დექსამეტაზონი 4მგ/1მლ #25ა

დექსამეტაზონი 4მგ/1მლ #25ა (დექსამეტაზონი 4მგ/1მლ #25ა)

dexamethasone (dexamethasone) — ATC: H02AB02

ა · 4 mg · 25 ampoules

აქტიური ნივთიერება: dexamethasone (dexamethasone) — 4 mg.

დექსამეტაზონი 4მგ/1მლ საინექციო ხსნარი. გამჭვირვალე, უფერო ან ოდნავ მოყვითალო ხსნარი. პრეპარატი მოწოდებულია მინის ამპულებში, თითოეული შეიცავს 1 მლ ხსნარს. ამპულები მოთავსებულია მუყაოს კოლოფში, 25 ცალი.

ATC H02AB02 ·

დექსამეტაზონი არის გლუკოკორტიკოსტეროიდი, რომელიც გამოიყენება სხვადასხვა ანთებითი, ალერგიული, აუტოიმუნური დაავადებების სამკურნალოდ. მისი მოქმედება განპირობებულია ანთების და იმუნური პასუხის დათრგუნვით.

ძირითადი ჩვენებები მოიცავს:

• მძიმე ალერგიული რეაქციები (მაგ. ანაფილაქსია, კვინკეს შეშუპება)
• ბრონქული ასთმის მწვავე შეტევები
• რევმატოიდული ართრიტი და სახსრების სხვა ანთებითი დაავადებები
• კანის მძიმე დაავადებები (მაგ. ეგზემა, ფსორიაზი)
• აუტოიმუნური დაავადებები (მაგ. სისტემური წითელი მგლურა)
• ნაწლავის ანთებითი დაავადებები (მაგ. კრონის დაავადება)
• თავის ტვინის შეშუპება (ონკოლოგიური ან ტრავმული მიზეზებისას)
• გარკვეული ტიპის სიმსივნეების მკურნალობისას (ქიმიოთერაპიის გვერდითი ეფექტების შესამცირებლად).

დოზა და მიღების წესი განისაზღვრება ინდივიდუალურად, დაავადების სიმძიმისა და პაციენტის მდგომარეობის გათვალისწინებით. მკურნალობა უნდა ჩატარდეს მხოლოდ ექიმის მეთვალყურეობის ქვეშ.

დექსამეტაზონი კარგად შეიწოვება პერორალურად და ინტრამუსკულარულად. ბიოშეღწევადობა შეადგენს დაახლოებით 80-90%. განაწილების მოცულობა დიდია, პრეპარატი ფართოდ ნაწილდება ქსოვილებში. პლაზმის ცილებს უკავშირდება დაახლოებით 77%. მეტაბოლიზდება ძირითადად ღვიძლში არააქტიური მეტაბოლიტების წარმოქმნით, CYP3A4 იზოენზიმის მონაწილეობით. ნახევრადგამოყოფის პერიოდი (T½) შეადგენს დაახლოებით 1.5-3.5 საათს. ექსკრეცია ხდება ძირითადად თირკმელებით მეტაბოლიტების სახით. თირკმლის უკმარისობის დროს ფარმაკოკინეტიკა მნიშვნელოვნად არ იცვლება, თუმცა მძიმე უკმარისობისას შესაძლოა საჭირო გახდეს დოზის კორექცია.

დექსამეტაზონი არის გლუკოკორტიკოსტეროიდი, რომელიც გამოიყენება სხვადასხვა ანთებითი, ალერგიული, აუტოიმუნური დაავადებების სამკურნალოდ. მისი მოქმედება განპირობებულია ანთების და იმუნური პასუხის დათრგუნვით.

ძირითადი ჩვენებები მოიცავს:

• მძიმე ალერგიული რეაქციები (მაგ. ანაფილაქსია, კვინკეს შეშუპება)
• ბრონქული ასთმის მწვავე შეტევები
• რევმატოიდული ართრიტი და სახსრების სხვა ანთებითი დაავადებები
• კანის მძიმე დაავადებები (მაგ. ეგზემა, ფსორიაზი)
• აუტოიმუნური დაავადებები (მაგ. სისტემური წითელი მგლურა)
• ნაწლავის ანთებითი დაავადებები (მაგ. კრონის დაავადება)
• თავის ტვინის შეშუპება (ონკოლოგიური ან ტრავმული მიზეზებისას)
• გარკვეული ტიპის სიმსივნეების მკურნალობისას (ქიმიოთერაპიის გვერდითი ეფექტების შესამცირებლად).

დოზა და მიღების წესი განისაზღვრება ინდივიდუალურად, დაავადების სიმძიმისა და პაციენტის მდგომარეობის გათვალისწინებით. მკურნალობა უნდა ჩატარდეს მხოლოდ ექიმის მეთვალყურეობის ქვეშ.

❌ არ მიიღოთ დექსამეტაზონი თუ:

• გაქვთ ალერგია დექსამეტაზონზე ან პრეპარატის შემადგენლობაში შემავალ სხვა ნივთიერებაზე.
• გაქვთ სისტემური სოკოვანი ინფექცია.
• გაქვთ აქტიური კუჭ-ნაწლავის წყლული ან პერფორაცია.

⚠ მიიღეთ სიფრთხილით და აუცილებლად აცნობეთ ექიმს თუ:

• გაქვთ ინფექციური დაავადებები (ბაქტერიული, ვირუსული, ტუბერკულოზი).
• გაქვთ ჰიპერტენზია (მაღალი არტერიული წნევა).
• გაქვთ გულის უკმარისობა.
• გაქვთ შაქრიანი დიაბეტი (სისხლში შაქრის დონის მატების რისკი).
• გაქვთ ოსტეოპოროზი.
• გაქვთ ფსიქიკური დაავადებების ისტორია.
• ახლო წარსულში ჩაგიტარდათ ოპერაცია ან გეგმავთ ვაქცინაციას.
• ხართ ორსულად ან ძუძუთი კვებავთ.

მოზრდილებში საწყისი დოზა მერყეობს 0.5 მგ-დან 9 მგ-მდე დღეში, დაავადების სიმძიმის მიხედვით. მძიმე შემთხვევებში, განსაკუთრებით მწვავე ალერგიული რეაქციების დროს, შესაძლოა საჭირო გახდეს უფრო მაღალი დოზები, ინტრავენურად შეყვანილი. თირკმლის ფუნქციის დარღვევისას (CrCl >50 მლ/წთ): დოზის კორექცია, როგორც წესი, არ არის საჭირო. CrCl 30-50 მლ/წთ: საჭიროა სიფრთხილე და დოზის შესაძლო შემცირება. CrCl <30 მლ/წთ: რეკომენდებულია დოზის შემცირება 50-75%-ით. ღვიძლის ფუნქციის დარღვევისას (Child-Pugh A/B): დოზის შემცირება შესაძლოა საჭირო გახდეს. Child-Pugh C: დოზის მნიშვნელოვანი შემცირებაა საჭირო. მიღების ხერხი: ინტრავენურად, ინტრამუსკულარულად, ინტრა-არტიკულარულად, ან ადგილობრივად, დანიშნულების მიხედვით. ინექცია უნდა მოხდეს ნელა.

დექსამეტაზონის მიღებამ, განსაკუთრებით ხანგრძლივი კურსისას, შესაძლოა გამოიწვიოს შემდეგი გვერდითი მოვლენები:

ხშირი (>1/100)

• მომატებული მადა, წონის მატება
• უძილობა, ემოციური არასტაბილურობა, ფსიქოზური რეაქციები
• სახის შეშუპება (მთვარისებრი სახე)
• სისხლში შაქრის დონის მატება (ჰიპერგლიკემია)
• კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის დარღვევები (გულძმარვა, წყლული)
• კუნთების სისუსტე
• კანის გათხელება, აკნე, სტრიები
• იმუნური სისტემის დაქვეითება (ინფექციებისადმი მგრძნობელობის გაზრდა)

სერიოზული (იშვიათი, მაგრამ საჭიროებს დაუყოვნებლივ სამედიცინო ჩარევას)

• მძიმე ალერგიული რეაქციები (ანაფილაქსია)
• კუჭ-ნაწლავის სისხლდენა ან პერფორაცია
• სტეროიდული მიოპათია (კუნთების მძიმე სისუსტე)
• ფსიქიკური დარღვევები (დეპრესია, ფსიქოზი)
• ოსტეოპოროზი (ძვლების სიმკვრივის დაქვეითება) და მოტეხილობები
• თირკმელზედა ჯირკვლის უკმარისობა (მკურნალობის უეცარი შეწყვეტისას)
• კატარაქტა, გლაუკომა (მხედველობის ორგანოების დაზიანება)
• სისხლის შედედების რისკის ზრდა.

დექსამეტაზონის ჭარბი დოზის მიღებისას შესაძლოა გაძლიერდეს გვერდითი მოვლენები, როგორიცაა ფსიქიკური დარღვევები, ჰიპერგლიკემია, არტერიული წნევის მატება. თუ ფიქრობთ, რომ მიიღეთ ჭარბი დოზა, დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს ან სასწრაფო დახმარებას.

დექსამეტაზონის მიღებამ შესაძლოა გამოიწვიოს ურთიერთქმედება სხვა პრეპარატებთან:

• რიფამპიცინი, ფენიტოინი, კარბამაზეპინი, ეფედრინი: ამცირებენ დექსამეტაზონის ეფექტურობას. საჭიროა დოზის კორექცია.
• სტროგენები (პირცეპტივები): ზრდიან დექსამეტაზონის ეფექტს. საჭიროა სიფრთხილე.
• არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო საშუალებები (მაგ. იბუპროფენი, ასპირინი): ზრდიან კუჭ-ნაწლავის სისხლდენის რისკს.
• გულის გლიკოზიდები (მაგ. დიგოქსინი): დექსამეტაზონის გამო კალიუმის დაქვეითებამ შეიძლება გააძლიეროს გულის გლიკოზიდების ტოქსიკურობა.
• შარდმდენები (განსაკუთრებით კალიუმის დამზოგველები): ზრდიან კალიუმის ექსკრეციას, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს ჰიპოკალიემია (კალიუმის დეფიციტი).

❌ არ მიიღოთ დექსამეტაზონი თუ:

• გაქვთ ალერგია დექსამეტაზონზე ან პრეპარატის შემადგენლობაში შემავალ სხვა ნივთიერებაზე.
• გაქვთ სისტემური სოკოვანი ინფექცია.
• გაქვთ აქტიური კუჭ-ნაწლავის წყლული ან პერფორაცია.

⚠ მიიღეთ სიფრთხილით და აუცილებლად აცნობეთ ექიმს თუ:

• გაქვთ ინფექციური დაავადებები (ბაქტერიული, ვირუსული, ტუბერკულოზი).
• გაქვთ ჰიპერტენზია (მაღალი არტერიული წნევა).
• გაქვთ გულის უკმარისობა.
• გაქვთ შაქრიანი დიაბეტი (სისხლში შაქრის დონის მატების რისკი).
• გაქვთ ოსტეოპოროზი.
• გაქვთ ფსიქიკური დაავადებების ისტორია.
• ახლო წარსულში ჩაგიტარდათ ოპერაცია ან გეგმავთ ვაქცინაციას.
• ხართ ორსულად ან ძუძუთი კვებავთ.

FDA კატეგორია: C. ორსულობის დროს დექსამეტაზონის გამოყენება დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოსალოდნელი სარგებელი დედისთვის აღემატება ნაყოფისთვის პოტენციურ რისკს. კორტიკოსტეროიდებმა შესაძლოა გამოიწვიონ ნაყოფის ზრდის შეფერხება ან ტუჩ-სასის ნაპრალი (cleft lip/palate) პირველ ტრიმესტრში. მეორე და მესამე ტრიმესტრში გამოყენება დაკავშირებულია თირკმელზედა ჯირკვლის ფუნქციის დაქვეითებასთან ახალშობილში. ლაქტაციის პერიოდში: დექსამეტაზონი გადადის დედის რძეში და შეიძლება გამოიწვიოს გვერდითი მოვლენები ჩვილებში. ამიტომ, ძუძუთი კვების პერიოდში პრეპარატის გამოყენება არ არის რეკომენდებული. თუ მკურნალობა აუცილებელია, ძუძუთი კვება უნდა შეწყდეს. ექიმის გადაწყვეტილება.

პედიატრიულ პაციენტებში დექსამეტაზონის გამოყენება უნდა მოხდეს მხოლოდ ექიმის მკაცრი მეთვალყურეობის ქვეშ. დოზა განისაზღვრება ინდივიდუალურად, ასაკისა და სხეულის წონის გათვალისწინებით. ზოგადი რეკომენდაცია: 0.01-0.3 მგ/კგ/დღეში, გაყოფილი რამდენიმე მიღებაზე. ხანგრძლივი გამოყენებისას შესაძლოა დათრგუნოს ბავშვის ზრდა. აუცილებელია ზრდის მონიტორინგი. მცირეწლოვან ბავშვებში (განსაკუთრებით <2 წლის) გამოყენებისას საჭიროა განსაკუთრებული სიფრთხილე.

65 წელზე უფროს პაციენტებში დექსამეტაზონის გამოყენებისას საჭიროა სიფრთხილე, განსაკუთრებით თუ აღენიშნებათ თანმხლები დაავადებები, როგორიცაა ოსტეოპოროზი, ჰიპერტენზია, გულის უკმარისობა ან დიაბეტი. შესაძლოა საჭირო გახდეს დოზის კორექცია თირკმლის ფუნქციის დაქვეითების გამო. ხანდაზმულ პაციენტებში იზრდება გვერდითი მოვლენების, როგორიცაა ოსტეოპოროზი, კატარაქტა და გლაუკომა, განვითარების რისკი. რეკომენდებულია თირკმლის ფუნქციის რეგულარული მონიტორინგი.

დექსამეტაზონმა შესაძლოა გამოიწვიოს ცენტრალური ნერვული სისტემის მხრივ გვერდითი მოვლენები, როგორიცაა თავბრუსხვევა, ძილიანობა, ან ფსიქიკური დარღვევები. ამის გამო, პაციენტებს, რომლებიც იღებენ დექსამეტაზონს, ურჩევენ თავი შეიკავონ პოტენციურად სახიფათო საქმიანობებში მონაწილეობისგან, რომლებიც მოითხოვს ყურადღების მაღალ კონცენტრაციას, როგორიცაა ავტომობილის მართვა ან მძიმე ტექნიკის ექსპლუატაცია, სანამ არ დადგინდება პრეპარატისადმი მათი ინდივიდუალური რეაქცია.

ინახება ოთახის ტემპერატურაზე (15-25°C). დაცული უნდა იყოს სინათლისა და ტენისაგან. არ გაყინოთ. შეინახეთ ბავშვებისთვის მიუწვდომელ ადგილას. გახსნის შემდეგ დარჩენილი ხსნარი უნდა იქნას გამოყენებული დაუყოვნებლივ ან შენახული მაცივარში (2-8°C) არა უმეტეს 24 საათისა, თუ მწარმოებლის ინსტრუქციით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული.

წარმოების თარიღიდან 3 წელი. ამპულაზე მითითებული ვადის გასვლის შემდეგ პრეპარატის გამოყენება დაუშვებელია. გახსნის შემდეგ დარჩენილი ხსნარის გამოყენების ვადა დამოკიდებულია შენახვის პირობებზე და მითითებულია შენახვის სექციაში.