Caffeine ფარმაცევტული კომპანიის პროდუქტები ხელმისაწვდომი საქართველოში. ქვემოთ მოცემული 1 წამლის ანოტაცია გადამოწმებულია ავტორიტეტული წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank) და მოიცავს ჩვენებებს, დოზას, გვერდით ეფექტებს, ურთიერთქმედებებს და უსაფრთხოების მითითებებს.
Caffeine (კოფეინი) — ფართოდ ცნობილი ფარმაცევტული სუბსტანცია და ბრენდი, რომელიც წარმოადგენს ცენტრალური ნერვული სისტემის (ცნს) სტიმულატორს ქსანტინთა ჯგუფიდან. კოფეინი ფარმაცევტულ პრაქტიკაში ძირითადად გამოიყენება კოფეინ-ნატრიუმის ბენზოატის სახით — ინექციურ ხსნარად და ტაბლეტებად. პრეპარატი ნაჩვენებია ცნს-ის ფუნქციური დათრგუნვის, ჰიპოტენზიის, მიგრენული თავის ტკივილის, ნეონატალური აპნოეს და სუნთქვითი ცენტრის დეპრესიის დროს. კოფეინი ასევე შედის მრავალი კომბინირებული ანალგეზიური პრეპარატის შემადგენლობაში, სადაც იგი აძლიერებს ტკივილგამაყუჩებელ ეფექტს. საქართველოში Caffeine-ის პრეპარატები ხელმისაწვდომია რეცეპტის გარეშე და წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე ხელმისაწვდომ მედიკამენტს ფარმაცევტულ ბაზარზე.
---
Caffeine (კოფეინი) როგორც ფარმაცევტული სუბსტანცია, მრავალი ათწლეულის ისტორიას ითვლის მსოფლიო მედიცინაში. კოფეინი პირველად გამოყოფილ იქნა ყავის მარცვლებიდან 1819 წელს გერმანელი ქიმიკოსის ფრიდლიბ ფერდინანდ რუნგეს მიერ, ხოლო ფარმაცევტულ მიმოქცევაში იგი მე-19 საუკუნის მეორე ნახევრიდან შემოვიდა.
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე Caffeine-ის პრეპარატები წარმოდგენილია ძირითადად პოსტსაბჭოთა და ევროპული მწარმოებლების მიერ. ყველაზე გავრცელებული ფორმაა კოფეინ-ნატრიუმის ბენზოატი (Coffeinum-natrii benzoas), რომელიც იწარმოება სხვადასხვა ფარმაცევტული კომპანიის მიერ, მათ შორის:
კოფეინი ასევე წარმოადგენს ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის (ჯანმო/WHO) აუცილებელი მედიკამენტების ჩამონათვალის წევრს, განსაკუთრებით ნეონატოლოგიაში გამოყენებისთვის. პრეპარატის ფარმაკოლოგიური პროფილი კარგად შესწავლილია და იგი მიეკუთვნება ერთ-ერთ ყველაზე უსაფრთხო ცნს-ის სტიმულატორთა რიგს, რაც განაპირობებს მის ფართო გამოყენებას როგორც მონოთერაპიის, ისე კომბინირებული პრეპარატების სახით.
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე Caffeine-ის (კოფეინის) პრეპარატები წარმოდგენილია რამდენიმე სამკურნალწამლო ფორმით:
გამოიყენება ცნს-ის მწვავე დათრგუნვის, კოლაფსის, სუნთქვის ცენტრის დეპრესიის, ნარკოტიკული ანალგეტიკებით ინტოქსიკაციის დროს. ინიშნება კანქვეშ ინექციის სახით.
სტაციონარული გამოყენებისთვის, განსაკუთრებით ინტენსიური თერაპიის განყოფილებებში.
ამბულატორიული გამოყენებისთვის, ჰიპოტენზიის, ქრონიკული დაღლილობისა და კოგნიტური ფუნქციის დროებითი გაუმჯობესებისთვის.
კოფეინი ასევე შედის რამდენიმე კომბინირებულ ანალგეზიურ პრეპარატში, რომლებიც საქართველოს აფთიაქებშია ხელმისაწვდომი:
კოფეინის პრეპარატები საქართველოში ხელმისაწვდომია აფთიაქებში ძირითადად რეცეპტის გარეშე (საინექციო ფორმის გარდა), ხოლო ფასი ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე დაბალად ფარმაცევტულ ბაზარზე.
---
Caffeine-ის (კოფეინის) ფარმაცევტული პრეპარატები, რომლებიც საქართველოს ბაზარზე მიმოიქცევა, უნდა აკმაყოფილებდეს რამდენიმე ძირითად ხარისხის მოთხოვნას:
GMP სტანდარტი (Good Manufacturing Practice): საქართველოში დასარეგისტრირებლად ნებისმიერ ფარმაცევტულ პრეპარატს მოეთხოვება მწარმოებელი ქარხნის GMP სერტიფიკაცია. კოფეინის ძირითადი მომწოდებლები — „დარნიცა", ბორისოვის ქარხანა და ევროპული მწარმოებლები — ფლობენ მოქმედ GMP სერტიფიკატებს.
ფარმაკოპეის შესაბამისობა: კოფეინ-ნატრიუმის ბენზოატი, როგორც აქტიური ფარმაცევტული ინგრედიენტი, აღწერილია ევროპულ ფარმაკოპეაში (Ph. Eur.), აშშ-ის ფარმაკოპეაში (USP) და პოსტსაბჭოთა ქვეყნების ფარმაკოპეებში. სუბსტანციის სისუფთავე, შემცველობა და სტაბილურობა მკაცრად კონტროლდება.
საქართველოს რეგულირება: სამედიცინო პრეპარატების რეგისტრაციას საქართველოში ახორციელებს ფარმაცევტული საქმიანობის სააგენტო. Caffeine-ის პრეპარატები გადიან ხარისხის კონტროლს, რომელიც მოიცავს ქიმიურ ანალიზს, სტერილობის შემოწმებას (საინექციო ფორმებისთვის) და სტაბილურობის ტესტებს.
ვადების კონტროლი: კოფეინის ტაბლეტების ვარგისიანობის ვადა, როგორც წესი, შეადგენს 3-5 წელს, ხოლო საინექციო ხსნარის — 2-3 წელს შენახვის სათანადო პირობების დაცვისას.
---
კოფეინი (კოფეინ-ნატრიუმის ბენზოატი) გამოიყენება ცნს-ის ფუნქციური დათრგუნვისას, არტერიული ჰიპოტენზიის (დაბალი წნევა) სამკურნალოდ, სუნთქვითი ცენტრის სტიმულაციისთვის, თავის ტკივილის (მათ შორის მიგრენის) კომპლექსურ თერაპიაში, ასევე ანალგეტიკების ეფექტის გასაძლიერებლად. ნეონატოლოგიაში კოფეინის ციტრატი გამოიყენება ნაადრევად ჩვილებში აპნოეს სამკურნალოდ.
საქართველოში კოფეინ-ნატრიუმის ბენზოატის ტაბლეტური ფორმა, როგორც წესი, ხელმისაწვდომია რეცეპტის გარეშე. თუმცა, საინექციო ფორმა შეიძლება მოითხოვდეს ექიმის დანიშნულებას. ყოველ შემთხვევაში, პრეპარატის მიღებამდე რეკომენდებულია ექიმთან კონსულტაცია.
ზრდასრულებისთვის კოფეინის მაქსიმალური ერთჯერადი დოზა შეადგენს 100-200 მგ, ხოლო მაქსიმალური დღიური დოზა — 400-600 მგ. თუმცა, თერაპიული დოზა ინდივიდუალურია და დამოკიდებულია ჩვენებაზე, ამიტომ აუცილებელია ექიმის მითითებების დაცვა.
ხშირი გვერდითი ეფექტებია: უძილობა, ტაქიკარდია (გულისცემის გახშირება), მოუსვენრობა, ტრემორი (კანკალი), თავის ტკივილი, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის დისკომფორტი, არტერიული წნევის მომატება. ხანგრძლივი მოხმარებისას შეიძლება განვითარდეს ტოლერანტობა და ფსიქოლოგიური დამოკიდებულება.
კოფეინი უკუნაჩვენებია: მძიმე არტერიული ჰიპერტენზიის, მწვავე მიოკარდიუმის ინფარქტის, გლაუკომის, ძილის ტკივილებთან დაკავშირებული აშლილობების, მწვავე ფაფუნქციური ტაქიარითმიის და ინდივიდუალური მომატებული მგრძნობელობის შემთხვევაში. ორსულობისა და ლაქტაციის დროს კოფეინის მიღება შეზღუდულია.
კოფეინ-ნატრიუმის ბენზოატი ძირითადად გამოიყენება ზრდასრულთა პრაქტიკაში (ტაბლეტები, ინექციები), ხოლო კოფეინის ციტრატი — ნეონატოლოგიაში ნაადრევი ჩვილების აპნოეს სამკურნალოდ. ციტრატის ფორმა უზრუნველყოფს უფრო ზუსტ დოზირებას და უკეთეს ბიოშეთვისებადობას ახალშობილებში.
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე კოფეინის შემცველი ან ანალოგიური მოქმედების პრეპარატებიდან შეიძლება განხილულ იქნეს შემდეგი ალტერნატივები:
კოფეინის ალტერნატივის შერჩევისას მნიშვნელოვანია გაითვალისწინოთ კონკრეტული ჩვენება და ექიმთან კონსულტაცია.