Lidocain ფარმაცევტული კომპანიის პროდუქტები ხელმისაწვდომი საქართველოში. ქვემოთ მოცემული 1 წამლის ანოტაცია გადამოწმებულია ავტორიტეტული წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank) და მოიცავს ჩვენებებს, დოზას, გვერდით ეფექტებს, ურთიერთქმედებებს და უსაფრთხოების მითითებებს.
ლიდოკაინი (Lidocain) წარმოადგენს ადგილობრივი ანესთეზიის ერთ-ერთ ყველაზე ფართოდ გამოყენებულ პრეპარატს მსოფლიოში. იგი მიეკუთვნება ამიდის ტიპის ადგილობრივ ანესთეტიკებს და გამოიყენება სამედიცინო პრაქტიკის თითქმის ყველა დარგში — სტომატოლოგიაში, ქირურგიაში, დერმატოლოგიაში, კარდიოლოგიასა და ოტორინოლარინგოლოგიაში. ლიდოკაინი ბლოკავს ნატრიუმის არხებს ნერვულ ბოჭკოებში, რაც დროებით აჩერებს ტკივილის იმპულსების გატარებას. პრეპარატი ხელმისაწვდომია სხვადასხვა ფარმაცევტულ ფორმაში: საინექციო ხსნარი, გელი, სპრეი, მალამო, კრემი და პლასტირი. საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე Lidocain ბრენდის სახელით წარმოდგენილია სხვადასხვა მწარმოებლის პროდუქცია, რაც პაციენტებსა და ექიმებს ფართო არჩევანს სთავაზობს. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია ლიდოკაინს აუცილებელ მედიკამენტთა ნუსხაში შეიტანს.
---
ლიდოკაინი პირველად 1943 წელს სინთეზირებულ იქნა შვედი ქიმიკოსების ნილს ლოფგრენისა და ბენგტ ლუნდქვისტის მიერ, ხოლო კლინიკურ პრაქტიკაში 1949 წლიდან დამკვიდრდა. თავდაპირველად პრეპარატი AstraZeneca-ს (ყოფილი Astra AB) მიერ იქნა წარმოებული ბრენდის სახელწოდებით Xylocaine, თუმცა პატენტის ვადის ამოწურვის შემდეგ ლიდოკაინი მრავალი ფარმაცევტული კომპანიის მიერ იწარმოება მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში.
Lidocain ბრენდის სახელწოდებით პროდუქცია წარმოებულია ევროპისა და აზიის რამდენიმე ფარმაცევტული კომპანიის მიერ. საქართველოში ხელმისაწვდომი ლიდოკაინის პრეპარატები ძირითადად იმპორტირებულია ისეთი ქვეყნებიდან, როგორიცაა გერმანია, ინდოეთი, თურქეთი, უკრაინა, ბელორუსია და რუსეთი. წამყვანი მწარმოებლებს შორისაა Egis Pharmaceuticals (უნგრეთი), Grindeks (ლატვია), Sopharma (ბულგარეთი) და სხვა.
ლიდოკაინი, როგორც აქტიური ფარმაცევტული ინგრედიენტი, შედის არაერთი კომბინირებული პრეპარატის შემადგენლობაშიც. კერძოდ, იგი გამოიყენება ეპინეფრინთან (ადრენალინთან) კომბინაციაში ანესთეზიის ხანგრძლივობის გასაზრდელად, ასევე შედის ზოგიერთი ყელის სპრეისა და დერმატოლოგიური პრეპარატის ფორმულაში. ფარმაცევტული ინდუსტრიის მასშტაბით ლიდოკაინის გლობალური ბაზარი მილიარდობით დოლარად ფასდება, რაც მის უნივერსალურობასა და კლინიკურ მნიშვნელობას ადასტურებს.
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ლიდოკაინი წარმოდგენილია მრავალფეროვანი ფარმაცევტული ფორმებით, რაც სხვადასხვა კლინიკურ სიტუაციაში მის გამოყენებას უზრუნველყოფს:
ლიდოკაინი ასევე შედის რამდენიმე კომბინირებულ პრეპარატში, მათ შორის ყურის წვეთებში ანაურანი — რომელიც შეიცავს ლიდოკაინს ანტიბიოტიკებთან (ნეომიცინი, პოლიმიქსინი B) ერთად და გამოიყენება ოტიტის სამკურნალოდ.
---
ლიდოკაინის შემცველი პრეპარატები, რომლებიც საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ხელმისაწვდომია, აკმაყოფილებენ საერთაშორისო ხარისხის მკაცრ სტანდარტებს. წამყვანი მწარმოებლები მუშაობენ GMP (Good Manufacturing Practice) სერტიფიცირებულ საწარმოო ობიექტებზე, რაც უზრუნველყოფს პროდუქციის ხარისხს, უსაფრთხოებასა და ეფექტურობას.
საქართველოში რეგისტრირებული ლიდოკაინის პრეპარატები გადის სამედიცინო პროდუქციისა და სამედიცინო ტექნიკის სააგენტოს მიერ დადგენილ ხარისხის კონტროლის პროცედურებს. ყველა იმპორტირებული სერია უნდა აკმაყოფილებდეს ევროპის ფარმაკოპეის (Ph.Eur.) ან აშშ-ს ფარმაკოპეის (USP) მოთხოვნებს.
საინექციო ფორმების წარმოებისას განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა სტერილურობას, ენდოტოქსინების კონტროლს, pH-ის სტაბილურობას და ნაწილაკების არარსებობას. ლიდოკაინის ხსნარები, როგორც წესი, წარმოებულია ასეპტიკური პირობების სრული დაცვით ან ტერმინალური სტერილიზაციის მეთოდით. ყოველი სერია გადის ლაბორატორიულ ტესტირებას აქტიური ნივთიერების კონცენტრაციის, სტერილურობისა და სტაბილურობის შემოწმების მიზნით.
---
ლიდოკაინი არის ამიდის ტიპის ადგილობრივი ანესთეტიკი, რომელიც ბლოკავს ნატრიუმის ვოლტაჟდამოკიდებულ არხებს ნერვულ ბოჭკოებში. ამის შედეგად დროებით ჩერდება ტკივილის, ტემპერატურისა და შეხების იმპულსების გატარება ნერვული ბოჭკოებიდან ცენტრალური ნერვული სისტემისკენ. მოქმედება იწყება საინექციო ფორმის შემთხვევაში 1-5 წუთში და გრძელდება 30-120 წუთის განმავლობაში (ეპინეფრინის გარეშე). ასევე გამოიყენება ანტიარითმულ საშუალებად გულის პარკუჭოვანი არითმიების დროს.
ლიდოკაინის გამოყენების ძირითადი ჩვენებებია:
ლიდოკაინი ზოგადად კარგად ტოლერანტული პრეპარატია, თუმცა შესაძლო გვერდითი მოვლენებია: ინექციის ადგილას მტკივნეულობა, შეშუპება ან სიწითლე; თავბრუსხვევა, თავის ტკივილი; გულისრევა; აღგზნება ან ძილიანობა. იშვიათ შემთხვევებში, განსაკუთრებით დოზის გადაჭარბებისას, შეიძლება განვითარდეს ცენტრალური ნერვული სისტემის ტოქსიურობა (კონვულსიები) ან კარდიოვასკულარული გართულებები. ალერგიული რეაქციები ამიდის ტიპის ანესთეტიკებზე ძალიან იშვიათია.
ლიდოკაინი FDA-ს კლასიფიკაციით მიეკუთვნება B კატეგორიას ორსულობისას, რაც ნიშნავს, რომ ცხოველებზე ჩატარებულ კვლევებში ტერატოგენული ეფექტი არ გამოვლენილა. ლიდოკაინი ფართოდ გამოიყენება სტომატოლოგიაში ორსული ქალების მკურნალობისას და ეპიდურალური ანესთეზიისთვის მშობიარობის დროს. მიუხედავად ამისა, გამოყენება უნდა მოხდეს მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით, სარგებელი-რისკის თანაფარდობის შეფასების საფუძველზე.
საქართველოში ლიდოკაინის სხვადასხვა ფორმის ხელმისაწვდომობა განსხვავებულია. გარეგანი ფორმები (გელი, სპრეი ზოგიერთი კონცენტრაციით) ზოგჯერ ხელმისაწვდომია ურეცეპტოდ, ხოლო საინექციო ფორმები მხოლოდ სამედიცინო დაწესებულებებში გამოიყენება და საჭიროებს ექიმის დანიშნულებას. დოზირებისა და გამოყენების ფორმის შესახებ ყოველთვის მიმართეთ ექიმს ან ფარმაცევტს.
ლიდოკაინი ამიდის ტიპის ანესთეტიკია, ხოლო ნოვოკაინი (პროკაინი) — ესტერის ტიპის. ძირითადი განსხვავებებია: ლიდოკაინი უფრო სწრაფად მოქმედებს, უფრო ხანგრძლივი ეფექტი აქვს, ქსოვილებში უკეთ აღწევს და ალერგიული რეაქციების რისკი მნიშვნელოვნად ნაკლებია. ამ მიზეზების გამო ლიდოკაინმა თანამედროვე კლინიკურ პრაქტიკაში პრაქტიკულად ჩაანაცვლა ნოვოკაინი.
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ლიდოკაინის გარდა ხელმისაწვდომია სხვა ადგილობრივი ანესთეტიკებიც, რომლებიც გარკვეულ კლინიკურ სიტუაციებში ალტერნატივად შეიძლება განხილულ იქნეს:
ალტერნატივის შერჩევა დამოკიდებულია კლინიკურ სიტუაციაზე, ანესთეზიის საჭირო ხანგრძლივობასა და პაციენტის ინდივიდუალურ თავისებურებებზე. ნებისმიერი ცვლილება მკურნალობის გეგმაში უნდა შეთანხმდეს მკურნალ ექიმთან.