მოკლედ
Insulin Glargine (ინსულინ გლარგინი) არის ხანგრძლივი მოქმედების ბაზალური ინსულინის ანალოგი, რომელიც გამოიყენება შაქრიანი დიაბეტის (როგორც I ტიპის, ისე II ტიპის) სამკურნალოდ. პრეპარატი უზრუნველყოფს სისხლში გლუკოზის დონის სტაბილურ კონტროლს 24 საათის განმავლობაში, ერთჯერადი კანქვეშა ინექციის შემდეგ. ინსულინ გლარგინი მოქმედებს სისხლში შაქრის „პიკის" გარეშე, რაც ამცირებს ჰიპოგლიკემიის რისკს, განსაკუთრებით ღამის საათებში. პრეპარატი პირველად შეიქმნა კომპანია Sanofi-ს მიერ ბრენდის სახელწოდებით Lantus® და დღეისათვის ხელმისაწვდომია სხვადასხვა მწარმოებლის ბიოსიმილარული ვერსიებითაც. საქართველოში ინსულინ გლარგინი ფართოდ გამოიყენება ენდოკრინოლოგიურ პრაქტიკაში და წარმოადგენს დიაბეტის მართვის ერთ-ერთ ძირითად საშუალებას.
ბრენდის შესახებ
ინსულინ გლარგინი თავდაპირველად შეიქმნა ფრანგული ფარმაცევტული გიგანტის — Sanofi-ს (ადრე Sanofi-Aventis) მიერ. კომპანია Sanofi დაფუძნებულია პარიზში, საფრანგეთი, და წარმოადგენს მსოფლიოში ერთ-ერთ უდიდეს ფარმაცევტულ კომპანიას, რომელიც სპეციალიზებულია დიაბეტის, ონკოლოგიის, იმუნოლოგიის და ვაქცინების მიმართულებებით.
ინსულინ გლარგინის ორიგინალური ბრენდის სახელწოდებაა Lantus®, რომელიც ბაზარზე პირველად 2000 წელს გამოჩნდა. Sanofi-ს დიაბეტის პორტფოლიო მოიცავს აგრეთვე Toujeo® (ინსულინ გლარგინი 300 ერთ/მლ — კონცენტრირებული ფორმა), Apidra® (ინსულინ გლულიზინი — სწრაფი მოქმედების ინსულინი) და სხვა ინოვაციურ პრეპარატებს.
დროთა განმავლობაში, ინსულინ გლარგინის პატენტის ვადის გასვლის შემდეგ, ბაზარზე გამოჩნდა ბიოსიმილარული პროდუქტები სხვადასხვა მწარმოებლისგან, მათ შორის:
- Eli Lilly — Basaglar® / Abasaglar®
- Mylan / Biocon — Semglee®
- Gan & Lee Pharmaceuticals — სხვადასხვა რეგიონალური ბრენდი
ინსულინ გლარგინი მიიღება რეკომბინანტული დნმ-ტექნოლოგიით, E. coli-ს გამოყენებით. მისი მოლეკულურ სტრუქტურაში ადამიანის ინსულინთან შედარებით ორი ცვლილებაა: A ჯაჭვის 21-ე პოზიციაში ასპარაგინი ჩანაცვლებულია გლიცინით, ხოლო B ჯაჭვის C-ბოლოს დამატებულია ორი არგინინის ნაშთი. ეს ცვლილებები იძლევა მჟავე pH-ზე სრულ ხსნადობას, ხოლო კანქვეშა შეყვანის შემდეგ ნეიტრალურ pH-ზე ნალექის წარმოქმნას, რაც უზრუნველყოფს ინსულინის თანდათანობით და სტაბილურ გამოთავისუფლებას.
ხელმისაწვდომი პროდუქცია საქართველოში
საქართველოში ინსულინ გლარგინი ხელმისაწვდომია რამდენიმე ფორმითა და კონცენტრაციით. ქვემოთ მოცემულია ძირითადი პროდუქტები:
Lantus® (Sanofi)
- Lantus® SoloStar® 100 ერთ/მლ — წინასწარ შევსებული კალმისებრი შპრიცი (3 მლ), შეიცავს 300 ერთეულ ინსულინ გლარგინს. ყველაზე ფართოდ გავრცელებული ფორმა საქართველოში.
- Lantus® 100 ერთ/მლ ფლაკონი — 10 მლ-იანი ფლაკონი (1000 ერთეული), ინსულინის შპრიცით გამოსაყენებლად.
Toujeo® (Sanofi)
- Toujeo® SoloStar® 300 ერთ/მლ — კონცენტრირებული ფორმულა, 1.5 მლ კალმისებრი შპრიცი (450 ერთეული). განკუთვნილია პაციენტებისთვის, რომლებსაც სჭირდებათ მაღალი დოზა.
Apidra® (Sanofi — სწრაფი მოქმედების ინსულინი)
კომბინირებული თერაპიისათვის ხშირად ინსულინ გლარგინთან ერთად ინიშნება სწრაფი მოქმედების ინსულინი — Apidra®, რომელიც ასევე Sanofi-ს პროდუქტია.
ბიოსიმილარები
საქართველოს ბაზარზე ასევე შესაძლოა ხელმისაწვდომი იყოს ინსულინ გლარგინის ბიოსიმილარული პროდუქტები, მათ შორის Abasaglar® (Eli Lilly) და Semglee® (Mylan/Biocon), თუმცა მათი ხელმისაწვდომობა შეიძლება დროის მიხედვით იცვლებოდეს.
დოზირების ფორმები:
- კანქვეშა ინექცია — კალმისებრი შპრიცი (prefilled pen)
- კანქვეშა ინექცია — ფლაკონი (vial)
კონცენტრაციები:
- 100 ერთ/მლ (სტანდარტული)
- 300 ერთ/მლ (კონცენტრირებული — Toujeo®)
პრეპარატის შეძენა საქართველოში შესაძლებელია რეცეპტით, აფთიაქების ქსელებში. სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში დიაბეტით დაავადებული პაციენტებისთვის ინსულინი ხშირად სუბსიდირებულია.
ხარისხის სტანდარტი
ინსულინ გლარგინის წარმოება ექვემდებარება ფარმაცევტული ინდუსტრიის ყველაზე მკაცრ სტანდარტებს. ბიოლოგიური პრეპარატების კატეგორიაში მოხვედრის გამო, ხარისხის კონტროლის მოთხოვნები განსაკუთრებით მაღალია.
GMP შესაბამისობა
Sanofi-ს საწარმოო ობიექტები, სადაც იწარმოება Lantus® და Toujeo®, სერტიფიცირებულია GMP (Good Manufacturing Practice) სტანდარტების მიხედვით. კომპანიის ძირითადი წარმოების ობიექტები მდებარეობს გერმანიაში (ფრანკფურტი) და საფრანგეთში.
მარეგულირებელი ორგანოების დამტკიცება
ინსულინ გლარგინი დამტკიცებულია მსოფლიოს წამყვანი მარეგულირებელი ორგანოების მიერ:
- FDA (აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაცია)
- EMA (ევროპის წამლის სააგენტო)
- საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტრო — პრეპარატი რეგისტრირებულია საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე
ბიოლოგიური უსაფრთხოება
ინსულინ გლარგინის წარმოების პროცესი მოიცავს მრავალსაფეხურიან გაწმენდის პროცედურებს, ვირუსული ინაქტივაციის ეტაპებს და ხარისხის კონტროლის მკაცრ ტესტირებას — მათ შორის სტერილობის, ენდოტოქსინების დონისა და ბიოლოგიური აქტივობის შემოწმებას. პრეპარატის შენახვის პირობები (2–8°C მაცივარში, გახსნის შემდეგ — ოთახის ტემპერატურაზე 28 დღემდე) ასევე მკაცრად კონტროლდება ხარისხის შესანარჩუნებლად.
ხშირად დასმული კითხვები
1. რა განსხვავებაა ინსულინ გლარგინსა და ჩვეულებრივ ინსულინს შორის?
ინსულინ გლარგინი არის ხანგრძლივი მოქმედების ბაზალური ინსულინის ანალოგი. ჩვეულებრივ (ადამიანის) NPH ინსულინისგან განსხვავებით, გლარგინს გააჩნია უფრო გლუვი და სტაბილური მოქმედების პროფილი 24 საათის განმავლობაში, ფაქტობრივად „პიკის" გარეშე. ეს ამცირებს ჰიპოგლიკემიის რისკს, განსაკუთრებით ღამის საათებში, და საშუალებას იძლევა დღეში მხოლოდ ერთხელ გაკეთდეს ინექცია.
2. დღის რომელ მონაკვეთში უნდა გავიკეთო ინსულინ გლარგინის ინექცია?
ინსულინ გლარგინი შეიძლება გაკეთდეს დღის ნებისმიერ მონაკვეთში, თუმცა მნიშვნელოვანია ყოველდღიურად ერთსა და იმავე დროს გაკეთება. ბევრი პაციენტი ირჩევს საღამოს ან ძილის წინა ინექციას, თუმცა ექიმის რეკომენდაციით დილის ინექციაც მისაღებია. მთავარია დროის თანმიმდევრულობა.
3. შეიძლება თუ არა ინსულინ გლარგინის სხვა ინსულინთან შერევა?
არა. ინსულინ გლარგინი არ უნდა შეერიოს სხვა ინსულინებთან ან სხვა საინექციო პრეპარატებთან. მისი მოქმედების მექანიზმი დაფუძნებულია მჟავე pH-ზე, და სხვა ინსულინებთან შერევამ შეიძლება შეცვალოს ფარმაკოკინეტიკური პროფილი. თუ პაციენტს ერთდროულად ესაჭიროება მოკლე მოქმედების ინსულინი (მაგ., Apidra), ისინი ცალ-ცალკე უნდა გაკეთდეს.
4. როგორ უნდა შევინახო ინსულინ გლარგინი?
გაუხსნელი პრეპარატი ინახება მაცივარში 2–8°C ტემპერატურაზე. არ გაყინოთ! გახსნის/გამოყენების დაწყების შემდეგ, კალმისებრი შპრიცი ინახება ოთახის ტემპერატურაზე (25°C-მდე) მაქსიმუმ 28 დღის განმავლობაში. პირდაპირი მზის სხივებისა და სითბოსგან დაცვა აუცილებელია.
5. რა გვერდითი ეფექტები შეიძლება ჰქონდეს ინსულინ გლარგინს?
ყველაზე ხშირი გვერდითი ეფექტია ჰიპოგლიკემია (სისხლში შაქრის დონის ზედმეტი დაქვეითება). სხვა შესაძლო ეფექტებია: ინექციის ადგილას რეაქცია (სიწითლე, შეშუპება), ლიპოდისტროფია (ცხიმოვანი ქსოვილის ცვლილება ინექციის ადგილას), წონაში მომატება და იშვიათად — ალერგიული რეაქციები. ინექციის ადგილის რეგულარული ცვლა ამცირებს ლიპოდისტროფიის რისკს.
6. რეცეპტითაა თუ არა ხელმისაწვდომი საქართველოში?
დიახ, ინსულინ გლარგინი საქართველოში მხოლოდ ექიმის რეცეპტით გაიცემა. პრეპარატს ნიშნავს ენდოკრინოლოგი ან თერაპევტი. სახელმწიფო დიაბეტის პროგრამის ფარგლებში, ბევრი პაციენტისთვის ინსულინის ხარჯები ნაწილობრივ ან სრულად სუბსიდირებულია.
ალტერნატივები
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ინსულინ გლარგინის გარდა ხელმისაწვდომია ბაზალური ინსულინის სხვა ალტერნატივებიც:
- ინსულინ დეტემირი (Levemir®, Novo Nordisk) — ხანგრძლივი მოქმედების ბაზალური ინსულინის ანალოგი, რომელიც ჩვეულებრივ დღეში ერთხელ ან ორჯერ ინიშნება. მოქმედების ხანგრძლივობა ოდნავ ნაკლებია გლარგინთან შედარებით.
- ინსულინ დეგლუდეკი (Tresiba®, Novo Nordisk) — ულტრახანგრძლივი მოქმედების ბაზალური ინსულინი, რომლის ნახევარგამოყოფის პერიოდი 25 საათზე მეტია. განსაკუთრებით მოქნილია დოზირების დროის თვალსაზრისით.
- NPH ინსულინი (Humulin N®, Eli Lilly / Insulatard®, Novo Nordisk) — საშუალო ხანგრძლივობის ადამიანის ინსულინი. ეკონომიურად უფრო ხელმისაწვდომია, თუმცა მოქმედების პროფილი ნაკლებად სტაბილურია და ჰიპოგლიკემიის რისკი შედარებით მაღალია.
- სწრაფი მოქმედების ინსულინები — კომბინირებული თერაპიისთვის გამოიყენება Apidra® (ინსულინ გლულიზინი), NovoRapid® (ინსულინ ასპარტი) ან Humalog® (ინსულინ ლისპრო).
პრეპარატის შერჩევა ინდივიდუალურია და დამოკიდებულია დიაბეტის ტიპზე, პაციენტის ცხოვრების წესზე, თანმხლებ დაავადებებსა და ექიმის რეკომენდაციაზე.