მოკლედ
კეთილთვისებიანი პაროქსიზმული პოზიციური თავბრუსხვევა (კპპთ, ინგლისურად — BPPV) არის შინაგანი ყურის მექანიკური დარღვევით გამოწვეული თავბრუსხვევის ყველაზე გავრცელებული ფორმა. მდგომარეობა ვლინდება მოკლე (რამდენიმე წამიდან ერთ წუთამდე), მაგრამ ინტენსიური ბრუნვითი თავბრუსხვევის ეპიზოდებით, რომლებიც თავის პოზიციის ცვლილებით პროვოცირდება — მაგალითად, საწოლში გადაბრუნებისას, თავის ზემოთ ან ქვემოთ დახრისას. კპპთ ყველაზე ხშირია 50 წელს ზემოთ ასაკის ადამიანებში და ქალებში უფრო მეტად გვხვდება. მდგომარეობა არ არის სიცოცხლისთვის საშიში, თუმცა მნიშვნელოვნად აუარესებს ცხოვრების ხარისხს და ზრდის დაცემის რისკს. მკურნალობის ოქროს სტანდარტია რეპოზიციური მანევრები (ეპლის, სემონტის), რომლებიც 80-90% შემთხვევაში ეფექტიანია. მედიკამენტური თერაპია დამხმარე ხასიათისაა და ძირითადად სიმპტომური შეხსნის მიზნით გამოიყენება.
რა არის და როგორ ხდება
კეთილთვისებიანი პაროქსიზმული პოზიციური თავბრუსხვევა შინაგანი ყურის ვესტიბულური აპარატის მექანიკური დარღვევაა. იმისათვის, რომ გავიგოთ, როგორ ვითარდება ეს მდგომარეობა, გავეცნოთ ყურის ანატომიას.
შინაგანი ყურის ვესტიბულურ სისტემაში არსებობს სამი ნახევარწრიული არხი (ანტერიორული, პოსტერიორული და ჰორიზონტალური), რომლებიც სხეულის მოძრაობის აღქმას უზრუნველყოფენ. ამ არხებთან დაკავშირებულ ორგანოებში — უტრიკულუსსა და საკულუსში — არსებობს მიკროსკოპული კალციუმ-კარბონატის კრისტალები, რომლებსაც ოტოლითები (ან ოტოკონიები) ეწოდება. ნორმალურ მდგომარეობაში ეს კრისტალები ადგილზე, ჟელატინისებრ მემბრანაზეა მიმაგრებული და გრავიტაციისა და ხაზოვანი აჩქარების აღქმაში მონაწილეობს.
კპპთ-ის დროს ოტოლითები თავიანთი ნორმალური ადგილმდებარეობიდან სცილდება და ნახევარწრიულ არხებში ხვდება — ყველაზე ხშირად პოსტერიორულ არხში (შემთხვევათა 80-90%). იქ ისინი ენდოლიმფაში (არხის სითხეში) თავისუფლად მოძრაობენ. თავის პოზიციის შეცვლისას ეს კრისტალები სითხეში გადაადგილდება, ქმნიან არანორმალურ ნაკადს და აღაგზნებენ ნერვულ რეცეპტორებს, რაც ტვინს არასწორ სიგნალს უგზავნის სხეულის პოზიციის შესახებ.
პრობლემა ის არის, რომ ეს სიგნალი არ ემთხვევა მეორე ყურიდან და თვალებიდან მიღებულ ინფორმაციას — შედეგად ტვინი „დაბნეულია" და ადამიანი განიცდის ინტენსიურ ბრუნვით თავბრუსხვევას. თან ახლავს დამახასიათებელი თვალის უნებლიე მოძრაობა — ნისტაგმი, რომელიც დიაგნოსტიკის მნიშვნელოვანი ნიშანია (NICE CKS, 2024).
ვინ რისკის ჯგუფშია
კპპთ-ის განვითარების რისკი რამდენიმე ფაქტორზეა დამოკიდებული:
ასაკი — ყველაზე მნიშვნელოვანი რისკის ფაქტორია. კპპთ ძირითადად 50 წელს ზემოთ ასაკის ადამიანებში ვლინდება, სიხშირე ასაკთან ერთად იზრდება. 70 წელს ზემოთ ადამიანთა დაახლოებით 9%-ს აქვს გამოუვლენელი კპპთ.
სქესი — ქალებში 2-3-ჯერ უფრო ხშირია, ვიდრე მამაკაცებში. ეს ჰორმონალურ ფაქტორებთან და ოსტეოპოროზთან შეიძლება იყოს დაკავშირებული.
თავის ტრავმა — ახალგაზრდა ადამიანებში კპპთ-ის ყველაზე ხშირი მიზეზია. თავის ტრავმამ შეიძლება ოტოლითების მოწყვეტა გამოიწვიოს.
ვესტიბულური ნევრიტი და ლაბირინთიტი — შინაგანი ყურის ადრინდელი ანთებითი დაავადებები კპპთ-ის რისკს ზრდის.
ხანგრძლივი საწოლში ყოფნა — ოპერაციის ან სხვა მდგომარეობის გამო ხანგრძლივი იმობილიზაცია ხელს უწყობს ოტოლითების გადაადგილებას.
ოსტეოპოროზი და D ვიტამინის დეფიციტი — კვლევებით დადასტურებულია კავშირი D ვიტამინის დაბალ დონესთან და კპპთ-ის რეციდივების სიხშირესთან.
მიგრენი — მიგრენის მქონე ადამიანებში კპპთ უფრო ხშირად ვითარდება.
სხვა ფაქტორები — მენიერის დაავადება, ყურის ქირურგია, ჰიპერტენზია, დიაბეტი და ჰიპერლიპიდემია ასევე ზრდის რისკს (BMJ Best Practice, 2024).
სიმპტომები
კპპთ-ს დამახასიათებელი კლინიკური სურათი აქვს, რომელიც მას თავბრუსხვევის სხვა მიზეზებისგან განასხვავებს:
ძირითადი სიმპტომები:
- ბრუნვითი თავბრუსხვევა — გარემო „ტრიალებს" ან თავად პაციენტი გრძნობს ბრუნვას
- მოკლე ხანგრძლივობა — ეპიზოდი ჩვეულებრივ 10-60 წამი გრძელდება, იშვიათად — 2 წუთამდე
- პოზიციური პროვოკაცია — თავბრუსხვევა კონკრეტული თავის მოძრაობებით იწვევა
- ნისტაგმი — თვალის უნებლიე, რიტმული მოძრაობა შეტევის დროს
პროვოცირებადი მოძრაობები:
- საწოლში გადაბრუნება
- საწოლიდან ადგომა ან წოლა
- თავის ზემოთ ახედვა (მაგ., თაროდან ნივთის აღებისას)
- თავის დახრა (მაგ., ფეხსაცმლის შეკვრისას)
- კბილის ექიმის სავარძელში დაწოლა
ნაკლებად გავრცელებული სიმპტომები:
- გულისრევა და ღებინება — ინტენსიური შეტევების დროს
- წონასწორობის დარღვევა — შეტევებს შორის პერიოდშიც
- შიშისა და შფოთვის განცდა — მორიგი შეტევის მოლოდინით
- თავის სიმძიმე — ზოგჯერ აღინიშნება შეტევების შემდეგ
მნიშვნელოვანია: კპპთ-ის დროს არ უნდა იყოს სმენის დაქვეითება, ყურში ზუილი ან ნევროლოგიური სიმპტომები (ძალის დაქვეითება, მეტყველების დარღვევა, ორმაგი მხედველობა). თუ ასეთი სიმპტომები თან ახლავს, სხვა, უფრო სერიოზული დიაგნოზი უნდა გამოირიცხოს (NICE CKS, 2024).
აღსანიშნავია ისიც, რომ თავბრუსხვევის ეპიზოდებს შორის ადამიანი შეიძლება სრულიად კარგად გრძნობდეს თავს, თუმცა ზოგ შემთხვევაში რჩება მსუბუქი წონასწორობის დარღვევა და არამდგრადობის შეგრძნება.
დიაგნოსტიკა
კპპთ-ის დიაგნოსტიკა ძირითადად კლინიკურია — ანუ ეფუძნება ანამნეზსა და ფიზიკალურ გამოკვლევას. ლაბორატორიული ან ვიზუალიზაციის კვლევები ჩვეულებრივ საჭირო არ არის.
დიქს-ჰოლპაიკის ტესტი (Dix-Hallpike Test)
ეს არის კპპთ-ის დიაგნოსტიკის ოქროს სტანდარტი პოსტერიორული არხის ჩართულობისას (შემთხვევათა უმრავლესობა). პროცედურა ასეთია:
- პაციენტი ზის გასინჯვის მაგიდაზე
- ექიმი თავს 45° -ით ერთ მხარეს ბრუნავს
- პაციენტს სწრაფად აწვენს ზურგზე ისე, რომ თავი მაგიდის კიდიდან ქვემოთ ჩამოკიდებულია
- ექიმი აკვირდება ნისტაგმს და პაციენტის სუბიექტურ ჩივილებს
დადებითი ტესტი — ნისტაგმი ჩნდება მოკლე ლატენტური პერიოდის (2-5 წამი) შემდეგ, გრძელდება 30 წამამდე და თანდათან სუსტდება. განმეორებით ტესტირებისას ნისტაგმის ინტენსივობა მცირდება (ჰაბიტუაცია).
სუპინალური გაბრუნების ტესტი
გამოიყენება ჰორიზონტალური არხის კპპთ-ის დიაგნოსტიკისთვის. პაციენტს ზურგზე მწოლარეს თავს მონაცვლეობით ორივე მხარეს ტრიალებენ.
როდის არის საჭირო დამატებითი კვლევები:
- MRI/CT თავის ტვინის — თუ არსებობს ნევროლოგიური სიმპტომები, ატიპიური ნისტაგმი ან სხვა „წითელი დროშები"
- აუდიომეტრია — თუ თან ახლავს სმენის დაქვეითება (მენიერის დაავადების გამორიცხვისთვის)
- ვიდეონისტაგმოგრაფია (VNG) — ნისტაგმის დეტალური ანალიზისთვის
კპპთ-ის დიაგნოზის დადასტურებისთვის არ არის საჭირო სისხლის ანალიზი, რენტგენი ან სხვა ძვირადღირებული კვლევა. გამოცდილ ექიმს შეუძლია დიაგნოზი რამდენიმე წუთში დაადგინოს (AAO-HNS Clinical Practice Guideline, 2017; განახლებული 2024).
მკურნალობა — წამლები
პირველი რიგის მკურნალობა: რეპოზიციური მანევრები
მნიშვნელოვანია გაგება: კპპთ-ის მკურნალობის ძირითადი მეთოდი არამედიკამენტურია. ეპლის მანევრი (Epley maneuver) და სემონტის მანევრი (Semont maneuver) არის პირველი რიგის თერაპია, რომელიც კრისტალებს ნახევარწრიული არხიდან თავდაპირველ ადგილას — უტრიკულუსში აბრუნებს. ეფექტიანობა 80-90%-ია ერთი-ორი სეანსის შემდეგ (Cochrane Review, 2014).
მედიკამენტები დამხმარე როლს ასრულებს და ძირითადად მწვავე პერიოდში სიმპტომების შესამსუბუქებლად გამოიყენება.
სიმპტომური მედიკამენტური თერაპია
#### პირველი რიგი — ვესტიბულოლითიკები:
ბეტაჰისტინი — ჰისტამინის ანალოგი, რომელიც შინაგანი ყურის სისხლმიმოქცევას აუმჯობესებს და ვესტიბულური სისტემის ფუნქციას არეგულირებს:
- ბეტასერკი 16მგ — 1 ტაბლეტი დღეში 3-ჯერ
- ბეტასერკი 24მგ — 1 ტაბლეტი დღეში 2-ჯერ
- ბეტაჰისტინი ნორმონი 16მგ — ეკონომიურ ალტერნატივად
- ბეტაჰისტინი ნორმონი 24მგ — დღიური დოზა 48მგ-მდე
დოზირება: 24-48 მგ დღეში, გაყოფილი 2-3 მიღებაზე. კურსის ხანგრძლივობა ჩვეულებრივ 2-4 კვირაა. გვერდითი მოვლენები: გასტრიტის მქონე პაციენტებში კუჭის უხერხულობა; ბრონქული ასთმის დროს სიფრთხილეა საჭირო.
#### მეორე რიგი — კომბინირებული პრეპარატები:
არლევერტი (ცინარიზინი 20მგ + დიმენჰიდრინატი 40მგ) — ორი აქტიური ნივთიერების კომბინაცია, რომელიც ანტიჰისტამინურ და კალციუმის არხების ბლოკირების ეფექტს აერთიანებს:
- არლევერტი — 1 ტაბლეტი დღეში 3-ჯერ
- კურსი: 1-2 კვირა, რეპოზიციურ მანევრებთან ერთად
- გვერდითი მოვლენები: ძილიანობა, პირის სიმშრალე. არ არის რეკომენდებული მანქანის მართვისას
#### დამხმარე თერაპია:
გულისრევის საწინააღმდეგო საშუალებები — მწვავე ეპიზოდის დროს:
- [დომპერიდონი (ბრუნვითი თავბრუსხვევის თანმხლები გულისრევის დროს)] — 10მგ საჭიროებისამებრ
შფოთვის მართვა — თუ კპპთ მნიშვნელოვან შფოთვას იწვევს:
- ადაპტოლი 300მგ — 1 ტაბლეტი დღეში 2-3-ჯერ, მოკლე კურსით
- ადაპტოლი 500მგ — შფოთვის უფრო გამოხატული შემთხვევებისთვის
ტკივილის მართვა — თავის ტკივილის თანმხლებისას:
- ანალგინი 500მგ — საჭიროებისამებრ
მნიშვნელოვანი შენიშვნები:
- ვესტიბულური სუპრესანტები არ უნდა გამოიყენოს ხანგრძლივად — ისინი ანელებენ ცენტრალურ კომპენსაციას და შეიძლება გამოჯანმრთელება შეაფერხონ (AAO-HNS, 2017)
- მედიკამენტები არ აგვარებენ პრობლემის მიზეზს — კრისტალები მაინც არხში რჩება
- რეპოზიციური მანევრების წინ ვესტიბულური სუპრესანტების მიღება არ არის რეკომენდებული, რადგან ნისტაგმს ნიღბავს და მანევრის ეფექტის შეფასებას ართულებს
- D ვიტამინისა და კალციუმის დანამატები შეიძლება რეციდივების პრევენციაში დაგეხმაროთ, განსაკუთრებით D ვიტამინის დეფიციტის დროს (BNF 87, 2024)
ცხოვრების წესი
კპპთ-ის მართვაში ცხოვრების წესის კორექცია მნიშვნელოვან როლს თამაშობს:
ვესტიბულური რეაბილიტაცია
სპეციალური სავარჯიშოების პროგრამა (ბრანდტ-დაროფის სავარჯიშოები) ხელს უწყობს ტვინის ადაპტაციას და ბალანსის აღდგენას. ეს სავარჯიშოები შეიძლება სახლის პირობებშიც შესრულდეს ექიმის ინსტრუქციის მიხედვით:
- დილით და საღამოს, თითო 5-10 წუთი
- კურსი 2-4 კვირა
ძილის ჰიგიენა
- შეეცადეთ იძინოთ ნახევრად მაღლა აწეული თავით (30°-იანი კუთხით)
- მწვავე პერიოდში მოერიდეთ დაზიანებულ მხარეზე წოლას
- საწოლიდან ადგომისას ჯერ გვერდზე გადაბრუნდით, შემდეგ ნელა აიწიეთ
ფიზიკური აქტივობა
- მოერიდეთ მკვეთრ თავის მოძრაობებს მწვავე ფაზაში
- შეზღუდეთ თავის ახედვა ან დახრა
- ბალანსის სავარჯიშოები (მაგ., ერთ ფეხზე დგომა) რემისიის პერიოდში
კვება
- D ვიტამინით და კალციუმით მდიდარი დიეტა (რძის პროდუქტები, თევზი, კვერცხი)
- ადეკვატური ჰიდრატაცია
- კოფეინისა და ალკოჰოლის შეზღუდვა
სტრესის მართვა
სტრესი და შფოთვა აძლიერებს ვესტიბულურ სიმპტომებს. რეკომენდებულია რელაქსაციის ტექნიკები, ღრმა სუნთქვა და საჭიროებისამებრ ფსიქოლოგიური მხარდაჭერა.
გართულებები
კპპთ თავისთავად სიცოცხლისთვის საშიში არ არის, მაგრამ უმკურნალობელი ან არასწორად მართული მდგომარეობა რამდენიმე მნიშვნელოვან გართულებას იწვევს:
დაცემები და ტრავმები — ყველაზე სერიოზული გართულება, განსაკუთრებით ხანდაზმულ ადამიანებში. უეცარმა თავბრუსხვევამ შეიძლება გამოიწვიოს დაცემა, თავის ტრავმა ან ძვლის მოტეხილობა. კვლევების მიხედვით, კპპთ-ის მქონე ხანდაზმულებში დაცემის რისკი 6-12-ჯერ მაღალია.
ქრონიკული დისბალანსი — ხანგრძლივად არსებული კპპთ ცენტრალურ კომპენსაციას აფერხებს, რაც მუდმივ არამდგრადობას იწვევს.
ფსიქოლოგიური გართულებები — შფოთვითი აშლილობა, აგორაფობია (ღია სივრცის შიში), დეპრესია. პაციენტთა 40%-მდე აღნიშნავს შფოთვის სიმპტომებს.
სოციალური იზოლაცია — შეტევების შიშით ადამიანები ზღუდავენ აქტივობას, უარს ამბობენ გარეთ გასვლაზე, სამუშაოზე.
კრიზისული მდგომარეობა ავტომობილის მართვისას — შეტევამ მოულოდნელ მომენტში შეიძლება ავტოავარია გამოიწვიოს.
კპპთ-ის შემთხვევათა 30-50%-ში ხდება რეციდივი ერთი წლის განმავლობაში, რაც მკურნალობის დაწყების მნიშვნელობას უსვამს ხაზს.
გრძელვადიანი პროგნოზი
კპპთ-ის პროგნოზი ზოგადად ძალიან კარგია. ეს არის თვითლიმიტირებადი მდგომარეობა, რომელიც სწორი მკურნალობით ეფექტიანად იმართება:
- ეპლის მანევრის შემდეგ პაციენტთა 80-90% სრულ შეხსნას აღნიშნავს 1-3 სეანსის შემდეგ
- რეციდივი ხდება შემთხვევათა 30-50%-ში 5 წლის განმავლობაში, მაგრამ განმეორებითი მანევრი ისევ ეფექტიანია
- მცირე ნაწილში (5-10%) კპპთ ქრონიკულ მიმდინარეობას იღებს და შეიძლება ქირურგიული ჩარევა (პოსტერიორული არხის ოკლუზია) დასჭირდეს
- კპპთ არ იწვევს სმენის დაქვეითებას და არ პროგრესირებს სხვა ნევროლოგიურ დაავადებაში
- ცხოვრების ხარისხი მკურნალობის შემდეგ მნიშვნელოვნად უმჯობესდება
D ვიტამინის დანამატების მიღებამ შეიძლება რეციდივების რისკი 25-30%-ით შეამციროს (JAMA Neurology, 2020).
როდის უნდა მიმართო ექიმს
დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს შემდეგ შემთხვევებში:
- თავბრუსხვევა თან ახლავს სმენის უეცარ დაქვეითებას ან ყურში ზუილს — შეიძლება მიუთითებდეს მენიერის დაავადებაზე ან ლაბირინთიტზე
- ნევროლოგიური სიმპტომები — მეტყველების გაძნელება, სახის ნახევრის დაბუჟება, კიდურების სისუსტე, ორმაგი მხედველობა — შეიძლება ინსულტის ნიშანი იყოს
- თავბრუსხვევა არ წყდება და უწყვეტად 24 საათზე მეტ ხანს გრძელდება — კპპთ-ისთვის ეს ატიპიურია
- ძლიერი თავის ტკივილი, რომელსაც აქამდე არ განგიცდიათ, განსაკუთრებით კეფის არეში
- ხშირი დაცემები თავბრუსხვევის გამო — დროულად უნდა მიიღოთ სამკურნალო რეპოზიციური მანევრი
- 3-4 კვირაში სიმპტომები არ უმჯობესდება მკურნალობის მიუხედავად — საჭიროა ხელახალი შეფასება და დიაგნოზის გადახედვა
ხშირად დასმული კითხვები
შემიძლია თუ არა ეპლის მანევრი სახლში თავად ჩავიტარო?
დიახ, ეპლის მანევრის მოდიფიცირებული ვერსია შეიძლება სახლის პირობებში შესრულდეს, მაგრამ პირველად მანევრი აუცილებლად კვალიფიციურ ექიმთან ან ვესტიბულურ ფიზიოთერაპევტთან უნდა ჩატარდეს. ექიმი ზუსტად დაადგენს, რომელი ყურის რომელი არხია ჩართული, და გასწავლით სწორ ტექნიკას. არასწორად ჩატარებულმა მანევრმა შეიძლება კრისტალები სხვა არხში გადაიყვანოს და მდგომარეობა გააუარესოს.
შემიძლია თუ არა მანქანის მართვა კპპთ-ის დროს?
მწვავე ფაზაში, როცა თავბრუსხვევის ეპიზოდები ხშირია, მანქანის მართვა კატეგორიულად არ არის რეკომენდებული. უეცარმა თავბრუსხვევამ, განსაკუთრებით თავის მოძრაობისას (მაგალითად, მოხვევაში ბრუნვისას), შეიძლება სერიოზული ავარია გამოიწვიოს. მანქანის მართვა შეგიძლიათ მხოლოდ მას შემდეგ, რაც რეპოზიციური მანევრის შემდეგ მინიმუმ 1-2 კვირის განმავლობაში შეტევები აღარ მოგივათ. ვესტიბულური სუპრესანტების, მაგალითად არლევერტის მიღებისას ასევე მოერიდეთ მართვას ძილიანობის რისკის გამო.
ალკოჰოლის მიღება ხომ არ აუარესებს კპპთ-ს?
დიახ, ალკოჰოლი აუარესებს ვესტიბულურ სიმპტომებს რამდენიმე მექანიზმით: ცვლის ენდოლიმფის სიმკვრივეს, იწვევს დეჰიდრატაციას და ახდენს ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე დამთრგუნველ ეფექტს. კპპთ-ის მწვავე ფაზაში ალკოჰოლის სრული მოხსნა რეკომენდებულია. რემისიის პერიოდში ზომიერი მიღება შესაძლებელია, მაგრამ ჭარბმა მოხმარებამ შეიძლება რეციდივი გამოიწვიოს. ასევე გაითვალისწინეთ, რომ ალკოჰოლი ბეტასერკთან კომბინაციაში ძილიანობას აძლიერებს.
ორსულობის დროს როგორ იმართება კპპთ?
ორსულობის დროს კპპთ-ის მკურნალობის პრინციპი იგივეა — რეპოზიციური მანევრები პირველი რიგის თერაპიაა და სრულიად უსაფრთხოა ორსულის და ნაყოფისთვის. რაც შეეხება მედიკამენტებს, ბეტაჰისტინი ორსულობის დროს არ არის რეკომენდებული უსაფრთხოების მონაცემების უკმარისობის გამო (EMA SmPC). არლევერტიც ორსულობაში თავიდან უნდა იქნეს აცილებული. პრაქტიკულად, კარგი ამბავი ის არის, რომ მანევრი ორსულობის ნებისმიერ ტრიმესტრში შეიძლება ჩატარდეს, ოღონდ მეორე-მესამე ტრიმესტრში პოზიცია ოდნავ მოდიფიცირებულია — ზურგზე ხანგრძლივი წოლის თავიდან ასაცილებლად.
ბრანდის პრეპარატი უკეთესია თუ ჯენერიკული?
კპპთ-ის სამკურნალო მედიკამენტების შემთხვევაში, ბეტასერკი (ბრანდი) და ბეტაჰისტინი ნორმონი (ჯენერიკი) ერთსა და იმავე აქტიურ ნივთიერებას შეიცავს — ბეტაჰისტინის დიჰიდროქლორიდს. ევროპული სტანდარტებით (EMA), ჯენერიკული პრეპარატი ბიოექვივალენტურია ბრანდთან, რაც ნიშნავს, რომ ეფექტიანობით და უსაფრთხოებით პრაქტიკულად იდენტურია. ფასთა სხვაობა მნიშვნელოვანი შეიძლება იყოს, ამიტომ ჯენერიკის არჩევა გონივრული გადაწყვეტილებაა.
რამდენ ხანში გამიჯანმრთელდება?
კპპთ-ის უმრავლესობა 1-3 კვირაში იხსნება, განსაკუთრებით დროული რეპოზიციური მანევრის შემდეგ. ბევრი პაციენტი ერთი სეანსის შემდეგ უკვე განიცდის მნიშვნელოვან შვებას. თუმცა მსუბუქი არამდგრადობის შეგრძნება შეიძლება კიდევ 1-2 კვირა გაგრძელდეს — ეს ნორმალურია და ტვინის ადაპტაციის პერიოდს წარმოადგენს. ვესტიბულური რეაბილიტაციის სავარჯიშოები ამ პერიოდს ამოკლებს.