Alprazolam ფარმაცევტული კომპანიის პროდუქტები ხელმისაწვდომი საქართველოში. ქვემოთ მოცემული 1 წამლის ანოტაცია გადამოწმებულია ავტორიტეტული წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank) და მოიცავს ჩვენებებს, დოზას, გვერდით ეფექტებს, ურთიერთქმედებებს და უსაფრთხოების მითითებებს.
ალპრაზოლამი (Alprazolam) წარმოადგენს ბენზოდიაზეპინების ჯგუფის ფსიქოტროპულ პრეპარატს, რომელიც გამოიყენება შფოთვითი აშლილობების, პანიკური აშლილობების და შფოთვასთან ასოცირებული დეპრესიის სამკურნალოდ. პრეპარატი მოქმედებს ცენტრალური ნერვული სისტემის GABA-ა რეცეპტორებზე, რაც იწვევს ანქსიოლიზურ (შფოთვის საწინააღმდეგო), სედატიურ, მიორელაქსაციურ და ანტიკონვულსიურ ეფექტებს. ალპრაზოლამი პირველად სინთეზირებულ იქნა 1971 წელს Upjohn-ის ლაბორატორიებში და 1981 წელს მიიღო FDA-ს ნებართვა სავაჭრო სახელწოდებით Xanax®. დღეისათვის პრეპარატი ხელმისაწვდომია მრავალი ქვეყნის ფარმაცევტულ ბაზარზე, მათ შორის საქართველოში, სხვადასხვა მწარმოებლის მიერ წარმოებული გენერიკული ფორმით. ალპრაზოლამი რეცეპტით გაიცემა და მისი გამოყენება მკაცრ სამედიცინო კონტროლს საჭიროებს.
ალპრაზოლამი, როგორც აქტიური ფარმაცევტული სუბსტანცია, თავდაპირველად შეიქმნა ამერიკული ფარმაცევტული კომპანია Upjohn-ის მიერ, რომელიც შემდგომში Pfizer-ის ნაწილი გახდა. ორიგინალური ბრენდი Xanax® დღემდე ერთ-ერთი ყველაზე ცნობადი ფარმაცევტული პროდუქტია მსოფლიო ბაზარზე.
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ალპრაზოლამი ხელმისაწვდომია გენერიკული სახელწოდებით „ალპრაზოლამი" (Alprazolam) სხვადასხვა მწარმოებლისგან. გენერიკული პრეპარატები იგივე აქტიურ ნივთიერებას შეიცავენ და ბიოეკვივალენტურია ორიგინალური პრეპარატისა.
ალპრაზოლამი მიეკუთვნება ბენზოდიაზეპინების ქვეჯგუფს — ტრიაზოლობენზოდიაზეპინებს. მისი მოქმედების მექანიზმი დაკავშირებულია GABA-ერგული ტრანსმისიის გაძლიერებასთან ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში. პრეპარატი ხასიათდება სწრაფი შეწოვით პერორალური მიღების შემთხვევაში — პლაზმაში მაქსიმალური კონცენტრაცია მიიღწევა 1–2 საათში. ნახევარგამოყოფის პერიოდი შეადგენს საშუალოდ 11–15 საათს, რაც მას მოკლე-საშუალო მოქმედების ბენზოდიაზეპინად აქცევს.
ალპრაზოლამის ძირითადი თერაპიული ჩვენებები მოიცავს:
პრეპარატი ფართოდ გამოიყენება მსოფლიოს მასშტაბით და მოიცავს მრავალფეროვან დოზირების ფორმებს, მათ შორის ტაბლეტებს სხვადასხვა დოზით (0.25 მგ, 0.5 მგ, 1 მგ, 2 მგ) და გახანგრძლივებული მოქმედების ტაბლეტებს.
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ალპრაზოლამი ხელმისაწვდომია შემდეგი ფორმებით:
ალპრაზოლამის დოზირება ინდივიდუალურია და დამოკიდებულია დაავადების ტიპსა და სიმძიმეზე:
შფოთვითი აშლილობებისთვის:
პანიკური აშლილობისთვის:
ხანდაზმული პაციენტებისთვის:
პრეპარატი მიიღება პერორალურად, საკვების მიღებისგან დამოუკიდებლად. მკურნალობის ხანგრძლივობა, როგორც წესი, არ უნდა აღემატებოდეს 8–12 კვირას, რის შემდეგაც საჭიროა თერაპიის გადახედვა. მკურნალობის შეწყვეტა ხდება თანდათანობით, დოზის ეტაპობრივი შემცირებით, აბსტინენციის სინდრომის თავიდან ასაცილებლად.
მნიშვნელოვანი: ალპრაზოლამი საქართველოში რეცეპტით გასაცემი პრეპარატია და ექვემდებარება ფსიქოტროპულ ნივთიერებათა კონტროლის რეგულაციებს. გაცემა ხდება მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით.
საქართველოს ბაზარზე ხელმისაწვდომი ალპრაზოლამის პრეპარატები აკმაყოფილებს ფარმაცევტული წარმოების მკაცრ ხარისხის სტანდარტებს:
ალპრაზოლამის მწარმოებლები ვალდებულნი არიან დაიცვან კარგი საწარმოო პრაქტიკის (GMP) სტანდარტები, რაც გულისხმობს პროდუქციის ხარისხის, უსაფრთხოებისა და ეფექტიანობის უზრუნველყოფას წარმოების ყველა ეტაპზე — ნედლეულის შერჩევიდან მზა პროდუქტის შეფუთვამდე.
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ალპრაზოლამის რეგისტრაციას ახორციელებს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო სამკურნალო საშუალებების რეგულირების სააგენტოს მეშვეობით. რეგისტრაციის პროცესი მოითხოვს:
ალპრაზოლამი კლასიფიცირებულია როგორც IV ჯგუფის ფსიქოტროპული ნივთიერება (გაეროს 1971 წლის კონვენციის მიხედვით), რაც ნიშნავს, რომ მისი წარმოება, იმპორტი, განაწილება და გაცემა ექვემდებარება დამატებით კონტროლს და აღრიცხვას.
ალპრაზოლამი არის ბენზოდიაზეპინების ჯგუფის ანქსიოლიზური (შფოთვის საწინააღმდეგო) პრეპარატი. იგი ძირითადად გამოიყენება გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობის, პანიკური აშლილობისა და შფოთვასთან ასოცირებული დეპრესიის სამკურნალოდ. პრეპარატი მოქმედებს ტვინში GABA რეცეპტორებზე, რაც იწვევს დამამშვიდებელ ეფექტს.
დიახ, ალპრაზოლამი საქართველოში მხოლოდ რეცეპტით გაიცემა. იგი მიეკუთვნება ფსიქოტროპულ ნივთიერებათა IV ჯგუფს და ექვემდებარება მკაცრ კონტროლს. პრეპარატის შეძენისთვის აუცილებელია ექიმის (ფსიქიატრის, ნევროლოგის ან თერაპევტის) მიერ გამოწერილი რეცეპტის წარდგენა აფთიაქში.
ალპრაზოლამი განკუთვნილია მოკლევადიანი გამოყენებისთვის — როგორც წესი, 2–4 კვირა, მაქსიმუმ 8–12 კვირა. ხანგრძლივი გამოყენება ზრდის ფიზიკური და ფსიქოლოგიური დამოკიდებულების რისკს. მკურნალობის ხანგრძლივობას განსაზღვრავს მკურნალი ექიმი, ინდივიდუალური კლინიკური სურათის გათვალისწინებით.
ალპრაზოლამის ხშირი გვერდითი ეფექტებია: ძილიანობა, თავბრუსხვევა, კონცენტრაციის დაქვეითება, კოორდინაციის მოშლა, მეხსიერების დარღვევა და დაღლილობა. იშვიათად შეიძლება აღინიშნოს: პარადოქსული რეაქციები (აგზნება, აგრესია), დეპრესიის გაღრმავება, ალერგიული რეაქციები. ალკოჰოლთან ერთად მიღება კატეგორიულად აკრძალულია, რადგან ეს ზრდის ცნს-ის დეპრესიის რისკს.
არა. ალპრაზოლამის მკურნალობის მოულოდნელი შეწყვეტა შეიძლება გამოიწვიოს აბსტინენციის (მოხსნის) სინდრომი, რომელიც ვლინდება: უძილობა, მომატებული შფოთვა, ტრემორი, ოფლიანობა, გულისრევა, კრუნჩხვები. დოზის შემცირება უნდა მოხდეს თანდათანობით, ექიმის მეთვალყურეობის ქვეშ, ჩვეულებრივ ყოველ 3 დღეში 0.25–0.5 მგ-ით.
ალპრაზოლამი უკუნაჩვენებია: ორსულობის პერიოდში (განსაკუთრებით I ტრიმესტრში), ლაქტაციის დროს, მიასთენიის დროს, მძიმე ღვიძლის უკმარისობის შემთხვევაში, მძიმე სუნთქვის უკმარისობის დროს, ძილის აპნოეს სინდრომის დროს, ბენზოდიაზეპინებისადმი ალერგიის არსებობისას და ნარკოტიკული ნივთიერებების ბოროტად გამოყენების ისტორიის შემთხვევაში.
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ალპრაზოლამის გარდა ხელმისაწვდომია შფოთვის სამკურნალო სხვა პრეპარატებიც:
ბენზოდიაზეპინების ჯგუფი:
არაბენზოდიაზეპინური ანქსიოლიტიკები:
ანტიდეპრესანტები შფოთვის საწინააღმდეგოდ:
ალტერნატიული პრეპარატის შერჩევა უნდა მოხდეს მხოლოდ მკურნალი ექიმის მიერ, პაციენტის ინდივიდუალური კლინიკური სურათის, თანმხლები დაავადებების და პრეპარატთა ურთიერთქმედების გათვალისწინებით.