მიგრენი — როგორ ვმართოთ შეტევები

მოკლედ

მიგრენი — ნევროლოგიური დაავადებაა, რომელიც მოსახლეობის დაახლოებით 12-15%-ს აწუხებს და ხასიათდება ინტენსიური, პულსირებადი თავის ტკივილით, რომელსაც ხშირად თან ახლავს გულისრევა, ღებინება, ხმაურისა და სინათლის აუტანლობა (WHO 2023). შეტევა შეიძლება რამდენიმე საათიდან 72 საათამდე გაგრძელდეს და მნიშვნელოვნად დააქვეითოს ცხოვრების ხარისხი. მკურნალობა მოიცავს შეტევის მწვავე თერაპიასა და პროფილაქტიკურ მიდგომას. პირველი რიგის საშუალებებია არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატები (NSAID) და ტრიპტანები, ხოლო პრევენციისთვის — ბეტა-ბლოკერები, ანტიდეპრესანტები და ანტიეპილეფსიური საშუალებები. ცხოვრების წესის კორექტირება — ძილის რეჟიმი, სტრესის მართვა, ტრიგერების იდენტიფიცირება — მკურნალობის განუყოფელი ნაწილია.

რა არის მიგრენი

მიგრენი არის ქრონიკული ნევროლოგიური დაავადება, რომელიც ხასიათდება განმეორებადი, ხშირად ცალმხრივი, პულსირებადი თავის ტკივილის შეტევებით. მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მონაცემებით, მიგრენი შრომისუუნარობის მეორე ყველაზე გავრცელებული მიზეზია მთელ მსოფლიოში (WHO 2023). დაავადება სამჯერ უფრო ხშირია ქალებში, ვიდრე მამაკაცებში, რაც ჰორმონალური ფაქტორების მნიშვნელობას ადასტურებს.

მიგრენის პათოფიზიოლოგია რთულ ნეიროვასკულარულ მექანიზმს ეფუძნება. თანამედროვე წარმოდგენით, შეტევის დროს ხდება ტვინის ღეროს და ჰიპოთალამუსის გააქტიურება, რასაც მოჰყვება ტრიგემინალური ნერვის სისტემის სტიმულაცია და ნეიროპეპტიდების — კერძოდ, CGRP-ის (კალციტონინთან დაკავშირებული გენის პეპტიდი) — გამოთავისუფლება. ეს იწვევს ნეიროგენურ ანთებას და ტკივილის სიგნალების გაძლიერებას (NICE CG150, 2021).

მიგრენი ორი ძირითადი ტიპით გამოიყოფა:

მიგრენი აურის გარეშე — ყველაზე გავრცელებული ფორმა (80% შემთხვევების), რომლის დროსაც თავის ტკივილს არ უძღვის ნევროლოგიური სიმპტომები.

მიგრენი აურით — შეტევამდე 5-60 წუთით ადრე ჩნდება მხედველობის, სენსორული ან მეტყველების დარღვევები. აურა ყველაზე ხშირად ვიზუალურია — ციმციმის, ზიგზაგის ან ბრმა წერტილის სახით.

ქრონიკული მიგრენი განისაზღვრება, როდესაც თავის ტკივილი თვეში 15 ან მეტ დღეს აღინიშნება, აქედან მინიმუმ 8 დღე მიგრენის ტიპურ ნიშნებს აკმაყოფილებს, რაც მინიმუმ 3 თვე გრძელდება (ICHD-3 კრიტერიუმები).

მიგრენი მხოლოდ თავის ტკივილი არ არის — ეს მთლიანი ორგანიზმის დაავადებაა, რომელიც გავლენას ახდენს კოგნიტურ ფუნქციებზე, ემოციურ მდგომარეობაზე, ძილზე და სოციალურ ცხოვრებაზე. ამიტომ, მისი სწორი მართვა სამედიცინო პრიორიტეტია.

სიმპტომები / ნიშნები

მიგრენის შეტევა, როგორც წესი, რამდენიმე ფაზისგან შედგება, თუმცა ყველა პაციენტს ყველა ფაზა არ აქვს:

პროდრომალური ფაზა (24-48 საათით ადრე):

• გუნება-განწყობის ცვლილება — გაღიზიანება ან ეიფორია
• ტყუპილის მომატება, განსაკუთრებით ტკბილეულის სურვილი
• კისრის სიმტკიცე
• ხშირი ქლინება
• თხევადის შეკავება

აურის ფაზა (5-60 წუთი):

• ვიზუალური ფენომენები: ციმციმა, ზიგზაგისებრი ხაზები, სკოტომები
• სახისა და კიდურების ჩხვლეტა ან დაბუჟება
• მეტყველების გაძნელება (იშვიათად)

ტკივილის ფაზა (4-72 საათი):

• ინტენსიური, პულსირებადი, ხშირად ცალმხრივი ტკივილი
• გულისრევა და/ან ღებინება
• ფოტოფობია (სინათლის აუტანლობა)
• ფონოფობია (ხმაურის აუტანლობა)
• ფიზიკური აქტივობით ტკივილის გამწვავება

პოსტდრომალური ფაზა:

• დაღლილობა, „დაჭყლეტილობის" შეგრძნება
• კონცენტრაციის დაქვეითება
• გუნება-განწყობის ცვლილება

მნიშვნელოვანია „წითელი დროშების" ცოდნა — სიმპტომები, რომლებიც ექიმთან სასწრაფო ვიზიტს მოითხოვს: უეცარი, „ელვისებრი" თავის ტკივილი, ცხელებით თანმხლები ტკივილი, ნევროლოგიური დეფიციტი, პირველი შეტევა 50 წლის ასაკის შემდეგ (NICE CG150, 2021).

მიზეზები

მიგრენის ზუსტი მიზეზი ბოლომდე გაურკვეველია, თუმცა ცნობილია, რომ გენეტიკური და გარემო ფაქტორების ურთიერთქმედება გადამწყვეტ როლს თამაშობს.

გენეტიკური ფაქტორები: მიგრენის მემკვიდრეობითობა 40-60%-ს შეადგენს. თუ ორივე მშობელს აქვს მიგრენი, შვილში მისი განვითარების ალბათობა 75%-ს აღემატება. იდენტიფიცირებულია 40-ზე მეტი გენეტიკური ლოკუსი, რომლებიც მიგრენის რისკს ზრდის (Lancet Neurology, 2022).

ჰორმონალური ფაქტორები: ესტროგენის დონის რყევა — მენსტრუაციის, ორსულობის, მენოპაუზის დროს — მიგრენის მთავარი ტრიგერია ქალებში. მენსტრუალური მიგრენი ციკლის დაწყებამდე 2 დღით ადრე და ციკლის პირველ 3 დღეში ვითარდება (BNF 87, 2024).

ტრიგერული ფაქტორები:

• სტრესი — ყველაზე გავრცელებული ტრიგერი (70-80% პაციენტების)
• ძილის დარღვევა — როგორც ძილის ნაკლებობა, ისე ჭარბი ძილი
• კვება — შოკოლადი, ძველი ყველი, ალკოჰოლი (განსაკუთრებით წითელი ღვინო), კოფეინი, MSG
• გარემო — ძლიერი სინათლე, ხმაური, ძლიერი სუნი, ამინდის ცვლილება
• ფიზიკური ფაქტორები — ინტენსიური ვარჯიში, დეჰიდრატაცია, კვების გამოტოვება
• ჰორმონალური კონტრაცეპტივები

თანმხლები დაავადებები (კომორბიდობა): მიგრენს ხშირად ახლავს დეპრესია, შფოთვა, ეპილეფსია, ინსომნია და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები. ამ თანმხლები მდგომარეობების არსებობა მკურნალობის სტრატეგიის არჩევანზე მნიშვნელოვნად მოქმედებს (NICE NG217, 2021).

ნეიროქიმიური მექანიზმები: სეროტონინის, დოფამინის და CGRP-ის სისტემების დისრეგულაცია ცენტრალურ როლს თამაშობს. მიგრენის დროს სეროტონინის დონე იცვლება — თავდაპირველად მატულობს, შემდეგ კი მკვეთრად ეცემა, რაც ვაზოდილატაციას და ტკივილს იწვევს.

დიაგნოსტიკა

მიგრენის დიაგნოზი ძირითადად კლინიკურია და ემყარება საერთაშორისო თავის ტკივილის საზოგადოების (ICHD-3) კრიტერიუმებს. სპეციფიკური ლაბორატორიული ტესტი ან ინსტრუმენტული გამოკვლევა არ არსებობს.

ICHD-3 დიაგნოსტიკური კრიტერიუმები (მიგრენი აურის გარეშე):

• მინიმუმ 5 შეტევა, რომელიც შემდეგ კრიტერიუმებს აკმაყოფილებს:
• ხანგრძლივობა 4-72 საათი
• მინიმუმ ორი ნიშნიდან: ცალმხრივი, პულსირებადი, საშუალო/მძიმე ინტენსივობის, ფიზიკური აქტივობით გამწვავება
• მინიმუმ ერთი თანმხლები: გულისრევა/ღებინება ან ფოტო/ფონოფობია

დამატებითი გამოკვლევები ტარდება მხოლოდ „წითელი დროშების" არსებობისას:

• თავის ტვინის MRI — სტრუქტურული პათოლოგიის გამოსარიცხად
• CT ანგიოგრაფია — სისხლძარღვოვანი პათოლოგიის ეჭვისას
• ლუმბალური პუნქცია — ინფექციის ან ინტრაკრანიალური ჰიპერტენზიის ეჭვისას
• სისხლის საერთო ანალიზი, CRP, ESR — სისტემური დაავადების გამოსარიცხად

პაციენტებს რეკომენდებულია თავის ტკივილის დღიურის წარმოება — შეტევის სიხშირის, ინტენსივობის, ტრიგერების და მედიკამენტების ეფექტიანობის აღრიცხვა, რაც მკურნალობის ოპტიმიზაციას ეხმარება (NICE CG150, 2021).

მკურნალობა — წამლები

მიგრენის ფარმაკოლოგიური მკურნალობა ორ ძირითად მიმართულებას მოიცავს: მწვავე შეტევის კუპირებას და პროფილაქტიკურ თერაპიას.

I. მწვავე შეტევის მკურნალობა

პირველი რიგის საშუალებები — NSAID-ები და ანალგეტიკები:

ტკივილის მსუბუქი და საშუალო ინტენსივობისას, მკურნალობა არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატებით იწყება. კვლევები ადასტურებს, რომ ადრეულ ფაზაში მიღებული NSAID-ები ყველაზე ეფექტიანია (BNF 87, 2024).

• ბრუფენ რაპიდი 400მგ — იბუპროფენი ერთ-ერთი ყველაზე შესწავლილი და ეფექტიანი საშუალებაა მიგრენის მწვავე შეტევისას. რეკომენდებული დოზა: 400-600 მგ შეტევის დასაწყისში. სწრაფად მოქმედი ფორმულა უფრო ეფექტიანია სტანდარტულ ტაბლეტებთან შედარებით.

• ბრუფენ რაპიდი 200მგ — მსუბუქი შეტევებისას ან იბუპროფენის მიმართ მგრძნობიარე პაციენტებისთვის, 200-400 მგ დოზით.

• დექსალგინი 25მგ — დექსკეტოპროფენი, ძლიერი ანალგეტიკური ეფექტით. შეტევის დასაწყისში 25 მგ პერორალურად. მეტად ეფექტიანია საშუალო და მძიმე ინტენსივობის ტკივილისას.

• ასპირინი 500მგ — აცეტილსალიცილის მჟავა, 900-1000 მგ დოზით მიგრენის შეტევის დროს. NICE რეკომენდაციით, ასპირინი ერთ-ერთი პირველი არჩევანის წამალია მიგრენისას (NICE CG150, 2021).

• დიკლოფენაკი 50მგ — 50-100 მგ პერორალურად. ალტერნატიულად, მძიმე შეტევების დროს, დიკლოფენაკი 75მგ ინექციური ფორმით შეიძლება გამოყენებულ იქნას სამედიცინო დაწესებულებაში.

მეორე რიგის საშუალებები — ტრიპტანები:

ტრიპტანები (სელექციური 5-HT1B/1D აგონისტები) მიგრენის სპეციფიკური საშუალებებია და რეკომენდებულია, როდესაც NSAID-ები არაეფექტიანია. სუმატრიპტანი, ელეტრიპტანი, ზოლმიტრიპტანი ხელმისაწვდომი ტრიპტანების ჯგუფს წარმოადგენს. ტრიპტანები კარდიოვასკულარული დაავადებების, აურის დროს ან ერგოტამინთან ერთად არ გამოიყენება (EMA SmPC).

ადიუვანტური საშუალებები:

გულისრევისა და ღებინების სამართავად, ანტიემეტიკები (მეტოკლოპრამიდი, დომპერიდონი) NSAID-ებთან კომბინაციაში გამოიყენება. მეტოკლოპრამიდი ასევე აუმჯობესებს პერორალური პრეპარატების შეწოვას მიგრენის დროს (BNF 87, 2024).

მძიმე შეტევისას სასწრაფო დახმარებაში დექსალგინი ინექტი ინტრამუსკულარულად შეიძლება გამოყენებულ იქნას.

> ⚠️ მნიშვნელოვანი: ანალგეტიკების ჭარბი გამოყენება (თვეში 10-15 დღეზე მეტი) იწვევს მედიკამენტებით გამოწვეულ თავის ტკივილს (MOH) — ეს ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული გართულებაა (NICE NG217, 2021).

II. პროფილაქტიკური მკურნალობა

პროფილაქტიკა რეკომენდებულია, თუ შეტევები თვეში 4-ჯერ ან მეტია, შეტევები მძიმეა, ან მწვავე თერაპია არაეფექტიანია.

პირველი რიგის პროფილაქტიკური საშუალებები:

• ანაპრილინი 0.04გ — პროპრანოლოლი, მიგრენის პროფილაქტიკის „ოქროს სტანდარტი". დოზა: 40-160 მგ/დღეში, 2-3-ჯერ. ეფექტიანობა მრავალი რანდომიზებული კვლევით არის დადასტურებული. უკუნაჩვენებია ასთმისა და ბრადიკარდიის დროს (BNF 87, 2024).

• ბეტალოკი 50მგ — მეტოპროლოლი, ალტერნატიული ბეტა-ბლოკერი. დოზა: 50-200 მგ/დღეში. განსაკუთრებით რეკომენდებულია თანმხლები არტერიული ჰიპერტენზიის დროს.

• ამიტრიპტილინი 10მგ — ტრიციკლური ანტიდეპრესანტი, 10-75 მგ/დღეში ძილის წინ. განსაკუთრებით ეფექტიანია, როდესაც მიგრენს თან ახლავს ინსომნია ან თანმხლები დაჭიმვის ტიპის თავის ტკივილი (NICE CG150, 2021). საჭიროების შემთხვევაში დოზა თანდათანობით იმატებს — ამიტრიპტილინი 25მგ.

მეორე რიგის პროფილაქტიკური საშუალებები:

• დეპაკინი ქრონო 500მგ — ვალპროის მჟავა, 400-1500 მგ/დღეში. მნიშვნელოვანი ეფექტიანობა აქვს, თუმცა ტერატოგენურობის გამო ფერტილური ასაკის ქალებში თავიდან უნდა იქნას აცილებული (EMA SmPC). თერაპია იწყება დეპაკინი ქრონო 300მგ დაბალი დოზით.

პროფილაქტიკური მკურნალობა მინიმუმ 2-3 თვე უნდა გაგრძელდეს ეფექტიანობის შესაფასებლად, ხოლო სრული კურსი 6-12 თვეს მოიცავს.

ცხოვრების წესი

არაფარმაკოლოგიური მიდგომა მიგრენის მართვის აუცილებელი კომპონენტია და ხშირად მედიკამენტოზური მკურნალობის ეფექტიანობას მნიშვნელოვნად ზრდის.

ტრიგერების იდენტიფიცირება და თავიდან აცილება: თავის ტკივილის დღიურის წარმოება ყველაზე ეფექტიანი მეთოდია ინდივიდუალური ტრიგერების გამოსავლენად. ჩაინიშნეთ: რა შეჭამეთ, რამდენი დაიძინეთ, რა სტრესი გადაიტანეთ, ამინდის რა ცვლილება მოხდა.

ძილის ჰიგიენა: დაიცავით ძილის სტაბილური რეჟიმი — დაწექით და გაიღვიძეთ ერთსა და იმავე დროს, შაბათ-კვირის ჩათვლით. არც ძილის ნაკლებობა და არც ჭარბი ძილი არ არის სასარგებლო (NICE CG150, 2021).

სტრესის მართვა:

• კოგნიტურ-ბიჰევიორალური თერაპია (CBT) — მტკიცებულებებით დადასტურებული ეფექტიანობა
• პროგრესული კუნთოვანი რელაქსაცია
• მედიტაცია და გონიერების (mindfulness) პრაქტიკა
• რეგულარული, ზომიერი ინტენსივობის ვარჯიში — სიარული, ცურვა, იოგა

კვება:

• არ გამოტოვოთ კვება — ჰიპოგლიკემია ტრიგერია
• დალიეთ საკმარისი რაოდენობის წყალი (1.5-2 ლიტრი/დღეში)
• შეზღუდეთ კოფეინი (მაქსიმუმ 200 მგ/დღეში)
• ალკოჰოლის, განსაკუთრებით წითელი ღვინის, მინიმუმამდე დაყვანა

ფიზიკური აქტივობა: კვირაში 3-5-ჯერ, 30-45 წუთიანი აერობული ვარჯიში მიგრენის სიხშირეს საშუალოდ 40-50%-ით ამცირებს (Cochrane Review, 2023). ვარჯიში თანდათანობით უნდა გაიზარდოს — ინტენსიურმა ფიზიკურმა დატვირთვამ შეტევა შეიძლება პროვოცირება გაუკეთოს.

ბიოფიდბექი: ელექტრომიოგრაფიული ბიოფიდბექი ეფექტიანი არაფარმაკოლოგიური მეთოდია, რომელიც პაციენტს ასწავლის კუნთური დაძაბულობის კონტროლს.

პრევენცია

მიგრენის სრული პრევენცია შეუძლებელია, თუმცა შეტევების სიხშირის და სიმძიმის მნიშვნელოვნად შემცირება რეალისტური მიზანია.

ძირითადი პრევენციული სტრატეგიები:

1. ტრიგერების თავიდან აცილება — ინდივიდუალური ტრიგერების იდენტიფიცირების შემდეგ, მათი სისტემატური თავიდან აცილება შეტევების რაოდენობას 50%-ით ამცირებს.

1. რეგულარული ცხოვრების რიტმი — ძილის, კვების, ვარჯიშის სტაბილური გრაფიკი.

1. ნუტრიცევტიკები — მაგნიუმი (400-600 მგ/დღეში), კოენზიმი Q10 (100-300 მგ/დღეში), რიბოფლავინი/ვიტამინი B2 (400 მგ/დღეში) — მტკიცებულებებით მხარდაჭერილი დანამატებია (AAN Guidelines, 2023).

1. ჰორმონალური მართვა — მენსტრუალური მიგრენის პრევენციისთვის ესტროგენის სტაბილური დონის შენარჩუნება ექიმთან კონსულტაციით.

1. ფსიქოლოგიური მხარდაჭერა — სტრეს-მენეჯმენტის ტექნიკების სწავლება, საჭიროებისას ფსიქოთერაპია.

1. პროფილაქტიკური ფარმაკოთერაპია — ხშირი შეტევების დროს (ზემოთ აღწერილი პრეპარატები).

გართულებები

მიგრენის არაადეკვატური მართვა სერიოზულ გართულებებს იწვევს:

ქრონიფიკაცია: ეპიზოდური მიგრენი შეიძლება ქრონიკულ ფორმაში გადავიდეს (თვეში ≥15 დღე). ქრონიკული მიგრენი მოსახლეობის 1-2%-ს აწუხებს და მკურნალობას მნიშვნელოვნად ართულებს.

მედიკამენტებით გამოწვეული თავის ტკივილი (MOH): ანალგეტიკების ხშირი გამოყენება (NSAID-ები — თვეში >15 დღე, ტრიპტანები — თვეში >10 დღე) პარადოქსულად ზრდის თავის ტკივილის სიხშირეს და ინტენსივობას (NICE NG217, 2021).

მიგრენული ინფარქტი: აურიანი მიგრენის იშვიათი, მაგრამ სერიოზული გართულება — აურის სიმპტომები 60 წუთზე მეტ ხანს გრძელდება და ნეიროვიზუალიზაცია იშემიურ დაზიანებას ადასტურებს.

ფსიქიატრიული კომორბიდობა: არამკურნალობილი მიგრენი მნიშვნელოვნად ზრდის დეპრესიის, შფოთვითი აშლილობის და პანიკური შეტევების რისკს.

სტატუს მიგრენოზუსი: შეტევა, რომელიც 72 საათზე მეტ ხანს გრძელდება — ჰოსპიტალიზაცია საჭიროებს.

სოციალურ-ეკონომიკური ზარალი: გამოტოვებული სამუშაო დღეები, პროდუქტიულობის დაქვეითება, სოციალური იზოლაცია.

ხშირად დასმული კითხვები

შეიძლება თუ არა მიგრენი სამუდამოდ განიკურნოს?

მიგრენი ქრონიკული დაავადებაა და სრული განკურნება ამჟამად შეუძლებელია. თუმცა, სწორი მკურნალობითა და ცხოვრების წესის კორექტირებით, შეტევების სიხშირე და ინტენსივობა მნიშვნელოვნად მცირდება — ბევრ პაციენტს პრაქტიკულად ასიმპტომური პერიოდები უდგება. ასაკთან ერთად, განსაკუთრებით მენოპაუზის შემდეგ, ქალებში მიგრენი ხშირად თავისით მსუბუქდება.

რამდენად ხშირად შეიძლება ტკივილგამაყუჩებლის მიღება მიგრენისას?

NSAID-ები (იბუპროფენი, დექსკეტოპროფენი) არ უნდა იქნას მიღებული თვეში 15 დღეზე მეტი, ხოლო ტრიპტანები — 10 დღეზე მეტი. ამ ლიმიტების გადაჭარბება მედიკამენტებით გამოწვეული თავის ტკივილის (MOH) განვითარების რისკს ქმნის (BNF 87, 2024). თუ ტკივილგამაყუჩებელს ხშირად იყენებთ, ეს პროფილაქტიკური მკურნალობის დაწყების ჩვენებაა.

არის თუ არა მიგრენი საშიში ჯანმრთელობისთვის?

მიგრენი, როგორც წესი, სიცოცხლისთვის საშიში არ არის, თუმცა ცხოვრების ხარისხს მნიშვნელოვნად აქვეითებს. აურიანი მიგრენი, განსაკუთრებით მწეველ ქალებში, რომლებიც ესტროგენშემცველ კონტრაცეპტივებს იღებენ, იშემიური ინსულტის რისკს ზრდის (WHO 2023). ამიტომ, აურიანი მიგრენის დროს კომბინირებული ჰორმონალური კონტრაცეფცია უკუნაჩვენებია.

რა განსხვავებაა მიგრენსა და ჩვეულებრივ თავის ტკივილს შორის?

დაჭიმვის ტიპის თავის ტკივილი, როგორც წესი, ორმხრივია, მჭერი ხასიათის, საშუალო ინტენსივობის და არ ახლავს გულისრევა ან ღებინება. მიგრენი კი პულსირებადია, ხშირად ცალმხრივი, ძლიერი ინტენსივობის, თან ახლავს გულისრევა, ფოტო- და ფონოფობია, ფიზიკური აქტივობით მწვავდება. მიგრენი ფუნქციურ შეზღუდვას იწვევს — პაციენტი ვერ ახერხებს ყოველდღიური საქმიანობის განხორციელებას.

რა კვება ეხმარება მიგრენის პრევენციას?

რეგულარული, დაბალანსებული კვება ყველაზე მნიშვნელოვანია. რეკომენდებულია: მაგნიუმით მდიდარი საკვები (ბროწეული, ბადრიჯანი, ნიგოზი, შავი შოკოლადი მცირე რაოდენობით), ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავები (თევზი, თხილი), რიბოფლავინით მდიდარი პროდუქტები (კვერცხი, ბროკოლი, შპინატი). თავი აარიდეთ ტირამინით მდიდარ საკვებს (ძველი ყველი, დამუშავებული ხორცი) და ხელოვნურ დანამატებს (MSG, ასპარტამი).

ორსულობის დროს როგორ ვმკურნალობ მიგრენს?

ორსულობის დროს მიგრენის მკურნალობა შეზღუდულია. პარაცეტამოლი ერთადერთი პირველი რიგის ანალგეტიკია ორსულობის ყველა ტრიმესტრში. NSAID-ები მესამე ტრიმესტრში უკუნაჩვენებია. ტრიპტანები ორსულობის დროს სიფრთხილით გამოიყენება (EMA SmPC). პროფილაქტიკიდან პროპრანოლოლი შედარებით უსაფრთხოდ ითვლება, ხოლო ვალპროის მჟავა აბსოლუტურად უკუნაჩვენებია. არაფარმაკოლოგიური მეთოდები — რელაქსაცია, ბიოფიდბექი — პრიორიტეტულია.

დასკვნა

მიგრენი სერიოზული ნევროლოგიური დაავადებაა, რომელიც ეფექტიანად იმართება სწორი სტრატეგიით — ტრიგერების თავიდან აცილების, ცხოვრების წესის ოპტიმიზაციის და ინდივიდუალურად შერჩეული ფარმაკოთერაპიის კომბინაციით.

აუცილებლად მიმართეთ ნევროლოგს, თუ:

• თავის ტკივილი უეცრად, „ელვისებრად" დაიწყო
• შეტევას ცხელება ან კისრის სიმტკიცე ახლავს
• ნევროლოგიური სიმპტომები (სისუსტე, მეტყველების დარღვევა) 60 წუთზე მეტ ხანს გრძელდება
• თავის ტკივილის ხასიათი ან სიხშირე მკვეთრად შეიცვალა
• ტკივილგამაყუჩებლებს თვეში 10-ჯერ ან მეტჯერ იღებთ

ნუ ითმენთ ტკივილს — თანამედროვე მედიცინას ეფექტიანი საშუალებები აქვს მიგრენის სამართავად. პირველი ნაბიჯი — ექიმთან კონსულტაციაა.