ადენოიდების ჰიპერტროფია

მოკლედ

ადენოიდების ჰიპერტროფია — ცხვირ-ხახის ლიმფოიდური ქსოვილის (ფარინგული ტონზილის) პათოლოგიური გადიდებაა, რომელიც უმეტესად 2–8 წლის ბავშვებში გვხვდება. გადიდებული ადენოიდები ცხვირით სუნთქვას აძნელებს, იწვევს ხვრინვას, პირით სუნთქვას, ხშირ ყურის ანთებებს და ძილის დარღვევას. მდგომარეობა შეიძლება იყოს ფიზიოლოგიური (იმუნური სისტემის მომწიფების ნაწილი) ან პათოლოგიური — განმეორებითი ინფექციებით ან ალერგიით გამოწვეული. მსუბუქი შემთხვევები კონსერვატიულად იმართება — ინტრანაზალური კორტიკოსტეროიდებით და ანტიჰისტამინებით, ხოლო მძიმე შემთხვევებში, როცა ობსტრუქციული ძილის აპნოე ან განმეორებითი ოტიტი მედია ვითარდება, ქირურგიული ჩარევა (ადენოიდექტომია) რეკომენდებულია. პროგნოზი ზოგადად კარგია — ადენოიდები ბუნებრივად ატროფირდება მოზარდობის ასაკისთვის.

რა არის და როგორ ხდება

ადენოიდები (ფარინგული ტონზილა) — ლიმფოიდური ქსოვილის დაგროვებაა, რომელიც ცხვირ-ხახის ზედა უკანა კედელზე მდებარეობს. ეს ქსოვილი იმუნური სისტემის ნაწილია და მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ადრეულ ბავშვობაში — ფილტრავს ბაქტერიებსა და ვირუსებს, რომლებიც ცხვირითა და პირით შემოდის.

ადენოიდების ჰიპერტროფიის დროს ეს ქსოვილი ჭარბად იზრდება. მექანიზმი შემდეგია: განმეორებითი ინფექციები (ვირუსული ან ბაქტერიული) იწვევს ლიმფოიდური ქსოვილის რეაქტიულ ჰიპერპლაზიას — B- და T-ლიმფოციტების გამრავლებას ადენოიდურ ქსოვილში. ალერგიული ანთებაც ანალოგიურ პროცესს იწვევს: ალერგენები სტიმულირებს IgE-შუამავლობით ანთებას, რაც ქსოვილის შეშუპებასა და ზრდას განაპირობებს.

გადიდებული ადენოიდები მექანიკურად ბლოკავს:

• ქოანებს (ცხვირის უკანა გასასვლელებს) — რაც ცხვირის ობსტრუქციას იწვევს
• ევსტაქის მილის ხვრელს — რაც შუა ყურში სითხის დაგროვებას და ოტიტის მედიას იწვევს
• ცხვირ-ხახის სივრცეს — რაც ძილის დროს ზედა სასუნთქი გზების კოლაფსს და ობსტრუქციულ ძილის აპნოეს განაპირობებს

ადენოიდების ფიზიოლოგიური ზრდა 3–7 წლის ასაკში პიკს აღწევს, შემდეგ კი ინვოლუცია იწყება. დაახლოებით 10–12 წლის ასაკისთვის ადენოიდები მნიშვნელოვნად მცირდება, ხოლო ზრდასრულებში თითქმის სრულად ატროფირდება. სწორედ ამიტომ, ეს პრობლემა ძირითადად პედიატრიული პათოლოგიაა.

ვინ რისკის ჯგუფშია

ასაკი — ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი. ადენოიდების ჰიპერტროფია ტიპიურად 2–8 წლის ბავშვებში ვლინდება, პიკი 3–6 წელზე მოდის. ჩვილებსა და მოზარდებში იშვიათია.

სქესი — ბიჭებში ოდნავ უფრო ხშირად გვხვდება, ვიდრე გოგონებში (თანაფარდობა დაახლოებით 1.5:1).

გენეტიკა და ოჯახური ანამნეზი — თუ მშობელს ბავშვობაში ადენოიდების პრობლემა ჰქონდა, შვილშიც უფრო სავარაუდოა. კრანიოფაციალური ანატომიის თავისებურებები (ვიწრო ცხვირ-ხახა) გენეტიკურადაა განპირობებული.

განმეორებითი ინფექციები — ხშირი ზედა სასუნთქი გზების ინფექციები (URTI), სინუსიტი და ფარინგიტი ადენოიდურ ქსოვილს მუდმივ სტიმულაციას აძლევს.

ალერგიული რინიტი — ატოპიური ფონის მქონე ბავშვებში (ალერგიული რინიტი, ასთმა, ატოპიური დერმატიტი) ადენოიდების ჰიპერტროფია უფრო ხშირია (NICE, 2024).

გარემო ფაქტორები:

• თამბაქოს კვამლის პასიური ინჰალაცია
• საბავშვო ბაღში ადრეული სიარული (ინფექციური ექსპოზიცია)
• ატმოსფერული დაბინძურება
• გასტროეზოფაგური რეფლუქსი (GERD)

თანმხლები მდგომარეობები — დაუნის სინდრომი და სხვა კრანიოფაციალური ანომალიები ადენოიდების ობსტრუქციის რისკს ზრდის ანატომიურად ვიწრო სასუნთქი გზების გამო.

სიმპტომები

ადენოიდების ჰიპერტროფიის კლინიკური სურათი მრავალფეროვანია და დამოკიდებულია ობსტრუქციის ხარისხზე.

ხშირი სიმპტომები:

• ცხვირის ობსტრუქცია — ბავშვი მუდმივად პირით სუნთქავს
• ხვრინვა — ძილის დროს, ხშირად ძალიან ხმამაღალი
• პირით სუნთქვა — დღისითაც და ღამითაც
• ნაზალური (ცხვირობანა) ხმა — ხმის ტემბრის ცვლილება
• ღამის ხველა — ცხვირიდან სეკრეციის ჩადინებით გამოწვეული
• ცხვირიდან გამონადენი — ქრონიკული, ლორწოვან-ჩირქოვანი
• ხშირი ყურის ანთებები — განმეორებითი ოტიტი მედია
• სმენის დაქვეითება — ევსტაქის მილის დისფუნქციით

ნაკლებად ხშირი, მაგრამ მნიშვნელოვანი სიმპტომები:

• ობსტრუქციული ძილის აპნოე — ძილის დროს სუნთქვის შეჩერების ეპიზოდები, შფოთიანი ძილი
• ენურეზი — ღამით საწოლში შარდვა (ძილის აპნოესთან ასოცირებული)
• დღის ძილიანობა — ბავშვი დაღლილია, კონცენტრაცია დარღვეულია
• ქცევითი პრობლემები — ჰიპერაქტივობა, ყურადღების დეფიციტი
• „ადენოიდური სახე" — ქრონიკულ შემთხვევებში: ღია პირი, ვიწრო ზედა ყბა, მაღალი სასა, წინ წამოწეული ქვედა ტუჩი

ძილის დროს მშობლები ხშირად აღწერენ: ბავშვი ხვრინავს, თავს უცნაურ მდგომარეობაში იჭერს (თავი უკან გადახრილი), ზოგჯერ სუნთქვა წყდება რამდენიმე წამით. ეს ნიშნები ობსტრუქციულ ძილის აპნოეზე მიუთითებს და სასწრაფო შეფასებას საჭიროებს.

დიაგნოსტიკა

ადენოიდების ჰიპერტროფიის დიაგნოსტიკა კლინიკურ გამოკვლევასა და ვიზუალიზაციის მეთოდებს მოიცავს.

კლინიკური შეფასება

ოტორინოლარინგოლოგი (ყელ-ყურ-ცხვირის ექიმი) აფასებს:

• ბავშვის სუნთქვის ტიპს (ცხვირით თუ პირით)
• ხმის ტემბრს
• სახის ანატომიურ თავისებურებებს
• ყურის მდგომარეობას (ოტოსკოპია)

ინსტრუმენტული გამოკვლევები

ფლექსიბილური ნაზოფარინგოსკოპია — ოქროს სტანდარტი. თხელი, მოქნილი ენდოსკოპით ცხვირის ღრუდან ცხვირ-ხახას ათვალიერებენ. შეფასდება ადენოიდების ზომა და ქოანების ობსტრუქციის ხარისხი. პროცედურა უმტკივნეულოა და რამდენიმე წუთს გრძელდება.

ლატერალური რენტგენოგრაფია — გვერდითი პროექციის რენტგენი ცხვირ-ხახის მიდამოში. ნაჩვენებია ადენოიდური ქსოვილის ჩრდილი და სასუნთქი გზის სიგანე. მარტივი და ხელმისაწვდომი მეთოდია, თუმცა ენდოსკოპიაზე ნაკლებად ზუსტი.

ტიმპანომეტრია — შუა ყურის ფუნქციის შეფასება. დადგენს, არის თუ არა სითხე შუა ყურში (ეფუზიური ოტიტი მედია), რაც ადენოიდების ჰიპერტროფიის ხშირი გართულებაა.

ძილის კვლევა (პოლისომნოგრაფია) — რეკომენდებულია, როცა ობსტრუქციული ძილის აპნოეა ეჭვმიტანილია (AAP, 2023). აფასებს ძილის ხარისხს, ჟანგბადის სატურაციას და აპნოე-ჰიპოპნოეს ინდექსს.

კლასიფიკაცია

ადენოიდების ზომა ფასდება ქოანების ობსტრუქციის პროცენტით:

• I ხარისხი — 0–25% ობსტრუქცია
• II ხარისხი — 25–50%
• III ხარისხი — 50–75%
• IV ხარისხი — 75–100% (მძიმე ობსტრუქცია)

მკურნალობა — წამლები

კონსერვატიული მკურნალობა პირველი ხაზის თერაპიაა მსუბუქი-საშუალო სიმძიმის ადენოიდების ჰიპერტროფიის დროს, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ქირურგიის პირდაპირი ჩვენება არ არსებობს (NICE NG202, 2024).

პირველი ხაზის თერაპია

ინტრანაზალური კორტიკოსტეროიდები — ყველაზე მტკიცებულებაზე დაფუძნებული მკურნალობა. ამცირებს ადენოიდურ ქსოვილში ანთებას და ლიმფოიდური ჰიპერპლაზიის ხარისხს. კლინიკურმა კვლევებმა აჩვენა, რომ 6–8 კვირიანი კურსი ადენოიდების ზომას მნიშვნელოვნად ამცირებს.

• ბუდესონიდი 200მკგ — დოზირება: 1 შესხურება თითოეულ ნესტოეში, დღეში 1–2-ჯერ. ბავშვებში 6 წლიდან. კურსი: 4–12 კვირა. გვერდითი მოვლენები: ცხვირიდან სისხლდენა (იშვიათად), ადგილობრივი გაღიზიანება.
• ბუდესონიდი 50მკგ — უფრო პატარა ბავშვებისთვის, 1–2 შესხურება ნესტოეში, დღეში ერთხელ.

ცხვირის ირიგაცია (ნორმალური მარილხსნარით) — ფიზიოლოგიური მარილიანი წყლით ცხვირის გარეცხვა ეფექტური დამხმარე მეთოდია. ასუფთავებს ლორწოვან სეკრეციას და ალერგენებს.

• აისოლი V3 — ცხვირის ირიგაციისთვის, დღეში 2–3-ჯერ.

მეორე ხაზის თერაპია

ანტიჰისტამინური პრეპარატები — განსაკუთრებით ეფექტურია, როცა ალერგიული კომპონენტი არსებობს (ალერგიული რინიტი).

• ცეტირიზინი 10მგ — 6 წელზე მეტი ასაკის ბავშვებში: 10 მგ (1 ტაბლეტი) დღეში ერთხელ. 2–6 წლის ბავშვებში: 5 მგ (ნახევარი ტაბლეტი) დღეში ერთხელ. კარგად ატანადი, ძილიანობას იშვიათად იწვევს.
• ალერსეტი — ცეტირიზინის შემცველი, მსგავსი დოზირება.

ლეიკოტრიენის რეცეპტორის ანტაგონისტი — მონტელუკასტი (NICE-ის რეკომენდაცია ალერგიული კომპონენტის არსებობისას):

• დოზა: 2–5 წლის ბავშვებში 4 მგ, 6–14 წლის ბავშვებში 5 მგ საღამოს. კურსი: 1–3 თვე. მონტელუკასტი ადენოიდების ზომის შემცირებაში დამხმარე ეფექტს იძლევა ინტრანაზალურ კორტიკოსტეროიდთან კომბინაციაში.

დამხმარე თერაპია

ანტიბიოტიკები — მხოლოდ ბაქტერიული ინფექციის (მწვავე ადენოიდიტი, ოტიტი მედია) დროს:

• აუგმენტინი 228მგ — სუსპენზია, ბავშვებში პირველი ხაზის ანტიბიოტიკი. დოზა სხეულის წონის მიხედვით: 25–45 მგ/კგ/დღეში, გაყოფილი 2–3 მიღებაზე, 7–10 დღე.
• აუგმენტინი 457მგ — უფრო მაღალი დოზით სუსპენზია, მძიმე ინფექციების დროს.
• აზიმაკი 200მგ — აზითრომიცინის სუსპენზია, პენიცილინზე ალერგიის შემთხვევაში. 10 მგ/კგ პირველ დღეს, შემდეგ 5 მგ/კგ 4 დღე.

ანტიპირეტიკები/ტკივილგამაყუჩებლები — მწვავე ადენოიდიტით გამოწვეული ტკივილისა და ცხელების დროს:

• ნუროფენი 200მგ — იბუპროფენი, 6 წელზე მეტ ბავშვებში: 200 მგ 3-ჯერ დღეში. უფრო პატარა ბავშვებისთვის სუსპენზიის ფორმა უპირატესია.
• ალგოფლექსი ბეიბი — იბუპროფენის პედიატრიული ფორმა, სხეულის წონის მიხედვით დოზირებით.

ცხვირის დეკონგესტანტები — მხოლოდ მოკლევადიანი გამოყენებისთვის (3–5 დღე), ხანგრძლივი გამოყენება მედიკამენტოზურ რინიტს იწვევს:

• აფრინი — ოქსიმეტაზოლინი. 6 წელზე მეტი ბავშვებში: 1–2 შესხურება ნესტოეში, დღეში 2-ჯერ, მაქსიმუმ 3 დღე.

ქირურგიული მკურნალობა — ადენოიდექტომია

ქირურგია რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში (AAP/NICE):

• ობსტრუქციული ძილის აპნოე (პოლისომნოგრაფიით დადასტურებული)
• განმეორებითი ოტიტი მედია (3+ ეპიზოდი 6 თვეში ან 4+ წელიწადში)
• ქრონიკული სინუსიტი, რომელიც მედიკამენტოზურ თერაპიას არ ექვემდებარება
• სახის ძვლოვანი დეფორმაციის განვითარების საფრთხე

ოპერაცია ზოგადი ანესთეზიით ტარდება, ჩვეულებრივ ამბულატორიულ რეჟიმში. გამოჯანმრთელება 7–10 დღეს მოითხოვს.

ცხოვრების წესი

კონსერვატიულ მკურნალობასთან ერთად, ცხოვრების წესის ცვლილებები ადენოიდების ჰიპერტროფიის მართვაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს.

ჰაერის ხარისხი:

• ოთახის რეგულარული განიავება
• თამბაქოს კვამლისგან ბავშვის სრული დაცვა — პასიური მოწევა ადენოიდურ ანთებას აძლიერებს
• ჰაერის დამატენიანებელი მოწყობილობის გამოყენება მშრალ სეზონში
• ხალიჩების და ტრაფარეტის შემცირება ბავშვის ოთახში (ალერგენების რედუქცია)

ცხვირის ჰიგიენა:

• ცხვირის რეგულარული გარეცხვა მარილხსნარით — დღეში 2–3-ჯერ
• ბავშვს ასწავლეთ ცხვირის სწორად მოწმენდა

კვება:

• მრავალფეროვანი, ვიტამინებით მდიდარი საკვები (განსაკუთრებით ვიტამინი C და D)
• საკმარისი სითხის მიღება — ლორწოს განზავებას უწყობს ხელს
• რძის პროდუქტების შეზღუდვა ზოგიერთ ბავშვში ლორწოს წარმოქმნას ამცირებს (მტკიცებულება სუსტია, მაგრამ პრაქტიკაში მოქმედებს)

ძილის ჰიგიენა:

• ბავშვის საწოლის თავი ოდნავ აწეული უნდა იყოს
• გვერდზე წოლა უპირატესია ზურგზე წოლასთან შედარებით
• ძილის რეგულარული რეჟიმი

ფიზიკური აქტივობა:

• ყოველდღიური ფიზიკური აქტივობა იმუნურ სისტემას აძლიერებს
• ცურვა (თბილ აუზში) სასარგებლოა, მაგრამ ქლორირებული წყალი ზოგ ბავშვში ცხვირის ირიტაციას იწვევს

გართულებები

მკურნალობის გარეშე ადენოიდების მძიმე ჰიპერტროფიამ შეიძლება სერიოზული გართულებები გამოიწვიოს:

ობსტრუქციული ძილის აპნოე (OSA) — ყველაზე სერიოზული გართულება. ქრონიკული ჰიპოქსიით (ჟანგბადის დეფიციტი) მიმდინარეობს, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს ფილტვის ჰიპერტენზია და cor pulmonale (მარჯვენა პარკუჭის უკმარისობა) — თუმცა ეს უკიდურესი შემთხვევებში ხდება.

სმენის დაკარგვა — ქრონიკული ეფუზიური ოტიტი მედია გამტარობით სმენის დაკარგვას იწვევს, რაც 6 თვიდან 2 წელიწადში ვლინდება. ეს მეტყველების განვითარების შეფერხებას განაპირობებს.

კრანიოფაციალური დეფორმაცია — ქრონიკული პირით სუნთქვა „ადენოიდურ სახეს" აყალიბებს: ვიწრო, მაღალი სასა, ღია პირი, პროტრუზიული ზედა კბილები, ვიწრო ზედა ყბა. ეს ცვლილებები 2–3 წელიწადში ყალიბდება და კორექცია ორთოდონტიულ მკურნალობას მოითხოვს.

აკადემიური და ქცევითი პრობლემები — ძილის ქრონიკული დარღვევა კოგნიტური ფუნქციის დაქვეითებას, ჰიპერაქტივობას და ყურადღების კონცენტრაციის პრობლემებს იწვევს (AAP, 2023).

განმეორებითი სინუსიტი — ადენოიდები ბაქტერიული ბიოფილმის რეზერვუარი ხდება, რაც ქრონიკული რინოსინუსიტის წყაროა.

გრძელვადიანი პროგნოზი

ადენოიდების ჰიპერტროფიის პროგნოზი ზოგადად ძალიან კარგია. ადენოიდური ქსოვილი ბუნებრივად ატროფირდება 8–12 წლის ასაკისთვის, და ბევრ ბავშვში პრობლემა ქირურგიის გარეშეც წყდება.

კონსერვატიული მკურნალობა (ინტრანაზალური კორტიკოსტეროიდები) ბავშვების 50–70%-ში ეფექტურია და ქირურგიის საჭიროებას ამცირებს (BNF for Children, 2024).

ადენოიდექტომიის შემდეგ შედეგები შესანიშნავია: ბავშვების 80–90%-ში ძილის აპნოე სრულად ქრება, ხოლო ოტიტის მედიის სიხშირე მნიშვნელოვნად მცირდება. რეციდივი (ადენოიდების ხელახალი ზრდა) იშვიათია — 2–5% შემთხვევებში, უმეტესად 3 წლამდე ოპერირებულ ბავშვებში.

ხანგრძლივად უმკურნალო, მძიმე ობსტრუქციის შემთხვევაში კრანიოფაციალური ცვლილებები შეიძლება მუდმივი გახდეს, თუ კორექცია დროულად არ მოხდა.

როდის უნდა მიმართო ექიმს

დაუყოვნებლივ მიმართეთ ოტორინოლარინგოლოგს ან პედიატრს, თუ:

• ბავშვს ძილის დროს სუნთქვა უჩერდება — მშობლები ამჩნევენ, რომ ბავშვი წყვეტს სუნთქვას რამდენიმე წამით, შემდეგ ხმაურიანი ამოსუნთქვით აგრძელებს
• ხვრინვა ძალიან ხმამაღალია და ყოველღამიერი — განსაკუთრებით თუ ძილის ხარისხი დარღვეულია
• ბავშვი დღისით მუდმივად ძილიანია, დაღლილი ან ჰიპერაქტიური — ძილის აპნოეს ნიშანი
• სმენა დაქვეითებულია — ბავშვი ტელევიზორს ახმაურებს, ხშირად გეკითხებათ „რა?"
• 3 თვეზე მეტი ხნის განმავლობაში მუდმივად პირით სუნთქავს — კონსერვატიული ზომების მიუხედავად
• ბავშვს სახის ფორმა იცვლება — ღია პირი, ვიწრო სახე, კბილების არასწორი განლაგება

ხშირად დასმული კითხვები

აუცილებელია თუ არა ოპერაცია ყველა შემთხვევაში?

არა. ადენოიდების ჰიპერტროფიის შემთხვევების უმეტესობა კონსერვატიულად იმართება. ინტრანაზალური კორტიკოსტეროიდებით 4–12 კვირიანი კურსი ხშირად საკმარისია. ოპერაცია მხოლოდ მაშინ რეკომენდებულია, როცა კონსერვატიული მკურნალობა არაეფექტურია, ან არსებობს ძილის აპნოე, სმენის დაკარგვა ან სახის დეფორმაციის რისკი. ასევე, ვინაიდან ადენოიდები ბუნებრივად ატროფირდება ასაკთან ერთად, ექიმი შეიძლება „მოცდის" ტაქტიკას აირჩევს, თუ სიმპტომები მსუბუქია.

ხელს ხომ არ უშლის ადენოიდექტომია იმუნურ სისტემას?

ეს მშობლების ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული შეშფოთებაა. კვლევებმა აჩვენა, რომ ადენოიდექტომია ბავშვის იმუნურ სისტემას მნიშვნელოვნად არ ასუსტებს. სხეულში მრავალი სხვა ლიმფოიდური ქსოვილია (სასისხლე ტონზილები, ლიმფური კვანძები, პეიერის ლაქები), რომლებიც იმუნურ ფუნქციას ინარჩუნებს. ოპერაციის სარგებელი (ნორმალური სუნთქვა, ძილი და სმენა) გაცილებით აღემატება თეორიულ რისკებს (NICE NG202).

შეიძლება თუ არა ბავშვმა ალერგიის სეზონზე ცხვირის სპრეი უწყვეტად გამოიყენოს?

ინტრანაზალური კორტიკოსტეროიდები (მაგ., ბუდესონიდი) ხანგრძლივი გამოყენებისთვის უსაფრთხოა — BNF-ის მიხედვით, თვეების განმავლობაში გამოყენება დასაშვებია ექიმის მეთვალყურეობით. მთავარია, რომ ცხვირის დეკონგესტანტები (მაგ., ოქსიმეტაზოლინი) 3–5 დღეზე მეტხანს არ გამოიყენოთ, რადგან მედიკამენტოზური რინიტის რისკი არსებობს. ყოველთვის გამიჯნეთ კორტიკოსტეროიდული სპრეი (ხანგრძლივი) და დეკონგესტანტი (მოკლევადიანი).

როგორ მოვიქცე, თუ ბავშვი საზღვარგარეთ მოგზაურობისას ავად გახდა?

მოგზაურობისას აიღეთ ბავშვის ჩვეული ცხვირის სპრეი და მარილხსნარი ცხვირის გარეცხვისთვის. თუ ადენოიდიტი გამწვავდება (ცხელება, ძლიერი ცხვირის ობსტრუქცია), ადგილობრივ ექიმს მიმართეთ. საჭიროების შემთხვევაში ანტიბიოტიკი (ამოქსიცილინი/კლავულანატი) სტანდარტული თერაპიაა უმეტეს ქვეყანაში. ადენოიდექტომიის გადადება მოგზაურობის პერიოდში არანაირ საფრთხეს არ წარმოადგენს.

შეუძლია თუ არა ბავშვს სპორტით გაგრძელება ადენოიდების პრობლემით?

მსუბუქი-საშუალო სიმძიმის ადენოიდების ჰიპერტროფიის დროს ფიზიკური აქტივობა შეუზღუდავია და რეკომენდებულიცაა. თუმცა, თუ ბავშვს ობსტრუქციული ძილის აპნოე აქვს, ფიზიკური დატვირთვისას დაღლილობა და ჰიპოქსიის ეპიზოდები შეიძლება გამწვავდეს. ასეთ შემთხვევაში ექიმის კონსულტაცია საჭიროა. ადენოიდექტომიის შემდეგ სპორტში დაბრუნება 2 კვირის შემდეგ არის რეკომენდებული.

რამდენჯერ შეიძლება ადენოიდები ხელახლა გაიზარდოს?

ადენოიდექტომიის შემდეგ რეციდივის სიხშირე 2–5%-ია. ხელახალი ზრდის რისკი უფრო მაღალია, თუ ოპერაცია ძალიან ადრეულ ასაკში (3 წლამდე) ჩატარდა, ან თუ ბავშვს ალერგიული ფონი აქვს. რეციდივის შემთხვევაში ხელახალი ოპერაცია შეიძლება საჭირო გახდეს, თუმცა ხშირ შემთხვევაში კონსერვატიული მკურნალობა საკმარისია, რადგან ბავშვი უკვე უფრო დიდია და ანატომიური სივრცე უფრო ფართოა.