუალებებს (ATC: A06AD11). მოქმედების მექანიზმი: ნაწლავში იზიდავს წყალს, არბილებს განავალს და ზრდის მის მოცულობას, რაც ასტიმულირებს ნაწლავის ბუნებრივ პერისტალტიკას (მოძრაობას). ასევე ამცირებს ნაწლავიდან ამიაკის შეწოვას, რაც მნიშვნელოვანია ღვიძლის პრობლემების დროს.
ძირითადი ჩვენებები: • ქრონიკული ყაბზობა ზრდასრულებსა და ხანდაზმულებში — ნაწლავის რეგულარული ფუნქციის აღსადგენად. • ჰეპატური ენცეფალოპათია (ღვიძლის დაავადებით გამოწვეული გონებრივი დაბინდვა) — პრევენცია და მკურნალობა. • ნაწლავის მომზადება ქირურგიული ან დიაგნოსტიკური პროცედურებისთვის (ექიმის დანიშნულებით).
ლაქტულოზა არ შეიწოვება სისხლში — მოქმედებს მხოლოდ ნაწლავის დონეზე, რაც მას ერთ-ერთ ყველაზე უსაფრთხო საფაღარათო საშუალებად აქცევს.
10.უკუჩვენებები
უკუჩვენებებია: • გალაქტოზემია (იშვიათი თანდაყოლილი მდგომარეობა). • ნაწლავის გაუვალობა ან პერფორაცია. • ლაქტულოზის ან გალაქტოზის/ლაქტოზის/ფრუქტოზის მიმართ მომატებული მგრძნობელობა.
სიფრთხილეა საჭირო: • დიაბეტის დროს — სიროფი შეიცავს შაქრებს (გალაქტოზა, ლაქტოზა, ფრუქტოზა). აუცილებლად აცნობეთ ექიმს. • ხანდაზმულებში — დეჰიდრატაციის რისკი მაღალია, დალიეთ საკმარისი სითხე. • 2 კვირაზე მეტხანს ექიმის დანიშნულების გარეშე არ მიიღოთ — ქრონიკული ყაბზობა შეიძლება სერიოზული მიზეზით იყოს გამოწვეული.
11.მიღების წესი და დოზები
მოზრდილები და ხანდაზმულები: ყაბზობისთვის - საწყისი დოზა 15-45 მლ დღეში ერთხელ ან გაყოფილი 2-3 მიღებაზე. შემანარჩუნებელი დოზა - 10-25 მლ დღეში. ღვიძლის ენცეფალოპათიისთვის - საწყისი დოზა 30-45 მლ დღეში 3-4-ჯერ. დოზა ტიტრირდება განავლის სიხშირის მიხედვით (2-3-ჯერ დღეში რბილი განავალი). ბავშვები: 1-14 წელი - 5-15 მლ დღეში. ჩვილები (<1 წელი) - 2.5-10 მლ დღეში. მიღების წესი: მიიღება პერორალურად, ჭამის შემდეგ ან მის გარეშე. სიროფი შეიძლება განზავდეს მცირე რაოდენობით წყალში ან სხვა სითხეში. თირკმლის ან ღვიძლის ფუნქციის დარღვევის დროს დოზის კორექცია, როგორც წესი, არ არის საჭირო, თუმცა საჭიროა სიფრთხილე და მონიტორინგი.
12.გვერდითი მოვლენები
ხშირი გვერდითი მოვლენები (განსაკუთრებით მიღების დასაწყისში): • შებერილობა და გაზები — ყველაზე ხშირი ჩივილი, ჩვეულებრივ 2-3 დღეში მცირდება. • მუცლის კრუნჩხვები და ტკივილი — როგორც წესი, მსუბუქი. • გულისრევა — იშვიათად, დოზის შემცირებით ქრება. • დიარეა — მიუთითებს დოზის გადაჭარბებაზე; შეამცირეთ დოზა და აცნობეთ ექიმს.
სერიოზული, თუმცა იშვიათი მოვლენები: • ელექტროლიტური დისბალანსი (კალიუმის დეფიციტი) — ხანგრძლივი, მაღალი დოზით მიღებისას. სიმპტომებია: კუნთების სისუსტე, გულის ფრიალი. ასეთ შემთხვევაში დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს. • მძიმე დეჰიდრატაცია — ხანგრძლივი დიარეის ფონზე, განსაკუთრებით ხანდაზმულებში.
13.დოზის გადაცილება
ლაქტულოზის ჭარბი დოზით მიღება იწვევს: მძიმე დიარეას, მუცლის ძლიერ ტკივილს, გულისრევას, ღებინებას. გახანგრძლივებულმა დიარეამ შეიძლება გამოიწვიოს დეჰიდრატაცია და ელექტროლიტების (განსაკუთრებით კალიუმის) დაკარგვა.
რა უნდა გააკეთოთ: შეწყვიტეთ მიღება, დალიეთ ბევრი სითხე (წყალი, ელექტროლიტებით გამდიდრებული ხსნარი). თუ დიარეა 24 საათის განმავლობაში არ შეჩერდა ან გრძნობთ სისუსტესა და თავბრუსხვევას — დაუკავშირდით ექიმს ან სასწრაფო დახმარების სამსახურს.
14.ურთიერთქმედებები
კლინიკურად მნიშვნელოვანი ურთიერთქმედებები:
- ანტაციდები (მაგ. ალუმინის/მაგნიუმის პრეპარატები) — შეიძლება შეამცირონ ლაქტულოზის ეფექტი ნაწლავის pH-ის ცვლილებით. მიღებებს შორის 2 საათი დაიცავით.
- სხვა ტიპის საფაღარათო საშუალებები — ერთდროული მიღება ზრდის დეჰიდრატაციისა და ელექტროლიტების დაკარგვის რისკს.
- დიურეტიკები (შარდმდენები) და კორტიკოსტეროიდები — ორმაგად ზრდის კალიუმის დაკარგვის რისკს. ექიმმა შეიძლება დაგინიშნოთ კალიუმის დონის კონტროლი.
- ნეომიცინი და სხვა ანტიბიოტიკები — ღვიძლის ენცეფალოპათიის მკურნალობისას შეიძლება შეცვალონ ლაქტულოზის ეფექტი.
- მესალაზინი (5-ASA) — ლაქტულოზით pH-ს ცვლილებამ შეიძლება დააჩქაროს მესალაზინის გახსნა.
15.სპეციალური მითითებები
უკუჩვენებებია: • გალაქტოზემია (იშვიათი თანდაყოლილი მდგომარეობა). • ნაწლავის გაუვალობა ან პერფორაცია. • ლაქტულოზის ან გალაქტოზის/ლაქტოზის/ფრუქტოზის მიმართ მომატებული მგრძნობელობა.
სიფრთხილეა საჭირო: • დიაბეტის დროს — სიროფი შეიცავს შაქრებს (გალაქტოზა, ლაქტოზა, ფრუქტოზა). აუცილებლად აცნობეთ ექიმს. • ხანდაზმულებში — დეჰიდრატაციის რისკი მაღალია, დალიეთ საკმარისი სითხე. • 2 კვირაზე მეტხანს ექიმის დანიშნულების გარეშე არ მიიღოთ — ქრონიკული ყაბზობა შეიძლება სერიოზული მიზეზით იყოს გამოწვეული.
16.ორსულობა და ლაქტაცია
ორსულობის დროს ლაქტულოზას აქვს FDA კატეგორია B. კლინიკური კვლევები არ აჩვენებს მავნე ზეგავლენას ნაყოფზე. თუმცა, ორსულობის პერიოდში ნებისმიერი მედიკამენტის მიღებამდე აუცილებელია ექიმთან კონსულტაცია. ლაქტაციის პერიოდში ლაქტულოზა ითვლება უსაფრთხოდ, რადგან არ შეიწოვება სისტემურად და არ გადადის დედის რძეში. რეკომენდებულია ექიმის მეთვალყურეობის ქვეშ გამოყენება, განსაკუთრებით თუ არსებობს სხვა სამედიცინო მდგომარეობები.
17.გამოყენება ბავშვებში
ლაქტულოზა შეიძლება გამოყენებულ იქნას ბავშვებში ყაბზობის სამკურნალოდ, თუმცა დოზირება უნდა მოხდეს ასაკისა და წონის მიხედვით, ექიმის რეკომენდაციით. ჩვილებისთვის (0-1 წელი) რეკომენდებული დოზაა 2.5-10 მლ დღეში. 1-14 წლის ბავშვებისთვის - 5-15 მლ დღეში. ხანგრძლივი გამოყენებისას ან მაღალი დოზებით, განსაკუთრებით მცირეწლოვან ბავშვებში, საჭიროა ელექტროლიტური ბალანსის მონიტორინგი. ღვიძლის ენცეფალოპათიის სამკურნალოდ ბავშვებში გამოყენების მონაცემები შეზღუდულია და საჭიროებს ექიმის სპეციალურ დანიშნულებას.
18.გამოყენება ხანდაზმულებში
ხანდაზმულ პაციენტებში ლაქტულოზა ეფექტური და უსაფრთხოა ყაბზობის სამკურნალოდ. თუმცა, ამ ასაკობრივ ჯგუფში გაზრდილია დეჰიდრატაციისა და ელექტროლიტური დისბალანსის რისკი, განსაკუთრებით თუ პაციენტი იღებს სხვა მედიკამენტებს (მაგ. დიურეტიკებს). რეკომენდებულია საწყისი დოზის შემცირება და თანდათანობითი ტიტრირება, ასევე საკმარისი სითხის მიღების უზრუნველყოფა. თირკმლის ფუნქციის დაქვეითება ხანდაზმულებში ხშირია, ამიტომ საჭიროა სიფრთხილე, თუმცა სპეციფიკური კორექცია, როგორც წესი, არ არის საჭირო.
19.ავტოტრანსპორტის მართვის შესაძლებლობა
ლაქტულოზას არ აქვს ცნობილი გავლენა სატრანსპორტო საშუალების მართვისა და მექანიზმებთან მუშაობის უნარზე. თუმცა, ზოგიერთ პაციენტს შეიძლება განუვითარდეს მუცლის შებერილობა, გაზები ან დიარეა, რაც იშვიათად შეიძლება იყოს დისკომფორტის გამომწვევი. თუ თავს იგრძნობთ დისკომფორტულად ან გაქვთ გვერდითი მოვლენები, რომლებიც გავლენას ახდენს კონცენტრაციაზე, თავი შეიკავეთ მართვისგან.
20.შენახვის პირობები
ინახება ოთახის ტემპერატურაზე, არაუმეტეს 25°C, სინათლისა და ტენისაგან დაცულ ადგილას. არ გაყინოთ. შეინახეთ ბავშვებისთვის მიუწვდომელ ადგილას. გახსნის შემდეგ შენახვის ვადა, როგორც წესი, შეადგენს 6 თვეს, თუ მწარმოებლის ინსტრუქციით სხვა ვადა არ არის მითითებული. ფლაკონი მჭიდროდ უნდა იყოს დახურული.
21.ვარგისიანობის ვადა
წარმოების თარიღიდან შენახვის ვადა შეადგენს 3 წელს, მითითებულია შეფუთვაზე. გახსნის შემდეგ შენახვის ვადა არის 6 თვე, თუ მწარმოებლის მიერ სხვა რამ არ არის მითითებული. არ გამოიყენოთ პრეპარატი ვარგისიანობის ვადის გასვლის შემდეგ, რომელიც მითითებულია ფლაკონზე და შეფუთვაზე. ვარგისიანობის ვადა გულისხმობს მითითებული თვის ბოლო დღეს.