ეპიგლოტიტი

მოკლედ

ეპიგლოტიტი არის ეპიგლოტისის (ხორხის თავსახური ხრტილის) მწვავე ანთება, რომელიც სწრაფად ვითარდება და სიცოცხლისთვის საშიში მდგომარეობაა. ეპიგლოტისი — პატარა ხრტილოვანი სტრუქტურაა ენის ძირთან, რომელიც ყლაპვისას სასუნთქ გზებს ფარავს. ანთების დროს ეპიგლოტისი სწრაფად შეშუპდება და შეიძლება სასუნთქი გზების სრული ობსტრუქცია (გადახურვა) გამოიწვიოს. ისტორიულად, დაავადება ძირითადად 2–6 წლის ბავშვებში გვხვდებოდა და Haemophilus influenzae ტიპი b (Hib) ბაქტერიით იყო გამოწვეული, თუმცა Hib-ვაქცინაციის შემოღების შემდეგ ბავშვებში შემთხვევები მკვეთრად შემცირდა, ხოლო მოზრდილებში — შედარებით გაიზარდა. მკურნალობა მოითხოვს სასწრაფო ჰოსპიტალიზაციას, სასუნთქი გზების დაცვას (ინტუბაცია ან ტრაქეოტომია), ინტრავენურ ანტიბიოტიკოთერაპიას და კორტიკოსტეროიდებს. დროული მკურნალობის შემთხვევაში პროგნოზი კარგია, ხოლო მკურნალობის გარეშე ლეტალობა 20%-ს აღწევს.

რა არის და როგორ ხდება

ეპიგლოტიტი წარმოადგენს ეპიგლოტისისა და მიმდებარე სუპრაგლოტიკური (ხორხის ზედა ნაწილის) ქსოვილების მწვავე ანთებით პროცესს. ეპიგლოტისი — თხელი, ფოთლის ფორმის ხრტილია, რომელიც ენის ძირის უკან მდებარეობს. მისი ძირითადი ფუნქციაა ყლაპვის დროს ტრაქეის (სასუნთქი მილის) შესავლის დახურვა, რათა საკვები და სითხე ფილტვებში არ მოხვდეს.

პათოფიზიოლოგიური მექანიზმი: ინფექციური აგენტი (ყველაზე ხშირად ბაქტერია) ეპიგლოტისის ლორწოვან გარსზე მოხვედრისას იწვევს მწვავე ანთებით რეაქციას. ეპიგლოტისის ქსოვილი ძალიან ფხვიერია და მდიდარია სისხლძარღვებით, რის გამოც ანთებისას შეშუპება ძალიან სწრაფად ვითარდება — ზოგჯერ რამდენიმე საათში. შეშუპებული ეპიგლოტისი, რომელიც ნორმალურ მდგომარეობაში ჩვეულებრივ თხელია, „ბუშტის" ფორმას იღებს და თანდათან ხურავს სასუნთქ გზებს.

გამომწვევი მიზეზები:

• Haemophilus influenzae ტიპი b (Hib) — ისტორიულად ყველაზე ხშირი გამომწვევი, განსაკუთრებით ბავშვებში
• Streptococcus ჯგუფის ბაქტერიები (A, B, C ჯგუფები)
• Staphylococcus aureus (მათ შორის MRSA)
• Streptococcus pneumoniae
• იშვიათად — სოკოვანი ინფექციები (იმუნოდეფიციტურ პაციენტებში)
• არაინფექციური მიზეზები: თერმული დამწვრობა ცხელი სითხეებით, ქიმიური გაღიზიანება, ტრავმა, ინჰალაციური დამწვრობა

ბავშვებში ეპიგლოტისი უფრო რბილი და მოქნილია, სასუნთქი გზები ვიწროა, ამიტომ ობსტრუქციის რისკი მაღალია. მოზრდილებში სასუნთქი გზები უფრო ფართოა, თუმცა დაავადება მაინც სიცოცხლისთვის საშიშია (NICE, 2023).

ვინ რისკის ჯგუფშია

ასაკი:

• ბავშვები 2–6 წლის ასაკში — ყველაზე კლასიკური ჯგუფი, თუმცა Hib-ვაქცინაციის შემდეგ შემთხვევები მკვეთრად შემცირდა
• მოზრდილები 40–60 წლის ასაკში — ბოლო ათწლეულებში ეპიგლოტიტი სულ უფრო ხშირად დიაგნოსტირდება ამ ჯგუფში

სქესი: მამაკაცებში დაახლოებით 2-3-ჯერ უფრო ხშირად გვხვდება, ვიდრე ქალებში.

ვაქცინაციის სტატუსი: Hib-ვაქცინით არავაქცინირებული ბავშვები კრიტიკულ რისკ-ჯგუფში არიან. ვაქცინაცია 99%-ით ამცირებს Hib-გამოწვეული ეპიგლოტიტის რისკს (WHO, 2024).

იმუნოდეფიციტი:

• აივ/შიდსი
• ქიმიოთერაპია ან იმუნოსუპრესიული მკურნალობა
• სპლენექტომიის (ელენთის მოცილების) შემდგომი მდგომარეობა
• შაქრიანი დიაბეტი

ცხოვრების წესი:

• მოწევა და თამბაქოს მოხმარება — ზრდის ხორხის ლორწოვანი გარსის ინფექციისადმი მგრძნობელობას
• ალკოჰოლის ბოროტად მოხმარება
• ნარკოტიკული ნივთიერებების ინჰალაცია (კრეკი, სხვა ინჰალანტები)

თანმხლები მდგომარეობები:

• ლიმფომა და სხვა ჰემატოლოგიური ონკოდაავადებები
• მძიმე ალერგიული რეაქციები ანამნეზში

სიმპტომები

ეპიგლოტიტის სიმპტომატიკა განსხვავდება ბავშვებსა და მოზრდილებში, თუმცა საერთო ნიშანი მწვავე, სწრაფი დაწყებაა.

ბავშვებში კლასიკური სიმპტომები:

• მაღალი ცხელება (39°C და მეტი), რომელიც უეცრად იწყება
• მწვავე ყელის ტკივილი — ხშირად ბავშვი საერთოდ ვერ ყლაპავს
• ნერწყვდენა (სალივაცია) — ბავშვი ვერ ყლაპავს ნერწყვს და ის პირიდან გადმოედინება
• შთაგონებითი სტრიდორი — ჩასუნთქვისას მაღალი ხმის ხმაურიანი სუნთქვა
• „სამფეხა" პოზა — ბავშვი წინ გადაიხრება, ხელებზე დაყრდნობით ზის, პირი ღიაა, ნიკაპი წინ არის წამოწეული
• ხმის ჩახლეჩა (მუფლირებული ხმა) — „ცხელი კარტოფილის" ხმა
• შფოთვა, აგზნება

მოზრდილებში სიმპტომები:

• ყელის ძლიერი ტკივილი — ხშირად ფიზიკალურ გამოკვლევაზე არაპროპორციულად ძლიერი
• ყლაპვის ტკივილი (ოდინოფაგია) — ყველაზე ხშირი ჩივილი
• ხმის ცვლილება
• ნერწყვდენა
• ცხელება (შეიძლება უფრო დაბალი იყოს, ვიდრე ბავშვებში)
• სუნთქვის გაძნელება — შედარებით გვიანი სიმპტომია

ნაკლებად ხშირი სიმპტომები:

• კისრის ტკივილი და შეშუპება
• ყურში ტკივილის ირადიაცია
• ხველა (ჩვეულებრივ არ არის გამოხატული, რაც კრუპისგან განასხვავებს)
• ციანოზი (კანის მოცისფრო შეფერილობა) — გვიანი, საშიში ნიშანი

მნიშვნელოვანი: ეპიგლოტიტი კრუპისგან (ლარინგოტრაქეიტისგან) განსხვავდება: კრუპი ნელა ვითარდება, „ძაღლის ყეფის" ხველით ხასიათდება, ხოლო ეპიგლოტიტი — მწვავედ იწყება, ხველა მინიმალურია და ნერწყვდენა ტიპიურია (BNF for Children, 2024).

დიაგნოსტიკა

ეპიგლოტიტის დიაგნოსტიკა ძირითადად კლინიკურ სურათზეა დამყარებული. მთავარი პრინციპი: არავითარ შემთხვევაში არ უნდა გადაიდოს სასუნთქი გზების დაცვა დიაგნოსტიკური პროცედურების გამო!

კლინიკური შეფასება:

• სიმპტომების სწრაფი შეფასება (ცხელება, ნერწყვდენა, სტრიდორი, პოზა)
• ბავშვებში ყელის გამოკვლევა (სპატულით) კატეგორიულად აკრძალულია — შეიძლება ლარინგოსპაზმი და სრული ობსტრუქცია გამოიწვიოს

ლარინგოსკოპია:

• მოზრდილებში მოქნილი ფიბროოპტიკური ლარინგოსკოპია (ნაზოლარინგოსკოპია) — დიაგნოზის „ოქროს სტანდარტია"
• ვიზუალიზდება წითელი, შეშუპებული, „ალუბლის" ფორმის ეპიგლოტისი

რადიოლოგიური კვლევა:

• კისრის გვერდითი რენტგენოგრაფია — ჩანს „თითის ანაბეჭდის ნიშანი" (thumb sign) — შეშუპებული ეპიგლოტისი
• მნიშვნელოვანი: რენტგენი მხოლოდ სტაბილურ პაციენტებში! არასტაბილურ პაციენტს არ გადაყვანთ რენტგენოლოგიურ კაბინეტში

ლაბორატორიული კვლევები:

• სრული სისხლის ანალიზი — ლეიკოციტოზი (თეთრი უჯრედების მომატება)
• სისხლის კულტურა — გამომწვევის იდენტიფიკაციისთვის
• ეპიგლოტისის კულტურა (ინტუბაციის შემდეგ)
• C-რეაქტიული ცილა (CRP) — ანთების მარკერი

დიფერენციული დიაგნოზი:

• კრუპი (ლარინგოტრაქეიტი)
• პერიტონზილარული აბსცესი
• რეტროფარინგეალური აბსცესი
• ანგიონევროზული შეშუპება (კვინკეს შეშუპება)
• ხორხის უცხო სხეული
• ხორხის დიფთერია (BNF 88, 2025)

მკურნალობა — წამლები

ეპიგლოტიტი სასწრაფო სამედიცინო მდგომარეობაა. მკურნალობა ყოველთვის საავადმყოფოს პირობებში ხდება, ხშირად — ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში.

პირველი რიგის ზომა — სასუნთქი გზების დაცვა

ეს არის ყველაზე კრიტიკული ნაბიჯი. ენდოტრაქეალური ინტუბაცია ან, საჭიროების შემთხვევაში, გადაუდებელი ტრაქეოტომია. ჟანგბადის ინჰალაცია აუცილებელია.

პირველი რიგის ანტიბიოტიკოთერაპია (ინტრავენური):

ინტრავენური ანტიბიოტიკები დაუყოვნებლივ იწყება, ჯერ ემპირიულად (კულტურის შედეგამდე), შემდეგ — მგრძნობელობის მიხედვით კორექტირდება.

• მესამე თაობის ცეფალოსპორინები — პირველი არჩევანი:
• ცეფტრიაქსონი 1გ — მოზრდილებში 1–2 გ ინტრავენურად, დღეში ერთხელ; ბავშვებში 50–100 მგ/კგ/დღეში. ხანგრძლივობა: ჩვეულებრივ 7–10 დღე. ეფექტურია Hib-ისა და სხვა ხშირი გამომწვევების მიმართ.

• ამოქსიცილინ-კლავულანატი — ალტერნატიული ვარიანტი, განსაკუთრებით ინტრავენურიდან ორალურ თერაპიაზე გადასვლისას:
• აუგმენტინი 1გ — მოზრდილებში 1 გ (875/125 მგ) ორჯერ დღეში, ორალურად, 7–10 დღე
• ამოქსიკლავი 625მგ — ალტერნატივა: 625 მგ სამჯერ დღეში
• ბავშვებში: აუგმენტინი 457მგ სუსპენზია — დოზა წონის მიხედვით

• ამოქსიცილინი — მხოლოდ მსუბუქ შემთხვევებში, ცეფალოსპორინების ალერგიისას:
• ამოქსიცილინი 500მგ — 500 მგ სამჯერ დღეში

მეორე რიგის ანტიბიოტიკები:

ცეფალოსპორინებისადმი ალერგიის ან რეზისტენტული გამომწვევის შემთხვევაში:

• აზითრომიცინი (მაკროლიდი):
• აზიმაკი 500მგ — 500 მგ ინტრავენურად ან ორალურად, დღეში ერთხელ, 3–5 დღე
• აზითრომიცინი 500მგ — ალტერნატიული ბრენდი

• ამპიცილინ-სულბაქტამი:
• ამპიცილინი და სულბაქტამი — ინტრავენურად, დოზა ინდივიდუალურად

დამხმარე მედიკამენტოზური თერაპია:

კორტიკოსტეროიდები — შეშუპების შესამცირებლად:

• დექსამეთაზონი ინტრავენურად — 0.6 მგ/კგ (მაქსიმუმ 10 მგ), ჩვეულებრივ 24–48 საათის განმავლობაში
• მეთილპრედნიზოლონი — ალტერნატივა

ადრენალინი (ეპინეფრინი):

• ადრენალინი — ნებულაიზერით ინჰალაციურად (1:1000 ხსნარი, 2–5 მლ) — დროებითი ეფექტი შეშუპების შესამცირებლად, სანამ ინტუბაცია განხორციელდება

ანტიპირეტიკები (ცხელების დასაწევად):

• ნუროფენი 200მგ — იბუპროფენი, 200–400 მგ, ორალურად (თუ ყლაპვა შესაძლებელია)
• პარაცეტამოლი ინტრავენურად — ყველაზე ხშირად ჰოსპიტალურ პირობებში
• ანალგინი 500მგ — ალტერნატივა ცხელების დროს

საინფუზიო თერაპია:

• პაციენტი ხშირად ვერ ყლაპავს, ამიტომ ინტრავენური ჰიდრატაცია აუცილებელია

შენიშვნა: ანტიბიოტიკოთერაპიის ხანგრძლივობა ჩვეულებრივ 7–10 დღეა. ინტრავენური მკურნალობა ორალურზე გადაიყვანება კლინიკური გაუმჯობესების შემდეგ (NICE Clinical Guidelines, 2023).

ცხოვრების წესი

ეპიგლოტიტის პრევენცია და გამოჯანმრთელება მოითხოვს ცხოვრების წესის კორექციას:

ვაქცინაცია (ყველაზე მნიშვნელოვანი პრევენციული ზომა):

• Hib-ვაქცინა (Haemophilus influenzae ტიპი b) — ბავშვთა სავალდებულო ვაქცინაციის კალენდრის ნაწილია. WHO-ს რეკომენდაციით, ვაქცინაცია 2, 4 და 6 თვის ასაკში ტარდება ბუსტერ-დოზით 12–15 თვეზე.

თამბაქოს მოხმარება:

• მოწევა კატეგორიულად შეწყვიტეთ — ხორხის ლორწოვანი გარსის ქრონიკული გაღიზიანება ინფექციების რისკს მნიშვნელოვნად ზრდის
• პასიური მოწევისგან ბავშვების დაცვა

ალკოჰოლი:

• ბოროტად მოხმარების შემცირება — ალკოჰოლი ასუსტებს ადგილობრივ იმუნიტეტს

კვება გამოჯანმრთელების პერიოდში:

• რბილი, თბილი საკვები — არ მიირთვათ ცხელი, ბასრი ან მკვეთრი საკვები
• უხვი სითხის მიღება
• ყლაპვის ტკივილის შემთხვევაში — თხევადი და ნახევრადთხევადი დიეტა

ჰიგიენა:

• ხშირი ხელის დაბანა
• რესპირატორული ჰიგიენა — ხველისა და ცემინების დროს პირის დაფარვა
• ავადმყოფ ადამიანებთან კონტაქტის შეზღუდვა

იმუნიტეტის გაძლიერება:

• სრულფასოვანი კვება, ვიტამინებით მდიდარი საკვები
• ადეკვატური ძილი
• სტრესის მართვა

გართულებები

მკურნალობის გარეშე ეპიგლოტიტის გართულებები სწრაფად ვითარდება და ფატალური შეიძლება იყოს:

სასუნთქი გზების სრული ობსტრუქცია:

• ყველაზე საშიში გართულება — შეიძლება რამდენიმე საათში განვითარდეს
• იწვევს ასფიქსიას (დახშობას) და სიკვდილს
• მკურნალობის გარეშე ლეტალობა 20–30%-ს აღწევს

სეფსისი (სისხლის მოწამვლა):

• ბაქტერიების გავრცელება სისხლში — სეპტიკური შოკი
• მრავალი ორგანოს უკმარისობა

ფილტვის გართულებები:

• ასპირაციული პნევმონია
• ფილტვის აბსცესი
• პულმონარული შეშუპება

ადგილობრივი გართულებები:

• ეპიგლოტიკური აბსცესი
• ანთების გავრცელება — მედიასტინიტი (შუასაყრის ანთება)
• კისრის რბილი ქსოვილების ფლეგმონა

ინტუბაციის გართულებები:

• ტრაქეის დაზიანება
• სუბგლოტიკური სტენოზი (ქრონიკული შევიწროება)

გართულებების რისკი ყველაზე მაღალია პირველ 24–48 საათში. სწორი მართვის შემთხვევაში გართულებების სიხშირე მინიმალურია (EMA SmPC guidelines, 2024).

გრძელვადიანი პროგნოზი

დროული და ადეკვატური მკურნალობის შემთხვევაში ეპიგლოტიტის პროგნოზი შესანიშნავია:

• გადარჩენის მაჩვენებელი სათანადო მკურნალობით: 99%-ზე მეტი
• სრული გამოჯანმრთელება ჩვეულებრივ 5–7 დღეში ხდება
• ექსტუბაცია (სასუნთქი მილის ამოღება) ჩვეულებრივ 24–72 საათში ხერხდება
• ჰოსპიტალიზაციის საშუალო ხანგრძლივობა: 3–7 დღე
• რეციდივი (ხელახალი დაავადება) ძალიან იშვიათია — 1%-ზე ნაკლები

მოზრდილებში პროგნოზი ბავშვებთან შედარებით ზოგჯერ უფრო რთულია, რადგან დიაგნოზი ხშირად გვიან ისმება. იმუნოკომპრომეტირებულ პაციენტებში გამოჯანმრთელება უფრო ხანგრძლივია. ქრონიკული შედეგები (ხმის ცვლილება, სუნთქვის პრობლემები) ძალიან იშვიათია.

როდის უნდა მიმართო ექიმს

ეპიგლოტიტი სასწრაფო სამედიცინო მდგომარეობაა. დაუყოვნებლივ გამოიძახეთ სასწრაფო სამედიცინო დახმარება (112) შემდეგ შემთხვევებში:

• ბავშვს უეცრად აქვს მაღალი ცხელება, ნერწყვდენა და ყლაპვის შეუძლებლობა — განსაკუთრებით, თუ Hib-ით ვაქცინირებული არ არის
• სტრიდორი (ხმაურიანი, შტრიხული სუნთქვა) — ნიშნავს, რომ სასუნთქი გზები ვიწროვდება
• ბავშვი წინ გადახრილ პოზაში ზის, პირი ღია აქვს და ნერწყვი გადმოედინება
• სუნთქვის პროგრესირებადი გაძნელება — განსაკუთრებით თუ ყელის ტკივილმა რამდენიმე საათში ძლიერ გაუარესდა
• ციანოზი (კანის, ტუჩების ან ფრჩხილების მოლურჯება) — ჟანგბადის ნაკლებობის ნიშანი
• ხმის ცვლილება ცხელებასთან ერთად მოზრდილში — განსაკუთრებით ყლაპვის ძლიერი ტკივილით

მნიშვნელოვანი: ეპიგლოტიტის ეჭვისას არ სცადოთ ყელში ჩახედვა, ბავშვის დაწვენა ან ხმაურის გამოწვევა — ეს შეიძლება სრული ობსტრუქცია გამოიწვიოს!

ხშირად დასმული კითხვები

შეიძლება თუ არა ეპიგლოტიტის სახლში მკურნალობა?

არა, კატეგორიულად არა. ეპიგლოტიტი სასწრაფო ჰოსპიტალური მდგომარეობაა, რომელიც მოითხოვს სასუნთქი გზების უწყვეტ მონიტორინგს, ინტრავენურ ანტიბიოტიკოთერაპიას და, საჭიროების შემთხვევაში, ინტუბაციას. სახლში მკურნალობის მცდელობა სიცოცხლისთვის საშიშია. გამოჯანმრთელების ფაზაში, როცა ექიმი ჰოსპიტალიდან გაგიწერთ, ორალურ ანტიბიოტიკებს (აუგმენტინი 1გ ან ამოქსიკლავი 2x 1000მგ) სახლში დანიშნულებით მიიღებთ.

ვაქცინაცია ნამდვილად იცავს ეპიგლოტიტისგან?

Hib-ვაქცინა ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური ვაქცინაა — 99%-ით ამცირებს Haemophilus influenzae ტიპი b-ით გამოწვეული ეპიგლოტიტის რისკს. ვაქცინაციის შემოღებამდე (1990-იანი წლები) ეპიგლოტიტი ბავშვთა ხშირი და ძალიან საშიში დაავადება იყო. თუმცა გასათვალისწინებელია, რომ ეპიგლოტიტი სხვა ბაქტერიებითაც შეიძლება გამოწვეული იყოს, ამიტომ ვაქცინაცია 100%-იან დაცვას არ იძლევა. მიუხედავად ამისა, ვაქცინაცია ყველაზე მნიშვნელოვანი პრევენციული ღონისძიებაა (WHO Position Paper, 2024).

როგორ განვასხვავო ეპიგლოტიტი ჩვეულებრივი ყელის ტკივილისგან ან კრუპისგან?

ეპიგლოტიტისთვის დამახასიათებელია: უეცარი დაწყება (რამდენიმე საათში), მაღალი ცხელება, ნერწყვდენა, ყლაპვის შეუძლებლობა და ხველის არარსებობა ან მინიმალური ხველა. კრუპი კი ნელა ვითარდება (1–2 დღეში), „ძაღლის ყეფის" ხველით ხასიათდება, ცხელება ჩვეულებრივ ნაკლებია, ბავშვი ყლაპავს. ჩვეულებრივი ფარინგიტი (ყელის ტკივილი) არ იწვევს სუნთქვის გაძნელებას და ნერწყვდენას. ეჭვის შემთხვევაში — ყოველთვის სასწრაფო დახმარება.

შეიძლება თუ არა ეპიგლოტიტი ორსულობის დროს და რამდენად საშიშია?

ეპიგლოტიტი ორსულობის დროს იშვიათია, მაგრამ განსაკუთრებით საშიშია, რადგან ორსულს ისედაც ფიზიოლოგიურად შემცირებული სასუნთქი რეზერვი აქვს. მკურნალობის პრინციპი იგივეა — სასუნთქი გზების დაცვა და ანტიბიოტიკოთერაპია. ცეფტრიაქსონი ორსულობის დროს შედარებით უსაფრთხოა (FDA კატეგორია B). ნებისმიერ შემთხვევაში, მკურნალობა სპეციალისტების — ოტორინოლარინგოლოგის, ანესთეზიოლოგისა და აკუშერის — ერთობლივი მართვით ხდება.

რა ხდება ჰოსპიტლიდან გაწერის შემდეგ?

გამოწერის შემდეგ ჩვეულებრივ ინიშნება ორალური ანტიბიოტიკოთერაპიის კურსის დასრულება (საერთო ხანგრძლივობა 7–10 დღე). პაციენტმა უნდა დაიცვას რბილი დიეტა, მოერიდოს მოწევას და ალკოჰოლს, და 1–2 კვირაში კონტროლისთვის მიმართოს ოტორინოლარინგოლოგს. სრული გამოჯანმრთელების შემდეგ სამუშაოსა და ყოველდღიურ საქმიანობაში დაბრუნება ჩვეულებრივ 7–14 დღეში ხდება. ბავშვის შემთხვევაში, თუ ვაქცინაციის კალენდარი არ არის შესრულებული, აუცილებლად მიმართეთ პედიატრს Hib-ვაქცინაციის ჩასატარებლად.

საჭიროა თუ არა ოჯახის წევრების პროფილაქტიკური მკურნალობა?

თუ ეპიგლოტიტი Hib-ით არის გამოწვეული და ოჯახში არის 4 წლამდე ასაკის არავაქცინირებული ბავშვი, ოჯახის ყველა წევრს (ავადმყოფის ჩათვლით) ენიშნება რიფამპიცინის პროფილაქტიკური კურსი. ეს რეკომენდაცია ემყარება CDC-ისა და WHO-ს გაიდლაინებს. ვაქცინირებული ოჯახის წევრებისთვის პროფილაქტიკა ჩვეულებრივ საჭირო არ არის.