დექსამეტაზონი

Dexamethasone (დექსამეტაზონი)

Dexamethasone (Dexamethasone) — ATC: H02AB02

tablets ·

აქტიური ნივთიერება: Dexamethasone (Dexamethasone) — .

დექსამეტაზონის ტაბლეტები 4 მგ. თეთრი ან თითქმის თეთრი, მრგვალი, ბრტყელი ტაბლეტები ერთ მხარეს გამყოფი ხაზით. შეფუთულია ბლისტერებში, თითოეული შეიცავს 10 ტაბლეტს. ბლისტერები მოთავსებულია მუყაოს კოლოფში.

ATC H02AB02 ·

დექსამეტაზონი არის სინთეზური გლუკოკორტიკოიდი, რომელიც გამოიყენება მრავალი ანთებითი, ალერგიული, რევმატული, აუტოიმუნური დაავადებების და ზოგიერთი სიმსივნის სამკურნალოდ. ის ამცირებს ანთებას, თრგუნავს იმუნურ სისტემას და ამცირებს შეშუპებას. ხშირად გამოიყენება მძიმე ალერგიული რეაქციების, ბრონქული ასთმის მწვავე შეტევების, რევმატოიდული ართრიტის, სისტემური წითელი მგლურას, ნაწლავების ანთებითი დაავადებების, თავის ტვინის შეშუპების (მაგ. სიმსივნის გამო) და ზოგიერთი ქიმიოთერაპიის გვერდითი მოვლენებისას. პრეპარატი ხელმისაწვდომია საინექციო ხსნარის სახით, რაც უზრუნველყოფს სწრაფ და ძლიერ ეფექტს. დოზა და მიღების წესი განისაზღვრება მკაცრად ექიმის მიერ, მდგომარეობის სიმძიმისა და პაციენტის ინდივიდუალური მახასიათებლების გათვალისწინებით.

დექსამეტაზონი კარგად შეიწოვება პერორალურად მიღებისას, ბიოშეღწევადობა აღწევს 80-90%. განაწილების მოცულობა დაახლოებით 0.5-1 ლ/კგ-ია. პლაზმის ცილებს უკავშირდება დაახლოებით 60-70%. დექსამეტაზონი მეტაბოლიზდება ღვიძლში, ძირითადად CYP3A4 ფერმენტით, თუმცა მისი მეტაბოლიზმი სხვა გლუკოკორტიკოიდებთან შედარებით ნაკლებად არის დამოკიდებული CYP სისტემაზე. ნახევრადგამოყოფის პერიოდი (T½) შეადგენს დაახლოებით 1.5-3.5 საათს. ექსკრეცია ხდება ძირითადად თირკმელებით, მეტაბოლიტების სახით.

დექსამეტაზონი არის სინთეზური გლუკოკორტიკოიდი, რომელიც გამოიყენება მრავალი ანთებითი, ალერგიული, რევმატული, აუტოიმუნური დაავადებების და ზოგიერთი სიმსივნის სამკურნალოდ. ის ამცირებს ანთებას, თრგუნავს იმუნურ სისტემას და ამცირებს შეშუპებას. ხშირად გამოიყენება მძიმე ალერგიული რეაქციების, ბრონქული ასთმის მწვავე შეტევების, რევმატოიდული ართრიტის, სისტემური წითელი მგლურას, ნაწლავების ანთებითი დაავადებების, თავის ტვინის შეშუპების (მაგ. სიმსივნის გამო) და ზოგიერთი ქიმიოთერაპიის გვერდითი მოვლენებისას. პრეპარატი ხელმისაწვდომია საინექციო ხსნარის სახით, რაც უზრუნველყოფს სწრაფ და ძლიერ ეფექტს. დოზა და მიღების წესი განისაზღვრება მკაცრად ექიმის მიერ, მდგომარეობის სიმძიმისა და პაციენტის ინდივიდუალური მახასიათებლების გათვალისწინებით.

❌ არ მიიღოთ დექსამეტაზონი თუ: გაქვთ ალერგია პრეპარატის აქტიურ ნივთიერებაზე ან რომელიმე დამხმარე ნივთიერებაზე; გაქვთ სისტემური სოკოვანი ინფექციები; ხართ ორსულობის პირველ ტრიმესტრში. ⚠ მიიღეთ სიფრთხილით და აუცილებლად აცნობეთ ექიმს თუ: გაქვთ თირკმლის ან ღვიძლის უკმარისობა; გაქვთ დიაბეტი; გაქვთ მაღალი არტერიული წნევა; გაქვთ ოსტეოპოროზი; გაქვთ კუჭ-ნაწლავის წყლულოვანი დაავადების ისტორია; გაქვთ ფსიქიკური დაავადებები; უახლოეს პერიოდში გქონდათ ინფექცია ან გეგმავთ ვაქცინაციას; ხართ მეძუძური დედა; გაქვთ გლაუკომა ან კატარაქტა; გაქვთ თრომბოემბოლიური დაავადებები.

მოზრდილებში საწყისი დოზა მერყეობს 0.5 მგ-დან 9 მგ-მდე დღეში, გაყოფილი რამდენიმე მიღებაზე, დაავადების სიმძიმის მიხედვით. შემანარჩუნებელი დოზა ინდივიდუალურია. თირკმლის უკმარისობის მქონე პაციენტებში (CrCl <50 მლ/წთ) დოზის კორექცია საჭირო არ არის, თუმცა საჭიროა სიფრთხილე. ღვიძლის უკმარისობის მქონე პაციენტებში (Child-Pugh A, B, C) შეიძლება საჭირო გახდეს დოზის შემცირება. მიიღება პერორალურად, სასურველია ჭამის შემდეგ, მცირე რაოდენობით წყალთან ერთად. მკურნალობა უნდა შეწყდეს თანდათანობით, დოზის შემცირებით.

დექსამეტაზონის ხანგრძლივი ან მაღალი დოზებით მიღებისას შესაძლოა განვითარდეს შემდეგი ხშირი გვერდითი მოვლენები: მომატებული მადა, წონის მატება, სითხის შეკავება, სახის შეშუპება (მთვარისებური სახე), კუნთების სისუსტე, ოსტეოპოროზი (ძვლების სიმყიფე), კუჭ-ნაწლავის წყლულების რისკის ზრდა, ფსიქიკური დარღვევები (შფოთვა, უძილობა, განწყობის ცვალებადობა), კანის გათხელება, აკნე, იმუნური სისტემის დაქვეითება (ინფექციებისადმი მგრძნობელობის ზრდა). იშვიათი, მაგრამ სერიოზული გვერდითი მოვლენები მოიცავს: კუჭ-ნაწლავის სისხლდენას, პანკრეატიტს, გლაუკომას, კატარაქტას, თირკმელზედა ჯირკვლის უკმარისობას, ზრდის შეფერხებას ბავშვებში. ნებისმიერი სერიოზული გვერდითი მოვლენის შემთხვევაში დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს.

დექსამეტაზონის დოზის გადაჭარბების სიმპტომები შეიძლება მოიცავდეს: გულისრევა, ღებინება, თავბრუსხვევა, თავის ტკივილი, მომატებული გაღიზიანებადობა, შფოთვა, კიდურების შეშუპება, სისხლში შაქრის დონის მკვეთრი მატება. დოზის გადაჭარბების შემთხვევაში დაუყოვნებლივ მიმართეთ სამედიცინო დახმარებას. სასწრაფოდ დაუკავშირდით ექიმს ან სასწრაფო დახმარებას.

დექსამეტაზონის ურთიერთქმედება სხვა პრეპარატებთან მოითხოვს განსაკუთრებულ ყურადღებას:

• რიტონავირი, კობიცისტატი: ზრდის დექსამეტაზონის კონცენტრაციას სისხლში, რაც ზრდის გვერდითი ეფექტების რისკს.
• არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო საშუალებები (მაგ. იბუპროფენი, ასპირინი): ზრდის კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის სისხლდენის და წყლულების რისკს.
• ვაქცინები (ცოცხალი ვაქცინები): დექსამეტაზონის იმუნოსუპრესიული ეფექტის გამო, ცოცხალი ვაქცინების ეფექტურობა შეიძლება შემცირდეს და გაიზარდოს ინფექციის განვითარების რისკი.
• სხვა გლუკოკორტიკოიდები, ანტიდიარეული საშუალებები (მაგ. ლოპერამიდი): ზრდის კუჭ-ნაწლავის გვერდითი მოვლენების რისკს.
• სისხლის გამათხელებლები (მაგ. ვარფარინი): იცვლება მათი ეფექტურობა, იზრდება სისხლდენის რისკი. ყოველთვის აცნობეთ ექიმს ყველა მიმდინარე მედიკამენტის შესახებ.

❌ არ მიიღოთ დექსამეტაზონი თუ: გაქვთ ალერგია პრეპარატის აქტიურ ნივთიერებაზე ან რომელიმე დამხმარე ნივთიერებაზე; გაქვთ სისტემური სოკოვანი ინფექციები; ხართ ორსულობის პირველ ტრიმესტრში. ⚠ მიიღეთ სიფრთხილით და აუცილებლად აცნობეთ ექიმს თუ: გაქვთ თირკმლის ან ღვიძლის უკმარისობა; გაქვთ დიაბეტი; გაქვთ მაღალი არტერიული წნევა; გაქვთ ოსტეოპოროზი; გაქვთ კუჭ-ნაწლავის წყლულოვანი დაავადების ისტორია; გაქვთ ფსიქიკური დაავადებები; უახლოეს პერიოდში გქონდათ ინფექცია ან გეგმავთ ვაქცინაციას; ხართ მეძუძური დედა; გაქვთ გლაუკომა ან კატარაქტა; გაქვთ თრომბოემბოლიური დაავადებები.

FDA კატეგორია C. დექსამეტაზონი კვეთს პლაცენტას. ორსულობის დროს, განსაკუთრებით პირველ ტრიმესტრში, გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოსალოდნელი სარგებელი აღემატება ნაყოფისთვის პოტენციურ რისკს. ხანგრძლივმა გამოყენებამ შეიძლება გამოიწვიოს ნაყოფის ზრდის შეფერხება, თირკმელზედა ჯირკვლის ჰიპოფუნქცია. მეძუძურ დედებში გამოყენება არ არის რეკომენდებული, რადგან დექსამეტაზონი გამოიყოფა დედის რძეში და შეიძლება გამოიწვიოს გვერდითი მოვლენები ჩვილებში. აუცილებელია ექიმის კონსულტაცია.

პედიატრიულ პაციენტებში დექსამეტაზონის გამოყენება უნდა მოხდეს მკაცრი სამედიცინო მეთვალყურეობის ქვეშ. დოზა განისაზღვრება ასაკისა და სხეულის წონის მიხედვით, ასევე დაავადების სიმძიმის გათვალისწინებით. ხანგრძლივმა გამოყენებამ შეიძლება გამოიწვიოს ზრდის შეფერხება. ზუსტი დოზირება და მკურნალობის ხანგრძლივობა განისაზღვრება პედიატრის მიერ.

65 წელზე უფროსი ასაკის პაციენტებში, განსაკუთრებით თირკმლის ფუნქციის დაქვეითების ან სხვა თანმხლები დაავადებების არსებობისას, საჭიროა სიფრთხილე. შესაძლოა საჭირო გახდეს დოზის კორექცია. ხანდაზმულ პაციენტებში იზრდება ოსტეოპოროზის, გლაუკომის, კუჭ-ნაწლავის სისხლდენის და სხვა გვერდითი მოვლენების რისკი. რეკომენდებულია თირკმლისა და ღვიძლის ფუნქციების რეგულარული მონიტორინგი.

დექსამეტაზონმა შეიძლება გამოიწვიოს ისეთი გვერდითი მოვლენები, როგორიცაა თავბრუსხვევა, ძილიანობა, მხედველობის დაქვეითება ან ფსიქიკური დარღვევები. ამიტომ, პრეპარატის მიღებისას რეკომენდებულია თავი შეიკავოთ სატრანსპორტო საშუალებების მართვისა და მექანიზმებთან მუშაობისგან, სანამ არ გაირკვევა პრეპარატის ინდივიდუალური ზემოქმედება.

ინახება არაუმეტეს 25°C ტემპერატურაზე. დაცული უნდა იყოს სინათლისა და ტენისგან. ინახება ბავშვებისათვის მიუწვდომელ ადგილას. არ გამოიყენოთ ვარგისიანობის ვადის გასვლის შემდეგ.

წარმოების თარიღიდან 3 წელი. გახსნის შემდეგ შენახვის ვადა არ არის განსაზღვრული, რადგან პრეპარატი მოწოდებულია მზა დოზირებული ფორმით (ტაბლეტები) ბლისტერში.