Piracetam ფარმაცევტული კომპანიის პროდუქტები ხელმისაწვდომი საქართველოში. ქვემოთ მოცემული 2 წამლის ანოტაცია გადამოწმებულია ავტორიტეტული წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank) და მოიცავს ჩვენებებს, დოზას, გვერდით ეფექტებს, ურთიერთქმედებებს და უსაფრთხოების მითითებებს.
პირაცეტამი (Piracetam) წარმოადგენს ნოოტროპული მოქმედების სამკურნალო საშუალებას, რომელიც მიეკუთვნება რაცეტამების ჯგუფს. იგი პირველი სინთეზირებული ნოოტროპია, რომელიც შეიქმნა 1964 წელს ბელგიურ ფარმაცევტულ კომპანია UCB-ში. პირაცეტამი ფართოდ გამოიყენება კოგნიტური ფუნქციების დარღვევების, თავბრუსხვევის, კორტიკალური მიოკლონუსის და სხვა ნევროლოგიური მდგომარეობების სამკურნალოდ. პრეპარატი ხელმისაწვდომია ტაბლეტების, კაფსულების, სასმელი ხსნარისა და საინექციო ფორმებით. საქართველოში პირაცეტამი რეცეპტით გაიცემა და წარმოდგენილია სხვადასხვა მწარმოებლის პროდუქციით. მისი მოქმედების მექანიზმი დაკავშირებულია ნეირონების მეტაბოლიზმის გაუმჯობესებასთან, სისხლის მიკროცირკულაციის სტიმულაციასთან და ცენტრალური ნერვული სისტემის ფუნქციური აქტივობის ოპტიმიზაციასთან.
პირაცეტამი, როგორც აქტიური ფარმაცევტული სუბსტანცია, თავდაპირველად შეიქმნა ბელგიურ ფარმაცევტულ კომპანია UCB Pharma-ში, სადაც იგი პირველად სინთეზირებულ იქნა ქიმიკოს კორნელიუ ჯურჯას (Corneliu Giurgea) მიერ. UCB Pharma-მ პრეპარატი ბაზარზე გამოიტანა სავაჭრო სახელწოდებით Nootropil®, რომელიც დღემდე რჩება ორიგინალურ ბრენდად.
UCB Pharma წარმოადგენს გლობალურ ბიოფარმაცევტულ კომპანიას, რომლის სათაო ოფისი მდებარეობს ბრიუსელში, ბელგია. კომპანია სპეციალიზირებულია ნევროლოგიისა და იმუნოლოგიის სფეროებში და ცნობილია ისეთი პრეპარატებით, როგორიცაა Keppra® (ლევეტირაცეტამი), Vimpat® (ლაკოსამიდი) და Cimzia® (ცერტოლიზუმაბ პეგოლი).
დღეისათვის პირაცეტამი იწარმოება მრავალი ფარმაცევტული კომპანიის მიერ მთელ მსოფლიოში, რადგან პატენტის ვადა დიდი ხნის წინ ამოიწურა. საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე პირაცეტამი წარმოდგენილია როგორც ორიგინალური Nootropil®-ის სახით, ასევე სხვადასხვა ჯენერიკული მწარმოებლის პროდუქციით, მათ შორის:
პირაცეტამის გლობალურმა პოპულარობამ განაპირობა მისი ხელმისაწვდომობა მრავალ დოზირებასა და ფარმაცევტულ ფორმაში, რაც ექიმებს საშუალებას აძლევს, ინდივიდუალურად შეარჩიონ ოპტიმალური მკურნალობის სქემა თითოეული პაციენტისთვის.
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე პირაცეტამი წარმოდგენილია რამდენიმე ფარმაცევტული ფორმითა და დოზირებით, რომლებიც მოიცავს:
პირაცეტამის პერორალური ფორმები ყველაზე ფართოდ გავრცელებულია საქართველოში. ძირითადი დოზირებებია:
პრეპარატი ხელმისაწვდომია საქართველოს უმრავლეს აფთიაქებში. დოზირება და მიღების ხანგრძლივობა განისაზღვრება მკურნალი ექიმის მიერ, პაციენტის მდგომარეობის, ასაკისა და თანმხლები დაავადებების გათვალისწინებით. დღიური დოზა მოზრდილებისთვის, როგორც წესი, მერყეობს 2400-დან 4800 მგ-მდე, რომელიც იყოფა 2-3 მიღებად.
პირაცეტამის პრეპარატები, რომლებიც ხელმისაწვდომია საქართველოს ბაზარზე, უნდა აკმაყოფილებდეს მკაცრ ხარისხის მოთხოვნებს, რომლებსაც ადგენს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო და მისი სააგენტო — სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო.
ორიგინალური Nootropil® იწარმოება GMP (Good Manufacturing Practice) სტანდარტების სრული დაცვით, რაც დასტურდება ევროპის წამლის სააგენტოს (EMA) მიერ. UCB Pharma-ს საწარმოო ობიექტები რეგულარულად გადის ინსპექტირებას ევროპული მარეგულირებელი ორგანოების მიერ.
ჯენერიკული მწარმოებლების პროდუქცია ასევე უნდა აკმაყოფილებდეს შესაბამისი ქვეყნის GMP მოთხოვნებს. საქართველოში რეგისტრაციისთვის აუცილებელია ბიოეკვივალენტობის მონაცემების წარდგენა, რაც ადასტურებს ჯენერიკული პრეპარატის თერაპიულ ეკვივალენტურობას ორიგინალთან.
ყველა სერია გადის ხარისხის კონტროლს, რომელიც მოიცავს აქტიური ნივთიერების რაოდენობის, სისუფთავის, დაშლის სიჩქარისა და მიკრობიოლოგიური სისუფთავის შემოწმებას ფარმაკოპეული მონოგრაფიების შესაბამისად (ევროპული ფარმაკოპეია, Ph. Eur.).
პირაცეტამი ინიშნება კოგნიტური ფუნქციების დარღვევების სამკურნალოდ, რომელიც შეიძლება გამოწვეული იყოს ცერებროვასკულური დაავადებებით, ტრავმული თავის ტვინის დაზიანებით, ან დემენციის სხვადასხვა ფორმებით. ასევე გამოიყენება კორტიკალური მიოკლონუსის (უნებლიე კუნთოვანი შეკუმშვების), თავბრუსხვევის და სწავლის უნარის დარღვევების მკურნალობისას. ზოგიერთ ქვეყანაში იგი ინიშნება ნამგლისებრუჯრედოვანი ანემიის თანმხლები ვაზო-ოკლუზიური კრიზების პროფილაქტიკისთვისაც.
პირაცეტამი ზოგადად კარგად გადაიტანება. ყველაზე ხშირი გვერდითი მოვლენებია: ნერვიულობა, ინსომნია, ტკივილი მუცელში, დიარეა, თავის ტკივილი და წონაში მატება. იშვიათად შეიძლება აღინიშნოს ალერგიული რეაქციები. თირკმელების მძიმე უკმარისობის მქონე პაციენტებში დოზის კორექტირება აუცილებელია, ხოლო მძიმე თირკმელების უკმარისობის დროს პრეპარატი უკუნაჩვენებია.
პირაცეტამის მიღება ორსულობისა და ლაქტაციის პერიოდში არ არის რეკომენდებული საკმარისი კლინიკური მონაცემების არარსებობის გამო. პირაცეტამი გადის პლაცენტარულ ბარიერს და გამოიყოფა დედის რძეში, ამიტომ ამ პერიოდში მისი გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოსალოდნელი სარგებელი აღემატება პოტენციურ რისკს, და მხოლოდ ექიმის მკაცრი მეთვალყურეობის ქვეშ.
მკურნალობის ხანგრძლივობა დამოკიდებულია დაავადებისა და მდგომარეობის სიმძიმეზე. ტიპური კურსი გრძელდება 2-6 თვე, თუმცა ქრონიკული მდგომარეობების დროს ექიმმა შეიძლება უფრო ხანგრძლივი მკურნალობა დანიშნოს. კორტიკალური მიოკლონუსის შემთხვევაში მკურნალობა შეიძლება მთელი ცხოვრების განმავლობაში გაგრძელდეს. მნიშვნელოვანია, რომ პრეპარატის მიღება არ შეწყდეს მოულოდნელად — საჭიროა თანდათანობითი დოზის შემცირება.
პირაცეტამს შედარებით მცირე რაოდენობის წამლთაშორისი ურთიერთქმედება აქვს. მნიშვნელოვანია სიფრთხილე ანტიკოაგულანტებთან (ვარფარინი, ჰეპარინი) და ანტიაგრეგანტებთან ერთდროული მიღებისას, რადგან პირაცეტამი შეიძლება გაზარდოს სისხლდენის რისკი. ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონებთან ერთდროულმა მიღებამ შეიძლება გამოიწვიოს მოუსვენრობა და ძილის დარღვევა. ყოველთვის აცნობეთ ექიმს მიმდინარე მედიკამენტების შესახებ.
საქართველოში პირაცეტამი, როგორც წესი, რეცეპტით გაიცემა. მიუხედავად იმისა, რომ პრეპარატს შედარებით უსაფრთხო პროფილი აქვს, მისი დანიშვნა და დოზირების განსაზღვრა უნდა მოხდეს კვალიფიციური ექიმის მიერ, რომელიც შეაფასებს პაციენტის მდგომარეობას, თანმხლებ დაავადებებს და სხვა მედიკამენტების მიღებას.
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ხელმისაწვდომია რამდენიმე ალტერნატიული ნოოტროპული და ნეიროპროტექტორული პრეპარატი, რომლებიც შეიძლება განიხილებოდეს პირაცეტამის შემცვლელად ან დამატებად ექიმის დანიშნულებით:
სხვა პრეპარატებში, რომლებიც ნოოტროპული ეფექტით ხასიათდება, შეიძლება განიხილებოდეს ცინარიზინი, ვინპოცეტინი და გინკგო ბილობას პრეპარატები. ალტერნატივის შერჩევა ყოველთვის უნდა მოხდეს მკურნალი ექიმის მიერ, ინდივიდუალური კლინიკური სურათის გათვალისწინებით.