ფილტვის ჰიპერტენზია

მოკლედ

ფილტვის ჰიპერტენზია (პულმონარული ჰიპერტენზია) არის მდგომარეობა, რომლის დროსაც ფილტვის არტერიებში სისხლის წნევა პათოლოგიურად მაღალია — საშუალო ფილტვის არტერიული წნევა აღემატება 20 მმ ვწყ. სვ.-ს მოსვენების მდგომარეობაში (ESC/ERS Guidelines, 2022). დაავადება შეიძლება იყოს იდიოპათიური (უცნობი მიზეზის) ან მეორადი — გულის, ფილტვის ან სხვა ორგანოების დაავადებების ფონზე განვითარებული. ძირითადად 30–60 წლის ასაკის ქალებს უფრო ხშირად ემართებათ, თუმცა ნებისმიერ ასაკში შეიძლება გამოვლინდეს. სიმპტომებს შორისაა ქოშინი ფიზიკური დატვირთვისას, დაღლილობა, გულის ძგერა, ტკივილი გულმკერდში და შეშუპებები. მკურნალობა მოიცავს სპეციფიკურ ვაზოდილატატორებს (ენდოთელინის რეცეპტორების ანტაგონისტები, ფოსფოდიესთერაზა-5-ის ინჰიბიტორები, პროსტაციკლინის ანალოგები), დიურეტიკებს, ანტიკოაგულანტებს და, ზოგ შემთხვევაში, კალციუმის არხების ბლოკატორებს. უმკურნალოდ დაავადება პროგრესირებს და მარჯვენა გულის უკმარისობას იწვევს.

რა არის და როგორ ხდება

ფილტვის ჰიპერტენზია — ეს არის ფილტვის სისხლძარღვთა სისტემაში წნევის პათოლოგიური მომატება. ნორმაში, ფილტვის არტერიებში წნევა სისტემური (დიდი წრის) წნევის მხოლოდ მეხუთედს შეადგენს. როდესაც ეს წნევა იზრდება, გულის მარჯვენა პარკუჭი იძულებულია, გაზრდილი წინააღმდეგობის საპირისპიროდ იმუშაოს, რაც თანდათან მის გადატვირთვასა და უკმარისობას იწვევს.

პათოფიზიოლოგიური მექანიზმი მოიცავს სამ ძირითად პროცესს:

1. ვაზოკონსტრიქცია — ფილტვის არტერიოლების კედლების გლუვი კუნთოვანი უჯრედების სპაზმი, რაც სისხლძარღვების სანათურს ავიწროებს.
2. სისხლძარღვთა კედლის რემოდელირება — არტერიოლების კედლებში ინტიმის, მედიის და ადვენტიციის ქრონიკული გასქელება, ფიბროზი და გლუვკუნთოვანი უჯრედების პროლიფერაცია.
3. ადგილობრივი თრომბოზი — მიკროთრომბების წარმოქმნა ფილტვის წვრილ სისხლძარღვებში.

ამ სამი პროცესის შედეგად ფილტვის სისხლძარღვთა საერთო წინააღმდეგობა იზრდება. ენდოთელიუმის (სისხლძარღვის შიდა გარსის) დისფუნქცია ცენტრალურ როლს თამაშობს: მცირდება ვაზოდილატატორების (აზოტის ოქსიდი, პროსტაციკლინი) გამომუშავება და იზრდება ვაზოკონსტრიქტორების (ენდოთელინ-1, თრომბოქსანი) წარმოქმნა.

მარჯვენა პარკუჭი თავდაპირველად ჰიპერტროფიით (კუნთის გასქელებით) ადაპტირდება გაზრდილ დატვირთვას, მაგრამ დროთა განმავლობაში დეკომპენსაცია ხდება — პარკუჭი ფართოვდება, მისი შეკუმშვის ფუნქცია ეცემა, ვითარდება მარჯვენპარკუჭოვანი გულის უკმარისობა (cor pulmonale). ეს იწვევს სისტემურ ვენურ შეგუბებას — ღვიძლის გადიდებას, პერიფერიულ შეშუპებებს და ასციტს.

ვინ რისკის ჯგუფშია

ფილტვის ჰიპერტენზიის რისკ-ფაქტორები მრავალფეროვანია და დამოკიდებულია დაავადების კლასიფიკაციაზე:

• სქესი და ასაკი: იდიოპათიური ფილტვის არტერიული ჰიპერტენზია (ჯგუფი 1) ქალებს 2-4-ჯერ უფრო ხშირად ემართებათ; პიკური ასაკი — 30-60 წელი. თუმცა მეორადი ფორმები ნებისმიერ ასაკში შეიძლება განვითარდეს.
• გენეტიკური მიდრეკილება: BMPR2 გენის მუტაცია პასუხისმგებელია მემკვიდრეობითი ფილტვის ჰიპერტენზიის შემთხვევათა 75%-ზე (ERS, 2022). ოჯახურ ანამნეზში ფილტვის ჰიპერტენზიის არსებობა რისკს მნიშვნელოვნად ზრდის.
• შემაერთებელი ქსოვილის დაავადებები: სისტემური სკლეროდერმია, სისტემური წითელი მგლურა, შერეული შემაერთებელქსოვილოვანი დაავადება.
• თანდაყოლილი გულის მანკები: განსაკუთრებით მარცხნიდან მარჯვნივ შუნტირების მქონე დეფექტები (პარკუჭთაშუა ძგიდის დეფექტი, ღია არტერიული სადინარი).
• ქრონიკული ფილტვის დაავადებები: ფილტვის ობსტრუქციული დაავადება (COPD), ინტერსტიციული ფილტვის დაავადება, ობსტრუქციული ძილის აპნოე.
• თრომბოემბოლიური დაავადებები: ქრონიკული თრომბოემბოლიური ფილტვის ჰიპერტენზია (CTEPH) ფილტვის არტერიის თრომბოემბოლიის შემდეგ 2-4% შემთხვევაში ვითარდება.
• ნივთიერებები და წამლები: ანორექსიგენები, მეტამფეტამინი, კოკაინი, ზოგიერთი ქიმიოთერაპიული პრეპარატი.
• HIV ინფექცია, პორტალური ჰიპერტენზია, ღვიძლის ციროზი.

სიმპტომები

ფილტვის ჰიპერტენზიის სიმპტომები თავდაპირველად არასპეციფიკურია, რაც დიაგნოზის დაგვიანებას იწვევს — საშუალოდ 2-3 წელი გადის პირველი სიმპტომიდან დიაგნოზამდე.

ყველაზე ხშირი სიმპტომები:

• ქოშინი (დისპნოე) — ყველაზე ადრეული და ხშირი სიმპტომი (>95% პაციენტებში). თავდაპირველად მხოლოდ ფიზიკური დატვირთვისას, შემდეგ — მინიმალური აქტივობისას ან მოსვენებისასაც
• დაღლილობა და სისუსტე — ქსოვილების არაადეკვატური ჟანგბადით მომარაგების გამო
• გულის ძგერა (პალპიტაცია) — არითმიები ან ტაქიკარდია
• გულმკერდის ტკივილი — ზოგჯერ სტენოკარდიის მსგავსი, განპირობებული მარჯვენა პარკუჭის იშემიით
• სინკოპე (გონების დაკარგვა) — განსაკუთრებით ფიზიკური დატვირთვისას; საშიში ნიშანია, რომელიც გულის გამოტოლქვის შემცირებაზე მიუთითებს

ნაკლებად ხშირი სიმპტომები:

• ხმის ჩახლეჩა (ორტნერის სინდრომი — გაფართოებული ფილტვის არტერია აწვება მარყუჟისებრ ნერვს)
• მშრალი ხველა
• ჰემოფტიზისი (სისხლიანი ნახველი) — იშვიათია, მაგრამ სერიოზული ნიშანია
• ღებინება და მუცლის ტკივილი (ღვიძლის შეგუბების დროს)

პროგრესირების დროს ჩნდება მარჯვენა გულის უკმარისობის ნიშნები:

• კიდურების შეშუპება (განსაკუთრებით ფეხის ტერფებისა და კოჭების)
• ასციტი (მუცლის ღრუში სითხის დაგროვება)
• საუღელო ვენების გაფართოება
• ჰეპატომეგალია (ღვიძლის გადიდება)
• ცენტრალური ციანოზი (ტუჩების, ფრჩხილების მოლურჯება)

WHO ფუნქციური კლასიფიკაცია (I-IV კლასი) სიმპტომების სიმძიმით განსაზღვრავს პაციენტის ფუნქციურ სტატუსს, რაც მკურნალობის სტრატეგიის შერჩევისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია.

დიაგნოსტიკა

ფილტვის ჰიპერტენზიის დიაგნოსტიკა ეტაპობრივია და მოიცავს სავარაუდო დიაგნოზის დადგენას, მიზეზის დაზუსტებას და სიმძიმის შეფასებას.

1. სკრინინგული კვლევები:

• ტრანსთორაკალური ეხოკარდიოგრაფია — პირველი და ყველაზე ხელმისაწვდომი მეთოდი. ტრიკუსპიდალური რეგურგიტაციის სიჩქარით ირიბად ფასდება ფილტვის არტერიული წნევა. ასევე ფასდება მარჯვენა პარკუჭის ზომა და ფუნქცია.
• ელექტროკარდიოგრამა (ეკგ) — მარჯვენა პარკუჭის ჰიპერტროფიის, გულის ელექტრული ღერძის მარჯვნივ გადახრის ნიშნები.
• გულმკერდის რენტგენოგრაფია — ფილტვის არტერიის ფუძის გაფართოება, პერიფერიული სისხლძარღვოვანი ნახატის გაღარიბება.

2. დამადასტურებელი კვლევა:

• გულის მარჯვენა კამერების კათეტერიზაცია — ოქროს სტანდარტი (ESC/ERS, 2022). პირდაპირ იზომება ფილტვის არტერიული წნევა, ფილტვის სისხლძარღვთა წინააღმდეგობა და გულის გამოტოლქვა. ასევე ტარდება ვაზორეაქტიულობის ტესტი (NO, ილოპროსტი ან ადენოზინი).

3. მიზეზის დაზუსტება:

• ფილტვის ვენტილაცია-პერფუზიის სცინტიგრაფია — CTEPH-ის გამოსარიცხად
• ფილტვის ფუნქციის ტესტები (სპირომეტრია, DLCO)
• კომპიუტერული ტომოგრაფია — ფილტვის პარენქიმისა და სისხლძარღვების შეფასება
• სისხლის ანალიზები: BNP/NT-proBNP (გულის უკმარისობის მარკერი), აუტოიმუნური პანელი (ANA, anti-Scl-70), HIV ტესტი, ღვიძლის ფუნქციური ტესტები
• 6 წუთიანი სიარულის ტესტი — ფუნქციური შესაძლებლობის ობიექტური შეფასება
• კარდიოპულმონარული სტრეს-ტესტი — რთულ შემთხვევებში

მკურნალობა — წამლები

ფილტვის ჰიპერტენზიის მედიკამენტური მკურნალობა დამოკიდებულია დაავადების ჯგუფზე, ფუნქციურ კლასზე და ვაზორეაქტიულობის ტესტის შედეგზე. ESC/ERS 2022 გაიდლაინების მიხედვით, ფილტვის არტერიული ჰიპერტენზიის (ჯგუფი 1) მკურნალობა შემდეგნაირად იწყება:

პირველი რიგის თერაპია

ენდოთელინის რეცეპტორების ანტაგონისტები (ERA):

• ბოსენტანი — 62.5 მგ ორჯერ დღეში, 4 კვირის შემდეგ დოზა იზრდება 125 მგ-მდე ორჯერ დღეში. ჰეპატოტოქსიკურობის რისკის გამო ყოველთვიურად საჭიროა ღვიძლის ფუნქციის კონტროლი (EMA SmPC).
• ამბრისენტანი — 5 მგ ერთხელ დღეში, საჭიროების შემთხვევაში 10 მგ-მდე. ნაკლებად ჰეპატოტოქსიკურია.

ფოსფოდიესთერაზა-5-ის (PDE-5) ინჰიბიტორები:

• სილდენაფილი — 20 მგ სამჯერ დღეში. ეფექტურია ფუნქციური შესაძლებლობისა და ჰემოდინამიკის გაუმჯობესებისთვის.
• ტადალაფილი — 40 მგ ერთხელ დღეში. უპირატესობაა ერთჯერადი მიღება.

ESC/ERS 2022 რეკომენდაცია: საშუალო და მაღალი რისკის პაციენტებში თავიდანვე კომბინირებული თერაპია (ERA + PDE-5 ინჰიბიტორი) უფრო ეფექტურია მონოთერაპიასთან შედარებით.

მეორე რიგის / დამატებითი თერაპია

პროსტაციკლინის ანალოგები და რეცეპტორების აგონისტები:

• ეპოპროსტენოლი — უწყვეტი ინტრავენური ინფუზია. ყველაზე ეფექტური, მაგრამ რთული ადმინისტრირება. გამოიყენება მძიმე (WHO FC III-IV) შემთხვევებში.
• ილოპროსტი — საინჰალაციო ფორმა, 6-9-ჯერ დღეში.
• სელექსიპაგი — პერორალური პროსტაციკლინის (IP) რეცეპტორების აგონისტი; 200 მკგ ორჯერ დღეში, თანდათანობით იზრდება მაქსიმუმ 1600 მკგ-მდე ორჯერ დღეში.

სტიმულატორი გუანილატციკლაზის (sGC):

• რიოციგუატი — 1 მგ სამჯერ დღეში, თანდათანობით იზრდება 2.5 მგ-მდე სამჯერ. განსაკუთრებით ეფექტურია CTEPH-ის დროს. არ შეიძლება PDE-5 ინჰიბიტორებთან ერთად (NICE TA, 2021).

ვაზორეაქტიულ პაციენტებში

კალციუმის არხების ბლოკატორები მაღალი დოზებით — მხოლოდ იმ პაციენტებში, რომლებშიც ვაზორეაქტიულობის ტესტი დადებითია (~10% იდიოპათიური PAH-ის შემთხვევებში):

• ამლოდიპინი 5მგ ან ამლოდიპინი 10მგ — სადღეღამისო დოზა შეიძლება 20 მგ-მდე გაიზარდოს
• ადიპინი 10 მგ (ნიფედიპინი) — 120-240 მგ/დღეში (ESC/ERS, 2022)
• დილტიაზემი — 240-720 მგ/დღეში

მნიშვნელოვანი: კალციუმის არხების ბლოკატორები მხოლოდ ვაზორეაქტიულ პაციენტებში არის ეფექტური; არარეაქტიულ პაციენტებში შეიძლება საზიანოც კი იყოს.

დამხმარე თერაპია

დიურეტიკები — მარჯვენა გულის უკმარისობის სიმპტომების (შეშუპება, ასციტი) შესამსუბუქებლად. დოზა ინდივიდუალურად შეირჩევა.

ანტიკოაგულანტები:

• ვარფარინი — ადრე რუტინულად ინიშნებოდა იდიოპათიური PAH-ის დროს, თუმცა ბოლო მონაცემებით ინდივიდუალურად უნდა გადაწყდეს (ESC/ERS, 2022). CTEPH-ის დროს ანტიკოაგულაცია სავალდებულოა.
• ასპირინი კარდიო 100მგ — ზოგიერთ შემთხვევაში, თუმცა მტკიცებულების ბაზა შეზღუდულია.

დიგოქსინი — მარჯვენპარკუჭოვანი უკმარისობის და წინაგულთა ფიბრილაციის თანაარსებობისას.

ჟანგბადოთერაპია — ჰიპოქსემიის დროს (PaO₂ < 60 მმ ვწყ. სვ.), განსაკუთრებით მე-3 ჯგუფის ფილტვის ჰიპერტენზიაში.

რკინის პრეპარატები — რკინის დეფიციტი ხშირია PAH-ის პაციენტებში და აუარესებს ფუნქციურ შესაძლებლობას.

ცხოვრების წესი

ფილტვის ჰიპერტენზიის დროს ცხოვრების წესის კორექცია სამედიკამენტო მკურნალობის აუცილებელი დამატებაა:

ფიზიკური აქტივობა:

• ზომიერი, კონტროლირებული ვარჯიში რეკომენდებულია (ESC/ERS, 2022). სპეციალიზებულ ცენტრში სარეაბილიტაციო პროგრამამ შეიძლება 6-წუთიანი სიარულის მანძილი 30-50 მეტრით გაზარდოს.
• აკრძალულია ძალიან მძიმე ფიზიკური დატვირთვა და ისეთი აქტივობები, რომლებიც სინკოპეს რისკს ზრდის.

კვება:

• მარილის მიღების შეზღუდვა (< 5 გ/დღეში) — განსაკუთრებით შეშუპების არსებობისას
• სითხის მიღების კონტროლი (1.5-2 ლიტრი/დღეში) მარჯვენა გულის უკმარისობის დროს
• ბალანსირებული, მსუბუქი კვება; ჭარბი წონის თავიდან აცილება

სიმაღლე და ფრენა:

• 1500 მეტრზე მაღლა ყოფნა იწვევს ჰიპოქსიურ ვაზოკონსტრიქციას — მოერიდეთ. თვითმფრინავით ფრენისას შეიძლება საჭირო გახდეს დამატებითი ჟანგბადი (NICE, 2023).

ვაქცინაცია:

• გრიპისა და პნევმოკოკური ვაქცინაცია რეკომენდებულია, რადგან რესპირატორული ინფექციები სერიოზულ გაუარესებას იწვევს.

ორსულობა:

• კატეგორიულად უკუნაჩვენებია — დედის სიკვდილიანობა 30-50%-ს აღწევს (WHO რეკომენდაცია). საჭიროა სანდო კონტრაცეფციის მეთოდი.

სტრესის მართვა:

• ფსიქოლოგიური მხარდაჭერა, საჭიროების შემთხვევაში — ფსიქოთერაპია. ქრონიკული დაავადებით ცხოვრება ემოციურად მძიმეა.

გართულებები

უმკურნალოდ ან არაადეკვატურად მკურნალობის შემთხვევაში ფილტვის ჰიპერტენზია პროგრესირებს და მძიმე გართულებებს იწვევს:

• მარჯვენა გულის უკმარისობა (cor pulmonale) — ყველაზე ხშირი და ყველაზე საშიში გართულება. წნევის ქრონიკული მომატება მარჯვენა პარკუჭის დილატაციასა და დეკომპენსაციას იწვევს, რაც სიკვდილის ძირითადი მიზეზია.
• არითმიები — წინაგულთა ფიბრილაცია და ფლატერი, რომლებიც დამატებით აუარესებს ჰემოდინამიკას. ვლინდება დაავადების საშუალო და გვიან სტადიებზე.
• ჰემოფტიზისი — ფილტვის არტერიების რღვევა ან ბრონქიალური არტერიების ჰიპერტროფია. შეიძლება მასიური და სიცოცხლისთვის საშიში იყოს.
• ჰეპატო-რენალური უკმარისობა — ვენური შეგუბების გამო ღვიძლისა და თირკმელების ფუნქცია ეცემა.
• ფილტვის არტერიის ანევრიზმა და დისექცია — იშვიათი, მაგრამ ფატალური გართულება.

უმკურნალოდ, იდიოპათიური PAH-ის პაციენტთა საშუალო სიცოცხლის ხანგრძლივობა დიაგნოზის მომენტიდან მხოლოდ 2-3 წელი იყო (ისტორიული მონაცემები). თანამედროვე თერაპიამ ეს მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა.

გრძელვადიანი პროგნოზი

თანამედროვე კომბინირებული თერაპიის პირობებში იდიოპათიური PAH-ის 5-წლიანი გადარჩენადობა 60-70%-ს აღწევს, რაც მნიშვნელოვანი პროგრესია წინა ათწლეულებთან შედარებით (REVEAL Registry, 2023). პროგნოზი მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული:

• ფუნქციურ კლასზე — WHO FC I-II პაციენტებს საუკეთესო პროგნოზი აქვთ
• ჰემოდინამიკურ პარამეტრებზე — გულის ინდექსი, მარჯვენა წინაგულის წნევა
• 6-წუთიანი სიარულის მანძილზე — >440 მეტრი კარგ პროგნოზს მიუთითებს
• BNP/NT-proBNP დონეზე — დაბალი მნიშვნელობები უკეთეს გამოსავალთან ასოცირდება
• მიზეზზე — შემაერთებელი ქსოვილის დაავადებების ფონზე განვითარებული PAH-ის პროგნოზი უარესია

CTEPH-ის შემთხვევაში, ფილტვის ენდარტერექტომია (ქირურგიული მკურნალობა) შეიძლება კურაციული იყოს. ტრანსპლანტაცია (ფილტვის ან გულ-ფილტვის) რჩება ბოლო საშუალებად რეფრაქტერული შემთხვევებისთვის.

როდის უნდა მიმართო ექიმს

დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს ან გამოიძახეთ სასწრაფო შემდეგ შემთხვევებში:

• გონების დაკარგვა (სინკოპე) ფიზიკური დატვირთვის დროს — შეიძლება მიუთითებდეს გულის კრიტიკულად შემცირებულ გამოტოლქვაზე
• მოსვენების მდგომარეობაში ძლიერი ქოშინი, რომელიც წამოწოლისას უარესდება — მარჯვენა გულის უკმარისობის დეკომპენსაციის ნიშანია
• სისხლის ხველება (ჰემოფტიზისი) — ფილტვის სისხლძარღვების რღვევის შესაძლო ნიშანი
• სწრაფად მზარდი შეშუპებები ფეხებზე და/ან მუცლის მოცულობის გაზრდა — სითხის დაგროვება პროგრესირებს
• გულმკერდის ძლიერი ტკივილი ან გულის არითმიის შეგრძნება — გულის იშემია ან სიცოცხლისთვის საშიში არითმია
• ტუჩების ან ფრჩხილების გამუდმებული ლურჯი შეფერილობა (ციანოზი) — მძიმე ჰიპოქსემია

ხშირად დასმული კითხვები

შესაძლებელია თუ არა ფილტვის ჰიპერტენზიით მოგზაურობა და ფრენა?

მოგზაურობა შესაძლებელია, თუმცა გარკვეული სიფრთხილეა საჭირო. თვითმფრინავის სალონში ჟანგბადის პარციალური წნევა შემცირებულია (ეკვივალენტი 1500-2400 მეტრზე), რაც ჰიპოქსემიას აუარესებს. WHO FC III-IV პაციენტებს ფრენისას რეკომენდებულია დამატებითი ჟანგბადი (2 ლ/წთ). ავიაკომპანიას წინასწარ უნდა შეატყობინოთ. მაღალმთიანი კურორტები (>1500 მ) არ არის რეკომენდებული. მედიკამენტების საკმარისი მარაგი აუცილებლად იქონიეთ თან.

შეიძლება თუ არა ალკოჰოლის მიღება ფილტვის ჰიპერტენზიის დროს?

მცირე რაოდენობით ალკოჰოლი (მაგ., 1 ჭიქა ღვინო) ჩვეულებრივ გვერდითი მოვლენები არ იწვევს, თუმცა ჭარბი ალკოჰოლი სისხლძარღვთა ტონუსს აქვეითებს, შეიძლება ჰიპოტენზია გამოიწვიოს და მედიკამენტებთან ურთიერთქმედება ჰქონდეს. თუ იღებთ ვარფარინს — ალკოჰოლი INR-ს ცვლის და სისხლდენის რისკს ზრდის. ყოველთვის გაიარეთ კონსულტაცია მკურნალ ექიმთან.

რა ხდება ორსულობის შემთხვევაში?

ორსულობა ფილტვის ჰიპერტენზიის დროს კატეგორიულად უკუნაჩვენებია — დედის სიკვდილიანობა 30-50%-ს აღწევს (ESC/ERS, 2022). ორსულობისას ჰემოდინამიკური ცვლილებები (მოცულობის ზრდა, გულის გამოტოლქვის მატება) მარჯვენა პარკუჭის დეკომპენსაციას იწვევს. ქალებს, რომლებსაც ფილტვის ჰიპერტენზია აქვთ, სანდო კონტრაცეფცია ესაჭიროებათ. ასევე გასათვალისწინებელია, რომ ბოსენტანი ტერატოგენურია, ხოლო ვარფარინი — ფეტოტოქსიკური.

შემიძლია თუ არა მუშაობა და მართვა ავტომობილით?

ეს დამოკიდებულია დაავადების სიმძიმეზე. WHO FC I-II პაციენტების უმრავლესობას შეუძლია მსუბუქი ან საშუალო სიმძიმის სამუშაოს შესრულება. სინკოპეს ეპიზოდის არსებობა ავტომობილის მართვის უკუჩვენებაა — ეს საფრთხეს უქმნის როგორც პაციენტს, ისე გარშემომყოფებს. მძიმე ფიზიკური სამუშაო უკუნაჩვენებია. საჭიროა ოკუპაციური რეაბილიტოლოგის კონსულტაცია სამუშაო პირობების ადაპტაციისთვის.

რამდენად ეფექტურია ფილტვის ტრანსპლანტაცია?

ფილტვის ტრანსპლანტაცია განიხილება იმ პაციენტებში, რომლებიც მაქსიმალური მედიკამენტური თერაპიის მიუხედავად პროგრესირებენ (WHO FC III-IV). ტრანსპლანტაციის 5-წლიანი გადარჩენადობა ~55%-ია (ISHLT Registry, 2023). გადაწყვეტილება ინდივიდუალურად მიიღება მრავალპროფილიანი გუნდის მიერ. ტრანსპლანტაციის მოლოდინის სიაზე ჩაწერა ნაადრევად უნდა დაიგეგმოს, რადგან მოლოდინის პერიოდი ხანგრძლივია.

რა განსხვავებაა ფილტვის ჰიპერტენზიის სხვადასხვა ჯგუფს შორის?

WHO კლასიფიკაცია 5 ჯგუფს გამოყოფს: ჯგუფი 1 — ფილტვის არტერიული ჰიპერტენზია (იდიოპათიური, მემკვიდრეობითი, წამლით გამოწვეული); ჯგუფი 2 — მარცხენა გულის დაავადებით გამოწვეული; ჯგუფი 3 — ფილტვის დაავადებით/ჰიპოქსიით გამოწვეული; ჯგუფი 4 — ქრონიკული თრომბოემბოლიური (CTEPH); ჯგუფი 5 — გაურკვეველი/მრავალფაქტორული მექანიზმებით. მკურნალობა ჯგუფის მიხედვით მნიშვნელოვნად განსხვავდება — სპეციფიკური ვაზოდილატატორები (ბოსენტანი, სილდენაფილი და სხვ.) მხოლოდ ჯგუფი 1-ის და ნაწილობრივ ჯგუფი 4-ის დროს არის ინდიცირებული.