პერიკარდიტი

მოკლედ

პერიკარდიტი არის გულის გარსის (პერიკარდიუმის) ანთება, რომელიც იწვევს მკერდის ტკივილს, ხშირად მწვავე და ჩხვლეტის ხასიათისას, რომელიც ძლიერდება ღრმა სუნთქვისას და წოლის დროს. ეს ყველაზე ხშირი პერიკარდიუმის დაავადებაა და შეიძლება გამოწვეული იყოს ვირუსული ინფექციით, აუტოიმუნური პროცესებით, მიოკარდიუმის ინფარქტის შემდგომი რეაქციით ან სხვა მიზეზებით. დაავადება უფრო ხშირია 20–50 წლის ასაკის მამაკაცებში. მწვავე პერიკარდიტი უმეტეს შემთხვევაში თვითშეზღუდვადი დაავადებაა და კარგად ემორჩილება არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატებით (NSAID) და კოლხიცინით მკურნალობას. თუმცა, პაციენტთა 15–30%-ში შესაძლებელია რეციდივი. მძიმე გართულებებს შორის აღსანიშნავია გულის ტამპონადა და კონსტრიქციული პერიკარდიტი, რომლებიც დროულ სამედიცინო ჩარევას მოითხოვს.

რა არის და როგორ ხდება

გულის პერიკარდიუმი ორფენიანი ბუშტისებრი გარსია, რომელიც გულს გარშემო ახვევს. ნორმაში ამ ორ ფენას შორის მცირე რაოდენობის სითხე (15–50 მლ) მდებარეობს, რომელიც საპოხი ფუნქციას ასრულებს და გულის თავისუფალ მოძრაობას უზრუნველყოფს.

პერიკარდიტის დროს ანთებითი პროცესი პერიკარდიუმის ფენებს მოიცავს. ანთების საპასუხოდ ორგანიზმი იმუნურ უჯრედებსა და ანთებით მედიატორებს (პროსტაგლანდინები, ციტოკინები) გამოყოფს, რაც პერიკარდიუმის შეშუპებას, სისხლმომარაგების გაზრდასა და ზოგჯერ ზედმეტი სითხის დაგროვებას (პერიკარდიულ გამონაჟონს) იწვევს.

პათოფიზიოლოგიურად გამოიყოფა რამდენიმე ტიპი:

• მშრალი (ფიბრინოზური) პერიკარდიტი — ფიბრინის დაგროვება პერიკარდიუმის ზედაპირზე, რაც კლასიკურ ხახუნის ხმაურს (pericardial friction rub) ქმნის.
• ექსუდაციური პერიკარდიტი — სითხის მნიშვნელოვანი დაგროვება პერიკარდიუმის ღრუში, რამაც შეიძლება გულის შეკუმშვა და ტამპონადა გამოიწვიოს.
• კონსტრიქციული პერიკარდიტი — ქრონიკული ანთების შედეგად პერიკარდიუმი სქელდება, ფიბროზდება ან კალციფიცირდება და გულის დიასტოლურ შევსებას ზღუდავს.

ყველაზე ხშირი მიზეზი (80–90% შემთხვევაში განვითარებულ ქვეყნებში) ვირუსული ინფექციაა — კოქსაკი B, ეკოვირუსები, ადენოვირუსები, პარვოვირუსი B19, CMV. ხშირად კონკრეტული ვირუსი არ იდენტიფიცირდება და მას „იდიოპათიურ" პერიკარდიტს უწოდებენ. სხვა მიზეზებს შორისაა ბაქტერიული ინფექციები (მათ შორის ტუბერკულოზი), აუტოიმუნური დაავადებები (სისტემური წითელი მგლურა, რევმატოიდული ართრიტი), ონკოლოგიური პროცესები, თირკმლის უკმარისობა (ურემიული პერიკარდიტი), გულზე ოპერაციის ან მიოკარდიუმის ინფარქტის შემდგომი რეაქცია (დრესლერის სინდრომი).

ვინ რისკის ჯგუფშია

პერიკარდიტი ნებისმიერ ასაკში შეიძლება განვითარდეს, თუმცა გარკვეული ჯგუფები განსაკუთრებულ რისკს ექვემდებარება:

• ასაკი და სქესი: 20–50 წლის ასაკის მამაკაცებში 2–3-ჯერ უფრო ხშირია, ვიდრე ქალებში (ESC 2015 გაიდლაინი).
• ვირუსული ინფექცია: გრიპის, COVID-19-ის ან სხვა ვირუსული დაავადების გადატანის შემდეგ რისკი მნიშვნელოვნად მატულობს.
• აუტოიმუნური დაავადებები: სისტემური წითელი მგლურა, სისტემური სკლეროდერმია, რევმატოიდული ართრიტი — ამ დაავადებების მქონე პაციენტებში პერიკარდიტი გაცილებით ხშირია.
• თირკმლის ქრონიკული დაავადება: განსაკუთრებით ბოლო სტადიაში, როცა ურემია ვითარდება.
• კარდიოქირურგია ან გულზე ინვაზიური მანიპულაციები: პოსტპერიკარდიოტომიური სინდრომი ოპერაციიდან რამდენიმე კვირაში შეიძლება განვითარდეს.
• მიოკარდიუმის ინფარქტი: განსაკუთრებით ტრანსმურალური ინფარქტი — ადრეული (1–3 დღე) ან გვიანი (2–10 კვირა, დრესლერის სინდრომი) პერიკარდიტის რისკია.
• ონკოლოგიური დაავადებები: ფილტვის კიბო, ძუძუს კიბო, ლიმფომა — მეტასტაზური გავრცელება პერიკარდიუმზე.
• სხივური თერაპია მედიასტინუმის მიდამოში.
• იმუნოსუპრესია: აივ-ინფექცია, იმუნოსუპრესიული თერაპია — ზრდის როგორც ინფექციური, ისე არაინფექციური პერიკარდიტის რისკს.

სიმპტომები

მწვავე პერიკარდიტის კლინიკური სურათი ტიპიურია და ხშირად სწრაფ დიაგნოზს იძლევა:

ძირითადი სიმპტომები:

• მკერდის ტკივილი — ყველაზე გავრცელებული ნიშანი. ტკივილი ჩვეულებრივ მწვავე, ჩხვლეტის ხასიათისაა, ლოკალიზებულია რეტროსტერნალურად ან მარცხენა პრეკორდიალურ მიდამოში. დამახასიათებელი ნიშანია ტკივილის გაძლიერება ღრმა სუნთქვისას (პლევრიტული ხასიათი), ხველისას და წოლის დროს, ხოლო შემსუბუქება წინ წადგომით ან ჯდომისას.
• ცხელება — ხშირად სუბფებრილური (37.5–38.5°C), ზოგჯერ მაღალი.
• ზოგადი სისუსტე, ტკივილი სხეულში — ვირუსული ეტიოლოგიის დროს ხშირად თან ახლავს გრიპისმაგვარი სიმპტომები.
• ქოშინი — განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ექსუდატის დაგროვების ან ტამპონადის შემთხვევაში.

ნაკლებად ხშირი სიმპტომები:

• ტკივილის ირადიაცია მარცხენა მხარში, კისერში ან ტრაპეციუსის კუნთის მიდამოში (ფრენის ნერვის გაღიზიანების გამო)
• გულის ფრთხილი ან შეუწყნარებლობის შეგრძნება
• მშრალი ხველა
• ყლაპვის გაძნელება (დისფაგია) — დიდი პერიკარდიული გამონაჟონის შემთხვევაში
• ხმის ჩახლეჩილობა — მარავალნერვის კომპრესიის დროს

ფიზიკალურ გამოკვლევაში ყველაზე სპეციფიკური ნიშანი პერიკარდიუმის ხახუნის ხმაურია (friction rub) — სამკომპონენტიანი, ნაჭრის ხახუნის მსგავსი ხმა, რომელიც სტეთოსკოპით ისმის მკერდის ქვედა მარცხენა ნაწილში. ეს ნიშანი ტრანზიტორულია და შეიძლება აუსკულტაციისას არ მოისმინოს.

დიაგნოსტიკა

ESC 2015 გაიდლაინის მიხედვით, მწვავე პერიკარდიტის დიაგნოზი ისმება, თუ შემდეგი ოთხი კრიტერიუმიდან მინიმუმ ორი არსებობს:

1. პერიკარდიტული მკერდის ტკივილი (მწვავე, პლევრიტული ხასიათის)
2. პერიკარდიუმის ხახუნის ხმაური აუსკულტაციით
3. ელექტროკარდიოგრამის (ეკგ) ტიპიური ცვლილებები — დიფუზური ST-სეგმენტის ელევაცია და PR-სეგმენტის დეპრესია
4. ახალი ან მზარდი პერიკარდიული გამონაჟონი ექოკარდიოგრაფიით

გამოკვლევები:

• ეკგ — პირველი რიგის გამოკვლევა. მწვავე პერიკარდიტისთვის დამახასიათებელია ოთხსტადიანი ცვლილებები: I სტადიაში — დიფუზური ST ელევაცია კონკავური ფორმის (სხვაგვარად, ვიდრე ინფარქტის დროს).
• ექოკარდიოგრაფია — აფასებს პერიკარდიული სითხის არსებობას, რაოდენობას და გულის ტამპონადის ნიშნებს. ნორმალური ექოკარდიოგრამა არ გამორიცხავს პერიკარდიტს.
• სისხლის ანალიზი — C-რეაქტიული ცილა (CRP) მომატებულია პაციენტთა 75–80%-ში; ასევე ლეიკოციტოზი, ჩქგ. ტროპონინის მომატება მიოპერიკარდიტზე მიუთითებს.
• გულმკერდის რენტგენი — დიდი ექსუდატის დროს გულის ჩრდილი „წყლის ბოთლის" ფორმას იძენს (>250 მლ სითხის არსებობისას).
• გულის მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია (MRI) — ყველაზე სენსიტიური მეთოდია პერიკარდიუმის ანთების დასადასტურებლად, განსაკუთრებით არათავისუფალი ან რეციდივური შემთხვევებისთვის (NICE, 2023).
• პერიკარდიოცენტეზი — სითხის ასპირაცია დიაგნოსტიკური ან თერაპიული მიზნით. ჩვენება აქვს ტამპონადის, ბაქტერიული ინფექციის ეჭვის ან ონკოლოგიური ეტიოლოგიის დროს.

მკურნალობა — წამლები

მწვავე პერიკარდიტის მკურნალობა ემყარება ანთების მოხსნას, ტკივილის კონტროლს და რეციდივის პრევენციას (ESC 2015 Guidelines on Pericardial Diseases).

პირველი რიგის თერაპია

1. არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატები (NSAID)

NSAID მწვავე პერიკარდიტის მკურნალობის საფუძველია. პრეფერენციული არჩევანია:

• იბუპროფენი — 600 მგ ყოველ 8 საათში (დღეში 1800 მგ), 1–2 კვირის განმავლობაში, შემდეგ თანდათანობითი შემცირება 2–4 კვირაში. იბუპროფენი ჰემოდინამიკურად ყველაზე ნეიტრალურია და კორონარულ სისხლმიმოქცევაზე ხელსაყრელ გავლენას ახდენს. გამოიყენეთ ნუროფენი 200მგ ან ბრუფენ რაპიდი 400მგ.

• ასპირინი — 750–1000 მგ ყოველ 8 საათში, 1–2 კვირა, შემდეგ თანდათანობით შემცირება. განსაკუთრებით სასურველია მიოკარდიუმის ინფარქტის შემდგომი პერიკარდიტის დროს, რადგან ანტითრომბოციტულ ეფექტსაც ახდენს. გამოიყენეთ ასპირინი 500მგ ან ასპირინი კარდიო 100მგ.

• ინდომეტაცინი — ალტერნატივა, 25–50 მგ ყოველ 8 საათში. ნაკლებად სასურველია ხანდაზმულ პაციენტებში კორონარულ სისხლმიმოქცევაზე უარყოფითი გავლენის გამო.

NSAID-ის მნიშვნელოვანი გაფრთხილებები: კუჭ-ნაწლავის დაცვისთვის ერთდროულად დაინიშნეთ პროტონული ტუმბოს ინჰიბიტორი. კონტრინდიცირებულია თირკმლის მძიმე უკმარისობის, აქტიური წყლულის და ხანგრძლივი ანტიკოაგულანტული თერაპიის დროს.

2. კოლხიცინი

კოლხიცინი NSAID-თან ერთად ინიშნება როგორც პირველი ეპიზოდის, ისე რეციდივის დროს. COPE და ICAP კვლევებმა დაამტკიცა, რომ კოლხიცინი რეციდივის რისკს ნახევრად ამცირებს.

• დოზა: სხეულის წონა ≥70 კგ — 0.5 მგ დღეში 2-ჯერ; <70 კგ — 0.5 მგ დღეში 1-ჯერ.
• ხანგრძლივობა: პირველი ეპიზოდისთვის — 3 თვე; რეციდივისთვის — 6 თვე.
• გვერდითი მოვლენები: დიარეა (ყველაზე ხშირი), გულისრევა. თირკმლის ან ღვიძლის მძიმე უკმარისობის დროს დოზის კორექცია საჭიროა.

მეორე რიგის თერაპია

3. გლუკოკორტიკოიდები

გამოიყენება მხოლოდ მაშინ, როცა NSAID და კოლხიცინი კონტრინდიცირებულია ან არაეფექტურია, ან აუტოიმუნური ეტიოლოგიის დროს. გლუკოკორტიკოიდები ზრდის რეციდივის რისკს, ამიტომ ESC არ რეკომენდებს მათ პირველ რიგში.

• პრედნიზოლონი — 0.25–0.5 მგ/კგ/დღეში (არა 1 მგ/კგ, როგორც ადრე რეკომენდებული იყო), თანდათანობითი შემცირებით რამდენიმე თვის განმავლობაში.
• დექსამეტაზონი 0.5მგ — გამოიყენება სპეციალურ შემთხვევებში, ალტერნატიულ რეჟიმებში.

დამხმარე თერაპია

4. ტკივილის კონტროლი

NSAID-ის არასაკმარისი ანალგეზიის შემთხვევაში შეიძლება:

• დექსალგინი 25მგ — მოკლევადიანი ტკივილის კონტროლი, 25 მგ ყოველ 8 საათში (მაქსიმუმ 75 მგ/დღეში).

5. კუჭის დაცვა NSAID-ის ფონზე:

პროტონული ტუმბოს ინჰიბიტორი რეკომენდებულია NSAID-ის მიღების მთელ პერიოდში.

6. რეციდივური პერიკარდიტის რეზისტენტული ფორმები:

კოლხიცინ-რეზისტენტული რეციდივული პერიკარდიტისთვის ბოლო წლებში რეკომენდებულია ანაკინრა (IL-1 რეცეპტორის ანტაგონისტი) — AIRTRIP კვლევამ მისი მაღალი ეფექტურობა აჩვენა (EMA-ს მიერ დამტკიცებული ჩვენება, 2023).

ცხოვრების წესი

მწვავე პერიკარდიტის დროს ცხოვრების წესის ცვლილებები მკურნალობის მნიშვნელოვანი ნაწილია:

ფიზიკური აქტივობის შეზღუდვა: ეს ყველაზე მნიშვნელოვანი არამედიკამენტოზური რეკომენდაციაა. ESC გაიდლაინის მიხედვით, არასპორტსმენ პაციენტებს ფიზიკური აქტივობა უნდა შეზღუდონ სიმპტომების გაქრობამდე და CRP-ის ნორმალიზაციამდე. სპორტსმენებმა შეჯიბრებით სპორტს მინიმუმ 3 თვე უნდა მოერიდონ, სანამ სრული კლინიკური და ლაბორატორიული რემისია არ დადასტურდება.

კვება:

• ჯანსაღი, ანთების საწინააღმდეგო დიეტა — ხილი, ბოსტნეული, ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავებით მდიდარი საკვები (თევზი, კაკალი)
• მარილის ზომიერი მოხმარება, განსაკუთრებით ექსუდაციური პერიკარდიტის ან გულის უკმარისობის ფონზე
• ადეკვატური ჰიდრატაცია

სტრესის მართვა: ემოციურმა სტრესმა შეიძლება სიმპტომები გააძლიეროს. რეკომენდებულია სუნთქვითი ვარჯიშები, მედიტაცია და საკმარისი ძილი (7–9 საათი).

ალკოჰოლისა და თამბაქოს თავიდან აცილება: ალკოჰოლი აძლიერებს NSAID-ის კუჭ-ნაწლავის გვერდით ეფექტებს. თამბაქო ზოგადად კარდიოვასკულარულ რისკს ზრდის.

რეგულარული მონიტორინგი: სიმპტომების, CRP-ის და ექოკარდიოგრაფიის რეგულარული კონტროლი მნიშვნელოვანია რეციდივის ადრეულ ეტაპზე გამოსავლენად.

გართულებები

მკურნალობის გარეშე ან არაადეკვატური თერაპიის შემთხვევაში პერიკარდიტმა შეიძლება სერიოზული გართულებები გამოიწვიოს:

• გულის ტამპონადა — ყველაზე საშიში მწვავე გართულება. სითხის სწრაფი დაგროვება პერიკარდიუმის ღრუში ზრდის ინტრაპერიკარდიულ წნევას, რაც გულის პარკუჭებს ვეღარ ავსებს. კლინიკურად ვლინდება ბეკის ტრიადით: ჰიპოტენზია, ტონების მოშლა, ვენური წნევის მომატება. ტამპონადა სასწრაფო პერიკარდიოცენტეზს მოითხოვს — დაგვიანებით ლეტალური შედეგი შეიძლება.

• რეციდივური პერიკარდიტი — პაციენტთა 15–30%-ში პირველი ეპიზოდიდან 18 თვის განმავლობაში. კოლხიცინის გარეშე მკურნალობისას რეციდივის რისკი 2-ჯერ მეტია.

• კონსტრიქციული პერიკარდიტი — ქრონიკული ანთების შედეგად (თვეები–წლები) პერიკარდიუმი თანდათანობით სქელდება და ფიბროზდება, რაც გულის დიასტოლურ ფუნქციას ზღუდავს. ვირუსული/იდიოპათიური პერიკარდიტის შემდეგ განვითარების რისკი <1%-ია, ხოლო ტუბერკულოზური პერიკარდიტის შემდეგ — 20–30%.

• მიოპერიკარდიტი — ანთების გავრცელება მიოკარდიუმზე, რაც გულის ფუნქციის დროებით დაქვეითებას იწვევს.

გრძელვადიანი პროგნოზი

იდიოპათიური/ვირუსული მწვავე პერიკარდიტის პროგნოზი ზოგადად კარგია. პაციენტთა 70–85% სრულად გამოჯანმრთელდება 2–4 კვირაში ადეკვატური მკურნალობის ფონზე. კოლხიცინის გამოყენებით რეციდივის რისკი 50%-ით მცირდება.

გრძელვადიანი პერსპექტივით, იდიოპათიური პერიკარდიტის შემდეგ კონსტრიქციის განვითარების რისკი უკიდურესად დაბალია (<1%). თუმცა, სპეციფიკური ეტიოლოგიის (ტუბერკულოზი, ონკოლოგია, ბაქტერიული ინფექცია) შემთხვევაში პროგნოზი ძირითადი დაავადების მიმდინარეობაზეა დამოკიდებული.

მულტირეციდივური ფორმები (3 და მეტი ეპიზოდი) პაციენტის ცხოვრების ხარისხს მნიშვნელოვნად აუარესებს, თუმცა ბიოლოგიური თერაპიის (ანაკინრა) ხელმისაწვდომობამ ამ ჯგუფის პროგნოზი მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა.

როდის უნდა მიმართო ექიმს

სასწრაფო სამედიცინო დახმარება საჭიროა შემდეგ შემთხვევებში:

• მკერდის მწვავე ტკივილი, განსაკუთრებით თუ ახლავს ქოშინი და თავბრუსხვევა — შეიძლება ინფარქტის ან ტამპონადის ნიშანი იყოს
• სისხლის წნევის მკვეთრი ვარდნა, სისუსტე, გულისთხელება, ცნობიერების დარღვევა — ტამპონადის ეჭვი
• მაღალი ცხელება (>38°C), რომელიც NSAID-ით არ იკონტროლება — შეიძლება ბაქტერიული ან ჩირქოვანი პერიკარდიტი იყოს
• სიმპტომების გაუარესება ან ხელახლა გაჩენა მკურნალობის დაწყებიდან 1 კვირის შემდეგ
• ანტიკოაგულანტების მიმღებ პაციენტში მკერდის ტკივილის გაჩენა — ჰემოპერიკარდიუმის რისკი
• ქოშინი წოლის მდგომარეობაში (ორთოპნოე) ან ფეხებში შეშუპება — პერიკარდიული კონსტრიქციის ან დიდი ექსუდატის ნიშანი

ხშირად დასმული კითხვები

შეიძლება თუ არა პერიკარდიტის დროს ალკოჰოლის მიღება?

მწვავე პერიკარდიტის მკურნალობის პერიოდში ალკოჰოლის მიღება მკაცრად არ არის რეკომენდებული. ალკოჰოლი აძლიერებს NSAID-ის კუჭ-ნაწლავის გვერდით ეფექტებს (წყლულის, სისხლდენის რისკი), ამცირებს იმუნური სისტემის ეფექტურობას და შეიძლება კოლხიცინის ტოქსიკურობა გაზარდოს, განსაკუთრებით ღვიძლის ფუნქციის დარღვევისას. სრული გამოჯანმრთელების შემდეგ ზომიერი მოხმარება შესაძლებელია.

შეიძლება თუ არა პერიკარდიტის დროს მუშაობა და მანქანის მართვა?

მწვავე ფაზაში (პირველი 1–2 კვირა) რეკომენდებულია ფიზიკური დატვირთვის მინიმიზაცია და, სასურველია, ავადმყოფობის ფურცლის აღება. მანქანის მართვა ტკივილის ინტენსიური პერიოდის განმავლობაში რეკომენდებული არ არის — ტკივილმა და მედიკამენტებმა (განსაკუთრებით ოპიოიდურ ანალგეტიკებთან კომბინაციაში) შეიძლება ყურადღება და რეაქცია დაქვეითოს. სიმპტომების მოხსნის შემდეგ, ჩვეულებრივ 1–3 კვირაში, სამუშაო აქტივობის თანდათანობითი აღდგენა შესაძლებელია.

საშიშია თუ არა პერიკარდიტი ორსულობის დროს?

ორსულობის დროს პერიკარდიტი იშვიათია, მაგრამ მოითხოვს სპეციალურ მიდგომას. NSAID-ების უმეტესობა კონტრინდიცირებულია მესამე ტრიმესტრში (ფეტალური დუქტუსის ნაადრევი დახურვის რისკი). პირველი და მეორე ტრიმესტრში იბუპროფენი შეიძლება გამოყენებულ იქნას მოკლევადიანად. კოლხიცინი ორსულობის დროს არ არის რეკომენდებული (ტერატოგენურობის მონაცემები არასაკმარისია). ასპირინი დაბალ დოზებში (100 მგ) შეიძლება უსაფრთხო იყოს, მაგრამ მაღალი ანთების საწინააღმდეგო დოზები ორსულობის გვიან ეტაპზე თავიდან უნდა იქნას აცილებული. მკურნალობა აუცილებლად კარდიოლოგისა და აკუშერ-გინეკოლოგის ერთობლივი გადაწყვეტილებით უნდა წარიმართოს.

რამდენ ხანს ვიღებ მედიკამენტებს?

NSAID-ის კურსი ჩვეულებრივ 1–2 კვირაა, შემდეგ 2–4 კვირის განმავლობაში დოზის თანდათანობითი შემცირება. კოლხიცინი პირველი ეპიზოდის დროს 3 თვე, ხოლო რეციდივის დროს 6 თვე ინიშნება. მნიშვნელოვანია, რომ მედიკამენტი უეცრად არ შეწყვიტოთ — ეს რეციდივის რისკს მკვეთრად ზრდის. CRP-ის ნორმალიზაცია და სიმპტომების სრული გაქრობა მკურნალობის შეწყვეტის წინაპირობაა.

ბრენდული და ჯენერიკული წამლები ერთნაირად მოქმედებს?

დიახ, ჯენერიკული პრეპარატები იგივე აქტიურ ნივთიერებას შეიცავს და ბიოეკვივალენტურია ბრენდულ წამლებთან. მაგალითად, ასპირინი კარდიო 100მგ და სხვა ასპირინის ჯენერიკები ერთნაირ თერაპიულ ეფექტს იძლევა. მნიშვნელოვანია, რომ ნებისმიერ შემთხვევაში აფთიაქის რეგისტრირებული და ხარისხის კონტროლზე გავლილი პრეპარატი შეარჩიოთ.

შეიძლება თუ არა პერიკარდიტი განმეორდეს?

სამწუხაროდ, რეციდივი საკმაოდ ხშირია — პაციენტთა 15–30%-ში. კოლხიცინის გამოყენებით ეს რისკი დაახლოებით 50%-ით მცირდება (COPE კვლევა). რეციდივის რისკის ფაქტორებია: არასრული მკურნალობის კურსი, გლუკოკორტიკოიდების ადრეული გამოყენება, მაღალი CRP პირველი ეპიზოდის დროს. თუ 2 ან მეტი რეციდივი განვითარდა, საჭიროა აუტოიმუნური ეტიოლოგიის გამორიცხვა და, შესაძლოა, ბიოლოგიური თერაპიის განხილვა სპეციალისტთან.