აორტის სარქვლის სტენოზი

მოკლედ

აორტის სარქვლის სტენოზი (აორტალური სტენოზი) არის გულის სარქველოვანი დაავადება, რომლის დროსაც აორტის სარქველი ვიწროვდება და ხელს უშლის სისხლის ნორმალურ გადინებას მარცხენა პარკუჭიდან აორტაში. ეს არის ყველაზე გავრცელებული სარქველოვანი პათოლოგია განვითარებულ ქვეყნებში. დაავადება უმთავრესად ხანდაზმულ ადამიანებში გვხვდება — 65 წელს ზემოთ ასაკის პოპულაციის დაახლოებით 2-5%-ს აქვს მძიმე ფორმა. ადრეულ სტადიებზე სიმპტომები შეიძლება არ იყოს, მაგრამ პროგრესირების შემთხვევაში ვითარდება ქოშინი, გულმკერდის ტკივილი და გულწასვლა. მსუბუქი და ზომიერი ფორმები მედიკამენტოზურად იმართება, თუმცა მძიმე სიმპტომური სტენოზის ერთადერთი ეფექტური მკურნალობა სარქველის შეცვლაა — ქირურგიული ან კათეტერული გზით (TAVI). დროული ჩარევის გარეშე მძიმე სიმპტომური სტენოზის პროგნოზი არახელსაყრელია — სიმპტომების გამოვლენიდან 2-5 წელში სიკვდილობა 50%-ს აღწევს.

რა არის და როგორ ხდება

აორტის სარქველი მდებარეობს მარცხენა პარკუჭსა და აორტას შორის. ნორმაში იგი სამი ფურცლისგან (კუსპიდისგან) შედგება და სრულად იხსნება სისტოლის დროს, რაც სისხლს თავისუფალ გამოდინებას უზრუნველყოფს. აორტის სარქვლის სტენოზის დროს ფურცლები სქელდება, ხისტდება და ხშირად კალცინირდება, რის გამოც სარქველის ხსნის ფართობი მცირდება.

პათოფიზიოლოგიური მექანიზმი ასეთია: სარქველის შევიწროება ქმნის წინაღობას (ე.წ. ობსტრუქციას) სისხლის გადინებისთვის. ამის საკომპენსაციოდ მარცხენა პარკუჭი იძულებულია უფრო ძლიერად შეიკუმშოს, რაც დროთა განმავლობაში პარკუჭის კედლის გასქელებას (კონცენტრულ ჰიპერტროფიას) იწვევს. თავდაპირველად ეს კომპენსატორული მექანიზმია, მაგრამ საბოლოოდ:

• დიასტოლური დისფუნქცია — გასქელებული კედელი ვეღარ რელაქსირდება სრულყოფილად
• სუბენდოკარდიული იშემია — გამსქელებული მიოკარდიუმი მეტ ჟანგბადს მოითხოვს, ვიდრე კორონარული არტერიები უზრუნველყოფენ
• სისტოლური უკმარისობა — საბოლოო სტადიაზე პარკუჭი ვეღარ უმკლავდება დატვირთვას და იფართოება

სტენოზის სიმძიმეს სარქველის ხსნის ფართობით (AVA) განსაზღვრავენ: ნორმა 3-4 სმ², მსუბუქი სტენოზი >1.5 სმ², ზომიერი 1.0-1.5 სმ², მძიმე <1.0 სმ² (ESC/EACTS 2021 გაიდლაინი).

სტენოზის ძირითადი მიზეზები სამია: დეგენერაციული კალციფიკაცია (ყველაზე ხშირი, ხანდაზმულებში), ბიკუსპიდური აორტის სარქველი (თანდაყოლილი ანომალია, ახალგაზრდებში), და რევმატიული ცხელების შედეგი (განვითარებად ქვეყნებში ჯერ კიდევ აქტუალურია).

ვინ რისკის ჯგუფშია

აორტის სარქვლის სტენოზის განვითარების რისკი მნიშვნელოვნად დამოკიდებულია ასაკზე, გენეტიკურ და ცხოვრების სტილის ფაქტორებზე:

ასაკი — უმთავრესი რისკ-ფაქტორი. 65 წელს ზემოთ დეგენერაციული კალციფიკაციის სიხშირე მკვეთრად იზრდება. 80 წელს ზემოთ მძიმე სტენოზი პოპულაციის 4-5%-ში გვხვდება.

სქესი — მამაკაცებში ოდნავ უფრო ხშირია, თუმცა ქალებში დაავადება უფრო სწრაფად პროგრესირებს და დიაგნოზი ხშირად გვიან ისმება.

თანდაყოლილი ანომალიები — ბიკუსპიდური აორტის სარქველი (პოპულაციის 1-2%) სტენოზის განვითარების რისკს 10-20 წლით აჩქარებს. ასეთ პაციენტებს სიმპტომები 50-60 წლის ასაკში უჩნდებათ.

კარდიოვასკულარული რისკ-ფაქტორები:

• არტერიული ჰიპერტენზია
• ჰიპერლიპიდემია (მაღალი ქოლესტერინი)
• შაქრიანი დიაბეტი
• მოწევა
• სიმსუქნე

თირკმლის ქრონიკული დაავადება — განსაკუთრებით დიალიზზე მყოფ პაციენტებში კალციფიკაცია აჩქარებულია.

რევმატიული ცხელების ანამნეზი — ბავშვობაში გადატანილი სტრეპტოკოკური ინფექციის შემდგომი რევმატიული ცხელება სარქველის დაზიანების ხშირი მიზეზია საქართველოს მოსახლეობაში.

გენეტიკა — ოჯახურ ანამნეზში აორტალური სტენოზის არსებობა და Lp(a) ლიპოპროტეინის მაღალი დონე დამატებით რისკს ქმნის (NEJM, 2023).

სიმპტომები

აორტის სტენოზი წლების განმავლობაში უსიმპტომო შეიძლება იყოს. კლასიკური სიმპტომთა ტრიადა მძიმე სტენოზის ნიშანია:

ძირითადი სიმპტომები:

• ქოშინი ფიზიკური დატვირთვისას — ყველაზე ხშირი საწყისი სიმპტომი. თავდაპირველად მხოლოდ ინტენსიური ვარჯიშისას, შემდეგ ჩვეულებრივი სიარულისა და საბოლოოდ მოსვენების დროსაც
• გულმკერდის ტკივილი (სტენოკარდია) — ტიპური შემკუმშავი ტკივილი მკერდის უკან, ფიზიკური დატვირთვისას. გვხვდება პაციენტთა 35%-ში, მაშინაც კი, როცა კორონარული არტერიები ნორმალურია
• სინკოპე (გულწასვლა) — ფიზიკური დატვირთვისას ან უცბად წამოდგომისას. სახიფათო სიმპტომია, რომელიც უეცარი გულის სიკვდილის რისკზე მიუთითებს

ნაკლებად ხშირი სიმპტომები:

• თავბრუსხვევა, განსაკუთრებით ფიზიკური აქტივობისას
• სწრაფი დაღლა და შრომისუნარიანობის დაქვეითება
• გულისცემის შეგრძნება (პალპიტაცია)
• ფეხების შეშუპება (პერიფერიული შეშუპება) — გულის უკმარისობის ნიშანი
• ღამის ხველა ან პაროქსიზმული ღამის ქოშინი

ფიზიკალური სიმპტომები, რომელსაც ექიმი აღმოაჩენს:

• სისტოლური შუილი აორტაზე (მეორე ნეკნთაშუა სივრცეში მარჯვნივ), რომელიც კისერზე ირადიირებს
• სუსტი და შენელებული პულსი (pulsus parvus et tardus)
• მეორე ტონის გაქრობა ან პარადოქსული გახლეჩა

მნიშვნელოვანია: სიმპტომების გამოვლენა კრიტიკული მომენტია — მძიმე სიმპტომური სტენოზის შემთხვევაში ყოველი დაყოვნების დღე რისკს ზრდის (ESC/EACTS 2021).

დიაგნოსტიკა

დიაგნოსტიკა რამდენიმე ეტაპს მოიცავს:

1. ფიზიკალური გასინჯვა ექიმი ფონენდოსკოპით ისმენს გულს და აღმოაჩენს დამახასიათებელ სისტოლურ შუილს. ეს ხშირად პირველი ნიშანია, რომელიც რუტინული გასინჯვისას ვლინდება.

2. ტრანსთორაკალური ექოკარდიოგრაფია (TTE) დიაგნოსტიკის ოქროს სტანდარტია (ESC/EACTS 2021). ულტრაბგერითი კვლევა განსაზღვრავს:

• სარქველის ხსნის ფართობს (AVA)
• ტრანსვალვულურ გრადიენტს (საშუალო და პიკური წნევის სხვაობა)
• მარცხენა პარკუჭის ფუნქციას (განდევნის ფრაქცია)
• სარქველის კალციფიკაციის ხარისხს
• პარკუჭის კედლის სისქეს

სიმძიმის კრიტერიუმები (ESC 2021): | პარამეტრი | მსუბუქი | ზომიერი | მძიმე | |-----------|---------|---------|-------| | AVA (სმ²) | >1.5 | 1.0-1.5 | <1.0 | | საშუალო გრადიენტი (მმ.ვწყ.სვ.) | <20 | 20-40 | >40 | | პიკური სიჩქარე (მ/წმ) | <3.0 | 3.0-4.0 | >4.0 |

3. ელექტროკარდიოგრაფია (ეკგ) ავლენს მარცხენა პარკუჭის ჰიპერტროფიის ნიშნებს, არითმიებს (მათ შორის წინაგულების ფიბრილაციას).

4. გულმკერდის რენტგენოგრაფია აორტის კალციფიკაცია, გულის გადიდება, ფილტვის შეშუპების ნიშნები.

5. კომპიუტერული ტომოგრაფია (CT) კალციუმის ქულის განსაზღვრა (Agatston score), აორტის ანატომიის შეფასება TAVI-ს დაგეგმვისას.

6. კორონაროგრაფია ოპერაციამდე კორონარული არტერიების მდგომარეობის შესაფასებლად — განსაკუთრებით 40 წელს ზემოთ პაციენტებში.

7. დატვირთვითი ტესტები უსიმპტომო მძიმე სტენოზის შემთხვევაში — ფიზიკური დატვირთვის ტესტი სიმპტომების პროვოცირებისთვის. ყურადღება: სიმპტომური მძიმე სტენოზის დროს დატვირთვითი ტესტი უკუნაჩვენებია!

მკურნალობა — წამლები

მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს: არცერთი წამალი ვერ აჩერებს ან უკუაქცევს აორტის სტენოზის პროგრესირებას. მედიკამენტოზური თერაპია მიმართულია სიმპტომების შემსუბუქებისკენ, თანმხლები დაავადებების მართვისკენ და გულის უკმარისობის კომპენსაციისკენ (ESC/EACTS 2021; NICE NG208, 2021).

პირველი რიგის თერაპია — თანმხლები მდგომარეობების მართვა

არტერიული ჰიპერტენზიის კონტროლი: ჰიპერტენზია აორტის სტენოზის პროგრესირებას აჩქარებს. წნევის ეტაპობრივი კონტროლი აუცილებელია, თუმცა ფრთხილად — ჭარბი ჰიპოტენზია სახიფათოა.

• ბეტა-ბლოკატორები: ბისოპროლოლი 5მგ — 2.5-10 მგ დღეში ერთხელ. განსაკუთრებით სასარგებლოა თანმხლები წინაგულების ფიბრილაციისას პულსის კონტროლისთვის. ბეტალოკი 50მგ (მეტოპროლოლი) — 25-100 მგ დღეში, ასევე ეფექტურია. გვერდითი მოვლენები: ბრადიკარდია, დაღლილობა, ბრონქოსპაზმი.

• აგფ ინჰიბიტორები: ამპრილანი 5მგ (რამიპრილი) — 1.25-10 მგ დღეში. ახალი კვლევები ადასტურებს, რომ აგფ ინჰიბიტორები უსაფრთხოა ზომიერი სტენოზის დროს და ამცირებს პარკუჭის ჰიპერტროფიას. დოზის ტიტრაცია ნელა უნდა მოხდეს. უკუნაჩვენებია ორსულობაში.

ლიპიდების კონტროლი:

• ატორისი 20მგ (ატორვასტატინი) — 10-80 მგ დღეში. მიუხედავად იმისა, რომ SEAS და SALTIRE კვლევებმა ვერ აჩვენეს სტენოზის პროგრესირების შენელება, სტატინები ნაჩვენებია თანმხლები ატეროსკლეროზული დაავადების სამართავად (BNF 87, 2024). კარდიოვასკულარული რისკის მქონე პაციენტებში მათი გამოყენება სავალდებულოა.

მეორე რიგის თერაპია — გულის უკმარისობის მართვა

როცა სტენოზის ფონზე გულის უკმარისობა ვითარდება და პაციენტი ოპერაციის მოლოდინშია:

• დიურეტიკები — სითხის შეკავებისა და ფილტვის შეშუპების შემთხვევაში. მცირე დოზებით, ფრთხილად — ჭარბმა დიურეზმა შეიძლება პრელოადის კრიტიკული შემცირება და ჰიპოტენზია გამოიწვიოს.

• დიგოქსინი — წინაგულების ფიბრილაციის თანმხლებობისას პულსის კონტროლისთვის, როცა ბეტა-ბლოკატორები არასაკმარისია.

დამხმარე თერაპია

ანტითრომბოციტული პროფილაქტიკა:

• ასპირინი კარდიო 100მგ — მაღალი კარდიოვასკულარული რისკის მქონე პაციენტებში, თანმხლები ათეროსკლეროზული დაავადების არსებობისას. ერთი ტაბლეტი დღეში, საჭმლის შემდეგ. გვერდითი მოვლენები: კუჭ-ნაწლავური სისხლდენა, ალერგია.

ოპერაციის შემდგომი თერაპია: სარქველის ჩანაცვლების შემდეგ მედიკამენტური რეჟიმი დამოკიდებულია ჩადგმული სარქველის ტიპზე:

• მექანიკური სარქველი: მთელი სიცოცხლის განმავლობაში ანტიკოაგულანტური თერაპია (ვარფარინი, INR 2.5-3.5)
• ბიოლოგიური სარქველი: ანტითრომბოციტული თერაპია ასპირინი კარდიო 100მგ პირველი 3 თვე, შემდეგ რისკის მიხედვით

მნიშვნელოვანი გაფრთხილებები:

• ნიტრატები და სხვა ვაზოდილატატორები მძიმე სტენოზის დროს უკუნაჩვენებია — შეიძლება მძიმე ჰიპოტენზია გამოიწვიონ
• დიჰიდროპირიდინის კალციუმის ბლოკატორები (ამლოდიპინი 5მგ) ფრთხილად, მხოლოდ ჰიპერტენზიის მართვისთვის მსუბუქ-ზომიერი სტენოზის დროს
• ნებისმიერი წამლის დანიშვნა მძიმე სტენოზის დროს კარდიოლოგთან კონსულტაციით

ქირურგიული/ინტერვენციული მკურნალობა

ეს არ არის წამლითი თერაპია, მაგრამ აუცილებელია აღინიშნოს: მძიმე სიმპტომური სტენოზის ერთადერთი ეფექტური მკურნალობაა სარქველის ჩანაცვლება:

• SAVR (ქირურგიული აორტის სარქველის ჩანაცვლება) — სტანდარტი დაბალი ქირურგიული რისკის პაციენტებში
• TAVI/TAVR (ტრანსკათეტერული აორტის სარქველის იმპლანტაცია) — მაღალი ქირურგიული რისკის ან ხანდაზმული პაციენტებისთვის

ცხოვრების წესი

ცხოვრების სტილის ცვლილებები მნიშვნელოვან როლს ასრულებს დაავადების მართვასა და პროგრესირების შენელებაში:

კვება:

• გულისთვის ჯანსაღი დიეტა: ხილი, ბოსტნეული, მთლიანი მარცვლეული, თევზი
• მარილის მიღების შეზღუდვა (დღეში <5 გრამი) — განსაკუთრებით გულის უკმარისობის არსებობისას
• ნაჯერი ცხიმებისა და ტრანსცხიმების შეზღუდვა
• სითხის მიღების კონტროლი გულის უკმარისობისას (1.5-2 ლიტრი დღეში)

ფიზიკური აქტივობა:

• მსუბუქი-ზომიერი სტენოზის დროს: ზომიერი აერობული აქტივობა (სიარული, ცურვა) 150 წუთი კვირაში
• მძიმე სტენოზის დროს: ინტენსიური ვარჯიში, სიმძიმეების აწევა და კონკურენტული სპორტი უკუნაჩვენებია
• ფიზიკური აქტივობის რეჟიმი კარდიოლოგთან უნდა შეთანხმდეს

მოწევა და ალკოჰოლი:

• მოწევის სრული შეწყვეტა — მოწევა კალციფიკაციას აჩქარებს
• ალკოჰოლის ზომიერი მოხმარება ან სრული თავის არიდება

წონის კონტროლი:

• ჯანსაღი წონის შენარჩუნება (სხეულის მასის ინდექსი 18.5-25)
• სიმსუქნე გულზე დამატებით ტვირთს ქმნის

სტრესის მართვა:

• ქრონიკული სტრესი არტერიულ წნევას ზრდის
• რელაქსაციის ტექნიკები, მედიტაცია

რეგულარული მონიტორინგი:

• ექოკარდიოგრაფია: მსუბუქი სტენოზი — 3-5 წელიწადში ერთხელ, ზომიერი — 1-2 წელიწადში, მძიმე — 6-12 თვეში (ESC 2021)

გართულებები

დაუმკურნალებელი ან დაგვიანებული მკურნალობის შემთხვევაში აორტის სტენოზს სერიოზული გართულებები ახლავს:

გულის უკმარისობა — ყველაზე ხშირი გართულება. მარცხენა პარკუჭის პროგრესირებადი დისფუნქცია იწვევს ფილტვის შეშუპებას, ასციტს, პერიფერიულ შეშუპებას. სიმპტომების გამოვლენიდან 1-2 წელში მორტალობა 50%-ს აღწევს სარქველის შეუცვლელად.

უეცარი გულის სიკვდილი — მძიმე სიმპტომური სტენოზის დროს რისკი წელიწადში 1-2%. ასიმპტომურ მძიმე სტენოზის დროს <1%.

წინაგულების ფიბრილაცია — ხშირი გართულება, რომელიც ჰემოდინამიკურ მდგომარეობას მკვეთრად აუარესებს და ინსულტის რისკს ზრდის.

ინფექციური ენდოკარდიტი — დაზიანებული სარქველი ინფექციისადმი მგრძნობიარეა. პროფილაქტიკური ანტიბიოტიკი რეკომენდებულია სტომატოლოგიური პროცედურების წინ (NICE 2016; ESC 2023).

სისხლდენის დარღვევები — მძიმე სტენოზს ზოგჯერ თან ახლავს შეძენილი ფონ ვილებრანდის სინდრომი (Heyde-ის სინდრომი), რომელიც კუჭ-ნაწლავურ სისხლდენას იწვევს.

თრომბოემბოლიური გართულებები — ინსულტი, სისტემური ემბოლიზმი.

გრძელვადიანი პროგნოზი

პროგნოზი პირდაპირ დამოკიდებულია დაავადების სტადიასა და მკურნალობის დროულობაზე:

უსიმპტომო მძიმე სტენოზი: წელიწადში 1-3% პაციენტს უვითარდება უეცარი გულის სიკვდილი. სიმპტომების გამოვლენის მომენტი კრიტიკულია — დაახლოებით 60-70% უსიმპტომო პაციენტს 5 წელიწადში სიმპტომები გაუჩნდება.

სიმპტომური მძიმე სტენოზი (ოპერაციის გარეშე):

• სტენოკარდიის გამოვლენიდან — საშუალო სიცოცხლე 5 წელი
• სინკოპეს გამოვლენიდან — საშუალო სიცოცხლე 3 წელი
• გულის უკმარისობის გამოვლენიდან — საშუალო სიცოცხლე 2 წელი

სარქველის ჩანაცვლების შემდეგ: პროგნოზი მკვეთრად უმჯობესდება. SAVR-ის შემდეგ 10-წლიანი გადარჩენა 60-70%-ს აღწევს. TAVI-ს შემდეგ მონაცემები მსგავსია მაღალი რისკის პოპულაციაში.

ცხოვრების ხარისხი ოპერაციის შემდეგ მნიშვნელოვნად იზრდება — პაციენტთა უმრავლესობა ბრუნდება ნორმალურ აქტივობას.

როდის უნდა მიმართო ექიმს

დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს ან გამოიძახეთ სასწრაფო დახმარება შემდეგ შემთხვევებში:

• გულწასვლა ან თავბრუსხვევა, რომელსაც ცნობიერების დაკარგვა ახლავს — შეიძლება მიუთითებდეს კრიტიკულ სტენოზზე ან სახიფათო არითმიაზე
• მკერდის ძლიერი, შემკუმშავი ტკივილი, რომელიც არ გადის 15-20 წუთში — შეიძლება მიუთითებდეს მიოკარდიუმის ინფარქტზე
• მწვავე ქოშინი მოსვენების დროს, განსაკუთრებით წოლითი მდგომარეობაში — ფილტვის შეშუპების ნიშანი
• სწრაფად გაზრდილი ფეხებისა და მუცლის შეშუპება — დეკომპენსირებული გულის უკმარისობა
• გულისცემის უეცარი შეცვლა — ძალიან სწრაფი ან არარეგულარული პულსი — ახალი არითმია
• ფიზიკური შესაძლებლობის მკვეთრი გაუარესება რამდენიმე დღე-კვირის განმავლობაში — დაავადების სწრაფი პროგრესირების ნიშანი

ასევე დაგეგმილ ვიზიტში მიმართეთ კარდიოლოგს, თუ: ადრე მსუბუქი დატვირთვისას არ შეგწუხებდათ, ახლა კი სიარული ან კიბეზე ასვლა ძნელდება.

ხშირად დასმული კითხვები

შეიძლება თუ არა აორტის სტენოზის მკურნალობა მხოლოდ წამლებით, ოპერაციის გარეშე?

მსუბუქი და ზომიერი სტენოზის დროს — დიახ, მედიკამენტოზური თერაპია და რეგულარული მონიტორინგი საკმარისია. თუმცა მძიმე სიმპტომური სტენოზის შემთხვევაში წამლები მხოლოდ სიმპტომებს ამსუბუქებს და პროგნოზს არ ცვლის. სარქველის ჩანაცვლება (ქირურგიული ან TAVI) ერთადერთი ეფექტური მკურნალობაა, რომელიც სიცოცხლეს ახანგრძლივებს (ESC/EACTS 2021).

შემიძლია თუ არა ალკოჰოლის მიღება აორტის სტენოზის დიაგნოზით?

ზომიერი ალკოჰოლის მიღება (კვირაში 14 ერთეულამდე) მსუბუქი-ზომიერი სტენოზის დროს არ არის მკაცრად აკრძალული, თუმცა ალკოჰოლი ვაზოდილატაციას იწვევს, რამაც შეიძლება წნევის ვარდნა და გულისცემის შეფერხება გამოიწვიოს. მძიმე სტენოზის დროს ალკოჰოლი რეკომენდებული არ არის. ანტიკოაგულანტების (ვარფარინის) მიმღებ პაციენტებში ალკოჰოლი სისხლდენის რისკს ზრდის.

ორსულობა უსაფრთხოა თუ არა აორტის სტენოზით?

ორსულობა სისხლის მოცულობას 40-50%-ით ზრდის, რაც სტენოზიან გულზე მნიშვნელოვან დატვირთვას ქმნის. მსუბუქი სტენოზისა და კარგი პარკუჭის ფუნქციის შემთხვევაში ორსულობა შესაძლებელია მჭიდრო კარდიოლოგიური მეთვალყურეობით. ზომიერი-მძიმე სიმპტომური სტენოზის დროს ორსულობა მაღალი რისკისაა და ჩასახვამდე სარქველის კორექცია რეკომენდებულია (ESC 2018 ორსულობის გაიდლაინი). აგფ ინჰიბიტორები (ამპრილანი) ორსულობის დროს აბსოლუტურად უკუნაჩვენებია.

შემიძლია თუ არა მანქანის მართვა აორტის სტენოზით?

მსუბუქი-ზომიერი უსიმპტომო სტენოზის დროს მანქანის მართვა ჩვეულებრივ შეიძლება. თუმცა, თუ სინკოპე (გულწასვლა) ან თავბრუსხვევა გქონიათ, მანქანის მართვა აკრძალულია სიმპტომის მოხსნამდე და ექიმის ნებართვის მიღებამდე. პროფესიონალ მძღოლებს (ავტობუსი, სატვირთო) სიმპტომური სტენოზის დროს სამუშაო შეზღუდვები ეხებათ.

რატომ ვერ ეხმარება სტატინი სტენოზის შეჩერებას, თუ სტენოზი ატეროსკლეროზს ჰგავს?

მიუხედავად იმისა, რომ აორტის სარქველის კალციფიკაცია და ათეროსკლეროზი საერთო რისკ-ფაქტორებს იზიარებს, სარქველის კალციფიკაცია განსხვავებული პათოლოგიური პროცესია — მას „აქტიური ოსტეოგენეზისმაგვარი" ტრანსფორმაცია აქვს, სადაც ოსტეობლასტების მსგავსი უჯრედები კალციუმს აფიქსირებენ. SEAS და ASTRONOMER კლინიკურმა კვლევებმა აჩვენეს, რომ ატორვასტატინი სტენოზის პროგრესირებას ვერ ანელებს, თუმცა თანმხლები ატეროსკლეროზული დაავადების მართვისთვის მაინც აუცილებელია.

რა განსხვავებაა SAVR-სა და TAVI-ს შორის?

SAVR (ქირურგიული ოპერაცია) გულმკერდის გახსნასა და ხელოვნურ სისხლის მიმოქცევას მოითხოვს — ეს უფრო ინვაზიურია, მაგრამ მექანიკური სარქველის ჩადგმის საშუალებასაც იძლევა. TAVI კათეტერით (ჩვეულებრივ საზარდულის არტერიის გავლით) სრულდება და ღია ოპერაციას არ საჭიროებს. ESC/EACTS 2021 გაიდლაინი TAVI-ს რეკომენდაციას იძლევა 75 წელს ზემოთ პაციენტებში ან მაღალი ქირურგიული რისკისას, ხოლო SAVR — ახალგაზრდა, დაბალი რისკის პაციენტებისთვის. გადაწყვეტილება მულტიდისციპლინური გულის გუნდის მიერ მიიღება.