Escitalopram ფარმაცევტული კომპანიის პროდუქტები ხელმისაწვდომი საქართველოში. ქვემოთ მოცემული 1 წამლის ანოტაცია გადამოწმებულია ავტორიტეტული წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank) და მოიცავს ჩვენებებს, დოზას, გვერდით ეფექტებს, ურთიერთქმედებებს და უსაფრთხოების მითითებებს.
ესციტალოპრამი (Escitalopram) არის სელექციური სეროტონინის უკუმიტაცების ინჰიბიტორის (SSRI) ჯგუფის თანამედროვე ანტიდეპრესანტი, რომელიც წარმოადგენს ციტალოპრამის S-ენანტიომერს — ფარმაკოლოგიურად აქტიურ იზომერს. პრეპარატი ფართოდ გამოიყენება დეპრესიის (მაჟორული დეპრესიული აშლილობა), გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობის (GAD), პანიკური აშლილობის, სოციალური ფობიისა და ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობის (OCD) სამკურნალოდ. ესციტალოპრამი ხასიათდება მაღალი ეფექტურობით, კარგი ამტანობითა და შედარებით ხელსაყრელი გვერდითი მოვლენების პროფილით, რაც მას ერთ-ერთ ყველაზე ხშირად დანიშნულ ანტიდეპრესანტად აქცევს მსოფლიოში და საქართველოშიც. პრეპარატი ხელმისაწვდომია ტაბლეტების სახით, ჩვეულებრივ 5 მგ, 10 მგ და 20 მგ დოზირებით.
---
ესციტალოპრამი პირველად შეიქმნა და დაპატენტებულ იქნა დანიურ-ბრიტანული ფარმაცევტული კომპანია Lundbeck-ის მიერ, რომელიც სპეციალიზდება ცენტრალური ნერვული სისტემის დაავადებების სამკურნალო პრეპარატებზე. კომპანია Lundbeck დაარსდა 1915 წელს კოპენჰაგენში (დანია) და დღეს წარმოადგენს ნეიროფსიქიატრიული მიმართულების ერთ-ერთ წამყვან კომპანიას მსოფლიო მასშტაბით. ესციტალოპრამი ორიგინალური ბრენდის სახით ცნობილია როგორც Cipralex (ევროპაში) და Lexapro (ამერიკის შეერთებულ შტატებში), რომელიც Forest Laboratories-ის (ამჟამად Allergan/AbbVie) მიერ ნაწილდებოდა.
ესციტალოპრამი 2001 წელს დარეგისტრირდა ევროპის ქვეყნებში, ხოლო 2002 წელს — აშშ-ში FDA-ს მიერ. პატენტის ვადის ამოწურვის შემდეგ, პრეპარატი ფართოდ ხელმისაწვდომი გახდა გენერიკული (ჯენერიკული) ვერსიების სახით მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში, მათ შორის საქართველოში.
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ესციტალოპრამი წარმოდგენილია როგორც ორიგინალური პრეპარატის, ისე სხვადასხვა ჯენერიკული მწარმოებლის პროდუქტის სახით. ეს მოიცავს ევროპულ, ინდურ, თურქულ და სხვა მწარმოებლებს, რომლებიც აწარმოებენ ესციტალოპრამის შემცველ პრეპარატებს GMP სტანდარტების შესაბამისად.
Lundbeck-ის პორტფელი მოიცავს ასევე ისეთ ცნობილ პრეპარატებს, როგორიცაა ციტალოპრამი (Celexa/Cipramil), ვორტიოქსეტინი (Brintellix/Trintellix), მემანტინი (Ebixa) და სხვა ნეიროფსიქიატრიული მედიკამენტები.
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ესციტალოპრამი ხელმისაწვდომია სხვადასხვა კომერციული დასახელებითა და დოზირებით. პრეპარატი ძირითადად წარმოდგენილია ტაბლეტების ფორმით 5 მგ, 10 მგ და 20 მგ დოზებში. ქვემოთ მოცემულია ესციტალოპრამის ძირითადი ფორმები და მათი ჩვეულებრივი სპეციფიკაციები:
პრეპარატი საქართველოში რეცეპტით გაიცემა და ხელმისაწვდომია ქვეყნის მასშტაბით აფთიაქების ქსელში. კონკრეტული ბრენდის არჩევანი და დოზირება ინდივიდუალურად უნდა განისაზღვროს მკურნალი ფსიქიატრის ან ნევროლოგის მიერ.
მომიჯნავე ფსიქოტროპული პრეპარატებიდან, რომლებიც ასევე ხელმისაწვდომია საქართველოს ბაზარზე:
---
ესციტალოპრამის შემცველი პრეპარატები, რომლებიც საქართველოს ბაზარზე იყიდება, გადიან სავალდებულო რეგისტრაციის პროცედურას საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მეშვეობით. პრეპარატები უნდა აკმაყოფილებდნენ GMP (Good Manufacturing Practice — კარგი საწარმოო პრაქტიკა) სტანდარტებს, რაც უზრუნველყოფს წარმოების პროცესის ხარისხის კონტროლს.
ორიგინალური მწარმოებელი — Lundbeck — ფლობს ევროპის წამლის სააგენტოს (EMA) და აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციის (FDA) სერტიფიკაციას, რაც წარმოადგენს ხარისხის უმაღლეს გარანტიას. ჯენერიკული მწარმოებლები, რომლებიც ესციტალოპრამს საქართველოში აწვდიან, ასევე ატარებენ ბიოექვივალენტობის კვლევებს, რაც ადასტურებს მათ თერაპიულ ტოლფასობას ორიგინალურ პრეპარატთან.
ფარმაკოპეის მოთხოვნების შესაბამისად, ესციტალოპრამის ტაბლეტები უნდა შეიცავდნენ აქტიური ნივთიერების დეკლარირებული რაოდენობის 95-105%-ს, რაც რეგულარულად კონტროლდება ხარისხის ლაბორატორიული ანალიზით. შენახვის პირობები, როგორც წესი, მოითხოვს ოთახის ტემპერატურას (25°C-ზე ქვემოთ) და სინათლისაგან დაცულ ადგილას შენახვას.
---
ესციტალოპრამი ინიშნება მაჟორული დეპრესიული აშლილობის, გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობის (GAD), პანიკური აშლილობის (აგორაფობიით ან მის გარეშე), სოციალური შფოთვითი აშლილობისა და ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობის (OCD) სამკურნალოდ. ზოგჯერ ექიმი შეიძლება მას ასევე დანიშნავდეს პოსტტრავმული სტრესული აშლილობის (PTSD) ან პრემენსტრუალური დისფორიული აშლილობის დროს.
ესციტალოპრამის ანტიდეპრესიული ეფექტი, როგორც წესი, თავს იჩენს მიღების დაწყებიდან 2-4 კვირის შემდეგ. შფოთვის შემცირება შეიძლება ოდნავ ადრე შეინიშნოს. სრული თერაპიული ეფექტის მისაღწევად შეიძლება 6-8 კვირა დასჭირდეს. მნიშვნელოვანია, რომ პაციენტმა არ შეწყვიტოს პრეპარატის მიღება მანამ, სანამ ექიმი ამის მითითებას არ მისცემს.
ყველაზე გავრცელებული გვერდითი მოვლენებია: გულისრევა (განსაკუთრებით მკურნალობის პირველ კვირებში), თავის ტკივილი, ძილიანობა ან უძილობა, ოფლიანობის მომატება, სექსუალური ფუნქციის დარღვევა, პირის სიმშრალე და დიარეა ან ყაბზობა. ამ ეფექტების უმეტესობა დროებითია და ქრება მკურნალობის გაგრძელებისას. სერიოზული, იშვიათი გვერდითი ეფექტებიდან აღსანიშნავია სეროტონინის სინდრომი და QT-ინტერვალის გახანგრძლივება.
არა. ესციტალოპრამის უეცარმა შეწყვეტამ შეიძლება გამოიწვიოს ე.წ. მოხსნის სინდრომი (discontinuation syndrome), რომელიც ვლინდება თავბრუსხვევით, გულისრევით, ძილის დარღვევით, გაღიზიანებადობითა და „ელექტრო შოკის" მსგავსი შეგრძნებებით. პრეპარატის შეწყვეტა უნდა მოხდეს ექიმის მეთვალყურეობით, დოზის თანდათანობითი შემცირებით, ჩვეულებრივ 2-4 კვირის განმავლობაში.
ესციტალოპრამი ორსულობის დროს ინიშნება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოსალოდნელი სარგებელი აღემატება პოტენციურ რისკს ნაყოფისთვის. SSRI ანტიდეპრესანტების მიღება მესამე ტრიმესტრში დაკავშირებულია ახალშობილის ადაპტაციის პრობლემებთან. გადაწყვეტილება პრეპარატის მიღების ან შეწყვეტის შესახებ უნდა მიიღოს მკურნალმა ექიმამ ინდივიდუალური რისკ-სარგებლის შეფასების საფუძველზე.
ესციტალოპრამი არის ციტალოპრამის აქტიური S-ენანტიომერი. რაცემიული ციტალოპრამი შეიცავს ორივე ენანტიომერს (S და R), მაგრამ ფარმაკოლოგიურ აქტივობას ძირითადად S-ენანტიომერი განაპირობებს. ესციტალოპრამი, როგორც გაწმენდილი ენანტიომერი, უფრო მაღალი სპეციფიკურობით ხასიათდება, რაც საშუალებას იძლევა ეფექტური მკურნალობა დაბალი დოზებით (10 მგ vs. 20 მგ) განხორციელდეს, პოტენციურად ნაკლები გვერდითი მოვლენებით.
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ესციტალოპრამის ალტერნატივად ხელმისაწვდომია რამდენიმე ანტიდეპრესანტი სხვადასხვა ფარმაკოლოგიური ჯგუფიდან:
SSRI ჯგუფის ანტიდეპრესანტები:
მრავალმოდალური ანტიდეპრესანტები:
ტრიციკლური ანტიდეპრესანტები (TCA):
ანქსიოლიტიკები (შფოთვის დროს):
კონკრეტული ალტერნატივის შერჩევა უნდა მოხდეს მკურნალი ექიმის რეკომენდაციით, პაციენტის ინდივიდუალური კლინიკური სურათის, თანმხლები დაავადებებისა და მედიკამენტების ურთიერთქმედების გათვალისწინებით.