Dexamethasone ფარმაცევტული კომპანიის პროდუქტები ხელმისაწვდომი საქართველოში. ქვემოთ მოცემული 8 წამლის ანოტაცია გადამოწმებულია ავტორიტეტული წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank) და მოიცავს ჩვენებებს, დოზას, გვერდით ეფექტებს, ურთიერთქმედებებს და უსაფრთხოების მითითებებს.
დექსამეთაზონი 0.5მგ
Rxდექსამეთაზონი · 0.5 მგ · tablets
დექსამეთაზონი 0.5მგ
Dexamethasone · · tablets
დექსამეტაზონი
Dexamethasone · · tablets
დექსამეტაზონი
Dexamethasone · · tablets
დექსამეტაზონი
Dexamethasone · · tablets
დექსამეტაზონი
Dexamethasone · · tablets
დექსამეტაზონი
Dexamethasone · · tablets
დექსამეტაზონი
Dexamethasone · · tablets
დექსამეტაზონი (Dexamethasone) არის სინთეზური გლუკოკორტიკოსტეროიდული პრეპარატი, რომელიც გამოირჩევა ძლიერი ანთების საწინააღმდეგო, ალერგიის საწინააღმდეგო, იმუნოსუპრესიული და შოკის საწინააღმდეგო მოქმედებით. იგი ბუნებრივ ჰიდროკორტიზონთან შედარებით დაახლოებით 25-30-ჯერ უფრო ძლიერი ანთების საწინააღმდეგო აქტივობით ხასიათდება. დექსამეტაზონი ფართოდ გამოიყენება მედიცინის მრავალ დარგში — რევმატოლოგიაში, ალერგოლოგიაში, ონკოლოგიაში, ენდოკრინოლოგიაში, პულმონოლოგიაში, ოფთალმოლოგიასა და გადაუდებელ მედიცინაში. პრეპარატი შეტანილია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) აუცილებელი მედიკამენტების ნუსხაში, რაც მის უაღრეს კლინიკურ მნიშვნელობას ადასტურებს. COVID-19 პანდემიის პერიოდში დექსამეტაზონმა განსაკუთრებული როლი შეასრულა მძიმე ფორმით დაავადებულ პაციენტთა მკურნალობაში.
---
დექსამეტაზონი პირველად სინთეზირებულ იქნა 1957 წელს და კლინიკურ პრაქტიკაში 1958 წლიდან დაინერგა. იგი წარმოადგენს ფტორირებულ კორტიკოსტეროიდს, რომელიც კორტიზოლის სინთეზურ ანალოგს წარმოადგენს. მას შემდეგ, რაც ორიგინალური პატენტის ვადა ამოიწურა, დექსამეტაზონი მრავალი ფარმაცევტული კომპანიის მიერ იწარმოება მთელს მსოფლიოში როგორც გენერიკული პრეპარატი.
საქართველოს ბაზარზე დექსამეტაზონი წარმოდგენილია სხვადასხვა მწარმოებლის პროდუქციით, მათ შორის ევროპული, ინდური და დსთ-ს ქვეყნების ფარმაცევტული კომპანიებისგან. ძირითად მწარმოებლებს შორისაა KRKA (სლოვენია), Dexcel Pharma (გერმანია), Cadila Healthcare (ინდია), „დარნიცა" (უკრაინა) და სხვა საერთაშორისო ფარმაცევტული კომპანიები.
დექსამეტაზონის, როგორც აქტიური ფარმაცევტული ინგრედიენტის, პროდუქტული პორტფელი მოიცავს მრავალფეროვან დოზირების ფორმებს: ტაბლეტები ორალური მიღებისთვის, საინექციო ხსნარები (ინტრავენური, ინტრამუსკულარური და სახსრის შიგნით შეყვანა), თვალის წვეთები, ყურის წვეთები, სპრეი ცხვირის ლორწოვანისთვის, მალამოები და კრემები კანის დაავადებების დროს. ასეთი მრავალფეროვნება საშუალებას აძლევს ექიმებს შეარჩიონ ოპტიმალური მკურნალობის გზა კონკრეტული დაავადებისა და პაციენტის ინდივიდუალური საჭიროებების გათვალისწინებით.
პრეპარატი წლების განმავლობაში კლინიკურ პრაქტიკაში კარგად შესწავლილი და დოკუმენტირებულია, მისი ეფექტიანობა და უსაფრთხოების პროფილი მრავალრიცხოვანი კლინიკური კვლევებით არის დადასტურებული.
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე დექსამეტაზონი სხვადასხვა ფორმით და დოზირებით არის ხელმისაწვდომი. ქვემოთ მოცემულია ძირითადი პროდუქტთა კატეგორიები:
დექსამეტაზონის ტაბლეტები ხელმისაწვდომია 0,5 მგ და 4 მგ დოზირებით. ტაბლეტური ფორმა ძირითადად გამოიყენება ქრონიკული ანთებითი დაავადებების, ალერგიული რეაქციების, აუტოიმუნური პათოლოგიების და ენდოკრინული მოშლილობების სამკურნალოდ. ექიმმა უნდა შეარჩიოს ინდივიდუალური დოზა და მკურნალობის კურსი.
დექსამეტაზონის ფოსფატის საინექციო ხსნარი (4 მგ/მლ ამპულებში) ყველაზე ხშირად გამოიყენებული ფორმაა გადაუდებელ მედიცინაში. იგი გამოიყენება ანაფილაქსიური შოკის, თავის ტვინის შეშუპების, მძიმე ალერგიული რეაქციების და ონკოლოგიური პათოლოგიების დროს. ხსნარი შეიძლება შეყვანილ იქნას ინტრავენურად, ინტრამუსკულარულად ან სახსარში ადგილობრივად.
თვალის წვეთები დექსამეტაზონით (0,1%) გამოიყენება თვალის ალერგიული და ანთებითი დაავადებების — კონიუნქტივიტის, კერატიტის, ირიტის და პოსტოპერაციული ანთების სამკურნალოდ.
საქართველოს ბაზარზე ასევე ხელმისაწვდომია დექსამეტაზონის კომბინირებული პრეპარატები, სადაც იგი სხვა აქტიურ ნივთიერებებთან ერთადაა შერწყმული. მაგალითად, ოფთალმოლოგიაში ანტიბიოტიკებთან (ტობრამიცინი, ციპროფლოქსაცინი) კომბინირებული თვალის წვეთები, ხოლო ოტორინოლარინგოლოგიაში — ნეომიცინთან და პოლიმიქსინთან კომბინირებული ყურის წვეთები.
> შენიშვნა: დექსამეტაზონი რეცეპტით გასაცემი პრეპარატია. გამოყენებამდე აუცილებელია ექიმის კონსულტაცია. თვითმკურნალობა კორტიკოსტეროიდებით სერიოზული გვერდითი ეფექტების განვითარების რისკს შეიცავს.
---
დექსამეტაზონის პრეპარატები, რომლებიც საქართველოს ბაზარზე ვრცელდება, უნდა აკმაყოფილებდეს კარგი წარმოების პრაქტიკის (GMP — Good Manufacturing Practice) მოთხოვნებს. საქართველოში სამკურნალო საშუალებების რეგისტრაცია და ბაზარზე დაშვება რეგულირდება სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს მიერ.
ევროპული მწარმოებლების (მაგალითად, KRKA, Dexcel Pharma) პროდუქცია აკმაყოფილებს ევროპის სამკურნალო საშუალებების სააგენტოს (EMA) და ევროპული ფარმაკოპეის სტანდარტებს. ინდური და სხვა ქვეყნების მწარმოებლები, რომლებიც საქართველოს ბაზარზე შემოდიან, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის წინასაკვალიფიკაციის პროგრამით ან ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოების GMP სერტიფიკატებით არიან შეფასებულნი.
დექსამეტაზონის, როგორც აქტიური ნივთიერების, ხარისხი განისაზღვრება მოქმედი ფარმაკოპეის მონოგრაფიების შესაბამისად. ხარისხის კონტროლი მოიცავს აქტიური ნივთიერების რაოდენობრივ განსაზღვრას, სისუფთავის ტესტებს, დაშლის პროდუქტების ანალიზს, სტერილობის ტესტს (საინექციო ფორმებისთვის) და ვარგისიანობის ვადის სტაბილურობის კვლევებს.
---
დექსამეტაზონი გამოიყენება დაავადებათა ფართო სპექტრის სამკურნალოდ: ალერგიული რეაქციები (ანაფილაქსია, ანგიონევროზული შეშუპება), აუტოიმუნური დაავადებები (სისტემური წითელი მგლურა, რევმატოიდული ართრიტი), ბრონქული ასთმის მძიმე შეტევები, თავის ტვინის შეშუპება (სიმსივნით ან ტრავმით გამოწვეული), ონკოლოგიური დაავადებების მკურნალობის სქემებში, ენდოკრინული პათოლოგიები (თირკმელზედა ჯირკვლის უკმარისობა) და სხვა ანთებითი მდგომარეობები. COVID-19-ის მძიმე ფორმების დროსაც გამოიყენება.
ორივე გლუკოკორტიკოსტეროიდია, თუმცა ისინი ძალით და მოქმედების ხანგრძლივობით განსხვავდებიან. დექსამეტაზონი დაახლოებით 6-7-ჯერ უფრო ძლიერია ვიდრე პრედნიზოლონი ანთების საწინააღმდეგო ეფექტით. დექსამეტაზონს უფრო ხანგრძლივი მოქმედება აქვს (ნახევარგამოყოფის პერიოდი 36-54 საათი), მაშინ როდესაც პრედნიზოლონის ნახევარგამოყოფის პერიოდი 12-36 საათია. ამასთან, დექსამეტაზონს მინიმალური მინერალოკორტიკოიდური აქტივობა აქვს, რაც ნაკლებ სითხის შეკავებას იწვევს.
მოკლევადიანი გამოყენებისას გვერდითი ეფექტები, როგორც წესი, მინიმალურია. ხანგრძლივი გამოყენების დროს შეიძლება განვითარდეს: წონის მომატება, სისხლში გლუკოზის დონის მომატება (სტეროიდული დიაბეტი), ოსტეოპოროზი, კუნთების სისუსტე, კანის გათხელება, არტერიული ჰიპერტენზია, იმუნოსუპრესია (ინფექციების მიმართ მომატებული მიდრეკილება), თვალის კატარაქტა ან გლაუკომა, ფსიქიკური აშლილობები (უძილობა, აგზნება, დეპრესია) და თირკმელზედა ჯირკვლის ფუნქციის დათრგუნვა.
არა, ხანგრძლივი გამოყენების შემდეგ დექსამეტაზონის უეცრად შეწყვეტა საშიშია. ეს შეიძლება გამოიწვიოს თირკმელზედა ჯირკვლის მწვავე უკმარისობა (ადისონის კრიზი), რაც სიცოცხლისთვის საშიშ მდგომარეობას წარმოადგენს. პრეპარატის მოხსნა უნდა მოხდეს თანდათანობით, დოზის ეტაპობრივი შემცირებით, ექიმის მეთვალყურეობის ქვეშ.
დექსამეტაზონი ორსულობის დროს გამოიყენება მხოლოდ მკაცრი ჩვენებებისას, როდესაც მოსალოდნელი სარგებელი აჭარბებს ნაყოფისთვის პოტენციურ რისკს. მეანობაში იგი გამოიყენება ნაადრევი მშობიარობის საფრთხის დროს ნაყოფის ფილტვების მომწიფების დასაჩქარებისთვის, რაც სიცოცხლის გადარჩენის მნიშვნელოვანი ინტერვენციაა. ნებისმიერ შემთხვევაში, გამოყენება ექიმის მკაცრი კონტროლით უნდა მოხდეს.
დექსამეტაზონი საქართველოში რეცეპტით გასაცემი სამკურნალო საშუალებაა. მისი გამოყენება მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით და მეთვალყურეობის ქვეშ უნდა მოხდეს. თვითმკურნალობა კორტიკოსტეროიდებით მიუღებელია გვერდითი ეფექტების მაღალი რისკის გამო.
---
დექსამეტაზონის ალტერნატიულ გლუკოკორტიკოსტეროიდულ პრეპარატებს წარმოადგენს:
ალტერნატივის შერჩევა დამოკიდებულია კონკრეტულ დაავადებაზე, მისი სიმძიმეზე და პაციენტის ინდივიდუალურ მახასიათებლებზე. გადაწყვეტილება ყოველთვის მკურნალმა ექიმმა უნდა მიიღოს.