Latanoprost ფარმაცევტული კომპანიის პროდუქტები ხელმისაწვდომი საქართველოში. ქვემოთ მოცემული 1 წამლის ანოტაცია გადამოწმებულია ავტორიტეტული წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank) და მოიცავს ჩვენებებს, დოზას, გვერდით ეფექტებს, ურთიერთქმედებებს და უსაფრთხოების მითითებებს.
ლატანოპროსტი (Latanoprost) არის პროსტაგლანდინ F2α-ს ანალოგი, რომელიც გამოიყენება თვალის შიდა წნევის შესამცირებლად ღია კუთხის გლაუკომისა და თვალის ჰიპერტენზიის მკურნალობისთვის. პრეპარატი მოქმედებს თვალის წყლოვანი სინთეზის (ჰუმორის) გადინების გაუმჯობესებით უვეოსკლერალური გზის მეშვეობით, რაც ეფექტურად ამცირებს ინტრაოკულარულ წნევას. ლატანოპროსტი ხელმისაწვდომია თვალის წვეთების სახით, ჩვეულებრივ 0,005%-იანი კონცენტრაციით (50 მკგ/მლ). პრეპარატი გამოიყენება დღეში ერთხელ, საღამოს, რაც უზრუნველყოფს 24-საათიან ეფექტს. ლატანოპროსტი ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გამოყენებული ანტიგლაუკომური საშუალებაა მსოფლიოში და საქართველოშიც, მისი ეფექტურობისა და კარგი ამტანობის გამო.
ლატანოპროსტი თავდაპირველად შემუშავდა შვედური ფარმაცევტული კომპანია Pharmacia-ს მიერ და პირველად ბაზარზე გამოჩნდა 1996 წელს ბრენდული სახელწოდებით Xalatan (ქსალატანი). Pharmacia-ს შეძენის შემდეგ, პრეპარატის უფლებები გადავიდა Pfizer-ზე, რომელიც დღემდე რჩება ორიგინალური ბრენდის მფლობელად. Pfizer-ი წარმოადგენს მსოფლიოში ერთ-ერთ უმსხვილეს ფარმაცევტულ კომპანიას, რომლის სათავო ოფისი მდებარეობს ნიუ-იორკში, აშშ-ში.
ლატანოპროსტის პატენტის ვადის გასვლის შემდეგ, მრავალმა ფარმაცევტულმა კომპანიამ დაიწყო გენერიკული ვერსიების წარმოება. საქართველოს ბაზარზე ლატანოპროსტი ხელმისაწვდომია როგორც ორიგინალური ბრენდის (Xalatan), ასევე სხვადასხვა მწარმოებლის გენერიკული პროდუქტების სახით.
ლატანოპროსტი მიეკუთვნება პროსტაგლანდინების ანალოგების კლასს, რომელიც ოფთალმოლოგიაში პირველი რიგის მკურნალობას წარმოადგენს გლაუკომის მართვისთვის. პრეპარატი არის პროლეკარსტვო (prodrug) — თვალის რქოვანას გავლის შემდეგ ის ჰიდროლიზდება აქტიურ მჟავად, რომელიც სელექციურად მოქმედებს FP-პროსტანოიდურ რეცეპტორებზე. ეს მექანიზმი უზრუნველყოფს თვალის შიდა წნევის საშუალოდ 25-35%-ით შემცირებას.
Pfizer-ის ოფთალმოლოგიური პორტფოლიო, გარდა ლატანოპროსტისა, მოიცავს სხვა მნიშვნელოვან პრეპარატებსაც, რაც კომპანიას ამ სეგმენტში ძლიერ პოზიციას ანიჭებს. ლატანოპროსტმა მსოფლიო ბაზარზე წლების განმავლობაში მილიარდობით დოლარის შემოსავალი გამოიმუშავა და გლაუკომის მკურნალობის ოქროს სტანდარტად იქცა.
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ლატანოპროსტი ხელმისაწვდომია თვალის წვეთების ფორმით. ქვემოთ მოყვანილია ძირითადი პროდუქტები და მათი აღწერა:
ლატანოპროსტის ძირითადი ფორმა წარმოადგენს სტერილურ თვალის წვეთებს 0,005%-იანი კონცენტრაციით. ყოველ მილილიტრში შეიცავს 50 მიკროგრამ ლატანოპროსტს. გამოიყენება დღეში ერთხელ, თითო წვეთი დაავადებულ თვალში, სასურველია საღამოს საათებში.
ჩვენებები:
დოზირება:
ლატანოპროსტი ასევე ხელმისაწვდომია ტიმოლოლთან კომბინაციით (ლატანოპროსტი 50 მკგ/მლ + ტიმოლოლი 5 მგ/მლ), რაც განკუთვნილია პაციენტებისთვის, რომელთაც მონოთერაპია საკმარის ეფექტს არ იძლევა.
საქართველოში გლაუკომის მკურნალობისთვის ასევე ხელმისაწვდომია სხვა ოფთალმოლოგიური პროდუქტები, მათ შორის:
ლატანოპროსტის შემცველი პროდუქტები, რომლებიც საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე იყიდება, ექვემდებარება მკაცრ ხარისხის კონტროლს. ორიგინალური ბრენდი — Xalatan (Pfizer) — მზადდება GMP (Good Manufacturing Practice) სტანდარტების სრული დაცვით, რაც უზრუნველყოფს პროდუქტის უსაფრთხოებას, ეფექტურობასა და ხარისხს.
ლატანოპროსტი დამტკიცებულია მსოფლიოს წამყვანი მარეგულირებელი ორგანოების მიერ:
საქართველოში პრეპარატის იმპორტი და რეგისტრაცია ხორციელდება წამლის სააგენტოს მოთხოვნების შესაბამისად. ყველა რეგისტრირებული ლატანოპროსტის პროდუქტი გადის ხარისხის შესაბამისობის შემოწმებას, რაც მოიცავს ქიმიურ, ფიზიკურ და მიკრობიოლოგიურ ანალიზებს.
მნიშვნელოვანია, რომ ლატანოპროსტის თვალის წვეთები ინახება მკაცრი ტემპერატურული რეჟიმის დაცვით — გაუხსნელი ფლაკონი ინახება მაცივარში (2-8°C), ხოლო გახსნის შემდეგ ოთახის ტემპერატურაზე (25°C-მდე) 4 კვირის განმავლობაში. ეს მოთხოვნა კრიტიკულია პრეპარატის სტაბილურობისა და ეფექტურობის შესანარჩუნებლად.
ლატანოპროსტი გამოიყენება თვალის შიდა წნევის (ინტრაოკულარული წნევის) შესამცირებლად ღია კუთხის გლაუკომისა და თვალის ჰიპერტენზიის დროს. ის პირველი რიგის მკურნალობაა ამ მდგომარეობებისთვის და ხელს უშლის მხედველობის ნერვის დაზიანებას მაღალი წნევის გამო.
ლატანოპროსტი გამოიყენება დღეში ერთხელ, სასურველია საღამოს. დაწვეთეთ ერთი წვეთი დაავადებულ თვალში, კონიუნქტივალურ ჯიბეში. წვეთების შეწვეთებისას თავი ოდნავ უკან გადაწიეთ, ქვედა ქუთუთო ნაზად ჩამოწიეთ და წვეთი ჩააწვეთეთ. შეწვეთების შემდეგ 2-3 წუთის განმავლობაში დააჭირეთ თითი შიდა თვალის კუთხეს (ნაზოლაკრიმალური ოკლუზია), რათა შეამციროთ სისტემური შეწოვა და გვერდითი ეფექტები.
ყველაზე ხშირი გვერდითი მოვლენებია: ფერადი გარსის (ირისის) ფერის ცვლილება (მუქი პიგმენტაციის მომატება), წამწამების ზრდა და გასქელება, თვალის სიწითლე, ქავილი ან წვა, კონიუნქტივის ჰიპერემია. ირისის ფერის ცვლილება შეიძლება იყოს შეუქცევადი, განსაკუთრებით შერეული ფერის თვალებში (მწვანე-ყავისფერი, ლურჯი-ყავისფერი).
ლატანოპროსტი კონტრაინდიცირებულია ორსულობის პერიოდში (FDA კატეგორია C). ცხოველებზე ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა რეპროდუქციული ტოქსიკურობა. ძუძუთი კვებისას გამოყენების უსაფრთხოება დადგენილი არ არის. ფეხმძიმე ან მეძუძური ქალებისთვის მკურნალობის დანიშვნა უნდა მოხდეს მხოლოდ ექიმის მიერ, სარგებლისა და რისკის შეფასების საფუძველზე.
გაუხსნელი ფლაკონი უნდა ინახებოდეს მაცივარში, 2-8°C ტემპერატურაზე. გახსნის შემდეგ ფლაკონი შეიძლება შეინახოთ ოთახის ტემპერატურაზე (25°C-მდე) მაქსიმუმ 4 კვირის განმავლობაში. არ გაყინოთ პრეპარატი და დაიცავით პირდაპირი მზის სხივებისგან.
დიახ, ლატანოპროსტი შეიძლება გამოყენებულ იქნას სხვა ანტიგლაუკომურ წვეთებთან (მაგ., ტიმოლოლი, დორზოლამიდი, ბრინზოლამიდი) კომბინაციაში, თუ მონოთერაპია საკმარის ეფექტს ვერ იძლევა. თუმცა, სხვადასხვა წვეთების შეწვეთებას შორის მინიმუმ 5-წუთიანი ინტერვალი უნდა დაიცვათ.
საქართველოს ბაზარზე ლატანოპროსტის გარდა ხელმისაწვდომია სხვა ანტიგლაუკომური პრეპარატები, რომლებიც სხვადასხვა მექანიზმით ამცირებენ თვალის შიდა წნევას:
სხვა პროსტაგლანდინის ანალოგებიდან საერთაშორისო ბაზარზე ხელმისაწვდომია ტრავოპროსტი (Travatan), ბიმატოპროსტი (Lumigan) და ტაფლუპროსტი (Saflutan). ბეტა-ბლოკატორებიდან ფართოდ გამოიყენება ტიმოლოლი, ხოლო ალფა-აგონისტებიდან — ბრიმონიდინი. პრეპარატის არჩევანი დამოკიდებულია პაციენტის ინდივიდუალურ საჭიროებებზე, თანმხლებ დაავადებებსა და ამტანობაზე. ყველა შემთხვევაში მკურნალობის დანიშვნა და კორექცია უნდა განხორციელდეს ოფთალმოლოგის მიერ.