დექსამეტაზონი

Dexamethasone (დექსამეტაზონი)

Dexamethasone (Dexamethasone) — ATC: H02AB02

tablets ·

აქტიური ნივთიერება: Dexamethasone (Dexamethasone) — .

დექსამეტაზონის ტაბლეტები არის თეთრი ან თითქმის თეთრი, მრგვალი, ბრტყელი ტაბლეტები, რომლებსაც შეიძლება ჰქონდეთ ნაზი სუნი. თითოეული ტაბლეტი შეიცავს 0.5 მგ ან 4 მგ დექსამეტაზონს. ტაბლეტები შეფუთულია ბლისტერებში, თითოეული ბლისტერი შეიცავს 10 ტაბლეტს. ბლისტერები მოთავსებულია მუყაოს კოლოფში, რომელშიც ასევე მოთავსებულია ინსტრუქცია.

ATC H02AB02 ·

დექსამეტაზონი გლუკოკორტიკოსტეროიდების ჯგუფის პრეპარატია. ის ორგანიზმში თრგუნავს ანთებით პროცესებს და იმუნურ პასუხს. მისი მოქმედების მექანიზმი მოიცავს ანთების გამომწვევი ნივთიერებების ბლოკირებას და იმუნური უჯრედების აქტივობის შემცირებას. დექსამეტაზონი გამოიყენება მრავალი დაავადების სამკურნალოდ, მათ შორის: მწვავე ალერგიული რეაქციები, ბრონქული ასთმის მძიმე შეტევები, რევმატოიდული ართრიტი, სისტემური წითელი მგლურა, ნეფროზული სინდრომი, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის ანთებითი დაავადებები (მაგ. კრონის დაავადება), კანის მძიმე დაავადებები (მაგ. ფსორიაზი, ეგზემა), გაფანტული სკლეროზის გამწვავება, ზოგიერთი სახის ლეიკემია და ლიმფომა, თავის ტვინის შეშუპება (ონკოლოგიურ პაციენტებში).

დექსამეტაზონი კარგად შეიწოვება პერორალური მიღების შემდეგ, ბიოშეღწევადობა აღწევს 80-90%-ს. პლაზმის ცილებს უკავშირდება დაახლოებით 60-70%-ით, ძირითადად ალბუმინს. განაწილების მოცულობა შეადგენს დაახლოებით 0.5-1 ლ/კგ. დექსამეტაზონი მეტაბოლიზდება ღვიძლში არააქტიური მეტაბოლიტების წარმოქმნით, ძირითადად სულფატებისა და გლუკურონიდების სახით. CYP3A4 ფერმენტი მონაწილეობს მის მეტაბოლიზმში. ნახევრადგამოყოფის პერიოდი (T½) შეადგენს დაახლოებით 1.5-3.5 საათს. ექსკრეცია ხდება ძირითადად თირკმელებით მეტაბოლიტების სახით, დაახლოებით 15-20% გამოიყოფა უცვლელი სახით. თირკმლის ან ღვიძლის ფუნქციის დარღვევისას ფარმაკოკინეტიკა შეიძლება შეიცვალოს.

დექსამეტაზონი გლუკოკორტიკოსტეროიდების ჯგუფის პრეპარატია. ის ორგანიზმში თრგუნავს ანთებით პროცესებს და იმუნურ პასუხს. მისი მოქმედების მექანიზმი მოიცავს ანთების გამომწვევი ნივთიერებების ბლოკირებას და იმუნური უჯრედების აქტივობის შემცირებას. დექსამეტაზონი გამოიყენება მრავალი დაავადების სამკურნალოდ, მათ შორის: მწვავე ალერგიული რეაქციები, ბრონქული ასთმის მძიმე შეტევები, რევმატოიდული ართრიტი, სისტემური წითელი მგლურა, ნეფროზული სინდრომი, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის ანთებითი დაავადებები (მაგ. კრონის დაავადება), კანის მძიმე დაავადებები (მაგ. ფსორიაზი, ეგზემა), გაფანტული სკლეროზის გამწვავება, ზოგიერთი სახის ლეიკემია და ლიმფომა, თავის ტვინის შეშუპება (ონკოლოგიურ პაციენტებში).

❌ არ მიიღოთ დექსამეტაზონი, თუ გაქვთ ალერგია დექსამეტაზონზე ან პრეპარატის სხვა კომპონენტებზე. ⚠ მიმართეთ ექიმს ან ფარმაცევტს, თუ გაქვთ ან გქონიათ შემდეგი მდგომარეობები: სისტემური სოკოვანი ინფექციები, ტუბერკულოზი, ჰერპესი, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის დაავადებები (წყლულოვანი კოლიტი, დივერტიკულიტი, ახალი ანასტომოზი), თირკმლის ან ღვიძლის უკმარისობა, შაქრიანი დიაბეტი, ჰიპერტენზია, გულის უკმარისობა, ოსტეოპოროზი, მიასთენია გრავისი, გლაუკომა, ფსიქიკური აშლილობები (განსაკუთრებით კორტიკოსტეროიდებით გამოწვეული ფსიქოზი), ბოლოდროინდელი ქირურგიული ჩარევა. განსაკუთრებული სიფრთხილეა საჭირო ბავშვებსა და მოხუცებში.

მოზრდილებში საწყისი დოზა მერყეობს 0.5 მგ-დან 9 მგ-მდე დღეში, დაავადების სიმძიმისა და ჩვენების მიხედვით. მძიმე შემთხვევებში ან მწვავე მდგომარეობებში, დოზა შეიძლება გაიზარდოს ექიმის რეკომენდაციით. შემანარჩუნებელი დოზა დგინდება ინდივიდუალურად. მიღების ხერხი: პერორალურად, სასურველია დღეში ერთხელ, დილით, საკვებთან ერთად ან მის შემდეგ, რათა შემცირდეს კუჭ-ნაწლავის გაღიზიანება. თირკმლის უკმარისობის მქონე პაციენტებში (CrCl <50 მლ/წთ): დოზის კორექცია საჭირო არ არის, თუმცა საჭიროა სიფრთხილე და მონიტორინგი. ღვიძლის უკმარისობის მქონე პაციენტებში (Child-Pugh კლასი A, B, C): დოზის შემცირება შეიძლება საჭირო გახდეს, განსაკუთრებით თუ არსებობს ჰიპოალბუმინემია. ექიმის მეთვალყურეობა აუცილებელია.

დექსამეტაზონის ხანგრძლივი ან მაღალი დოზებით მიღებისას შესაძლოა განვითარდეს გვერდითი მოვლენები. ხშირი გვერდითი მოვლენები (>1/10) მოიცავს: მომატებული მადა, წონის მატება, განწყობის ცვლილებები (ეიფორია, დეპრესია), უძილობა, კუჭ-ნაწლავის დისკომფორტი, გულისრევა, სისხლში შაქრის დონის მატება (ჰიპერგლიკემია). იშვიათი, მაგრამ სერიოზული გვერდითი მოვლენები (>1/1000) მოიცავს: იმუნური სისტემის დათრგუნვას და ინფექციებისადმი მგრძნობელობის გაზრდას, ოსტეოპოროზს (ძვლების სიმკვრივის დაქვეითება), კუჭ-ნაწლავის წყლულებს და სისხლდენას, არტერიულ ჰიპერტენზიას, შეშუპებას, კუნთების სისუსტეს, კანის გათხელებას, თვალის დაავადებებს (კატარაქტა, გლაუკომა), ფსიქიკურ დარღვევებს, თრომბოემბოლიას. თუ შეამჩნევთ ინფექციის ნიშნებს (ცხელება, ხველა, ყელის ტკივილი), ძლიერ ტკივილს მუცლის არეში, სისხლიან განავალს, მხედველობის გაუარესებას ან ძლიერ თავის ტკივილს, დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს.

დექსამეტაზონის დოზის გადაჭარბების სიმპტომები შეიძლება იყოს: გულისრევა, ღებინება, შფოთვა, დეპრესია, სისხლში შაქრის მომატება. ძალიან მაღალი დოზებით ხანგრძლივი მიღებისას შეიძლება გამწვავდეს გვერდითი მოვლენები. დოზის გადაჭარბების შემთხვევაში დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს ან სასწრაფო დახმარებას. წაიღეთ პრეპარატის შეფუთვა თან.

დექსამეტაზონმა შესაძლოა ურთიერთქმედება მოახდინოს სხვა სამკურნალო საშუალებებთან.

• რიფამპიცინი, ფენიტოინი, კარბამაზეპინი, ეფედრინი: ამ პრეპარატებმა შეიძლება შეამცირონ დექსამეტაზონის ეფექტურობა.
• ანტიბიოტიკები (მაკროლიდები, ფტორქინოლონები): ზრდიან ინფექციის რისკს.
• სისხლის გამათხელებლები (მაგ. ვარფარინი): ზრდიან სისხლდენის რისკს.
• არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო საშუალებები (მაგ. იბუპროფენი, ასპირინი): ზრდიან კუჭ-ნაწლავის სისხლდენის რისკს.
• ვაქცინები (ცოცხალი ვაქცინები): დექსამეტაზონის მიღებისას არ შეიძლება ცოცხალი ვაქცინებით აცრა.

ნებისმიერი სხვა პრეპარატის მიღებამდე, მათ შორის ურეცეპტოდ გაცემულის, აუცილებლად გაიარეთ კონსულტაცია ექიმთან ან ფარმაცევტთან.

❌ არ მიიღოთ დექსამეტაზონი, თუ გაქვთ ალერგია დექსამეტაზონზე ან პრეპარატის სხვა კომპონენტებზე. ⚠ მიმართეთ ექიმს ან ფარმაცევტს, თუ გაქვთ ან გქონიათ შემდეგი მდგომარეობები: სისტემური სოკოვანი ინფექციები, ტუბერკულოზი, ჰერპესი, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის დაავადებები (წყლულოვანი კოლიტი, დივერტიკულიტი, ახალი ანასტომოზი), თირკმლის ან ღვიძლის უკმარისობა, შაქრიანი დიაბეტი, ჰიპერტენზია, გულის უკმარისობა, ოსტეოპოროზი, მიასთენია გრავისი, გლაუკომა, ფსიქიკური აშლილობები (განსაკუთრებით კორტიკოსტეროიდებით გამოწვეული ფსიქოზი), ბოლოდროინდელი ქირურგიული ჩარევა. განსაკუთრებული სიფრთხილეა საჭირო ბავშვებსა და მოხუცებში.

FDA კატეგორია C. დექსამეტაზონი კვეთს პლაცენტურ ბარიერს. ორსულობის დროს, განსაკუთრებით პირველ ტრიმესტრში, მისი გამოყენება დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოსალოდნელი სარგებელი აღემატება ნაყოფისთვის პოტენციურ რისკს. ცხოველებზე ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა ტერატოგენული ეფექტები. ორსულობის ბოლო ტრიმესტრში გამოყენებამ შეიძლება გამოიწვიოს ნაყოფის თირკმელზედა ჯირკვლის ატროფია და ზრდის შეფერხება. ლაქტაციის პერიოდში: დექსამეტაზონი გადადის დედის რძეში. ძუძუთი კვების დროს მისი გამოყენება არ არის რეკომენდებული, თუ დედისთვის თერაპიული სარგებელი არ აღემატება ჩვილისთვის პოტენციურ რისკს. აუცილებელია ექიმთან კონსულტაცია.

ბავშვებში დექსამეტაზონის გამოყენება ხდება მხოლოდ ექიმის მკაცრი მეთვალყურეობის ქვეშ. დოზირება დამოკიდებულია ბავშვის ასაკზე, წონაზე და დაავადების სიმძიმეზე. ზოგადი რეკომენდაცია ბავშვებისთვის არის 0.01-0.3 მგ/კგ/დღეში, გაყოფილი რამდენიმე მიღებაზე. ხანგრძლივი გამოყენებისას შესაძლოა განვითარდეს ზრდის შეფერხება, ამიტომ საჭიროა ზრდის მონიტორინგი. ექიმი განსაზღვრავს მკურნალობის ხანგრძლივობას და დოზას.

65 წელზე უფროსი ასაკის პაციენტებში დექსამეტაზონის გამოყენებისას საჭიროა სიფრთხილე, განსაკუთრებით თუ აღენიშნებათ თანმხლები დაავადებები, როგორიცაა ოსტეოპოროზი, ჰიპერტენზია, შაქრიანი დიაბეტი ან გულის უკმარისობა. შესაძლოა საჭირო გახდეს დოზის კორექცია ან უფრო დაბალი საწყისი დოზის დანიშვნა. ხანდაზმულ პაციენტებში იზრდება გვერდითი მოვლენების, განსაკუთრებით ოსტეოპოროზის, კუჭ-ნაწლავის სისხლდენისა და ინფექციების რისკი. აუცილებელია თირკმლის ფუნქციის რეგულარული მონიტორინგი.

დექსამეტაზონმა შეიძლება გამოიწვიოს ცენტრალური ნერვული სისტემის მხრივ გვერდითი მოვლენები, როგორიცაა თავბრუსხვევა, ძილიანობა, უძილობა ან განწყობის ცვლილებები. ამ სიმპტომების გამოვლენის შემთხვევაში, პაციენტებმა არ უნდა მართონ ავტომობილი ან იმუშაონ მექანიზმებთან, სანამ არ დარწმუნდებიან, რომ პრეპარატი არ ახდენს უარყოფით გავლენას მათ ფსიქო-მოტორულ აქტივობაზე.

შეინახეთ ოთახის ტემპერატურაზე (15-25°C). დაიცავით სინათლისა და ტენისგან. შეინახეთ ბავშვებისთვის მიუწვდომელ ადგილას. არ გამოიყენოთ ვადაგასული პროდუქტი. გახსნის შემდეგ (თუ შეფუთვა იძლევა ამის საშუალებას) შეინახეთ მჭიდროდ დახურულ კონტეინერში.

წარმოების თარიღიდან 3 წელი. არ გამოიყენოთ შეფუთვაზე მითითებული ვადის გასვლის შემდეგ. გახსნის შემდეგ (თუ შეფუთვა იძლევა ამის საშუალებას) შენახვის ვადა შეადგენს 6 თვეს, თუ სხვაგვარად არ არის მითითებული მწარმოებლის მიერ.