Fluphenazine ფარმაცევტული კომპანიის პროდუქტები ხელმისაწვდომი საქართველოში. ქვემოთ მოცემული 1 წამლის ანოტაცია გადამოწმებულია ავტორიტეტული წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank) და მოიცავს ჩვენებებს, დოზას, გვერდით ეფექტებს, ურთიერთქმედებებს და უსაფრთხოების მითითებებს.
ფლუფენაზინი (Fluphenazine) არის ტიპიური ანტიფსიქოზური პრეპარატი, რომელიც მიეკუთვნება ფენოტიაზინების ჯგუფს (პიპერაზინის წარმოებული). იგი გამოიყენება შიზოფრენიისა და სხვა ფსიქოზური მდგომარეობების სამკურნალოდ. პრეპარატი მოქმედებს ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში დოფამინის D2 რეცეპტორების ბლოკადის გზით, რაც ამცირებს ფსიქოზურ სიმპტომებს — ჰალუცინაციებს, ბოდვითი აზროვნების დარღვევებს და აგიტაციას. ფლუფენაზინი გამოირჩევა მაღალი აქტივობით და ხელმისაწვდომია როგორც პერორალური, ისე ხანგრძლივმოქმედი საინექციო ფორმებით (ფლუფენაზინის დეკანოატი), რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პაციენტებისთვის, რომელთაც უჭირთ მედიკამენტის რეგულარული მიღება. პრეპარატი კლინიკურ პრაქტიკაში 1960-იანი წლებიდან გამოიყენება და რჩება ერთ-ერთ ხშირად დანიშნულ ანტიფსიქოზურ საშუალებად ფსიქიატრიაში.
---
ფლუფენაზინი თავდაპირველად შემუშავდა ამერიკული ფარმაცევტული კომპანია Squibb-ის (მოგვიანებით Bristol-Myers Squibb) მიერ და ბაზარზე გამოჩნდა 1960-იანი წლების დასაწყისში სავაჭრო სახელწოდებებით Prolixin (აშშ) და Modecate / Moditen (ევროპა). დღესდღეობით, პატენტის ვადის ამოწურვის გამო, ფლუფენაზინი ხელმისაწვდომია მრავალი გენერიკული მწარმოებლის მიერ მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში.
ფლუფენაზინის ძირითადი გამოყენების სფერო არის შიზოფრენია, მათ შორის ქრონიკული ფორმები, სადაც საჭიროა ხანგრძლივი შემანარჩუნებელი თერაპია. პრეპარატი განსაკუთრებით ფართოდ გავრცელდა დეკანოატის ფორმით — ხანგრძლივმოქმედი საინექციო ხსნარით, რომელიც ინიშნება ყოველ 2–4 კვირაში ერთხელ. ეს ფორმა საშუალებას იძლევა უზრუნველყოფილ იქნეს მედიკამენტის სტაბილური კონცენტრაცია სისხლში და მინიმუმამდე შემცირდეს თერაპიის შეწყვეტის რისკი.
ფლუფენაზინი შედის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ძირითად მედიკამენტთა ნუსხაში, რაც ხაზს უსვამს მის მნიშვნელობას გლობალური ჯანდაცვის სისტემაში. პრეპარატი ხელმისაწვდომია მრავალ ქვეყანაში, მათ შორის ევროკავშირის, ჩრდილოეთ ამერიკის, აზიისა და აფრიკის რეგიონებში.
თანამედროვე ფარმაცევტული ბაზარზე ფლუფენაზინის მთავარი მწარმოებლები მოიცავს: Mylan (Viatris), Teva Pharmaceutical, Fresenius Kabi, Hikma Pharmaceuticals და სხვა კომპანიებს, რომლებიც აწარმოებენ როგორც პერორალურ, ისე საინექციო ფორმებს. ფლუფენაზინი ინარჩუნებს მნიშვნელოვან ადგილს ანტიფსიქოზურ თერაპიაში, განსაკუთრებით იმ რეგიონებში, სადაც ატიპიური ანტიფსიქოზური პრეპარატები ნაკლებად ხელმისაწვდომია ეკონომიკური ფაქტორების გამო.
---
ფლუფენაზინი საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე წარმოდგენილია შეზღუდული რაოდენობით, ძირითადად სპეციალიზებული ფსიქიატრიული სამედიცინო დაწესებულებების მეშვეობით. პრეპარატის ხელმისაწვდომობა დამოკიდებულია იმპორტის მოცულობაზე და მარეგულირებელი ორგანოს მიერ მინიჭებულ რეგისტრაციის სტატუსზე.
პერორალური ფორმები:
საინექციო ფორმები:
პერორალური ფორმა ჩვეულებრივ ინიშნება 2.5–10 მგ/დღეში, რომელიც იყოფა 2–3 მიღებად. საინექციო დეკანოატის ფორმა ინიშნება 12.5–50 მგ ყოველ 2–4 კვირაში, ინდივიდუალური დოზის შერჩევით. პრეპარატი ექვემდებარება რეცეპტის გარეშე გაცემის აკრძალვას და ინიშნება მხოლოდ ფსიქიატრის მიერ.
> შენიშვნა: ფლუფენაზინი საქართველოში ხელმისაწვდომია მხოლოდ ექიმის რეცეპტით. კონკრეტული პროდუქტის ხელმისაწვდომობა შეიძლება განსხვავდებოდეს აფთიაქის მიხედვით.
---
ფლუფენაზინის შემცველი პრეპარატები, რომლებიც საქართველოს ბაზარზე შემოდის, ექვემდებარება მკაცრ ხარისხის კონტროლს. საქართველოს ფარმაცევტული ბაზრის მარეგულირებელი ორგანო — სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო — ზედამხედველობს ყველა იმპორტირებული მედიკამენტის ხარისხსა და უსაფრთხოებას.
ფლუფენაზინის მწარმოებლებს მოეთხოვებათ კარგი საწარმოო პრაქტიკის (GMP) სტანდარტების დაცვა. ძირითადი საერთაშორისო მწარმოებლები, როგორიცაა Mylan, Teva და სხვა, ფლობენ FDA (აშშ), EMA (ევროკავშირი) და/ან WHO-ს წინასწარი კვალიფიკაციის სერტიფიკატებს, რაც გარანტიას იძლევა პროდუქციის უმაღლეს ხარისხზე.
ფლუფენაზინის აქტიური ნივთიერება და მზა ფარმაცევტული პროდუქტები აკმაყოფილებს ამერიკის შეერთებული შტატების ფარმაკოპეის (USP), ბრიტანული ფარმაკოპეის (BP) და ევროპული ფარმაკოპეის (Ph. Eur.) მოთხოვნებს. თითოეული სერია ექვემდებარება სტაბილურობის, სისუფთავის, დოზირების სიზუსტისა და მიკრობიოლოგიური უსაფრთხოების ტესტირებას.
სპეციალურად დეკანოატის საინექციო ფორმა ექვემდებარება დამატებით ხარისხის კონტროლს სტერილურობის, ნაწილაკების არარსებობისა და ზეთოვანი ხსნარის სტაბილურობის თვალსაზრისით.
---
ფლუფენაზინი არის ტიპიური (პირველი თაობის) ანტიფსიქოზური პრეპარატი, რომელიც ძირითადად გამოიყენება შიზოფრენიისა და სხვა ფსიქოზური მდგომარეობების სამკურნალოდ. იგი ამცირებს ჰალუცინაციებს, ბოდვას და აზროვნების დარღვევებს. პრეპარატი ხელმისაწვდომია როგორც ტაბლეტური, ისე ხანგრძლივმოქმედი საინექციო ფორმით.
ფლუფენაზინის ჰიდროქლორიდი ხელმისაწვდომია ტაბლეტებისა და მოკლემოქმედი ინექციის ფორმით, რომელიც მოქმედებს 6–8 საათის განმავლობაში. ფლუფენაზინის დეკანოატი არის ხანგრძლივმოქმედი საინექციო ფორმა, რომელიც კუნთში შეყვანის შემდეგ თანდათანობით გამოიყოფა და მოქმედებს 2–4 კვირის განმავლობაში. დეკანოატის ფორმა უპირატესია პაციენტებისთვის, რომელთაც უჭირთ მედიკამენტის ყოველდღიური მიღების რეჟიმის დაცვა.
ფლუფენაზინის ყველაზე ხშირი გვერდითი მოვლენებია: ექსტრაპირამიდული სიმპტომები (კუნთების რიგიდობა, ტრემორი, აკათიზია), სედაცია, პირის სიმშრალე, ორთოსტატიკური ჰიპოტენზია და წონის მომატება. იშვიათ შემთხვევაში შეიძლება განვითარდეს ტარდიული დისკინეზია (განსაკუთრებით ხანგრძლივი გამოყენებისას) და ნეიროლეფსიური მალიგნური სინდრომი. ნებისმიერი გვერდითი მოვლენის შემთხვევაში აუცილებელია მკურნალი ექიმის კონსულტაცია.
არა. ფლუფენაზინის მოულოდნელი შეწყვეტა შეიძლება გამოიწვიოს მოხსნის სინდრომი — გულისრევა, ღებინება, უძილობა და ფსიქოზური სიმპტომების გამწვავება. პრეპარატის შეწყვეტა ან დოზის შეცვლა უნდა მოხდეს მხოლოდ ექიმის მეთვალყურეობით, თანდათანობითი დოზის შემცირების გზით.
ფლუფენაზინი უკუნაჩვენებია: ცენტრალური ნერვული სისტემის მძიმე დეპრესიის, კომატოზური მდგომარეობის, ფეოქრომოციტომის, სისხლის დისკრაზიის და ფლუფენაზინის ან სხვა ფენოტიაზინების მიმართ ჰიპერმგრძნობელობის მქონე პაციენტებში. სიფრთხილეა საჭირო ხანდაზმულ პაციენტებში დემენციასთან დაკავშირებული ფსიქოზის დროს, რადგან ანტიფსიქოზური პრეპარატები ზრდის სიკვდილიანობის რისკს ამ პოპულაციაში.
დიახ. ფლუფენაზინი არის რეცეპტით გასაცემი პრეპარატი და ინიშნება მხოლოდ ფსიქიატრის მიერ. თვითმკურნალობა ამ პრეპარატით კატეგორიულად დაუშვებელია. მკურნალობის მთელი პერიოდის განმავლობაში საჭიროა რეგულარული სამედიცინო მეთვალყურეობა, მათ შორის ექსტრაპირამიდული სიმპტომების, მეტაბოლური პარამეტრებისა და თარდიული დისკინეზიის ნიშნების მონიტორინგი.
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ფლუფენაზინის ალტერნატივად შეიძლება განხილულ იქნეს სხვა ანტიფსიქოზური პრეპარატები, როგორც ტიპიური, ისე ატიპიური:
ტიპიური ანტიფსიქოზური პრეპარატები:
ატიპიური ანტიფსიქოზური პრეპარატები:
ალტერნატიული პრეპარატის შერჩევა დამოკიდებულია პაციენტის ინდივიდუალურ მახასიათებლებზე, გვერდითი მოვლენების პროფილზე და მკურნალობის მიზნებზე. გადაწყვეტილება უნდა მიიღოს მხოლოდ კვალიფიციურმა ფსიქიატრმა.