დექსამეტაზონი

დექსამეტაზონი (დექსამეტაზონი)

dexamethasone (dexamethasone) — ATC: H02AB02

tablets ·

აქტიური ნივთიერება: dexamethasone (dexamethasone) — .

თეთრი ან თითქმის თეთრი, მრგვალი, ბრტყელი ტაბლეტები, რომლებსაც შეიძლება ჰქონდეს ოდნავ მოყვითალო ელფერი. თითოეული ტაბლეტი შეიცავს 0.5 მგ ან 4 მგ დექსამეტაზონს. ტაბლეტები შეფუთულია ბლისტერებში, თითოეულ ბლისტერში 10 ტაბლეტი. შეფუთვა შეიცავს 1, 2 ან 3 ბლისტერს.

ATC H02AB02 ·

დექსამეტაზონი კორტიკოსტეროიდების ჯგუფის პრეპარატია. ის ორგანიზმში ანთებითი და იმუნური რეაქციების დათრგუნვით მოქმედებს. მისი გამოყენება ნაჩვენებია სხვადასხვა ანთებითი, ალერგიული და აუტოიმუნური დაავადებების დროს, როგორიცაა: მძიმე ალერგიული რეაქციები (ანაფილაქსია), ბრონქული ასთმის მწვავე შეტევები, სახსრების ანთება (ართრიტი), კანის დაავადებები (ეგზემა, ფსორიაზი), ნაწლავების ანთებითი დაავადებები (კრონის დაავადება, წყლულოვანი კოლიტი), თვალის ანთებითი დაავადებები, გაფანტული სკლეროზის გამწვავება, ზოგიერთი ტიპის ლეიკემია და ლიმფომა. ასევე გამოიყენება თავის ტვინის შეშუპების შესამცირებლად სიმსივნეების ან ტრავმების დროს. ექიმი განსაზღვრავს ზუსტ ჩვენებას და დოზას პაციენტის მდგომარეობის მიხედვით.

დექსამეტაზონი კარგად შეიწოვება პერორალური მიღების შემდეგ, ბიოშეღწევადობა აღწევს 80-90%-ს. მაქსიმალური პლაზმური კონცენტრაცია მიიღწევა 1-2 საათში. პრეპარატი ფართოდ ნაწილდება ორგანიზმში, უკავშირდება პლაზმის ცილებს (ძირითადად ალბუმინს) 77%-ით. მეტაბოლიზდება ღვიძლში არააქტიური მეტაბოლიტების წარმოქმნით. ნახევრადგამოყოფის პერიოდი (T½) შეადგენს დაახლოებით 1.5-3.5 საათს, თუმცა მისი მოქმედების ხანგრძლივობა გაცილებით დიდია (12-36 საათი) მისი ფარმაკოლოგიური აქტივობის გამო. გამოიყოფა ძირითადად თირკმელებით მეტაბოლიტების სახით.

დექსამეტაზონი კორტიკოსტეროიდების ჯგუფის პრეპარატია. ის ორგანიზმში ანთებითი და იმუნური რეაქციების დათრგუნვით მოქმედებს. მისი გამოყენება ნაჩვენებია სხვადასხვა ანთებითი, ალერგიული და აუტოიმუნური დაავადებების დროს, როგორიცაა: მძიმე ალერგიული რეაქციები (ანაფილაქსია), ბრონქული ასთმის მწვავე შეტევები, სახსრების ანთება (ართრიტი), კანის დაავადებები (ეგზემა, ფსორიაზი), ნაწლავების ანთებითი დაავადებები (კრონის დაავადება, წყლულოვანი კოლიტი), თვალის ანთებითი დაავადებები, გაფანტული სკლეროზის გამწვავება, ზოგიერთი ტიპის ლეიკემია და ლიმფომა. ასევე გამოიყენება თავის ტვინის შეშუპების შესამცირებლად სიმსივნეების ან ტრავმების დროს. ექიმი განსაზღვრავს ზუსტ ჩვენებას და დოზას პაციენტის მდგომარეობის მიხედვით.

❌ არ მიიღოთ, თუ: გაქვთ მომატებული მგრძნობელობა (ალერგია) დექსამეტაზონის ან პრეპარატის სხვა კომპონენტების მიმართ; მიმდინარე სისტემური სოკოვანი ინფექცია; ბოლო 3 თვის განმავლობაში ჩატარებული ცოცხალი ვაქცინით აცრა. ⚠ სიფრთხილით მიიღეთ ექიმთან კონსულტაციის შემდეგ, თუ: გაქვთ ინფექციები (ბაქტერიული, ვირუსული, სოკოვანი, პარაზიტული), ტუბერკულოზი, ჰიპერტენზია, გულის უკმარისობა, დიაბეტი, ოსტეოპოროზი, კუჭ-ნაწლავის წყლულოვანი დაავადებები, გლაუკომა, კატარაქტა, თირკმლის ან ღვიძლის უკმარისობა, ფსიქიკური დაავადებები ანამნეზში, ორსულობა ან ძუძუთი კვება. პრეპარატის მიღებისას აუცილებელია ექიმის მუდმივი მეთვალყურეობა.

მოზრდილებში საწყისი დოზა მერყეობს 0.5 მგ-დან 9 მგ-მდე დღეში, გაყოფილი რამდენიმე მიღებაზე, ან ერთჯერადად, დაავადების სიმძიმის მიხედვით. შემანარჩუნებელი დოზა ინდივიდუალურად განისაზღვრება. თირკმლის უკმარისობის დროს (CrCl <50 მლ/წთ) დოზის კორექცია, როგორც წესი, არ არის საჭირო, თუმცა საჭიროა სიფრთხილე. ღვიძლის უკმარისობის დროს (Child-Pugh A, B, C) დოზის შემცირება შეიძლება იყოს საჭირო. პრეპარატი მიიღება პერორალურად, სასურველია დილით, საკვებთან ერთად ან მის გარეშე. ხანგრძლივი თერაპიის შემდეგ დოზა თანდათან უნდა შემცირდეს.

დექსამეტაზონის ხანგრძლივმა ან მაღალდოზიანმა მიღებამ შეიძლება გამოიწვიოს სერიოზული გვერდითი მოვლენები. ხშირია: შიმშილის მომატება, წონის მატება, უძილობა, გაღიზიანებადობა, სისხლში შაქრის დონის მომატება (ჰიპერგლიკემია), არტერიული წნევის მატება. იშვიათად, მაგრამ სერიოზულია: ძვლების სიმტკიცის დაქვეითება (ოსტეოპოროზი), კუჭ-ნაწლავის წყლულები, ინფექციებისადმი მგრძნობელობის გაზრდა, ფსიქიკური დარღვევები (დეპრესია, შფოთვა), კატარაქტა, გლაუკომა, კანის გათხელება, კუნთების სისუსტე. დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს, თუ გაქვთ ინფექციის ნიშნები (მაღალი სიცხე, ხველა, ყელის ტკივილი), ძლიერი თავის ტკივილი, მხედველობის ცვლილებები, სისხლიანი განავალი ან ღებინება.

დექსამეტაზონის გადაჭარბებული დოზის მიღების სიმპტომები შეიძლება მოიცავდეს: მომატებულ შფოთვას, ძილიანობას, არტერიული წნევის მატებას, შეშუპებას. მწვავე ინტოქსიკაციის შემთხვევები იშვიათია. თუ ეჭვობთ დოზის გადაჭარბებაზე, დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს ან უახლოეს სასწრაფო დახმარების ცენტრს.

დექსამეტაზონმა შეიძლება ურთიერთქმედება სხვა წამლებთან. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია:

• რიფამპიცინი, ფენიტოინი, ეპილეფსიის საწინააღმდეგო საშუალებები (კარბამაზეპინი, ფენობარბიტალი) — ამცირებენ დექსამეტაზონის ეფექტურობას.
• დიგოქსინი — ზრდის დიგოქსინის ტოქსიკურობის რისკს.
• კალიუმის დამწევი დიურეტიკები (მაგ. ფუროსემიდი) — ზრდის ჰიპოკალიემიის (კალიუმის დეფიციტი) რისკს.
• ანტიდიაბეტური პრეპარატები — დექსამეტაზონმა შეიძლება გაზარდოს სისხლში შაქრის დონე, რაც მოითხოვს ანტიდიაბეტური თერაპიის კორექციას.
• არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო საშუალებები (აასს) — ზრდის კუჭ-ნაწლავის სისხლდენის რისკს.

❌ არ მიიღოთ, თუ: გაქვთ მომატებული მგრძნობელობა (ალერგია) დექსამეტაზონის ან პრეპარატის სხვა კომპონენტების მიმართ; მიმდინარე სისტემური სოკოვანი ინფექცია; ბოლო 3 თვის განმავლობაში ჩატარებული ცოცხალი ვაქცინით აცრა. ⚠ სიფრთხილით მიიღეთ ექიმთან კონსულტაციის შემდეგ, თუ: გაქვთ ინფექციები (ბაქტერიული, ვირუსული, სოკოვანი, პარაზიტული), ტუბერკულოზი, ჰიპერტენზია, გულის უკმარისობა, დიაბეტი, ოსტეოპოროზი, კუჭ-ნაწლავის წყლულოვანი დაავადებები, გლაუკომა, კატარაქტა, თირკმლის ან ღვიძლის უკმარისობა, ფსიქიკური დაავადებები ანამნეზში, ორსულობა ან ძუძუთი კვება. პრეპარატის მიღებისას აუცილებელია ექიმის მუდმივი მეთვალყურეობა.

FDA კატეგორია C. დექსამეტაზონი აღწევს პლაცენტაში. ორსულობის დროს, განსაკუთრებით პირველ ტრიმესტრში, გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოსალოდნელი სარგებელი აღემატება ნაყოფისთვის პოტენციურ რისკს. კორტიკოსტეროიდების ხანგრძლივმა გამოყენებამ ორსულობისას შეიძლება გამოიწვიოს ნაყოფის ზრდის შეფერხება, ახალშობილში თირკმელზედა ჯირკვლის უკმარისობა. ძუძუთი კვების პერიოდში პრეპარატის გამოყენება არ არის რეკომენდებული, რადგან დექსამეტაზონი გამოიყოფა დედის რძეში და შეიძლება დათრგუნოს ჩვილის ზრდა და განვითარება. აუცილებელია ექიმის კონსულტაცია.

ბავშვებში დექსამეტაზონის გამოყენება უნდა მოხდეს მხოლოდ ექიმის მკაცრი მეთვალყურეობის ქვეშ. დოზა განისაზღვრება დაავადების სიმძიმის, ბავშვის ასაკისა და სხეულის მასის მიხედვით. ზოგადი რეკომენდაცია ასაკობრივი ლიმიტის გარეშე, თუმცა ხანგრძლივმა გამოყენებამ შეიძლება გამოიწვიოს ზრდის შეფერხება. ექიმი განსაზღვრავს დოზას და მკურნალობის ხანგრძლივობას.

65 წელზე უფროსი ასაკის პაციენტებში, განსაკუთრებით თირკმლის ფუნქციის დაქვეითების ან სხვა თანმხლები დაავადებების არსებობისას, საჭიროა სიფრთხილე. შესაძლებელია დოზის კორექცია. ხანდაზმულ პაციენტებში იზრდება გვერდითი მოვლენების (ოსტეოპოროზი, ჰიპერტენზია, ჰიპერგლიკემია) რისკი. აუცილებელია რეგულარული მონიტორინგი.

დექსამეტაზონმა შეიძლება გამოიწვიოს ისეთი გვერდითი მოვლენები, როგორიცაა თავბრუსხვევა, ძილიანობა, მხედველობის დაქვეითება. ამიტომ, პრეპარატის მიღების პერიოდში რეკომენდებულია სიფრთხილის დაცვა სატრანსპორტო საშუალებების მართვისა და მექანიზმებთან მუშაობისას, სანამ არ გაირკვევა ინდივიდუალური რეაქცია პრეპარატზე.

ინახება არა უმეტეს 25°C ტემპერატურაზე. დაცული უნდა იყოს სინათლისა და ტენისაგან. ინახება ბავშვებისთვის მიუწვდომელ ადგილას. არ გამოიყენოთ შეფუთვაზე მითითებული ვარგისიანობის ვადის გასვლის შემდეგ.

წარმოების თარიღიდან 3 წელი. გახსნის შემდეგ (ბლისტერის გახსნა) ტაბლეტები უნდა იქნას გამოყენებული 6 თვის ვადაში, თუ სხვა რამ არ არის მითითებული მწარმოებლის მიერ.