1.სავაჭრო დასახელება
Evening Primrose Oil (არკოკაფსი ფურისულას ზეთი)
2.საერთაშორისო არაპატენტირებული სახელი
comb. drug (EVENING PRIMROSE OIL) — ATC: A12CX01
3.სამკურნალო ფორმა
ზეთი · 1500 mg
4.შემადგენლობა
აქტიური ნივთიერება: EVENING PRIMROSE OIL (comb. drug) — 1500 mg.
5.აღწერა
არკოკაფსი ფურისულას ზეთი (Evening Primrose Oil) არის ბლანტი, მოყვითალო სითხე, რომელიც მოთავსებულია გამჭვირვალე ან მოყვითალო ჟელატინის კაფსულებში. თითოეული კაფსულა შეიცავს 1500 მგ სუფთა საღამოს საკმეველას ზეთს. შეფუთვა არის ბლისტერი, რომელიც შეიცავს 10 ან 30 კაფსულას, მოთავსებული მუყაოს კოლოფში. კაფსულები არის ოვალური ფორმის.
6.ფარმაკოთერაპიული ჯგუფი
ATC A12CX01 ·
7.ფარმაკოლოგიური თვისებები
საღამოს საკმეველას ზეთი (Evening Primrose Oil) მდიდარია ომეგა-6 ცხიმოვანი მჟავებით, მათ შორის გამა-ლინოლენის მჟავით (GLA), რომელიც ორგანიზმში გარდაიქმნება პროსტაგლანდინებად. ეს ნივთიერებები მონაწილეობენ ანთებითი პროცესების რეგულაციაში და კანის ბარიერული ფუნქციის გაძლიერებაში.
ძირითადი ჩვენებებია:
- კანის დაავადებები: ეგზემა, ატოპიური დერმატიტი, ფსორიაზი – ამცირებს ქავილს, სიწითლეს და კანის სიმშრალეს.
- პრემენსტრუალური სინდრომი (PMS): ამსუბუქებს ისეთ სიმპტომებს, როგორიცაა შებერილობა, თავის ტკივილი, გაღიზიანებადობა და მკერდის შებერილობა.
- რევმატოიდული ართრიტი: შესაძლოა შეამციროს სახსრების ტკივილი და შეშუპება.
- სხვა მდგომარეობები: დიაბეტური ნეიროპათია, მულტიპლეკს სკლეროზის სიმპტომები (საჭიროებს დამატებით კვლევებს).
8.ფარმაკოკინეტიკა
საღამოს საკმეველას ზეთის (Evening Primrose Oil) ფარმაკოკინეტიკური თვისებები კარგად არ არის შესწავლილი. ვინაიდან ეს არის ბუნებრივი ზეთი, რომელიც შეიცავს ცხიმოვან მჟავებს, მოსალოდნელია, რომ ის მეტაბოლიზდება ორგანიზმში ისევე, როგორც სხვა ლიპიდები. ძირითადი აქტიური კომპონენტი, გამა-ლინოლენის მჟავა (GLA), შეიწოვება წვრილ ნაწლავში. განაწილება ხდება სისხლის მიმოქცევის გზით, სადაც ის შეიძლება ჩაერთოს უჯრედულ მემბრანებში ან გარდაიქმნას სხვა ბიოლოგიურად აქტიურ ნივთიერებებად, როგორიცაა პროსტაგლანდინები. მეტაბოლიზმი ძირითადად ხდება ღვიძლში. ექსკრეციის გზები და ნახევრადგამოყოფის პერიოდი (T½) არ არის დადგენილი.
9.ჩვენებები
საღამოს საკმეველას ზეთი (Evening Primrose Oil) მდიდარია ომეგა-6 ცხიმოვანი მჟავებით, მათ შორის გამა-ლინოლენის მჟავით (GLA), რომელიც ორგანიზმში გარდაიქმნება პროსტაგლანდინებად. ეს ნივთიერებები მონაწილეობენ ანთებითი პროცესების რეგულაციაში და კანის ბარიერული ფუნქციის გაძლიერებაში.
ძირითადი ჩვენებებია:
- კანის დაავადებები: ეგზემა, ატოპიური დერმატიტი, ფსორიაზი – ამცირებს ქავილს, სიწითლეს და კანის სიმშრალეს.
- პრემენსტრუალური სინდრომი (PMS): ამსუბუქებს ისეთ სიმპტომებს, როგორიცაა შებერილობა, თავის ტკივილი, გაღიზიანებადობა და მკერდის შებერილობა.
- რევმატოიდული ართრიტი: შესაძლოა შეამციროს სახსრების ტკივილი და შეშუპება.
- სხვა მდგომარეობები: დიაბეტური ნეიროპათია, მულტიპლეკს სკლეროზის სიმპტომები (საჭიროებს დამატებით კვლევებს).
10.უკუჩვენებები
❌ არ მიიღოთ არკოკაფსი, თუ:
- გაქვთ ალერგია საღამოს საკმეველას ზეთზე ან ამ პრეპარატის რომელიმე შემადგენელ ნივთიერებაზე.
- ხართ ორსულად ან ძუძუთი კვებავთ (საჭიროებს ექიმთან კონსულტაციას).
- გაქვთ ეპილეფსია ან გაქვთ მიდრეკილება გულყრებისადმი.
- ხართ დაგეგმილი ქირურგიული ოპერაციისთვის (შეიძლება გაზარდოს სისხლდენის რისკი).
⚠ მიიღეთ სიფრთხილით და აუცილებლად მიმართეთ ექიმს, თუ:
- იღებთ სისხლის გამათხელებელ მედიკამენტებს (მაგ. ვარფარინი, ასპირინი).
- გაქვთ მაღალი ან დაბალი არტერიული წნევა.
- გაქვთ შაქრიანი დიაბეტი (შეიძლება გავლენა იქონიოს სისხლში შაქრის დონეზე).
- გაქვთ რაიმე სახის ფსიქიკური აშლილობა.
11.მიღების წესი და დოზები
მოზრდილთათვის რეკომენდებული საწყისი დოზაა 1500 მგ (1 კაფსულა) დღეში ერთხელ, სასურველია ჭამის დროს ან მის შემდეგ. ზოგიერთ შემთხვევაში, განსაკუთრებით კანის დაავადებების ან PMS სიმპტომების სამკურნალოდ, დოზა შეიძლება გაიზარდოს 3000 მგ-მდე (2 კაფსულა) დღეში, გაყოფილი ორ მიღებაზე, ექიმის მეთვალყურეობის ქვეშ. თირკმლის ან ღვიძლის ფუნქციის დარღვევის მქონე პაციენტებში დოზის კორექცია, როგორც წესი, არ არის საჭირო, თუმცა რეკომენდებულია სიფრთხილე და ექიმთან კონსულტაცია. პრეპარატი მიიღება პერორალურად, წყლის დაყოლებით.
12.გვერდითი მოვლენები
საღამოს საკმეველას ზეთი, როგორც წესი, კარგად გადაიტანება. თუმცა, ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება გამოვლინდეს შემდეგი გვერდითი მოვლენები:
**ხშირი გვერდითი მოვლენები (>1/100):
- კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის მხრივ: გულისრევა, დიარეა, მუცლის ტკივილი, შებერილობა.
- თავის ტკივილი და თავბრუსხვევა.
**იშვიათი ან სერიოზული გვერდითი მოვლენები (საჭიროებს ექიმთან კონსულტაციას):
- ალერგიული რეაქციები: გამონაყარი, ქავილი, ჭინჭრის ციება.
- სისხლის შედედების დარღვევები: განსაკუთრებით თუ პაციენტს აქვს სისხლის გამათხელებელი მედიკამენტების მიღების ისტორია.
- ეპილეფსიური გულყრები: ძალიან იშვიათად, განსაკუთრებით მაღალი დოზებით ან ეპილეფსიის მქონე პაციენტებში.
13.დოზის გადაცილება
დოზის გადაჭარბების შემთხვევები იშვიათია. შესაძლო სიმპტომები შეიძლება მოიცავდეს კუჭ-ნაწლავის დარღვევებს (გულისრევა, დიარეა), თავის ტკივილს ან თავბრუსხვევას. თუ ეჭვობთ დოზის გადაჭარბებას, შეწყვიტეთ პრეპარატის მიღება და მიმართეთ ექიმს.
14.ურთიერთქმედებები
საღამოს საკმეველას ზეთს (Evening Primrose Oil) შეუძლია ურთიერთქმედება შემდეგ პრეპარატებთან:
- სისხლის გამათხელებლები (ანტიკოაგულანტები და ანტითრომბოციტული საშუალებები): როგორიცაა ვარფარინი, ასპირინი, კლოპიდოგრელი. საღამოს საკმეველას ზეთმა შეიძლება გააძლიეროს მათი მოქმედება და გაზარდოს სისხლდენის რისკი. ერთობლივი მიღებამდე აუცილებლად გაიარეთ კონსულტაცია ექიმთან.
- ფსიქოტროპული პრეპარატები: ანტიფსიქოტიკები, ანტიდეპრესანტები. არსებობს ინფორმაცია, რომ ზეთმა შესაძლოა შეცვალოს ამ პრეპარატების ეფექტურობა ან გაზარდოს გვერდითი მოვლენები. ექიმთან კონსულტაცია აუცილებელია.
- წამლები, რომლებიც აქვეითებენ ეპილეფსიის ზღურბლს: საღამოს საკმეველას ზეთმა შესაძლოა შეამციროს ეპილეფსიური გულყრებისადმი რეზისტენტობა. თუ გაქვთ ეპილეფსიის ისტორია, მოერიდეთ მის მიღებას.
- არტერიული წნევის დამწევი პრეპარატები: ზეთმა შესაძლოა იმოქმედოს არტერიულ წნევაზე, ამიტომ პაციენტებმა, რომლებიც იღებენ ჰიპოტენზიურ საშუალებებს, უნდა აკონტროლონ წნევა და გაიარონ კონსულტაცია ექიმთან.
15.სპეციალური მითითებები
❌ არ მიიღოთ არკოკაფსი, თუ:
- გაქვთ ალერგია საღამოს საკმეველას ზეთზე ან ამ პრეპარატის რომელიმე შემადგენელ ნივთიერებაზე.
- ხართ ორსულად ან ძუძუთი კვებავთ (საჭიროებს ექიმთან კონსულტაციას).
- გაქვთ ეპილეფსია ან გაქვთ მიდრეკილება გულყრებისადმი.
- ხართ დაგეგმილი ქირურგიული ოპერაციისთვის (შეიძლება გაზარდოს სისხლდენის რისკი).
⚠ მიიღეთ სიფრთხილით და აუცილებლად მიმართეთ ექიმს, თუ:
- იღებთ სისხლის გამათხელებელ მედიკამენტებს (მაგ. ვარფარინი, ასპირინი).
- გაქვთ მაღალი ან დაბალი არტერიული წნევა.
- გაქვთ შაქრიანი დიაბეტი (შეიძლება გავლენა იქონიოს სისხლში შაქრის დონეზე).
- გაქვთ რაიმე სახის ფსიქიკური აშლილობა.
16.ორსულობა და ლაქტაცია
ორსულობისა და ლაქტაციის პერიოდში საღამოს საკმეველას ზეთის უსაფრთხოება სრულად არ არის დადგენილი. FDA კატეგორია არ არის მინიჭებული. კლინიკური კვლევები არ ადასტურებს ან უარყოფს ნაყოფზე ან ჩვილზე მავნე ზემოქმედებას, თუმცა არსებობს თეორიული რისკები, განსაკუთრებით ორსულობის ბოლო ტრიმესტრში, სისხლდენის გაზრდილი რისკის გამო. ამიტომ, ორსულობისა და ლაქტაციის პერიოდში პრეპარატის მიღება რეკომენდებულია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ პოტენციური სარგებელი აღემატება პოტენციურ რისკს და მკაცრად ექიმის მეთვალყურეობის ქვეშ. ძუძუთი კვების დროს რეკომენდებულია ექიმთან კონსულტაცია.
17.გამოყენება ბავშვებში
პედიატრიულ პოპულაციაში საღამოს საკმეველას ზეთის გამოყენების უსაფრთხოება და ეფექტურობა არ არის დადგენილი. არ არსებობს საკმარისი მონაცემები ბავშვებში მისი გამოყენების შესახებ. ამიტომ, პრეპარატი არ არის რეკომენდებული 18 წლამდე ასაკის ბავშვებში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ეს მკაცრად არის დანიშნული ექიმის მიერ და სარგებელი აღემატება რისკს. დოზირება ბავშვებში, თუ დაინიშნება, უნდა მოხდეს ინდივიდუალურად ექიმის მიერ.
18.გამოყენება ხანდაზმულებში
65 წელზე უფროსი ასაკის პაციენტებში პრეპარატის გამოყენებისას განსაკუთრებული კორექცია, როგორც წესი, არ არის საჭირო. თუმცა, ხანდაზმულ პაციენტებში ხშირად აღინიშნება თანმხლები დაავადებები და პოლიფარმაცია, რამაც შეიძლება გაზარდოს ურთიერთქმედების ან გვერდითი მოვლენების რისკი. რეკომენდებულია სიფრთხილე და ექიმთან კონსულტაცია, განსაკუთრებით თუ პაციენტი იღებს სხვა მედიკამენტებს, როგორიცაა სისხლის გამათხელებლები ან ანტიჰიპერტენზიული საშუალებები. თირკმლის ფუნქციის მონიტორინგი შეიძლება იყოს საჭირო.
19.ავტოტრანსპორტის მართვის შესაძლებლობა
საღამოს საკმეველას ზეთმა შეიძლება გამოიწვიოს ისეთი გვერდითი მოვლენები, როგორიცაა თავის ტკივილი ან თავბრუსხვევა, თუმცა ეს იშვიათია. თუ პაციენტი განიცდის ამ სიმპტომებს, რეკომენდებულია თავი შეიკავოს ავტომობილის მართვისა და მექანიზმებთან მუშაობისგან, სანამ არ დარწმუნდება, რომ პრეპარატი არ ახდენს უარყოფით გავლენას მის ფსიქომოტორულ უნარებზე.
20.შენახვის პირობები
პრეპარატი უნდა ინახებოდეს ოთახის ტემპერატურაზე, 15-25°C-ს შორის. დაიცავით მზის პირდაპირი სხივებისა და ტენისაგან. შეინახეთ ბავშვებისთვის მიუწვდომელ ადგილას. კაფსულები ინახება ორიგინალ შეფუთვაში. გახსნის შემდეგ შეფუთვის შენახვის ვადა არ არის განსაზღვრული, თუმცა რეკომენდებულია გამოყენება მწარმოებლის მიერ მითითებულ ვადამდე.
21.ვარგისიანობის ვადა
წარმოების თარიღიდან პრეპარატის შენახვის ვადა შეადგენს 24 თვეს. არ გამოიყენოთ პრეპარატი შეფუთვაზე მითითებული ვარგისიანობის ვადის გასვლის შემდეგ. ვარგისიანობის ვადა ითვალისწინებს პრეპარატის სრულ უსაფრთხოებას და ეფექტურობას, თუ ის ინახება მითითებულ პირობებში. გახსნის შემდგომი შენახვის ვადა არ არის განსაზღვრული, რადგან პრეპარატი მოთავსებულია ჰერმეტულ კაფსულებში.