მოკლედ
Prozac (პროზაკი) არის ფლუოქსეტინის ჰიდროქლორიდის ბაზაზე შექმნილი ანტიდეპრესანტი, რომელიც მიეკუთვნება სეროტონინის შერჩევითი უკუმიტაცების ინჰიბიტორების (SSRI) ჯგუფს. პრეპარატი შემუშავებულია და წარმოებულია ამერიკული ფარმაცევტული კომპანია Eli Lilly and Company-ს მიერ. Prozac პირველად აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციის (FDA) მიერ დამტკიცდა 1987 წელს და მას შემდეგ გახდა მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გამოყენებული ანტიდეპრესანტი. პრეპარატი ინიშნება დიდი დეპრესიული აშლილობის, ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობის (OCD), ბულიმია ნერვოზას, პანიკური აშლილობის და პრემენსტრუალური დისფორიული აშლილობის სამკურნალოდ. Prozac ხელმისაწვდომია კაფსულების, ტაბლეტებისა და ხსნარის ფორმით სხვადასხვა დოზირებით.
---
ბრენდის შესახებ
Eli Lilly and Company არის ამერიკული მრავალეროვნული ფარმაცევტული კორპორაცია, რომელიც დაარსდა 1876 წელს პოლკოვნელ ელი ლილის მიერ ინდიანაპოლისში, აშშ-ის ინდიანის შტატში. კომპანიის სათაო ოფისი დღემდე ინდიანაპოლისში მდებარეობს. Eli Lilly წარმოადგენს მსოფლიოში ერთ-ერთ უმსხვილეს ფარმაცევტულ კომპანიას, რომელიც სპეციალიზებულია ინოვაციური მედიკამენტების კვლევაში, შემუშავებასა და წარმოებაში.
კომპანიის პორტფოლიო მოიცავს მრავალ თერაპიულ მიმართულებას, მათ შორის: ენდოკრინოლოგია (ინსულინის პრეპარატები — Humalog, Humulin, Trulicity), ონკოლოგია (Verzenio, Cyramza), იმუნოლოგია, ნევროლოგია და ფსიქიატრია (Prozac, Cymbalta, Zyprexa, Emgality). Eli Lilly ასევე მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ალცჰაიმერის დაავადების კვლევაში და ახალი თერაპიული საშუალებების განვითარებაში.
Prozac (ფლუოქსეტინი) კომპანიის ისტორიაში განსაკუთრებულ ადგილს იკავებს — ეს იყო პირველი SSRI კლასის ანტიდეპრესანტი, რომელმაც მასობრივი აღიარება მოიპოვა. პრეპარატის შემუშავებაში მონაწილეობდნენ მეცნიერები რეი ფულერი, ბრაიან მოლოი და დევიდ ვონგი. Prozac-მა რადიკალურად შეცვალა დეპრესიის მკურნალობის მიდგომა, რადგან უფრო ხელსაყრელი გვერდითი ეფექტების პროფილი ჰქონდა ტრიციკლურ ანტიდეპრესანტებთან და MAO ინჰიბიტორებთან შედარებით. 2001 წლის შემდეგ, პატენტის ვადის ამოწურვის გამო, ფლუოქსეტინი ხელმისაწვდომი გახდა გენერიკული ფორმითაც მრავალი მწარმოებლისგან.
Eli Lilly აქტიურად ოპერირებს 120-ზე მეტ ქვეყანაში და მის პროდუქციას მილიონობით პაციენტი იყენებს მთელ მსოფლიოში.
---
ხელმისაწვდომი პროდუქცია საქართველოში
Prozac-ის (ფლუოქსეტინის) ბრენდის ქვეშ საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე პრეპარატის ხელმისაწვდომობა შეიძლება შეზღუდული იყოს, რადგან ორიგინალური Prozac-ის მიწოდება პერიოდულად იცვლება. თუმცა, ფლუოქსეტინის შემცველი პრეპარატები სხვადასხვა მწარმოებლის მიერ არის წარმოდგენილი ქართულ ბაზარზე.
Eli Lilly-ის ძირითადი პროდუქტები და მონათესავე პრეპარატები
Prozac ტრადიციულად ხელმისაწვდომია შემდეგი ფორმებით:
- Prozac კაფსულა 20 მგ — ყველაზე გავრცელებული დოზირება, რომელიც გამოიყენება დეპრესიის, OCD-ისა და სხვა ჩვენებების სამკურნალოდ;
- Prozac კაფსულა 10 მგ — საწყისი დოზირებისთვის ან დოზის ტიტრაციისთვის;
- Prozac ხსნარი (სითხე) — პაციენტებისთვის, რომლებსაც კაფსულების მიღება უჭირთ.
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ასევე წარმოდგენილია სხვა ფსიქიატრიული პროფილის პრეპარატები, რომლებიც მომხმარებელს შეუძლია მოიძიოს pharma-wiki.ge-ზე:
- ასერტინი (სერტრალინი) — SSRI კლასის ანტიდეპრესანტი;
- ანაფრანილი (კლომიპრამინი) — ტრიციკლური ანტიდეპრესანტი, რომელიც ასევე გამოიყენება OCD-ის სამკურნალოდ;
- ამიტრიპტილინი 25 მგ — ტრიციკლური ანტიდეპრესანტი;
- ამიტრიპტილინი 10 მგ — დაბალდოზიანი ვარიანტი;
- ამიტრიპტილინი გრინდექსი 25 მგ — გრინდექსის წარმოების ამიტრიპტილინი;
- ადაპტოლი 500 მგ — ანქსიოლიტიკი;
- ადაპტოლი 300 მგ — ანქსიოლიტიკი კაფსულებში;
- ატარაქსი 25 მგ — ჰიდროქსიზინის ბაზაზე ანქსიოლიტიკი;
- ბრექსინი 20 მგ — ესციტალოპრამის შემცველი ანტიდეპრესანტი.
პრეპარატის შეძენამდე აუცილებელია ექიმთან კონსულტაცია, რადგან Prozac (ფლუოქსეტინი) რეცეპტით გასაცემი მედიკამენტია.
---
ხარისხის სტანდარტი
Eli Lilly and Company-ის საწარმოო ობიექტები აკმაყოფილებს მსოფლიოში ყველაზე მკაცრ ხარისხის სტანდარტებს. კომპანია ოპერირებს GMP (Good Manufacturing Practice) — კარგი საწარმოო პრაქტიკის პრინციპების სრული დაცვით, რაც უზრუნველყოფილია შემდეგი მარეგულირებელი ორგანოების კონტროლით:
- FDA (Food and Drug Administration) — აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაცია, რომელიც რეგულარულად ახორციელებს Eli Lilly-ის საწარმოების ინსპექტირებას;
- EMA (European Medicines Agency) — ევროპის წამლის სააგენტო, რომლის სტანდარტებსაც კომპანია სრულად აკმაყოფილებს;
- ICH (International Council for Harmonisation) — საერთაშორისო ჰარმონიზაციის საბჭოს სახელმძღვანელო პრინციპები.
Prozac-ის წარმოების პროცესში გამოიყენება ხარისხის კონტროლის მრავალსაფეხურიანი სისტემა, რომელიც მოიცავს ნედლეულის ტესტირებას, წარმოების პროცესის მონიტორინგს, მზა პროდუქტის ანალიზსა და სტაბილურობის კვლევებს. კომპანია იცავს ფარმაკოვიგილანტურობის (pharmacovigilance) მკაცრ პოლიტიკას — პრეპარატის უსაფრთხოების მონიტორინგი მიმდინარეობს პოსტმარკეტინგულ ეტაპზეც.
საქართველოში რეგისტრირებული Eli Lilly-ის პრეპარატები გადიან სამედიცინო პროდუქტების სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს შესაბამის პროცედურებს.
---
ხშირად დასმული კითხვები
1. რა არის Prozac და რისთვის გამოიყენება?
Prozac (ფლუოქსეტინი) არის სეროტონინის შერჩევითი უკუმიტაცების ინჰიბიტორი (SSRI), რომელიც გამოიყენება დიდი დეპრესიული აშლილობის, ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობის (OCD), ბულიმია ნერვოზას, პანიკური აშლილობისა და პრემენსტრუალური დისფორიული აშლილობის სამკურნალოდ. პრეპარატი მოქმედებს ტვინში სეროტონინის დონის გაზრდით, რაც ხელს უწყობს განწყობის, ძილის და ზოგადი ემოციური მდგომარეობის გაუმჯობესებას.
2. როგორ მიიღება Prozac და რა დოზით?
Prozac ჩვეულებრივ ინიშნება 20 მგ-იანი დოზით, დღეში ერთხელ, დილით. ექიმმა შეიძლება დოზა შეცვალოს ინდივიდუალური საჭიროებისა და რეაქციის მიხედვით — დოზა შეიძლება გაიზარდოს 60 მგ-მდე ან, OCD-ის შემთხვევაში, 80 მგ-მდე. პრეპარატის ეფექტი, როგორც წესი, სრულად ვლინდება მკურნალობის დაწყებიდან 4-6 კვირის შემდეგ. მკურნალობის შეწყვეტა უნდა მოხდეს თანდათანობით, ექიმის მითითებით.
3. რა გვერდითი ეფექტები აქვს Prozac-ს?
ყველაზე ხშირი გვერდითი ეფექტებია: გულისრევა, თავის ტკივილი, ინსომნია ან ძილიანობა, მოუსვენრობა, მადის დაქვეითება, პირის სიმშრალე, დიარეა და სექსუალური ფუნქციის დარღვევა. იშვიათ შემთხვევებში შეიძლება განვითარდეს სეროტონინის სინდრომი (განსაკუთრებით სხვა სეროტონერგულ პრეპარატებთან ერთდროული მიღებისას). 25 წლამდე ასაკის პაციენტებში შეიძლება გაიზარდოს სუიციდური აზრების რისკი მკურნალობის საწყის ეტაპზე, რაც მოითხოვს ექიმის მჭიდრო მეთვალყურეობას.
4. შეიძლება თუ არა Prozac-ის მიღება ორსულობისა და ლაქტაციის პერიოდში?
ფლუოქსეტინის მიღება ორსულობის პერიოდში მოითხოვს სარგებელ-რისკის ფრთხილად შეფასებას ექიმის მიერ. მესამე ტრიმესტრში მიღებისას ახალშობილში შეიძლება განვითარდეს ადაპტაციის სინდრომი. ფლუოქსეტინი გამოიყოფა დედის რძეში, ამიტომ ლაქტაციის პერიოდში მისი გამოყენება ასევე მოითხოვს ექიმთან კონსულტაციას.
5. რა განსხვავებაა ორიგინალურ Prozac-სა და გენერიკულ ფლუოქსეტინს შორის?
ორიგინალური Prozac და გენერიკული ფლუოქსეტინი შეიცავენ ერთსა და იმავე აქტიურ ნივთიერებას — ფლუოქსეტინის ჰიდროქლორიდს. გენერიკები ბიოეკვივალენტურია ორიგინალის მიმართ, რაც დადასტურებულია კლინიკური კვლევებით. განსხვავება შეიძლება იყოს დამხმარე ნივთიერებებში, კაფსულის გარეგნულ სახეში და ფასში. ორიგინალური Prozac, როგორც წესი, უფრო ძვირია გენერიკებთან შედარებით.
6. რა პრეპარატებთან არ უნდა იქნას მიღებული Prozac?
Prozac კატეგორიულად უკუნაჩვენებია MAO ინჰიბიტორებთან (მაგალითად, ფენელზინი, მოკლობემიდი) ერთდროულად. ასევე სიფრთხილეა საჭირო სხვა სეროტონერგულ პრეპარატებთან (ტრიპტანები, ტრამადოლი, სენტ-ჯონის ბალახი), ანტიკოაგულანტებთან, NSAID-ებთან და ზოგიერთ ანტიფსიქოტიკთან ერთად მიღებისას. ნებისმიერი სხვა მედიკამენტის ერთდროული მიღება უნდა შეთანხმდეს მკურნალ ექიმთან.
---
ალტერნატივები
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ხელმისაწვდომია რამდენიმე ალტერნატიული ანტიდეპრესანტი, რომლებიც შეიძლება განხილულ იქნეს Prozac-ის ნაცვლად ან მის პარალელურად (ექიმის გადაწყვეტილებით):
SSRI კლასის ანტიდეპრესანტები:
- ასერტინი (სერტრალინი) — ფართოდ გამოყენებული SSRI, ეფექტურია დეპრესიისა და შფოთვითი აშლილობების დროს;
- ბრექსინი (ესციტალოპრამი) 20 მგ — ახალი თაობის SSRI.
ტრიციკლური ანტიდეპრესანტები:
- ამიტრიპტილინი 25 მგ — კლასიკური ტრიციკლური ანტიდეპრესანტი;
- ამიტრიპტილინი გრინდექსი 10 მგ — დაბალდოზიანი ვარიანტი;
- ანაფრანილი (კლომიპრამინი) — ეფექტურია OCD-ის სამკურნალოდ.
ანქსიოლიტიკები (შფოთვის სამკურნალოდ):
- ადაპტოლი 500 მგ — არაბენზოდიაზეპინური ანქსიოლიტიკი;
- ატარაქსი 25 მგ — ანტიჰისტამინური ანქსიოლიტიკი.
ალტერნატიული პრეპარატის შერჩევა უნდა მოხდეს მხოლოდ კვალიფიციური ფსიქიატრის ან ნევროლოგის მიერ, ინდივიდუალური კლინიკური სურათის, თანმხლები დაავადებებისა და პაციენტის ანამნეზის გათვალისწინებით.